Io. Georgii Walchii ... Parerga academica ex historiarum atque antiquitatum monimentis collecta

411쪽

consΙituit species, & primam quidem Apollini refert acceptam,ex qua vaticinia credit pendere; secundam Baccho, ex qua mysteria; tertiam musis, Vnde poeticum accersit impetum; quartam denique Veneri, unde vim amatoriam; haec Omnia furoris genera poetae sibi vindicanti namque per Apollinem &musias motus illi intelligi polliunt, quibus adficitur animus ipsiusque facultas ad operationes sibi consentaneas excitatur, si quidem Apollo non solum satidicis, ut existimat P L A T o, sed&poctis praesidebat, cuius fabulae interpretationem HOR ATIVs confirmat, qui te epico carmini minus aptum esse arbitratur atque ita disierit:

Phoebus volentem proelia me loqui, --Urbes, increpuit bra: ne parua Hrrhenum per aequor vela darem. Bacchum autem poetae in societatem suorum deorum ideo adicripserunt, quoniam praeses 'erat vini.quod magnam vim ad ingenium AER-ticum, nunc eXestandum atque inflammandum, nunc Vehementius acuendum habere sibi persuadebant, ut testatur CRATINUS Poeta Comicus apud NORAT IvM: δ-. nuEa placere diu, nec vivere carmina ps

virtutisque tuae, Bacche,poeta ferari

412쪽

ac tandem furor quoque Veneris carminum auctoribus attribuitur, quoniam nullum fere, poetam inuenimus, qui arti poeticae satisfe-eisse sibi videtur, nisi ingenium in argumento amorem spectante eXercuerit, quamuis ipsius animus a tali cupiditate ac libidine minus regatur. hanc igitur interpretationem fabularum si sequamur, enthusiasmus Poeticus, quem Veteres prae se tulerunt, plane commit, nec quidquam, quando rem ipsam Contemplamur, de religione & sacris paganis con tinet. sed tamen quod & haec antiquiorum fuerit una mens, id penitus adfirmari non potri est, quin etiam fuerunt, qui deorum adflatum ,

atque instinctum sibi obtigisse, omnino existimarunt, id quod ex iis, quaei paullo post dice

mus, apertum & manifestum erit. oui plura hoc de argumento desiderant, illi adire possunt PETIΥvM 3 CASAVBONUM ,

vis sit horridior, benefica tamen explicatione mitiganda: hinc etiam addidit: -adcoque significauit, non unum em furoris ge

413쪽

vETERUM SOPHISTAR. ATQUE ORAT. 38Inus. fatidici enim quiue oracula edebant, ac poetae interdum speciem furoxis prae se fe-xebant. sunt. qui furorem Poeticum ita ex plicant, Vt maXime ad εκσατικήν adcedat; momenta autem enthusiasmi atque ec-staseos non sunt perturbanda, etiam ex vel rum sententia.

' huc quoque pertinent poetatum formulae inuocandi deos deasque, de quibus f CALDGER lib. V. i7. poetic. disserit. poetae chri- stiani inuocabant spiritum sanctum, ut patet ex extremo praefationis I v v E N C l: ogo age, sanctificiιs adsit mihi carminis a

Spiritus, o puro mentem riget amne canentis Dis Iordanis, ut Chrso digna loquamur.

η' ' ob hanc caussam poetae hedera ac lauro co-zonati fuerunt, vidi BORREΜANNSIν Μ de poetis & proph. p. a . seqq. exempla aUtem Poetarum recentioris aetatis, quos vinum maxime delectauit, collecta deprehendimus obseruationibus ad I o. BVRC. Μ ENC RENDdeclamat. de chartat. erud P. I39.

g. V. Ceterum haec, quae de enthusiasmopoetico di iputauimus, magnam lucem nobis Praeserre Polliunt, quum iam animum ad veteres sophirias atque oratores conuertere instituamus. atqui si eruditae antiquitatis monimenta perlustramus, nobis ista tradunt, quod multi non solum arti oratoriae quid quam diauini insitum esse crediderint, sed & oratores quemdam numinis adflatum saepius sibi ad-tiibuerint, etiam ab aliis, veluti diuino conia citati instinctu fuerint habiti. sic A p P o L L O-NIV s interrogatus a Telesino: m. δε η σο*ta; qua verosapientia est ' respondit: δεια γω,

414쪽

enaea sint, docens, teste PHILOSTRATO. ac

quamuis per hanc sapientiam intelligi posse videatur ipsum philo phiae studium, praecipue quum APOLLO Nivs & alio loco a PHILOSTRATO ' dicatur, ς ο Πυ-

quentiae, cuius multa dedit documenta, etiam hac sapientia contineri, probabili ratione adfirmamus. nec recentiori aetate defuerunt, qui disciplinae oratoriae quidquam diui/ ni inesse sibi persuaserunt, prout apud DA

' haec legimus: quis non in oratoribus aliquid di- uini agnincat ' neque enim artem hanc e so Lstarum palaestris natam exiuimemus.' maius . quid in illa elucet, erectum, gloriosiim j quod, ipsos animos expugnet,praeclarumque rebus diuinis suppeditet instrumentum. non sunt omagi ris hominibus aestimandae artes: diuinae ilia hunt, aeternae, atque ex eodem fonte derivatae, unde olim in apostolorum animos erindebantur etsi hae omnibus numeris absolutae. praecepta, quae a magistru iuccessu seculo mcongesta sunt veritati. naturae conformia, Bos natales loquuntur. quare si diuinos inuari beamus, quae diuina iuvi, re quae e verita- iis quasi utero obuetricias manus admouenses magi i in Iucem protulere. verum Hud eloquentiae υιος in spiritu impetu est. quae opinio hominis christiata professionis quamuis faniorem ac mitiorem admittat interpre-

415쪽

tationem, quam ista, cui pagani auctores erant addicti; suo tamen destituta est fundamento, ut ex dicendis patebit clarius.' eloquentia etiam a graecis dicitur se P A v L L v s scribit epist. I. ad COxlath. I. v. I7. 1e non tradere doctrinam euangelii is o. pia quae verba E R A s Μ v s interpretatur petsermonem occlum, & paullo post c. II. v. q.

dicit: o κώου το κηρογμα ρυν ουκ is πω σοφιας λογοις, i. e. is β monibus eloquentiae humanae ad persuasionem compositis, quae respiciunt arcem oratoriam veterum 1bphistarum, cuius finis erat ro πειθ ανον, siue fucum facere.

VI. Quod ad ipsos sophistas atque ora res adtinet, fuerunt, qui primum in inuentione & elocutione cum tibi ipsis, tum aliis videbantur adflatu diuino incitati. de AE-sCHi NE scribit PHILOsTRAT us: δ το Θ γ

δ'-ορμῆ ἀποσχεδια - ωσπερ οἱ τὼς άναπνεονΤες , ditiive incere sophistarum dissertationibus adeo frequens non erat. ab A chine igitur initium duxit, qui diuino impetu extemporaneam orationem fundebat , perinde atque illi, qui oracula spirant , quibus verbis auctor minime significat, Aescninem fuisse primum, cui laus orationis α tempore recitatae sit vindicata, sed Primum hanc eloquentiae rationem coluitie Rique το Θειως λεγε is Vsurpasse in άίοσχεδίοις

416쪽

nis cuiusdam auspicium fecisse ab eo. quod non He numine hic, quo iam feratur , impetiis sibi obtigerit: & LONGiiuus I de DEMOSTHENE producto quodam ipsius loco, ita

scribit: ἐριπνευΘεους-ύπο λῆ, ριονώ φοιςοληπΤος γενομενος, toriquam derepente a deo inspiratus ac veluti ad latus Phoebi numine ; quumque de eiusdem oratoris consum-Inata eloquentiae Virtute ac grauitate disputat, addit: λ ταύτα Τινα δαμ-

jeo tanquam diuinitus i=mniis' quaedam dona, humana enim dicere, nefas. sic etiam AE L 3 v sARIsTiDEs, sophista apud Smyrnenses disertus ac suauis ipse profitetur, se per 1bmnia& diuinas voces saepius repetitas inuitatum fuisse ad eloquentiae studium, idque tanto cum successu coluisse. ut omnes oratoris Virtutes se unum tenuisse, 3 etiam multis creditum, se Socratis, Platonis, Thucydidis & Demosthenis facultatem vel adsequi, ' vel superare sipse aperte fateatur: confer Io. ALBERTUM F A BR IC IV M. si at vero non solum vindicarunt sibi adfiatum numinis cuiusdam gen natim ac plerumque speciatim Phoebi, qui sapientiae deus erat ac musarum praeses; sed& gloriati sunt de instinctu quodam Bacchi, acturorem Bacchicum, prae se habuerunt. quo nomine vox interdum eiusdem est fgnificationis, ac ενΘ, μιασμο , quamuis speciatim adfiatum a Baccho si-

417쪽

ue viris & mulieribus sacra ipsius, quae orgia dicebantur,celebrantibus immissum 1ignificet. euiusmodi instinctus exemplum exhinet N IC ET Es, sophista quoue praeceptore usus fuit P L IN I v s iunior, siquidem de eo P Η i L o-sTRAT vs memoriae prodidit: η δε lvaι Τῶν λογων Τῆ πολ 'αύωπόcoeac χος , eius porro dicendi genus ab antiquo ciuilique recessit: Bacchi enim quasi numine agitur 9 diibram- hos canit. namque solemne erat sophistis, verba adhibere ad tumorem non sine cura composita, cuiusmodi tumida oratione praecipue vis est G o R G I A s Leontinus, in quo dieendi genus maxime turgidum multi ex veteribus notarunt. neque vero non per POE-

sin factum est. vi sophiclarum dictio esset tam tumida, qui stilo poetico diligenter erant dediti , eumque in oratione soluta in speciem splendidae & diuinioris eloquentiae adhibebant Vitiose. ex quo tumore magnificis illis sonis & strepitu alia, quae prorsus sunt contemnenda , consequebantur, compositiones quippe dira ambicae, quae stilum tumidum M Plenum numerorum, compositarum ac novuarum vocum prae se habebant: idque est orationis vitium, quod CICERO vocat insulsitatem, quamve velut insaniam sermonis reiicit, ad quod proxime accedit βακχέα &Θυρσος, quam adpellationem adhibet TMEo-D R V s apud LONGINvM, quia videlicet mn cuiusuis est,tofumsumere .sed eius tanti , qui Bacchi numine instinctus rapiatur, ut T AN ARXILLvs FABER 3 vocem hanc in-

418쪽

autem huiusmodi Nicetae Commemorat PHILOSTRATVs, quod Ionicus quidem adolescens, praesente sophista I s A E o, icetae de Xerxe magnifice dictum hoc: ἐκ βασιλειου νηος Aιγιναν ἀναδησωμ έ , laudauerit,ivbi eleganter onseruat GoTT FRIED OLE Α-RIus, quod Nicetes videatur declamatione quadam Xerxis in Salaminiaco sinu descripsisse stationem, atque ut praetoriae nauis ad Aeginam insulam molem veluti vastissimam, uamuis non adeo magna fuerit, proPoneret,ixisse. Bsulam naui esse algigandam, quum alias alligetur nauis intulae. adde exemplum T MEMisTII si enthusiasmum quoque ora

torium spectans.

i g. VII. Sed praeter haec exempla, quae a tigimus breuiter, etiam testimonia, ex priscae aetatis monimentis depromta Proserre, atque per illorum auctoritatem adflatum numinis, quem veteres sophistae persuadebant sibi, confirmare possumus. atqui haec est virtus,quam PLATO 7 Orationi virorum πολιτικων inprimis necessariam esse adfirmat, quos vult Θειους

419쪽

1 . oratorum artet animantur , diuinitus in singuas quodam incidente ad tal& s E N E c A. 3 dicit: non potes grande aliquiae es supra ceteros loqui , nisi mota mens. . quum vulariai EN Folita contemsis, instinctuque secro surrexit excelsior, Dinc demum aliquiae cecinit graudius. Ore mortali. non potes sublime quidquam in arduo postum contingere, quamdiu usu e . , est. desilicat oportet a solito esseratur est mordeat renos j rectorem rapiat Iisum eoqxν ferat, quo per se timuisset incendere. quae ver- . ba aperte significant οομὴν ἐκs αῖκῆ , ad simi-: .litudinem fere Sibyllarum furoris, ut VIR- GILlvs R de Cumaea scribit: ὶ - talibus ex addito dictis, Cumaea nisi

s horrenda4 cauit ambueS'. antroque remum , . ti obseuru vera inuoluens. ea frena furenti.

concutit. simulos Dbpectore vertit Apollo; num autem ipse s E NEC A tali opinioni de: numinis adflatu fuerit addictus; an ipsius ver-: ba, quae sublimia sunt atque excelsa, beni- . : gniorem habeant sententiam, tuaccuratius de- nniri haud potest,nisi assirmare velimus,Sene-; cam animum ad Stoicorum doctrinam aduer- tisse, quod anima humana ex mente diuinai cemanauerit, atque in corpus veluti carceremi, . st coniecta. atque ita cum eXemplis, tum testimoniis probauimus, quod veteres sophis .stae crediderint, se haud esse sine inflamma- i tione animi atque aliquo adflatu diuino, eo-d que ipso eloquentiae, cuius studio penitus erant Consecrati, caelestem auctoritatem Vin- .dicare, summa ad nisi fuerint ope., . g. VIII. Quod momentum etiam adpel-

420쪽

latio diuina, qua sophistae ornati fuerunt, ill strare potest. etenim ut splendida sane & ma uisica cognomina obtinuerunt , quae satis acuper declarant, quantam dignitatis gloriam quantamue existimationem habuerint; ita di-

Ai quoque sunt Θ EIOI, diuini, ut est apud

CHus &auctor est, istas sua aetate in scholas fuisse receptas, a quo discedit PHILos TR TVs, si quum tradat,primum Aeschini sephiastae hunc adclamationis honorem fuisse datum.

namque quum veteres orationes suas recita-- rent, auditores modo per Vocem, modo per

gestum adclamarunt, atque ediderunt plauuis; l quo priori ritu Varias adclamandi formulas adhibebant, in quibus το Θειως α principem tenebant locum, Velut plenae maienatis ac dignitatis diuinae: confer LUD OVI - CUM CRE SOLLIV Μ λ &FERRA Riv M. l

nec dubitamus, quin hac adpellatione hisque plausus formulis adflatum diuinum, quo agi- talos se sophistae dicebant, iespexerint, quam- lvis alias Min & diuinum dicatur omne excellens & communem conditionem quadam

in re excedens. '