장음표시 사용
841쪽
versariis sibi non ratiocinatione quadam; sed actione ipsa. qua iplbs deducebat ad sensonem, obuiam ire solitus est. quapropter D i GENEs LAERTIVS δ de eo tradit, quod ra-ficcinanti cuidam & concludenti, illum habe- , re cornua, manu frontem palpans dixerit, equidem itu non video: & dicente quodam, non este motum, exsurgens ambulauerit.
iusmodi ratio disputandi iii illis rebus, quae Ipsa nituntur sensone, potest adhiberi, si mo- ico cum illis agendum est, qui certitudinem sensuum admittunt, qua remota, ne hoc qui
dem disi utandi genus pondus quoddam h
here potest.' =. XLV. Ceterum plerique veterum phibolophorum studio altercandi aliisque fallacias struendi tenebantur, seque tradebant contentionibus non in gratiam veritatis, sed pravorum adsectituita bibidinem. 1ic in scholailoatica a. E N 6.'a initor disciplinae eripicaea quibusdam habriur, quamuis etiam artem Oialogorum coluerit. PROTAGORAs scripsit artem contentionis 'dil libros contradiction m&apse adhibuit. sophismata. Μegarici dicebantur siue contentiosi, & inter discipu-lOS EVCI. ID Is exat EUBVO DE s. qui varii argumenta captiosa produxit, supra a nobis commemorata atque illustiata: cuius auditor AL Exi Nus Eliensis dicebatur elanxinus a contradicendi studio, teste LAERTIO. 3 Ru- .ctor scholae Eretriacae MENEDEMVs Vehemens adeo fuit disputator, ut liuida saepe facie/ discederet, quod obseruat THOMAS sTAN-
842쪽
L Eius; STOICI autem fallaciarum plenis disputationibus fuerunt addictissimi. duplex illis erat genus disputationis: alterum breue, subtile, spinosum, ipsisque proprium; alterum vero Vulgare,quod Vel continua oratione, vel interrogando vel respondendo absoluatur, vide THoMΑΜ sTAN LEIVΜ. non est,
quod de hoc argumento disseramus, quoniam id si1perioribus satis est expositum ac digitis testimoniis c firmatum. XLVI. Recentiori aetate plerique scriptorum logicorum operi huic satis sedisse sibi videntur, quando demonstrant, quomodo ars
disputandi per syllogismos possit instituique exerceri. quapropter pauca sunt, qu. in gratiam historite huius a nobis obseruari deebent. I O., C L E RI C v s edidit distertationem philosophicam de theologico ab in-midia ducto,qua hanc argumentationem,quuna sid aduersariorum sententias non solide respondeant; sed id agant, Vt erga illos excitentinuidiam eoque imperitos ab inquisitioner xum controuersiarum auocent & ad assensum perducant; elegantissime eXposuit. recenset' varios modos, quibus enicitur inuidia, quane dosententia, quae oppugnatur, male explicatur riominibus inuidiosis infamatur: cum inuis-rum hominum dogmatibus confertur: exaggeratur momentum quaesionis: invisi redduntur . boni, quod vocibus nonnulus a theologis inuentis itinolint: sudiose occultantur rationes, qui οὐ refutanda sententia nititur: tacentur incommoda, quibus premitur sententia defendenda praetermittuntur ea, quae inuidiam amoliri
843쪽
possent: inuidiosa confectaria deducuntur myententia eorum, qui oppugnantur; malignis uspicionibuι premuntur: nouitas iliis obiicitur, quasi crimen: consensu hominum potentiorum opprimuntur: miseentur in disceptationibus, qua cum iis habentur, multa, quae ad rem nisu Iaciunt ,sed quae inuidiae creandae apta sunt: in deteriorem partem accipiuntur indimerentiat 'prouocatio fit a peritis iudicibus ad imperitos: aduersarii denique quasi immorigeri magis
tibus infamantur. ANDREAS RV D lGER
Praecipue commendauit modum disputandi per entomemata, ubi sic dicta minor propositio omittitur. tandem huc quoque reserenda ars illa disputandi, quam nonnulli ex doctoribus ecclesiae romanae in praesidium malae 'caussae adhibent, quippe quae tribus praecipue imo mentis absoluitur. primum solas script ras sacras a nobis & illis, qui ecclesiae reformatae se addicunt, veluti unicum probandi se damentum postulant, nec permittunt, Vt COnsequentiis utamur; sed iisdem Verbis propoditiones nostras, quibus istas pronuntiemus, ex diuinis oraculis demonstremus. deinda officium probandi tantum ad aduersarios, Cum quibus disputant, pertinere asserunt; sibi vero esse integrum, de rebus religionis assirmare, nec amrmationis ullam vel ex scripturis, vel antiquitate ecclesiastica adferre probationem. tandem adtribuunt sibi quoddam priuilegium, 'quod sint in possessione opinionis suae, qua de re legi possunt GEORGIvs CALIXTUS,
844쪽
g. XLVII. Scriptores, qui artem disputandi
exposuerunt, iunt Vel generales, quo 1pectant illi, qui logicae praecepta recentiori aetate tradiderunt, quorum notitiam ex superioribus possumus haurire; vel opeciales, qui ex instituto argumentum hoc persecuti runt, modo peculiaribus libris; modo disputationibus' academicis. Prioris generis sunt A N D R E A sx EsLERus methodo dissutandi, quam I. P. FELwINGER edidit; CONR. HoRNEIus libro de processu disputandi; F R I D. D E D E-κ1NDus artificio disputandi contracto; Io. CONRAD DANN HAVER Vs idea boni diJu
nus succincta manuductione ad methodum disputandi s conscribendi disputationes iuridi-cM; IO. PRID. HEI NE methodo disputandi hodierna: quibus etiam adiungimus regulas . hene dissutandi praeparantes atque in ipso conflictu adiuuantes IV. tabulis expositas cura
ACOBI GUILIELΜI FE VER LINI, item , theses de ratione errores oppugnandi. ritatem defendendi, quarum auctor est CARO LusFRANCISCVs BVDDEus, affinis noster optimus. posterioris generis sunt varii scriptores disputationum huc spectantium, ex quibus
tantum commemoramus dissertationes C H R ISTOPHORI WEIs S EN BORNIi putandi; WoLL F. CHRISTOPHORI Wic A N Di de detractione diuulationum nonnum-
845쪽
G11 de variis disputandi modis; Io. IACoh ILEHΜANNI de certaminibuου em itorum rite instituendis, ut de multis aliis taceamus.
g. XLVIII. Extremo dissertationis huius attingamus quoque breuiter historiam doctrimae de methodo. voces methodi de ordinis sunt
plerumque unius significationis, quamuis Peripatetici istas interdum a se distinguant, ita ut methodi officium sit demonstrare; ordinis demonstrationes disponere; ordo pertineat ad integram disciplinam; methodus ad singulas partes: 'hinc etiam dicunt ordinem iuuare& promouere cognitionem; methodum vero eandem gignere atque essicere, Vide C H R ISTIANVM THOMASIUM., R. sed haec differentia est nullius auctoritatis, siue respiciamus rem ipsam; siue vim. ' methodum diuidimus in uniuersalem &particularem: illa reiicit eruditionis partes generatim & ostenuit, quo ordine sint cognoshendae; haec speciatim veritatem, quae duplici ratione consideratur, prout ista vel cognoicitur; vel cognita ac percepta aliis proponitur: Vnde duplex oritur methodus; altera meditationis; altera vero diductica, uti adpellatur. de methodo media rationis omni fere tempore philosophi solliciti fuerunt, ut ostenderent, quo ordine meditatio sit instituenda hacque cognoscendUm --rum & falsum, quamuis non omnium labor feliciorem habuerit successum. ex antiqui oribus ARIsTOTELEs libris των ἀναλυτιμῶν doctrinam hanc attigit, ac quidem multorum ha-
diciis solide exposuit, si modo interpretes
846쪽
i ipsius opera sua functi fuissent felicius. quai Propter ER HARDVS WE GELIVS, qui magnum decus academiae nostrae fuit, edidit ana
in Arisotelicam ex Euclide restitutam , quaeri genuinum sciendi modum es natiuam restaura- et tae philosophiae jaciem per omnes inueciptinas r ichnographice depingeret, atque in eo inprimisi fuit, ut opus. λυτικων explicaret recte ac Verum illius usum demonstraret. N I Z O L I v sa ut generatim magno studio philosophiae Aristotelicae sese opposuit; sic & censuram in hanc 3 doctrinam exercuit: δ quam ob caussam D A
e minus honorifice sentit atque obseruat, quod i studio partium abreptus multa disputaueriei aduersus ipsam Veritatis rationem, Per occa , sonem litis cum MAIORAGIO institutae.sCMoLAsTICOR v Μ libri plenissimi nuga- rum fiant de hac doctrina. primum enim di- stinctionem fecerunt inter notiora natura: notiora nobis, qua posita disputant: nt bona methodus debeat incipere a notioribus natura, an a notioribus nobis' his expositis, tradunt diuisionem methodi, quaesit vel arabrasea, vel snthetica, vel desinitiva, quam Vltimam nonnulli diligentes Aristotelis assectae reiiciunt &duas priores retinent. Bnthetica sit, quae pro- grediatur a principiis ad principiata, a simplicibus ad composita, a partibus ad totum, &ἰ propria sit philosophiae theoreticae ac praecipue physicae; anal tica vero, quae a fine progrediatur ad media ac propria sit philosophiae practicae. tandem Proponunt regulas specia-
847쪽
les de methodo, quod debeamus agere de no
mine , de quaestione an sit ' quid sisy quotuplex
sit res, de quaestione οτι του λοτι, Cuiusmodi praecepta merito perstringit C H R I s T IANVS THoΜAs IV s. ex doctoribus hisce Praecipue I ACOBI ZABARELLAE libri quatuor de laudantur, de quibus BARTHOLOMAEVS Κ E C R E R M A N N dicit: in libris Zabareliae eminent isti quatuor de methodis, quibus lumen omnis methodi, vijdemonstrationis, immo praecipuarum doctrinarum Iogicarum maximum in germania accendit. EX-tant illi in operibus ipsius, quae prodierunt Μ DLXXXVII. sol. ubi etiam legitur apologia aduersus FRANCISCUM PIC COLOMIN AE v M, qui 3 Zabarellae doctrinam labes ctare adnisus fuerat. alios autem auctores huc spectantes recenset SP ACHIVS. g. XLVIIII. P E T R v s R AMus dicit: methodus es dianoia variorum axiomatum homogeneorum pro natura sua claritate praepos torum, unde omnium interie conuenientiam- dicatur memoriaque comprehenditur. hinc ut ex ipsius sententia spectatur in axiomate veriatas & falsitas; in syllogismo consequentia . inconsequentia; sic in methodo considerarunt 'ut per se clarius praecedat, obscurius sequatur, omninoque ordo & confusio iudicatur. atqui .ex hac ratione definitio generalissima primus Ierit: distributio sequetur, quae si multipleκ fuerit, praecedet in partes integras partiti sequetur diuisio in species: partesque ipse α
848쪽
3ecies eodem ordine sunt rursus tractandae ac efiniendae, quo distributae fuerint: & transitionum vinculis, si longior inter eas intersie explicatio, colligendae sunt. hisce igitur exponit 1ententiam suam RAMVs ac declarat, quod unica tantum sit methodus, de qua doctrina BAco de vERvLAMlo 3 hoc tuliti dictum: de unica methodo-dichotomia nil attinet dicere: fuit enim nubecula quaedam doctrinae, qua cito transis: res certe ut o leuis rescientiis damnvissima. etenim huiusmodi homines, cum methodi suae legibus res torque--t, quaecunque in diabotomiad istas non apte
cadant, aut omittant, aut praeter naturam inflectant, hoc inciunt, ut quas nuclei.grana scientiarum exiliant, ipsi aridaου tantum'd Ierras Aliquas stiringant. itaque inania com-sendia parit hoc onia methodi, Iida silentiarum destruit. g. L. Dictus BACo de VERULAM Io ipse in hac doctrina de methodo inuenisse noua sibi visus est: quamuis nec satis distincte, nec perinspicue sententias suas declarauerit, ut hene
seruat & summam ipsius doctrinae exhibet. quam heic repetere, non necesse est. inpriantis extitit CARTEsIVs, qui peculiarem dissertationem scripsit de methodo, qua illius duas species anablicam &Bntheticam proposuit, ac praecipue artem hanc ad mathesin adplicavit. eX quo tempore mathematici methodum dictam mathematicam singulari cura&studio Coluerunt, qua principia quaedam generalia
849쪽
,16 DE PROGREss V AC p ATIS LOGICAS. ponuntur, id est definitiones, axiomata stulata, ex quibus deinde certissimae conci siones deducuntur, cuius regulas ex scriptoribus logicae A v C T. o R artis cogitandi & I o. CLERIC vs tradiderunt. quod ad inuentionem illius adtinet, methodus ipsa iudicatur antiqua, quum ALCINOvs Platonem adhibuisse ἀναλυσιν &- commemorat:
confer PETRUM GAssENDv M. ε inter συν Θεσιν vero Veterum & methodum mathematicam haec differentia fuisse videtur, quod illa ex quibuscumque principiis efficiat conclusiones; haec vero certa principiorum genera certumque eorum Ordinem requirat. atqui hanc EVCLIDI mathematico, veluti auctori. adtribuunt, teste s T v R M I o: Euclides autem primus es , qui omnia Geometrica codigit, eosiecta in quindecim elementorum libros digessit, negligentiusqueprobata accuratius demov- rauit: adde G E R H. I O. V O s s I v M. ε prae aliis istam diligentissime exposuerunt T S c H I R N-ΗAvs Ius I& celeberrimus CHRISTI AN Vs v o L F FIV s: . nec non fuerunt, qui istam ad alias disciplinas adcommodarunt, ut P E T R VsDAN iEL HvETIVs demonseratione euangetica; &HERMANNUS CONRINGIVS co
cussione fundamentorum fidei pontificia i
sacras; s A M U E L Vero Pu FENDOR FIus ad iurisprudentiam uniuersalem. at vero nostra aetate ANDREAS RV DIGER Prout magitum
850쪽
studium in id contulit, ut disserentiam matheseos & philosophiae demonstraret; sic quoque
Obseruauit, quod methodus mathematico non omnibus discipliinis postit adplicari ac ratiocinatio philosophica & mathematica maximo pere disserant. tradidit quoque methodum, quam adpellat mathematicae aemulam , quippe qua obseruatur primum sensio, siue interna, 1iue externa, siue Utraque; deinde vero definitio , tum diuisio, item axiomata, conclusones&scholia, secundum quem ordinem sy theticum conscripsit inuitutiones eruditionis. nec negari potest, quod multi magno cum de trimento veritatum abusi fuerint methodo mathematica, id quod exempla CARTEs II,
s o Ni demonstrationes de deo satis confirmant. Ceterum fiserunt, qui diuisionem methodi in Butheticam & avablicam non magni fece
g. LI. Hactenus de methodo meditationis, quam 1equitur methodus di actica, cuius do-Grina graeca voce quoque adpellatur methodo- 'Iogia. recentiores praecipue scriptores logicae elaborarunt, non solum viam ad cognitionem veritatis commonstrare, sed quoque ostendere, quomodo per ossicia humanitatis obligati debeamus cum aliis communicare de cognitis veritatibus, quibus commoda mortalium vita promouetur. quapropter doctrinam hane logicae vindicarunt BAYERVs, 3 IO. CLAU.