Antiquitates Hebraicae vindicatae ...

151쪽

ANTONII BYNAE Inoris pallium addicere voluisse, ut pretium majoris remstendit leviorem faceret Iacturam. In postremis verbis mendum latere mihi visum est, & scribendum: Ut pretium mavoris compendii levior faceret factura. Hoc enim dicit Petronius, iissis placuise pastium minoris addicere, id est minori pretio quam justum erat vendere, ut levior jactura, in pallio, pretium faceret majoris compendii, h. e. Pecuniam suppeditaret qua majus lucrum facerent, id est illam tuniculam, intactis aurcis plenam, possent emere. Sed haec praeter institutum & pensium nostrum, ad quod nos re

CAp UT NONUM. I. Lunula Patritii calcei apud Romamos ornamenistam. II. Hebraeorum foeminas lumulis calceos o nasse, conjicit Balduinus ex Ies. m. I 8 I II. Error Batauini, is Vulgati interpretis. I U. Fr

quens in oriente lunularum usus vetustisimis temporibus , ex Lunae cultu ortus. V. Lunulae, non eiaceorum, sed cotti ornamentum. VI. Multorum circa formam lunularum error. VII. Nomen 'ad , eni R . Lxv. I I. Ο0curum. UIII. A P,

numerare, Lunam notat, quia per Lunas annos, ct menses, veteres numerarunt IX. ε raoum

uolum Menath Luna. X. Graecis Luna XI. mea Mana apud Romanos. XII. u: , Meis ni idem Namen cum eo, quod μὰ Graecis dicitur , adeoque Luna. X IlI.. LXX. interpretum versio, non intestem, explicatur. XIV. Mius vetustisimas AEgyptorum. I. RO.

152쪽

DE CALCEIS HEBRAEORUM LIB. I. CAP. IX. Ias

Romanos olim lunulas in calceis gestasse, & hoc

fuisse summae nobilitatis argumentum, Senatoresque Patritios lunatos calceos habuisse, ut ab aliis distinguerentur, nemo, qui literis humanioribus vel leviter tinctus est, ignorat. Nam, & plurima occurrunt scriptorum veterum loca, quae harum lunularum faciunt mentionem, ad quas Poetae inprimis frequenter alludunt, de , in exponendo hoc insigni calceorum ornamento, multum studii operaeque posuerunt B nedictus Balduinus, Marcus Luerius Box hornius,' qClaudius Salmasius, Alberius Ruben ius, Octavius Fcrrarius, & alii plures.

Plae .

II. Sed, non soli fuerunt Romani, qui adsuta lu- δώm. nula Patritiorum calceos ornarunt, id ipsum etiam factitatum es ab ilAsribus Hebraeorum joeminis, si Ruirae. fidem habemus viro elegantissimo Benedicto Balduino. Is enim, cum multa de Patritiorum lunatis cal- n. e. i. ceis disseruiset, idem in Hebraeorum mulieribus sibi videtur observasse. Idem, inquit, etiam ab iPUrse ' 'bus Hebraeorum foeminis olim factitarum , Iacile est his ex bala coirigere: ide enim mulieribus ritis, quod in cistiis vesibus calceamentisque nimiam essent luxuriosae, divinam vindi tam minitans, in die illa, inquit, au- 'feret Dominus ornamentum halceorum vestrorum;& Lunulas, &c. Ubi non obscure liquet, Lunulasilus, seu fibulas, quae sane vel erant aureae, vel fallem argenteae J ad ornamenta calceorum pertinuisse. Putavit videlicet vir eruditus, vinulas, quas apud Iesaiam post ornamentum calceorum enumerari vide bat, ad calceos pertinuisse apud illustres Hebraeorum R ὶ

153쪽

I so ANTONI I B Y N Α Ε Ιfoeminas, uti apud Romanos fuerunt in calceis Patritiorum.

I II. Verum erravit hic omnino elegantissimus BaLduinus, & deceptus est ab interprete vulgato. Tam ficile in errores incidunt, qui Hebraeae linguae ignari, Qtos interpretes consulere coguntur. Praecedenti capite ostendi sat clare Pn Npn ornamenta compedum esse, quas aureas in Oriente mulieres habuerunt , ad ornamentum pedum, Uulgatumque interpretem, qui ornamenta calceorum transtulit, errasse.

Sed idem non minus peccavit, cum id quod sequitur, ta)d'Iνn , ct lunulas, reddit. Etenim haec vox non notat lunulas , sed ea quae sequitur ta r Rrri , quam etiam Unimie Graeci interpretes verterunt. Si apud Vulgatum interpretem verbis transpossitis legamus, , o torques, ct lunulas, respondebunt ea vocibus Hebraeis. Sed error Uulgati interpretis in alium pertraxit Benedictum Balduinum. Nam cum legisset Deum

ablaturum ornamenta calceorum is lunulas, putavit, lunulas ad ornamentum calceorum pertinere. Quod tamen secus est. Εtcnim, licet in Oriente frequens olim fuerit lunularum usus, nunquam tamen lunulae ornamenta calceorum fuerunt. De Turcis quidem -- νι. nonnulli prodiderunt memoriae, quod calceos habe- - . ant lunulis ferreis corniculantibus munitos. Sed vetustissimis temporibus inter ornamenta mulierum lunulae aureae e collo pendentes, non in calceis, fu

IV. In oriente fuisse frequentem lunularum usum ..tii. liber Iudicum ostendit, in quo inter ornatum Regum 3, a Midianitarum tavrmet memorantur, quod Orna

154쪽

DE CALCEII HEBRAEORUM LIB.I. CAP. IX. III

mentum fuit lunularum in modum concinnatum. torques vertit quidem Ionathan, & Vulgatus, tum bustas , tum Mnamenta. Sed, qui ad Hebraeam vocem adtenderunt diligentius, lunulas reddunt. Mηνίσκων habent L XX. interpretes. Nisi quod uno in loco in Veneta, & Complutensi editione, lega- LI. Viti. rur, quod est ipsum Hebraeum tau π, unde uti ex rari factum est θήβη,

vel ex γiώω proselytus, & sexcenta alia, de quibus eruditi monuerunt, ubi tamen in editione Romana est, . rν Win iων. Apud Chaldaeos pariter, qui Lunam In vocant, tu pra sunt lxxulae, o namenti genus, a Lunae similitudine dictum, uti videre est in magno opere doctissimi BuXtorfit. Con- a Disentiunt Judaeorum magistri, qui vocem 'ar nomm. exponunt, P inn, ornamenta ad militudinem Lunae. Quam significationem plerique eruditi a M. Hebraeae Linguae interpretes exprimunt. Rectissime sane. 'a ην enim nihil aliud fuerunt quam ornamenta aurea, ad Lunae similitudinem concinnata, qualia non tantum Midianitarum Reges, verum etiam ipsorum cameli gestarunt, eodem modo uti in Parthenopaei equo apud Statium: Main.

Iactantur niveo lunata monilia dente. . a,' 'Eodem ornamento uti consueverunt Arabes, Mab. Arabibus ad Turcas propagata est haec religio. Cujus rei origo non est obscura. Primam gentium Id lolatriam a Solis, atque Lunae, & Coelestis machinae cultu coepisse jam diu animadversum est a viris

doctissimis. Videri possunt quae Iohannes Seldenus, Angliae suae decus, & Gerhardus Johannes Vossius, R 1 Bat

155쪽

Bataviae nostrae magnum ornamentum, docuerunt.

In primis inter Arabum, & Saracenorum, & aliorum Orientalium Deos, Luna fuit in summo honore. Hae gentes enim a vetustissimis temporibus, Lunae cultui perquam deditae fuerunt. Hinc in honorem ejus habuerunt aurea monilia, quae concinnata erant ad fimilitudinem Lunae. Plane uti ctiam hodie, qui Ecclesiae Romanae nomen dederunt, inter monilia, cruces aureas, in honorem crucis, habent. Johannes Seldenus originem inde arcessit moris Muham med anorum, qui fiammis turrium & Moschitarum fastigiis lunulas imponunt, ut cruces Christiani, quod in honorem Lunae , 1 Muham mede, vetustioribus Hagarenis atque Saracenis, factum putat, a quo antiquissimo ritu excepere Muham medani, contra ac vult vir illustrissimus

Iosephus Scaliger, qui id fieri in Hegirae Multam-

medanae, hoc est, fugae Muham medis ex Mecca meis moriam, quae biduo post verum Lunae coitum, in initio nempe Mensis Muharam, & anni Arabici lunaris, corniculante jam Luna, accidit. Ab illo Orientalium more, cum Lunae cultu, etiam aurea monilia, in Lunae formam concinnata, habuerunt Hebraei. V. Uti constat frequentem in Oriente fuisse lunularum , & quidem aurearum usum, ita etiam certum est, colli Ornamentum fuisse. Dubitare nos hac de re non sinit liber Judicum. In eo enim hae lunulae pependisse dicuntur de camelorum collis. Eodem min.

, uti in Parthenopaei equo, -- Nemormque notae sub pectore primo

156쪽

DE CALCEIs HEBRAEORUM. LIB.I. CAP. IX. IssAnimadvertisse hoc videtur Ionathan, qui mi par

transtulit, quae vox apud Chaldaeos torquem notat, uti ab eadem collum vocant. Vulgatus interpres quoque, qui busias reddit. Bultas enim apud Romanos fuisse globulos auro conflatos, quos pueri ingenui de collo suspen s gestabant, vel illi noverunt, qui Romanas antiquitates a limine tantum fa- Iutarunt. Quod Hieronymus honfirmat, qui ornmmenta, ct bulus, quibus colia regalium camelorEm decorari solent, exponit. Id omnes recentiores inter pretes suo calculo probant. Neque id latuit BelgaS, s.liaia qui, cum vocem α'ar no in libro Judicum optime istum. reddidissent man ens, hac nota explicarunt: Siegourine Bais Herselen, die in 'x Hebr. haren naam hebben van de Mane: hoc est, aurea costi ornamenta, quae Hebraice nomen habent a Luna. Hi tamen, nescio qua ratione inducti, cum apud Iesaiam eandem M. m. vocem recte vertissent maan ens, lunulas, & addi- dissent: Trit was een sieraat als maanhens, hoc est, hoc erat ornamentum instar lunularum, adjiciunt: Beden ten due dragen oo eenige in de oorlaphens

bis aurium gestant parvas lanulas aureas, genteas, aut monilia, aut gemmas, quasi loco iraurium hae lunulae fuissent, cum ornamenta fuerint, quae e collo pependerunt, & pectus ornarunt, plane uti cruces aureas E collo pendentes gestant, quae Romanam religionem amplectuntur, mulieres. VI. Castigandus hic est multorum interpretum e ror, quem circa formam harum lunularum commis runt. Lunulas nomen habuisse observant, quia rO

157쪽

tundae fuerunt instar Lunae plenae. Ita Franciscus . ad Forerius: tau π quoque sunt busiae in modum Iu-w- Φ. nae rotundae, quae ac ιbebantur ornatus causa. Et quidem di I d Chaldaeis Luna dicitur a rotunditate, Cr nn rotunditas es Hebraeis. Cant. 7. Et Iohan-mas nes Drusius: Caeterum οἰ ι hic ediderunt μενι-ους, ut Lat. interpres, qui a vulgo nomen habet, lunulas. Sic Pud. 8:ri. α arm idem lunulas. Vua voce usus es Plautus Epidico, Lanulam atque anel m aureolum in digitum. Exponunt lapillum, sue gemmam rotundam, instar Lunae. Alii, Hi sunt monilia ad Lunae similitudinem in rotundum formata. Consentiunt inte B irae ad pretes Belgae. Neque abludunt Lexicographi, qui --ν n' , D. rotunditas, derivant, ad quam radicem etiam retulerunt viri doctissimi Buxtorsius, e . & Coccejus. Sed, quod pace tantorum virorum diis

Ox. xerim, falluntur. Veteres, Lunae formam exprec' suri, eam mediam, vel corniculantem, eXhibent. Lunula in calceis Romanorum, formam habuit Lu-γή. ἡ. nae mediae, Vel corniculantis, unde Philostratus, se,. deret. im υον Ω----vocavit, uti eleganter do-

- cuit vir politissimi ingenii Alberius Rubenius. Id: quam clarissime ex eo apparet, quod Isidorus emgiem ι i. numeri centenarii vult, expressisse lunulam in calceis Romanorum. Uerba Isidori sunt: Luna autem in eis non Meris formam, sed notam centenarii numeri significabat, quod initio Farritii Senatores centum fuerint. Non disputo hic quam bene Isidorus eo deflectat lunulae formam, ut nota sit numeri Centenarii, quot nimirum fuerunt primis Reipublicae tem-

160쪽

, DE CALCEIS HEBRAEORUM LlB. I.CAP.lX. 33ssoribus Senatores. Ex eo tamen constat, lunulas, unae corniculantis erigie, fuisse in calceis Patritiorum. Nam cum Lunam significare vult notam numeri centenarii, quid aliud indicat, quam fuisse lu- sin vinulam corniculantem, quae notam referret. Mu- ις

bam medani quoque, qui summis turrium & Mosthea ''rum fastigiis, ex ritu, quem accepisse videntur ab antiquissimis Saracenis, sive Ismaelitis, Lunae figuram

imponunt, eam semper exhibent corniculantem. Turcarum calceos etiam, Lunis mediis,' sive corniculantibus, munitos describunt, qui eas terras lustra- . runt. Nihil tritius est nostris moribus, quam Lunam exprimere corniculantem. Lunulas, quas in auribus hiriri gestant nostra hac aetate mulieres, nemo ignorat lam-ρ per corniculantes esse. Lunulae quoque, quibus ditiores equorum suorum frontem ornant, ex navo aere conflatae, non nisi corniculantes sunt. Profecto, quis

dicet unquam, quales illae sint lunulae, quae rotundae sunt instar lunae plenae' ornamentum enim quod rotundum est instar Lunae plenae, quidvis potius referret quam Lunam, neque lunula diceretur, a rotunditate scilicet, qua Lunae simile est plenae. Ornamentum contra, quod refert Lunam mediam, sive corniculantem, recte lunula dicitur, a similitudine Lunae. A 'VId quidem, quod rotunditatem notat, vocem Lexicographi derivant, &ex eo petunt vocabuli significatum. Sed quam recte eam Radicem, uti vocant, constituant, & inde velint desumendam hujus vocabuli notionem, non disputo prolixe, quia nemo ignorat, quam multa Pe peram ab ipsis dicta sint, cum rudera tantum, &v

stigia priscae Hebraeorum Linguae supersint. Ut minime solidum sit quod tam futili nititur fundamento. VII. Uti