Antiquitates Hebraicae vindicatae ...

71쪽

ΛNTONII BYNAE Iditi, nihil sani continet. Αstheris portionem enim aeris atque ferri scidinis foecundissimam futuram pra dici neutiquam potest, cum in ea nullae fuerint, aut aeris, aut ferri fodinae. Non mihi latet, quid pro Massinis horum sententia vir insignis Andraeas Masius notarit: Sed demus , inquit, de ferro is aere oculum Mosen Τ' esse. Sane id quoque sic cecidit. Nam, ut de Gar- meo, Libano, Antιlibano, aliis montibus nihil dicam, ad quos Aferitarum haereditas pertinebat , quosque credibiis est metalli venis abundaυisse, certrSarepta nomen a Metalti incinis habet. Scilicet

Carmelum, Libanum, & Antilibanum, metalli venis abundavisse putat Masius, qui montes pertinuerunt ad Ascheritarum haereditatem, itemque Sare tam a conflando nomen tabere, adeoque esse hoc oditi me dichum, Ascheris portionem acris & ferri fodinis futuram foecundissimam. Sed in omnibus erravit vir praestantissimus. De Carmelo monte quidem illud verissimum est, quod in eo fuerint aeris 'foclinae. Nam de Carmelo Hesychius: αcli uγνεπη Cermelus h. e. Carmelus) unde aes gignitur. Sed is non fuit in Ascheritarum portione. Ascheris quidem resto ad Carmelum usque montem se extet

dit , sed is proprie pertinuit ad partem Issascharis. Quod ex scriptore maximo Flavio Josepho constat:

quare, licet Carmelum attingat a latere occidentali 7 pars Ascheritarum, inde neque in eorum regione fer- ri atque aeris fodinas reperiri, cum Carmelus pertineat ad portionem Ischastharis. Ex Carmelo tantum aeris olim effossum haud quaquam fuit, ut inde dici possit ex aere atque Ierro esse calceamentum A cheritarum, h. e. eos Calcare solum ferri atque aeris fodinis abundantem. Ut taceam non constare an Carmelo, IL

72쪽

' DE CALCEIS HEBRAEORuM LIB.I. CAP. IV. s3 licet aes gignatur, sint ferri venae. De Libano pariter, & Antilibano, qu S montes etiam recenset Masus, id quam maxime dubium est, an in iis unquam fuerint aeris 3c ferri fodi nae. Equidem scio χαλα λιβανον

alcolibanum multos putare τὸν eo τω Λεβανιντρ μεταλευμ ον, aes ex Libano monte effossum, quae sententia sectatores habet e veteribus complures, &nostro seculo magni nominis viros non paucos, qui aese Libano monte Olim effossiim fuisse, etiam hac ratione probant, quod de tribu Aser, quae Libano proxima fuit, hic a Mose dicatur: ferrum ci aes fore calcem mentum ejus. Sed horum rationibus Optime respondit vir summus Samuel Bochartus, qui magnis argumentis addixit, - νον haudquaquam aes fuisse, ex Libano monte estissitim. Uideri possunt, quae de Chal- - αν. colibano prolixe disputavit in mirando opere vir plane eximius, cui nihil viget par & secundum. Ut nequaquam aes est ex Libano monte effocsum, ita omnino incertum est an in ipso Libano, vel Antilibano aeris & ferri fuerint fodinae. Nam utiamini Bochartus asserit,' de aere Libanitico nihil apud veteres, nihil apud recentiores legas. Quod utique verissimum est. Varia loca apud antiquos aeris proventu celebrantnr, at qui eX Libano referat aes effodi, homo nemo est. Quin nullas in Libano metalli venas fuisse id ostendere videtur, quod ex Theodor to affert, qui de iis, qui Heliopoli erant ad Libani

montis radices, refert, quod TM- πυ- - Nisadis.

Hos metaArimm ad Phaennesia o Proconnesia eri talia damnabantur. Sane non inepte inde concluat potest, nullas in Libano fuisse aeris fodinas, cum illi, qui ad montis Libani radices erant, ad Phaennesia vel Proconnesia metalla damnati

73쪽

s ANTONII BYNAEI haud quaquam essent, si aliquae fuissent in ipso Libruno metalli venae, nisi quis respondeat eas illo tempore jam defecisse. Quod Sareptam addit Masius nomen a C Metalli osscinis habere pariter incertum est,& si vel maxime a metallis diceretur, inde confici tamen non pollet haec eo in loco nasci, cum aliunde potuerint advehi & Sareptae conflari. Quod praeclare etiam respondit maximul Bochartus: jam quod superest Sareptam a consando nomen habere, non estistius momenti. Neque enim necesse es ab aeris con- satura die iam Sareptam , cum aeque potuerit a consando vitro sis appetiari, quam artem in iis locis natam esse nemo nescit.Et aes Sareptae consatum si quod juit , tam potuit Temesaeum esse ex Cypro quam G. banense. ... VIII. Magnus nostri seculi Theologus Iohannesia MUL COccejus, postquam notasset addici i firmitudinem

portarum is obicum, ut non posint ulta vi perrumpi O refringi, quem sensum hujus loci explosi superius, alios addit calceamentum interpretari ct referre ad verba , quae in eodem libro leguntur: Calceus tuus - ' tustate non fuit corruptus. At posse videri calcem

mentum ferros pactumsignificare superationem dij- uatum , ut qui in 'inis ct Ierupis di muricibus

ambulat. Scit. vir magnus hoc de camamento serm

suppacto sumit, quem significare putat superationem difficultatum. Eadem fere habet in Lexico Hebraico: Sensus, inquit, dabo tibi ambulare in securum

le , ut pedibus tuis nulta noxa accidat, quasferro Oaere calceatus esses.

74쪽

DE CALCEIS HEBRAEORuM LIB.I. CAP.Iv. ssIX. Ab hac viri magni expositione non possum

etiam nori dissentire. Nihil de ea interpretum dico sententia, qui referunt ad illud, quod in Deuteronomio legitur, de calceis qui vetustate non fuerunt consumpti. Id enim prorsus huc non facit. Ad quod vir magnus de calceamento ferro suppacto interpretatur, merito dubito an admitti possit. Caligas ferreis atque aeneis clavis fuisse subpactas res certa est atque explorata. An vero hic usus antiquissimis temporibus inter Hebraeos usitatus fuerit incertum omnino est. Pariter, extra militiam, in usu hominum calceamenta ferro suppacta fuisse credibile haud quaquam est. Nisi forsan rustici quidam, quales & hodie calceos suos clavis ferreis sussigunt, eo mumimine fumrint usi. Roganti Nicobulo dise e esset iste Theotimus p apud Plautum scrvus respondet,. - Etiam rogas T . P M. Aut auro habeat seris subpactam solum. Bochia.

Scilicet luxus veterum divitum etiam in eo fuit, ut clavis argenteis, vel aureis, soleas suppingerent, uti jam dudum monuit vir incomparabilis Isaacus Casau- c.nisse bonus. At, qui ferro, vel aere, haberet soccis subis adri.

pactiam solum, extra militiam, vix quisquam fuit. : .

Nisi rusticus forsan, & sordidissimus. Hoc vero ne- 'cesse esset, ut, extra militiam, habuerint veteres ferro suppacta calceamenta, siquidem ad ea allusisset Moses, cui calceus ferro suppactus significaret superati nem dissicultatum, aut quod ambularent in securita- te. Ne dicam de calceamento ferro suppacto exponi non posse. Equidem scio multos interpretes haec ver- '

75쪽

ba ruman , di reddidisse ferrum is aes sus

calceo tuo, quomodo & Belgae accuratissimi habent,ner en Eoper sal onaeer u en schoen α=n. Sed hoc genius Hebreae linguae non permittit. Etenim P in et radi non est sub , sed ad ipsam vocem pertinet, unis

de optime L X X verterunt: χαλκ'ς - ἀ- ια πιλου - , & vulgatus: Ferrum o aes calceamen-rum ejus: De calceamento autem ferro suppacto intelligi non potest, sed de calceo vel ferreo, vel aeneo, accipiendum omnino est.

X. Quondam ipse in ea sui sententia, de calceis ferro, vel aere, suppactis haec verba capienda. Etenim putabam hic ad eum morem a Mole alludi, quo caligas aeneis, aut ferreis clavis surixas, atque munitas, milites habebant. Est illud tritum, atque avariis animadversium inprimis egregrie a viro doctissimo Iulio Nigrono demonstratum, caligas Romanorum militum clavis multis fuisse munitas. Unde Minstitutum est & appellatum claυarium, quod donativum in clavos militarium caligarum fuit. Eos cla- , -- vos serreos fuisse Plinius docet, a quo verba transcrip-

. 3 iit Isidorus, qui disputans de vario ferri genere: Aliud, inquit, brevitate sola placet, elavi que eati-M.16. gariis. Sed & aeneos fuisse apud Nonium legimus, v - qui Lucilii versum habet: Fulmentas clavis aeneis subcudere. GAM. Uti pro subducere legendum censet Iaacus Casau

I nus. Ex hoc more veterum interpretabar haec verba

..... 'imu Z a Jerrum di aes sub calceo tuo, ut ' clescriptio foret bellicosorum hominum, quasi praedicev

76쪽

DE CALCEIS HEBRAEORUM I.lB. l. CAP. IV. 7 dicet Moses, Ascheris posteros homines fore bello strenuos, qui more militum calceis uterentur, vel ferreis, vel aeneis, clavis munitos. Sed praeterquam, uti superius monui, quod quam maxime incertum sit, an is mos olim fuerit Inter Hebraeos, jam aevo Mosis cognitus, illud inprimis me movet, di in ' adi, non esic jub, sed ad vocem pertinere. Quare de calceis ferro suppactis non possc capi existi. mo, ac post tot interpretes, homines sane docti si mos, quil plurimum contulerunt ad Sacrorum voluminum intellectum, aliud quid mihi perquam probabile est visum.

cem SUI quae pro calceo est, hac forma nusquam o se

currere. Uuin alibi esse calceum. Hoc utique verum est. Ubique est calceus: hoc uno' tantum loco occurrit. Licci vero Palceus ubique dicatur, nusquam MI, tamen eam vocem in calcei significatione sumendam arbitror. Vel sexcenta adhuc sunt loca apud Talmudicos, in quibus est calceus. Interpretor vero hic κν ισας, sive ocreas, quas in praeliis antiqui induebant. Solitos veteres, cum ad praelium irent, ocreis, quas Graeci vocant, quaeque eX aere, vel ferro, conflatae erant, munire pedes, vel ex uno Homero constat. Inter arma, quibus Hcroas suos instruit, fere semper memorantur. Atque hoc armaturae genus apud Graecos veteres fuisse frequentissimum vel ex eo epitheto discimus, quo Achaeos vocat in ρη a K In Hes.seu . Hesiodi Scuto cum aureo thorace inquit Hercules 3 3. κνηρολιε ορειχαλκοιο φαεινά ocreas ex orichalco splendido. i

77쪽

Sic locutus, ex orichalco Iplendido Vulcani is, ristia dona, tibiis induxit. OrientiS quoque popu los easdem gestasse cum prodirent in bellum, ex G liathi historia discimus. Inter arma enim, quibus instructus ante castra processit, etiam recensetur, mona Gnx: h. e. uti vertunt L X X

πλων σκελιουν ἀυτου, vel, ocreae aereae in crucibus vulgatus habet. Vox hebraea dicta est. Scilicet fuerunt laminae aeneae, quibus & pedes & ti- hiae muniebantur. Tales ocreas, si ve κνημα- vocem , significare mihi omnino persuadeo, atque haec verba, 'bad norin , a ferrum ct aes ocreae tuae , Praedictionem continere, fore ut Ascheritae sint homines bello strenui. Sane elegantissima est haec allusio, . qua Moses ex more veterum de Ascheritis dixit, D rum o aes fore ocreas tuorum, h. e. homines futuros chellicosos, qui aereas vel ferreas ocreas gestarent, pari ratione qua Homerus Achaeis dedit epitheton ur- δων Adialων. Quod quidem unice hanc locutionem illu-.strat. Etenim uti Homerus, ut strenuorum hominum, elogium Achaeis daret, eos vocat μῖ 'Α, ita Moses de Aschetitis dicit, ferrum o aes esse ocreas ipsorum

XII. Hunc sensum verba sequentia mihi demon strare videntur, RMII I': ab . Sunt quidem quamplurimae de his sententiae, omnium tamen optime LXX. Interpretes reddiderunt, εἰe s se σου. ut dies tui fortitudo tua, quos tum alii , tum viri eruditissimi, qui in vernaculam linguam sa

78쪽

DE CALCEIS HEBRAEORUM LIB. I. CAP. IV. 39cra volumina nuperius transtulerunt, sequuntur, qui

hic habent, ende uise flere te gelu uise deten, ct

fortitudo tua ut dies tui. Idem visum viro illustri Hu- G-goni Grotio, qui optimam esse interpretationem Grae--ccam pronuntiat. Consentit viri Hebraice doctissimus Frangiscus Uatablus: Hebraismus, inquit, tauamdiu vixeris, eris jortis: vires tuae tam diu durabunt, quam diu vives. Et sane pro robore, atque fortitudine, vocem Chaldaeus accepit, quam communiorem interpretationem esse R. David Κimchi testatur. Neque quidquam aptius & convenientius de Ascheritis dici potest, &cui magis respondit eventus, quam quod eo sensia, quem dedi, praedixit Moses. Maximam mansisse perpetuo barbaro-rtim copiam in Galilaea gentium, quae maxima fuit haereditatis Meritarum pars, vir excellentis ingenii& doctrinae Andraeas Masius notavit. Hoc quam is xv. maxime pro nostra interpretatione est. Etenim cum Aseritis certamen perpetuum esset futurum cum veteribus terrae incolis, a quibus continuis bellis vexarenis tur, inter caeteras benedictiones etiam praedicit Moses, eos bello strenuos futuros, neque vires eorum atterendas esse. XIII. Hae serreae atque aereae Ocreae in mem

riam mihi revocant elegantistimum Curtii locum, quem mendo liberavi, quod omnes interpretes fugit.

Praedicat Macedonum aciem, quod non auro, non cinis

disicolori veste, sed ferro, atque aere fulgeret. Con- 'rra, inquit, si quis aciem UMacedonum intueretur, dispar acies erat: equis virisque non auro, non discolori veste sedferro atque aere justentibus Secure prae

79쪽

men mendum lateat in voce aries, quod ex ingrata atque taediosa repetione deprehendi potest non dissi. culter. Pro acies legendum facies: Contra si quis aciem Macedonum intueretur, dispar facies erat. De exercitu vocem facies eleganter usiurpant Latini Scriptores. Tacitus: Et militum phalerae torque uesplendebant: decora facies is non Vitel o principe dignus exercitus. Ipse Curtius: Haec dextri cornu facies erat. Uerbum intueri, quod praecedit, & ea quae sequuntur: Equis virisque non auro non discolori veste, sed ferro atque aere fulgentibus, non tantum firmant conjecturam nostram, verum etiam judicium viri immortalis memoriae NICO LAI HEIN-s II, quem & Parentis, viri maximi, & sua merita supra laudem omnem dudum extulerunt, de non ita pridem nobis ereptum, nunquam satis deplorare poterunt, quibus rei-literariae salus est cordi. Nam cum ante ochennium, licet admodum adolescens, etiam

hanc conjecturam ad virum summum mitissem, pro singulari sua humanitate, ad me datis literis respondit. In Curtio ante hoc biennium idem mendum observavi peregrinatione Germanica, uti ex schedis meis liquebit tibi aliquando. iror profecto tantiLlum mendum tot interpretum diligentiam tanto tempore fuserari potuisse. Quod ipsum observatum viro illustri, cujus solertiam & acre judicium in deprehendendis fucatis Sc supposititiis, & singularem sagacitatem in cognoscendis & eruendis genuinis priscorum Scriptorum lectionibus, nemo, nisi barbarus, ignorare potest, cum tot exstent divina ingenii ipsius monumenta, perennitati seculorum conisecrata, quibus auctoribus melioribus, Poetis praesertim castigandis ac suo decori restituendis, tantum lucis attulit, ut uni

80쪽

DE CALCEIS HEBRAEORUM. LIB.I. CAP. Via si H 1Nsro debeatur, quod Ovidium, Claudianum, Valerium Flaccum, & complures alios innumeris mendis, quae injuria temporum contraxerant, habeamus perpurgatos, uti summopere fui laetatus, ita non potui non cum laude reserre, ut vel ex eo constet, me memoriam viri incomparabilis, quem vivum colui, sanctam servare.

CAp UT QUINTUM. I. Pauli monitum, quo Chrisianos calceari vult

positum. II. Inter arma, quibus instrini hominem Chrisianum vult Apostolus, optime calceorum mentionem fieri, ut munitis ni pedes ostenditur, is locus I. Reg. IV. s. iEustratur. III. Communis opinio praeparationem, promptitudinem, notare, &Vatabli, Grotii, Coccoi, Zegeri, Belgarum diversae . interpretationes. IV. Ab omnibus dissensum. V. Nosra opinio U-μ-Hαν neque praeparationem, vel promptitudinem, hic significare, sed, ad exemplum Graeco- . rum interpreIum, basin, fundamentum. VI. Pauli mens genuina. VII. Stephani Gaassens, Alexandri etamori, Pauli Colomesii, H Petri Latinajiex parte consensus. VIII. Cur Euangelium vocetur ευον ων τῆς ειρηνης, Euangelium paciss

P Ainus, ut Christianos, quibus plurima immine

bant pericula, non tantum a gentibus, quae non-cium Christo dederant nomen, sed praecipue a tentationibus Diaboli, cum illis non esset ii