장음표시 사용
171쪽
babiliter credantur. 3. Petendo veniam, vel reconciliati nem ab eo, qui prius, vel gravius fuit offensus; si aequaliter , uterque tenetur vel si offendens, laeso, sit valde dignior , alia reconciliationis media adhibere tenetur, familiariter cum eo agendo, specialius eum honorando , &c. 4. Petitam veniam statim ex corde concedendo, & condonationis signa exhilaendo, nisi esset Superior, qui ea , .scalix dileutonis, vel amicitiae signa ob correctionem, & aliorum exemplum potest differre, modo in corde dimittat; non tamen tenetur quis, actionem injuriarum remittere, seclusa vindicta, nisi oblata satisfactione , judicio prudentum sussiciente, quam acceptare tenetur, nis reus si Reipublicae noxius, Ves infamia absque juriὸica satisfactione, non posset deleri. Hunc: graviter peccat contra Charitatem, inimicis debitam r. ossetis am non ex corde dimittens, sed gravem odii, vel vindictae affectum retinens, a. Eum non, ut alios ejusdem coaditionis, actu interno amans, quando obligat Praeceptum , prout obligare videtur post grave odium. 3. Gravia ei volens mala, vel a Deo, aut ab hominibus ei exspectans. 4. De ejus calamitate gaudens, vel de prosperitate ejus dolens; gravia ejus mala nota impediens, si sine gravi incommodo possit s in necessitate ei
non succurrens. s. Inimicum ab oratione communi, vel eleemosynis, aut venditione mercium excludens. 6. Non salutans ex gravi odio, quem antea salutare consuevit,
vel alia fgna communia dilectionis negans; secus, si ex inadvertentia, levitate, vel ex justo nimiae injuriar dot re feret, vel alias, ta Ita signa non exhibuisset. 7. Salutantem non resalutans; vel alia signa etiam particularia dilectionis non exhibens, ut vi stare, familiariter collo qui, invitare ad prandium, dcc. s scandalum ex eorum omissione oriatur, ut inter fratres, sorores, proximosque cognatos, vel etiam inter Religioses eiusdem ordinis, &Conventus facile oriri potest, sibi ob leves rixas non loquentes, vel se non salutantes, vel specialia primo exhi- nti non correspondentes; vel si inimicus sne illis, in gravi ira moriturus, vel in gravibus'peccatis mansurus et, a quibus, per signa particularia liberandus, probabiliter creditur; seeus, si inde pcior fieret. t. Invitatus
ah prandium ob inimicum etiam invitatum comparere no-laa. . nisi ob ruta , quas time, vel alia. Iussa causa fiat. 9. Non
172쪽
s. Non concedens veniam debite petitam, vel signa con donationis negans , nisi esset Superior ob correcitonem , in aliorum exemplum. Io. Non acceptans satisfactionem
prudentum judicio sufficientem, nisi esset noxius Reipublicae , vel fama, sine juridica satisfactione , laesa manea TCt. II. Non petens veniam , vel reconciliationem , si prius vel gravius, vel aequaliter offenderli, vel aggressor fula . xit, aliudque post 'gravem. offensionem remedium adhiberi non possit, nec debeat; etiamsi esset valde dignior, si injuria sit valde gravis. Excusantur tamen a Veniae petitio- . o. si aequi alens farisiactio per se, vel per alium, vel econςilinio iam si faec in a. Si non profutura, sed obfutui a cr matur. 3. Si offendens sit multo superior, nisi injuria esset valde gravis; alia tamen media reconciliationis adhibere tenetur, huinas iter eum salutando, familiariter Cum eo agendo, &c. 4. Si injuriae sta invicem factae sit compensatio; reconciliari tamen tenentur. S. Quando. qt'nsus, est abiens , dc nec per se , nec per alium poti onveniri. 6. Quando prudenter praesiumitur laesum,
non corresponsurum, ut quando nondum tantum tempo-
ris spatium intercessit, ut remissio prudentum judicio, sit 'speranda: nec statim post offensam ad veniam petendam coarctandi sunt; filii tamen respectu parentum, subditi respectu Superiorum, uxores reoctu virorum, servi respectu dominorum, frequentius ad petendam veniam obligandi sunt, licet ex praedictis alias etiam saepe excusentur: nec motus odii in parte inferiori hominis, spe concsensu voluntatis, vel dolor de gravi injuria illata appa-'rente inimico quo exurgens, impediunt absolutionem,
delicet, affectionis, qui petitur a dignitate, vel bonitate objecti: dc subventionis, seu Beneficii , qui petitur vel ex indigentia personae, habita tamen ratione onjunctionis Per sanguinem, amicitiam , Religionem . . Ne essitas proxtat alia est, spiritualis, alia corpora 9S. Necessitas spiritualis triplex est, x. est extrema , in absolute sne auxilio in aeternum est periturus, ut infans sne Baptismo moriturus. a. In qua quidem, absolute, quis silvari potest, absque alinius ope, sed cum es
173쪽
tia dissicut rate , ut consuetudinarius sine Consessione me .ntritionem ipsi valde discitem. 3. Communis, in qua abstiue auxilio alterius, quis salvari potest, & sine gravi dissicultate ; ut in communi peccandi occasione conia
3. Necemias corporalis etiam triplex est, i. extrema , in qua vita absolute 'sine alterius ope non potest salvari. 2. Gravis, in qua absolute, sed magna cum disse ultate servatur . 3. Communis, in qua vita sine magna, attamen eum aliqua di cultate servatur . His notatis . Die. . Ordine affectionis diligendus est, 1. Deus si per omnia; quia super omnia bonus et . 2. Creaturae praecaea teris sancitores; quia Eeo sunt eoii3unctiores , de animastu uam corpus; quia ipso est melior. 3. AEquales, vel quorum ignoratur inaequalita j aequaliter; quia aestiman-.tur pares in bonitate : ordine vero subventionis, tenetur
quis diligere se ipsum plus , quam proximum in eodem bonorum genere, quoad bona spiritualia , dc cor rati necessaria , qu sibi servare praecipitur, ut vito quia Charitas bene minata incipit a sessem, nisi bonuiti com- mune Reipublicae exigat, ut vita privata pro Republica, pro vita Principis elisnatur; in diverse autem bonorum
genere, tenetur quis', vitam suam temporalem exponeresto spirituali proximi, x. In extrema necessitate spiritua..i constituti; quia Ioan . is . ait Christus foe es praeoptum meiam, ut .iligatis in vicem , cui diiaxi vos . et . pro constituto in gravi necessitate spirituali solus proprius Pastor quoad Sacramenta absolute necessaria administranda, etiam extremam Unctionem, si non posse recipere Poenitentiae Sacramentum; quia Ioan . II. bouus Pastor animam
sua , pro ovibus. Alius v non pastor saltem cum avi damno temporali, TMA- comm lini nullus tenetur succurrere cum periculo vitae, vin gravi bonorum suo tum iactura; quia est plane voluntaria, nec dissicilis; tenetur tamen sine suo qanino, vel cum exiguo: quia manis Deus λιiqvia Ea Maximo suo Eceles 37. Quando au. tem 'plures sunt in eadem necessitate . dc non omnibus urrere qumus, extraneis, praeserendi sunt conjunista, sanguinis amicitia, Religione, juxta gradum conjunctionis, s. August. in necessitate inaequali, extraneus in praeserindus est, propinquo in communi constititio,
, T . ι α io necessitate gravi spirituali constitutus s
174쪽
eonsanguineo in necessitate gravi corporali; quia indigenis' tia spiritualis boni, est altioris ominis. Hine: I. Non licet peccare venialiter, nec se exponere occasioni proximae peccandi, pro procuranda salute proxia mi, etiam aeterna; nec directe sibi inferre mortem, dan- do se praecipitem in aquam, sine spe evadendi, ut bapti-het insaniems aquae supernatantem; nec matri, licet pati sectionem, ob imperitiam Chirurgi, vel propriam infirmitatem, spe probabilis suae incolumitatis destitutam , ut infans perveniat ad Baptismum; bene autem cum spe probabili, vitae servandae; nec licet relinquere tabulam , se projiciendo in mare, ut proximus per illam salvetur; nec
exponere se periculo certo vitae, ut liberet proximum ab incerto; nec si moriendo, aeternae se exponeret damnati O-ni, vel Reipublicae, aut propriae familiae valde esset necessarius i nec pro evitando gravi' peccato proximi, vel lapsu in narreum; quia datur locus poenitentiae s nec si auxilium non judicatur probabiliter profuturum , vel si alius velit possit succurrere, sic nullus tenetur pro conversione infidelium ire ad Indos; quia jam alii ibi sunt.
Licet tamen incurrere probabile mortis periculum, ut eri-Piatur Proximus a certissimo; accipere mortem ab injusto invasore, quem posset occidere, ut aeternae eripiatur damnationi; propriam amittere vitam, ex motivo gratitudinis, pro salvanda vita patris, alterius amici. l. Ten
tur subditus exponere vitam pro vita Principis, & potius ipsi, quam proprio patri, in extrema necessitate, succurrere, Paul. Lugd. ; miles pro Republica, quilibet proinfante fideli, sne Baptismo, absque suo auxilio morituro.
pro ebrio, vel dormiente, vel rationis usum recens ad Pto, in peccato mortali, sine contritione ob ignorantiam morituro: non vero pro stissicienter de contritione elicienda instructo, quamvis ei ob pravam eonsuetudinem esset valde dissicilis; nisi esset proprius Pastor; tenentur tamen sellam alii succurrere cum gravi damno, non vero Cum ustae periculo; potest etiam aggressus de sensione occisi ea se defendere, quamvis aggretar sit in extremo salutis periculo, ut dicetur infra, Tract. 6. Hincru quia periculum est ex voluntaria invaseris malitia , &nec Propria salus est certa. 3. Tenetur, extra Matrimo- nium Praegnans, iustante morte, eum propriae famae iactura, declarare crimen impraegnationi. , Pro silute in
175쪽
iso DE VIRTUTIBUS THEOLOGICII.
Lintis; obstetrix saga extremum subire supplicium, ut ab aeterna damnatione eripiat, in nomine daemonis, & sne forma Baptismi a se baptizatos, si non alia tanti sceleris Teperandi via appareat . 4. In necessitate extrema , sub peccato gravi: parentes debent praeserri omnibus; in gravi vero, uxor liberis, & parentibus , pater matri, uxor sitis, filii fratribus, fratres cognatis; per accidens tamen potest mater bona , praeserri patri , vel proli malescae, si ius utilis domesticationi matri inutili , dc in extrema necessitate si ius praeserri patri, saltem sine peccato moria tali; & potius patri, & filiis carnalibus, quam spiritualibus succurrendum , S. Them. in communi vero Potiqs spiritualibus, Paul. Lugd.; Pallor tenetur potius gregi,& ovibus suis, quam parentibus , ac cognatis sub cura alterius degentibus in extrema necessitate succurrere; quias mul ex justitia tenetur. . tot sint opera misericordia, sit correctio frater R p. I. Misericordia est alienae miseriae efficax compassio. Opera misericordiae sunt quatuordecim , quorum septem sunt corporalia , alia spiritualia his versibus contenta rinsito , poto , euu , redimo tego , colligo , condo. Consule, earpe , doce , folare , rem tra , fer , oro .
Inter quae, correctio fraterna, dc eleemosyna specialiter sunt observandae. 2. Correctio, est triplex, juridica, paterna, dc Date na. luridica est actus justitiae vindicativae, ordinatus, non sbium ad emendationem delinquentis, sed etiam ad
ejus castigationem, ob bonum commune, dc aliorum ter . rorem. Paterna, est actus auctoritatis, quo Superior aliasque forma iudicii corrigit delinquentem, ut emendetur, dc tollatur scandalum aliorum. Fraterna, est actus mis ricordiae, quo quis proximum, monitione salutari, a pec
Leuar. 9. malis sit eorrectionis fraterna obligario, o quanam sint eausa excusautes Dico . Grave extat praeceptum tam naturale, quam divinum , fraternae correctionis, obligans omnes; maxime
vero Superiores, ratione curae subditis debitae, etiamsi ex ignorantia etiam inculpabili, peccent; nisi majus inde timeatur malum: obligat etiam sub itos, respectu mo-Tum Superiorum, cum debita tamen reverentia; et i ta
176쪽
resistendo in siciena juxta exemplum S. Pauli, necessitate ita exigente pro spirituali ' aliorum ruina praecavenda ,
etiam cum periculo vitae in extrema salutis aeternae n cessitate, oc in gravi, saltem Pallores alios vero . cum aliquo, non autem cum gravi famae, ac bonorum damno, ita Tourn. t, alii; non tamen obligat et . si non probabiliter constet de peccato mortali commisso, vel proxime committendo, nec tenetur privatus inquirere, bene autem Superior, si dubium , aut suspicio appareat . a. Si conflet jam resipui illa , vel sua sponte emendatum iri, vel ab alio magis idoneo, v. g. Superiore probabili ter esse corrigendum. 3. Si non sit probabilis emendatio . nis spes: quia consuetudine, vel contemptu peccavit, ni . si correctio, esset necessaria , pro avertenda spirituali γῆ-ximi ruina, vel gravi Dei, seu Religionis irreverentia, aut damno tertii: vel si esset in articulo mortis, sussicit dubia emendationis spes. 4. Si speretur tempus oportunius ex parte sui, vel delinquentis, potest differri. s. Si sine gravi sio incommodo, ves damno fieri nequeat; non tamen potest omitti ob delinquentis tristitiam, vel levem iram. 6. Si materia sit levis, nisi sit Superibr, qui etiam venialia subditorum corrigere tenetur, v graviter laedant regularitatem; ut si nimis frequenter fiant; imo etiam privati, si probabiIiter in grave inducant peccatum, vet graus communitati, vel delinquenti damnum, aut dedωcus causent. ' . Hine: graviter peccat, a. oportunam fratrem emendandi occasonem, sponte, ac scienter elabi sinens, vel Eelo, nimis indiscreto corripiendo, in grλviora peccata scienter Praecipitans. 2. Linguam detrahentem, impudicam, blaalphemiam, &c. non admonens, vel saltem . te tristi aissipans. 3. Pastor non- docens ex ignorantit' eulpabili Peccantes, etiamsi non pret videret fructum; quia tenetur ex officio; vel alius quivis non monens, volentem Contrahere Matrimonium, cum impedimento dirimente, etiam in vincibiliter ignoto, vel aliam Legem humanam, aut divinam transgredi paratum. 4. Magistratus communitati, vel Proximo nocivos non corripiens. s. Superior praevi dens ex isin emendata etiam lini regularum, ut silentii, dcc. frequenti transgressione, notabilem regularitatis diminutionem, veΓ piarum consuetudinum abolitionem; vel
non inquirens staditorum delicta, de quibus merito du-Pars I. L bi.
177쪽
bitat, vel ' suspicatur, ut ea Sorrigat. 6. Praevidens proaximuin ex levi in vino excessu, furto, aliove veniali abiasque correctione, in gravia probabiliter peccata lapsurum, vel grave scandalum eventurum, & non admonens. Excusant tamen a mortali, materiae flevitas, inadvertentia, timor, vel cupiditas, ut ait S. Thomas, modum apiatum corrigendi, verbaque sale sapientiae condita, delinquentique proficua praecludens, ob quam prudentius correctio fraterna differtur, donec sermone idoneo, animis que utrinque pacatis utiliter fiat.
Ruar. Io..Ωuisnam ordo in eo rectione fraterna se servandu; quando immediate ad Superiorem po sis , d erri ' , Amico. In correctione fraterna, gravi sub peccato, observari debet, ordo a Clarillo Matis. Is praescriptus, videlicet, I. si autem pecea verit in te frater tuus, vade is corripe eum inser te , iunm Iolum. 2. Si autem te nouaudierit , a hue tecum adhue unum, vel duos , nimirum
Consessarium, & alium prudentem. 3. χοι si non udierit eos , die Ecelesia, id est Superiori: attamen peccatum proximi, immediate deserendum est Superiori, r. si sit publicum, id est notum majori parti vicinae, vel communitatis, vel si in via sit deveniendi publicum ; si tamen privata correctione delinquens emendari , & scandalum parari posset, non deserendum esset Superiori , nisi Superior, qui jus habet judicandi de publicis, denunciationem exigat. 2. Quango crimen, etsi occultum, vergit ingrave detrimentum corporale, vel spirituale proximi, nisi Certa spe, malum alienum, secreta correctione posset
in 'diri . 3. Quando correctio privata, merito judicatur non Vos ra. 4. Si satisfactionem debitam, deneget. s. Si cesset, i suo, absque aliorum detrimento: non potet
tamen Superior, 'ex notitia per paternam de nunciationen accepta, judicialiter procedere, nis paterne correptus, rebellem se exhibeat; dc antequam paterne admoneat, duveritate prudenter inquirere oportςt. Umnx graviter peccat, I. deferens ad superiorem graved lictum, quod privata correctio ite potuisset, ac debuisset
emendari: non vero peccat immediate ad Superiorem deserens peccatum publicum, vel occultum, vergens in detrimentiam proximi, ut arte magica, ac maleficio, proximo nocculis, monetas adulterantis, proditionem Patriae
178쪽
meditantis, errores contra Fidem disseminantis, in conissessione solicitantis, furto, rapina daannii ni proximo inuserentis, vel Peccato carnis , ex malitia cornmisIb, Relitanionem suam prostituentis; quia mora deni inciationis in. milibus criminibus, est periculosa, dc correctio se terna
solum cautiores, non Vero nieliores facere solet. 2. Nec peccat deferens ad Superiorem peccata ex habitu, vel contemptu, aut pertinacia commissa , ut haeresis, &c. quia secreta admonitio. iis non esset Profutura. tr. sit eorporalis Eleemos na obligatio λResp. praenot Eleemosyna juxta S. Thoinam est opus misericordiae, quo datur. ad Quid indigenti, ex compastione propter Deum. 1. Indigentia, seu .necemias proximi est triplex. i. Est extrema, quando eli in periculo mortis, morbi, se a vulneris incurabilis. l. Gravis, quando sine Eleemosyna estatu caderet , vel in aliud malum grave ι morte tamenni inus, ut notabilis morbi, amentiae, captivitatis ι infamiae, amissionis dignitatis, dcc. 3. Communis, in qua sunt pauperes ordinarii. 3. Bona etiam sunt triplicis generis. i. generis sunt ho
na vitae absolute necessaria, sine quibus homo se, & suos alere nequiti adi iunt necessaria status, sine quibu, decentia status, non potest conservari. alii sunt superflua,
quae nec vitae, nec statui sunt necessaria. His notatis Dico. Datur grave, tam naturale , quam divinum faciendae Eleemosynae praeceptum, I. quidem in extrema
necessitate constitutis, ex . bonis vitae superfluis, & decentiae proprii status necessariis; non tamen cum t'ta siti status, aut familiae subversione; dans autem solum mutuo postea restituendum, non satisfacit praecepto , nisi res esset usu non consurriptibilis, ut equus ad fugiendum, vel alibi bona, vel certam eorum spem haberet . a. In gravi necessitate existenti, .ex bonis proprio statui superfluis , vel sit non habeat sussicientia , etiam ex necessariis ad ali- qitalem status yroprir decentiam, nisi sorte ex propri malitia ,. seu culpa orta sit, non tamen cum enormi ejus laesione. 1. In communi necessitate ex superfluis vitae, ac statui: riqn tamen tene ur ail omnia ipsis distribuenda, nisi ellet Beneficiatus pauperes communes a multis
juvari solent; Potestque ex illis ad altiorem ascendere statum, si illo sit dignus, nec ambitione fiat, pauperum εL 1 que
179쪽
necessitas sublevetur: nec tenetur I pauperes inquirere, sed susscit occurentibus subvetii re, nisi esset Beneficiatus, Pastor, vel Praepositus, aut tempore pellis; ih clusb tamen insectionis periculo: ratio horum omnium est: quia quilibet in necessitate ita rationabiliter ivult amari,
di juvari. Ut autem Eleemosyna debite fiat, debet esse l. iusta, id est ex bonis propriis. a. Discreta j lixta indigentis exilientiam , Propinquitatem, dc meritum', non tamen leveriori examine discutiendum, an vere sitit pauperes ;nec impiis neganda. 3. Liberalis iuxta cunis vis statum . . prompta. s. Hilaris. 6. Humilis. 7. Urbana, sine a- 1 peritate, & Contemptu .
mortaliter peccat, dita aeognita pauperis extrema necessitate, per indicia probabilia, & evidentia, uti est testimonium Parochi, aut Consessarii, vel duertim fide dignorum de visu, & certa scientia testantium, ei non siibveniens, etiam ex bonis ad status decentiam necessariis, diminuendo status splendorem, famulorumque
numerum, vestiun , dc domorum ornatum; non tenetur,
solis pauperum dictis, saepe de veritate suspectis, credere , nec voluntarie pauperibus, non voluntate virtutis, sed otii, succurrere. a. omnes pauperes re pellens vel ita modicum tribuens, ut si omnes divites, habita ratione quantitatis superfluorum similiter facerent, communibus pauperibus, necessaria sullentatio notabiliter deesset. . Tempore publicae necessitatis frumentum, &c. recondentes, ut carius vendant, & proximum in gravi relinquentes necessitate. 4. Maῆistratus, pauperes peregrinos omnino repellentes, qui saepe in patria remanere nequeunt, & alibi repulsi sine Eleemosyna fame perire deberent: nisi gravest habeant rationes, ut si Eleemosyna: non sufficerent, nisi pro indigenis, vel morbos, proditi
nnes, haereses per c xtraneog timeant. S. Servi, anciliae,
administratores, tutores, filii familia ἔ, uxores, Religiosi, notabiles facientes Eleemosynas ex bonis, quorum liberam non habent administrationem; nis in extrema nece .sitate, vel nisi modicum, & raro cuin consensit, vel ra ti habitione proprii Domini tribuant. 6. Dans furto,,usit ra, dcc. invalide acq ii ista pauperi, cum sciatur, vel si iri possi proprius Dominus; nisi in extrema necessitate, in qua etiam ea surripere, ' dare extreme indigenti licet sine restitutionis onere; non vero in gravi, minus in
180쪽
ebmmuniet: illicite tamen acquisita, ut pro opere meretr
eis, vel labore in Dominica, recte dantur pauperibus, de quandoque id pro poenitentia imponi debet . 7. Major etiam pars Capituli dans Eleemosynam ex bonis' partialiter possessis, & cuique in particulari dii tribu dis, nisi omnes consentiant; bene autem fit ex collegialiter ὐslesia
sis, ut ex massa, consentiente majore parte. s. Se pauia peres simulantes, cum non sint, vel extremam necessitatem fingentes, tenenturque ad restitutionem. non vero suam paupertatem solum exageranties . s. Succurrens limassibus Reipublicae, etiam ad extremam necessitatem red ctis, nisi vinctos se praebeant; quia bellum, propterea cum notabili damno, prolongatur. ao. Cibos praebens juste damnato, ut fame pereat, si propterea contra Iudicis. Voluntptem a morte liberetur ; quia Iusicis potestatem seque violat, ac si carceres infringeret, vel eum a patiis bulo, vi liberaret.
DE PECCATIS CHARITATI DEI, AC PROXIMI
amvis omnia peccata, Charitati Dei op nantur specialiter tamen Charitati Dei opponitu radiura Iei I & accedia . Charitati Iero proximi, odium proxi mi, invidia, discordia, conὰentio, scisma, bellum in iurustum, rixa, seditio, dc scandalum: liit de.odio Dei, dc proximi. de bello , schismate , ct scandalo agendum dualiis alibi.
a. sit odium , quale precatum Reis. odium est actus' voluntatis objectum aversantis, dc est duplex, nimirum inimicitiae, quo alteri malum V Iumus quatenus est malum; & abominationis, quo luntas aliquid, ut sibi incommodum; aversatur. His notatis . Dico . Odium Deἱ, est pecccatum omnium gravissimiam, nullam materiae parvitatem admittens; odium vero proximi, I. est grave peccatum, si grave malum proximo serio velimus, vel etiam leve, vel grave non serio, attamen cum gravi scandalo, aue gravi irreverentia in fa-