Antiquitates Hebraicae vindicatae ...

161쪽

UII. Uti circa formam Iunularum errarunt interia pretes , ita circa ipsam Lunam non minus lapsi sunt, cujus nomen, non adeo tritum, nemo videtur intellexisse. Obscurus est apud Iesaiam locus, in quo putidam idololatriam in Judaeis contumacibus carpit: Et vos deretinquentes Dominum, inquit, obliviscen-ns tk..tes monti0anei itatis meae, 'M: m iri π 'IArri xx. 'IPI 'a , parantes mensam τω Gaa, ct implentes libamen πω Meni. Deorum, sive idolorum nomina esse Gad, & Oleni, inter omnus constat. At quales fuerint, ingens lis est. Vel et, Ment quam varie reddidcrunt ρ Muni erus transfert planetas. Ab hac sententia stant Rabbini, qui stellarum numerum,& quidem scptenarium, intelligunt, ut R. Davidet, eM-Κimchi docet. Cum his & Vacablus consentit. Osorius, Mercerus, Cornelius a. Lapide, fatum intelli- κὰγ . giajunt. Ionathan pnnonn P idolis suis, pro Uzb, Sabet. Vetusta versio Arabica in Bibliotheca Arun-αμά. delliana, apud virum CL. Johannem Sel denum, po-DM. Dricula transtulit. Tremellius vertit numeris, Johannes Coccejus numero, & Belgae, dat gelad. Cum il- .. lis faciunt R. Aben EZra, & plurimi Hebraeorum, ... Buxtorsius item & Schindlcrus, nisi quod Schindlerus βακ . ω addat, intelligere alios numerationis Deum Merc. . ' rium. Quae sententia Forerio placuit. LXX. In--ών. terpretes reddunt siet ν, id est, fortunae. Ad candem etiam refert Syrus. Symmachus, Hieronymi testimonio, legit eis inni, hoc est, absque me. Vulgatus habet, super eam. Lutherus Hebraeam vocem retinuit. Idem Interlinearis Versio, & Leo Judas fecit. Viro Illustri Petro Danieli Huetio, verisimile fit, Solem, qui Mens es, o Daemon, seu genius,

162쪽

DE CALCEIS HEBRAEORUM LIB. I. CAP. IX. I37-vore Meni significari, idque multis adstruere conatur. Solem etiam intelligit diffusae admodum erudi- 22 T..tionis Theologus Stephanus LeMoyne. Non video, ois. ω inquit, quid possis impedire, quo minus hic inteluamus. Hoc suadet vocum Unitas. Nam MMine , is udi, fere idem sunt, oin M-- Mundant tantum I. vel is, quod es terminatio vocum Ara tiacarum. Aseror ad Miso ergo, O Un, sunt eaedem literae. Seinde Mνε-

ab AP gyptiis Heliopolitanis etiam colebatur. Et quod magis es singulis annis mensae parabantur, is libationes fundebantur, in honorem Solis, pr

Ater anni praeteriti commodas tempe res , vesinoem futuri melioris. Plures aliae sunt diversae sententiae, quas colligere non est nostri otii, cum ex his abunde constet, quam misere fatigaverit interpretes τὲ Meni. Ego, uti Gad esse Solem, quod optime animadvertit vir doctissimus Nicolaus Fullerus, ac loco mox lau- -s . . dato sentit Stephanus Le Moyne, multis argumentis 17. possem asserere, ita Meni puto non nisi Lunam esse. Contra ac vir Illustris Petrus Daniel Huetius existi- μεν. mat, qui 'ra, Gad Lunam esse, uu, Meni, vero μ' Solem contendit. Quod, quia res meretur, dem

strandum accuratius est.

VIII. A man, quod numerare significat, hoc

numen dictum 'ara, interpretes & lexicographi agnoscunt. - Hinc natae sunt eorum sententiae, qui stellas intelligunt, vel planetas, vel Mercurium numerari nis Deum. Etiam Petro Danieli Huerio, cui pluri- -τ. ocmum in hoc studiorum genere tribuendum est, veris

smile At Solem, qui Mens es, o Daemon, seu G

nius, voce olens Agnificari, ex originae , quod es numerare, quia Sol temporibus numerandis. O ἀ- ,s viden-

163쪽

i38 ANTONII BYNAEI videndis praris. At quanto facilius intelligitur Lu

na, per quam veteres, & annum, & menses num rarunt ρ Certe veteres per Lunas computasse sua tempora, re9 admodum nota est, & quam plurimis animadversa Iuxta 'Mn, lunarem, suos menses niti. merare solitos Hebraeos etiam docuerunt permulti. Quid ergo verisimilius, quam Lunam, a Maz, quod numerare notat, esse dictam ' II. Eodem modo ac calendarium, cum Arabico articulo i, vocare soleismus t Almanah, quasi observationem dicas omnium totius anni Lunarum. De qua re plura videri poLstiam. sunt apud maximum virum Claudium Salmasium.

i. I X. Id ex eo longe fiet verisimilius, si observemus hoc Lunae nomen apud plerosque populos mansisse. Ne dicam de lingua Belgica, qua Luna, de Mane,& mensis, qui secundum ejus cursum numerari solet,een maand vocatur, id ipsum videre est in lingua Ar γνω .mbim, Graeca, Latina. Uir CL. Ecloardus Poc

kius, ex Arabica linsua vi Meni dijudicans, Idoli ' nomen esse vult, cui affine, si non plane idem, sit Arabum Menath, quod occurrit in Alcorano: Annon vidistis Arith, ct Alota , ct Menath. Idemmis. Petro Danieli Fluetio videtur. Existimari quoque potes, inquit, Deum quendam ab Orabibus cultum, cujus mentio habetur in Alcorano fur. 63. hunc ipsum esse MENI. Utique hoc verissimum est. Sed quid Menasse fit non constat. Neque id nos dOMM.A. cent viri longe eruditissimi Iohannes Seldenus, & J hannes Henricus Hottingerus, qui de his idolis observarunt non pauca. Iuxta sententiam Petri Danielis

Huetii Menara nihil aliud quam Sol est. Ego vero h Lia Lunam fuisse suspicor. Hoc arguit etymologia vocis

164쪽

DE CALCEIS HEBRAEORUM. LIBI. CAP. IX. I39 enath, quam ex Samhaschari Hottingerus habet. Radicem ille ponit, vel sero, id est, I up scidit jabscisit, eradicavit. lam sextanaR l ampIN huic issi sacrificabant sacrificia: Vel a, quod Adus es ad occasum vergens, i ne und) tarum Hrta dita ori mimar propterea quod ρω-

ωiam ad occasum sideris ab eo petunt, ut benedicitionem ab ea consequantur. Etenim illis verbis Lunam describi conjicio, quam, ob vicinitatem, plus-quam aliud quodvis adstrum in haec inferiora agere, res est nota, quaeque ad occasum vergens pluviam facere est credita. Id certe videtur lonse verisimilius, quam quod alii conseitationem, vel selias, vcl planetas exponunt. Quid si Path Venerem, Alozκa Luciferum , Menath Lunam dicamus: Sanu haec tria Numina olim ab Arabibus sitnt culta. De Uenere, &Lucifero, ex Euthymio Zygabeno id observarunt multi ita enim ille in Panoplia. οἰ - νεὶ H'ρο

ni usque ad Heraclis imperatoris tempora idolis dediti fuerunt , adorantes Luciferum, O Venerem, quam o Cabar sua nomenant lingua. Cabar autem Magnam interpretatur. Et in Catechesi Saraceno

qui matutinam sidus Luciferum adorant, is Ven . rem, quam Arabum lingua Chabar vocant , id es , Magnam. De Luna nihil est tritius, quam olim Arabes adeo coluerunt, ut insignia corniculantis Lunae reciperent, quae ex veteri ritu etiam num sunt resi- . S a dua,

165쪽

r o ANTONII BYNAE I

dua, licet Lunam hodie non colant amplius. Uid ant sane eruditiores an haec numina non debeant diastingui. X. Apud Graecos Luna est Suidas. Mi , . Σιλ Optime hoc docent elegantes Orphei versus. quibus Lunam describit ut aliam terram, quoia modo inter doctiores Philolophos non minus terra, quam planeta, habita fuit, quam sententiam secuti sunt Thales, Pythagoras, Anaxagoras, Heraclides, ocellus, & Heraclitus.

Molitus vero est aliam terram infinitam, quam Selenen immortales vocant, Bomines vero Menen, quae multos montes habet, multas urbes, multas domus.

Idem Orpheus Miim Lunam voravit, in his versibus, rita. qui apud Cyrillum leguntur:

Mου-ῖ, ἐξερέω μ ἀλωεια. Elo usu, quibar fas est audire, ostia vero claudite profanis ometibus: Tu υero audi nitentis progenies Lunae Musaee, eanais enim vera. Sed eam vocem Cum non intelligeret interpres Oecolampadius, legendum putavit, &. pro Luna, memoriam Vertit. Utique Derperam. Nam, ne dicam nihil omnino esse φήσωρου μν- se , minime mutari μνης debet. D cere Digiti od by GOoste

166쪽

DE CALCEIS HEBRAEORUM LIB. I.CAP.lX. I I

rere id non tantum possuntJustinus Matyr, Clemens DK .me. Alexandrinus, atque EuZebius, qui omnes citant hos versus Orphei, ut Μυην habeant, non licet Gea re,. apud EuZebium paulo aliter legantur: ihI-ω δ ἔ mRψε βέβηλοι

Id est, Francisco Vigero Rothomagensi interprete.

Fas quibus est narrabo: fores claudunto profani, ueis sanctae leges odio, quas omnibus auffor se tulit posuitque meus. Tu vero micantis O Lunae in Me nepos, haec auribus hauri. Namque ego vera canam. verum etiam, uti pulchre observavit uir elegantis doctrinae, cui Batavia nostra multum debet, Hadrianus Iunius, Hermesionis Colophonius, ubi de Musaei amica loquitur: ἡ μην-ὐιος--es κεν

Delitiae charitum, soboles Musaee micantis Lunae, non tacitam liqueris Antiopen. Et Proclus Diodochus, qui Musieum Lunarem, V luti Lunae prostentem, dixit: E πrem , inquit,

167쪽

a 1 ANTONII BYNAE Iri sacerdotibus in Eleusine sacrorum praefectis genus

esse disit. A M.,3 Graeci mensem vocarunt Μῆν. Sci- licet quia mensis secundum Lunae cursum numerabatur. Quod invicte docui in libro de Natali Jesu Chri- sti priore. Ex Meni Ebraico Irodii se Graecum με . Daemon, seu Genius, qui ct Sol, atque hinc dictos r. Menses, quos curriculis suis Sol determinat, quasi sint varii Soles, ct Sol puta Ianuarii alius sic sis . a Sole Junii, asserit quidem Petrus Daniel Huetius.

ιος. eis. Sed nihil excogitari potest alienum magis. Certe a Graecis non sunt dicti μῆνα, Menses, quos curriculis suis Sol, sed quos Luna, determinat. Menses enim suos juxta lunam agere propositum antiquis Grae-G-- cis fuit. Quod haec verba Gemini os cndunt evidenter.

- . . tauod enim a legibus is oraculis praecipiebatur, ut

de mosi - sacrificarent secundum tria, sive patria, menses, se dies, annos: hoc acceperunt omnes Graeci, ut annos congruenter agerent juxta Solem, dies vero, O menses, juxta Lunam. Etiam Graeci L XX. Interis pretes Hebraeam vocem , quae lunulas n tat, μην--s vertunt, quia videlicet est Luna.

. u.- Pariter Voce pro Deciebus lunatis Aristotelesi est usus. Legimus & apud Eugebium verbum quod est magicis artibus alicui illudere. Sci- Ποῦ licet quia magi, vel venefici, carminibus suis vel coelo deducere Lunam credebantur. Meniana quoque dilia ὰ Μ ... a Luna, quasi Lunatica, ac Lunaria, ac Boniaca, ,---Stephanus Le Moy ne putat. Sic scilicet vel tameniana, sis Noas dicta sunt, quia exstructa erant ut post solis occasum,

168쪽

DE CALCEIS HEBRAEORUM LIB. I. CAP. IX. I sae ad plurimam noctem, ibi vel somnos captarent, vel liberiorem is frigidiorem aerem spirarent, ac faurirent , ct alio quocumque modo degerent is deliciarentur, pos intolerabiles, O urentes dierum longiorum aesus is ardores. Ab eadem origine manavit vox intinis, qua usus Auisnius est: uos letis a prima deductos menide libri, Doectores patriaescito fuisse meae. De ea sic Hadrianus Turnebus. Veteres ut in calce e.

librorum coronidem appingebant, ita, ut suspicor ,-- T in fronte lunulam ad ornatum designabant. Menis autem lunula est, quae cum corniculata sit, idcirco xxv. o cornua Latini ea ornamenta librorum vocavere. re' 'Manavit & vox manacus, quae apud Uitruvium ex- --πι

stat. Greinatio circuli menserui agatur, qui Mana- eus dicitur. Maxime si omnino legendum qui menaeus dicitur, id es , ut Claudius Sal masius con- μ-ου.

X I. Apud Latinos idem nomen observare in Dea Mena, vel Mana, quam foeminarum menstruis praefecerunt, quae Graeci, vocant. Praeter Λur Alium Augustinum, apud quem Mena vocatur, ejus Deae meminit Plinius, verum illius locus corruptissime vulgo legitur. Casulos lactentes adeo puros exi 'simabant ad cibum, ut etiam placandis numinibus Nimhomarum vice uterentur his. Genito mane catulo res divina sit , ct in eoenis Deum etiamnum ponitur ca- east. Imtulina. Sed insigne mendum jam pridem sustulit sngularis acuminis &doctrinae virIustus Lipsius, qui, ε/My. Progenito mane catulo, legendum monuit, cenitae

169쪽

Manae catulo res divina st. Genua Mana enim nomen Deae fuit, cui res divina catulo fiebat. Id expia/. Plutarcho constat, dum quaestionem movet:

na, canem immolant.

XII. Praeter haec e Meni idem Numen cum eo esse, quod Μἰή a Graecis dicitur, qui Judicare de his optime potuit, Claudius Salmasius pronuntiat. istis.' Omnino, inquit, is Deus es, quem Craeci eadem plane voce appetiarunt Μ - . cui templa in Phrygia, Armenia, ct aliis locis. Meminit Strabo cognomento cur templum in Armeniar item μοι

cognomento cui fanum in Phrygia. yamblichus in vita Pythagorae trarit ex sententia iEius Philosophi galtam galtinaceum facrum haberi - Μηα. Idem Hugoni Grotio, & AEgidio Menago videtur. Et profecto credibilius nihil est, cum nominum assinitas tanta sit. Sic autem VP t Meui omnino Luna est. enim & Σιλήν. idem Numen. Ita jam dudum censuit Isaacus Cafaubonus ad haec verba A Elii Spartiani. Auoniam dei Luni fecimus mentionem, sciendum doriri mis quibusque id memoriae traditum, vara atque ita nunc quoque a Carrenis praecipue haberi, ut qui Lunam foemineo nomine ac sexu putaverit nuncupandam, is addictas mutieribus semper instrviat: at vero qui marem deum ese crediderit, is dominetin uxori, neque uigas muliebres patiatur insidias. Postquam enim dixisset: Omisis frivolis, putamus noscar hoc numen alii pro Deo, alii pro dea habuerint, ejusque nomen quidam masculino, quidam foeminino genere extulerint, causam ejus varietatis esse, quod Lunae 'nomina ct virilis O foeminei generis in linguis

170쪽

DE CALCEIS HEBRAEORUM LIB. I.CAP.lX. I sguis orientis habeantur, idque probasset exemplis, pergit in hunc modum: Strabo vero homo Cappadox may culum hunc Deum aliter Graece extulit: non enim

rans libro duodecimo varia loca, ubi essent MENI shujus templa. Sciebat Strabo vocem quam vertebat

bflaeis nπ se luna est is mensis. Menem alium non esse a Luna, declarat Strabo cum ait, νγ γ υ---H Visum quidem aliter Claudio Salma- sio est Nam doctisimum virum, inquit, fasti puto, ut masculum hune Deum extulisse autumatbtrabonem authorem eruditisimum. Tribus loris quantam memini apud Strabonem Mη- mentio θtemporum ejusdem Dei, sed iissis omnibus tribus loris M .a ct Lunam sese esse diversos, ita verum est, ut verius nihil o e censeam. Primum nunquam

iuὸν sne adjecto ponit, sed semper aut

quis Lunam ob iEis cognominibus viris amputet --nem autem alium esse a Luna manifeso ostendit idem Strabo, cum seriori: εἴ θ im τού π τῆς Ιερόν r ibi enim, nis Iasior, mentionem facit tamenes Pharn cae vocari, ct ejus templi quod ὲν non solum Mηυι, sed etiam esse ait. uibus verbis non potuit apemtius declarare aliam esse ac diversam, του Mηνός. Totus gitur itu orbis θ πῆ a P. quem Luna modulationibus menstruis, at loquitur Terra

lianus, variat, Mo, ut notum es, vocatur a Gra