장음표시 사용
871쪽
alii & ex Germanis praecipue DANIEL SEN N E R T v s & qui iesius caussam egit I o. sPERLI N G I V s, 'secuti sunt. acceciebant opera magnorum Virorum PETRI GAssENDI &RENATI CARTEsIi, quippe qui in philostphiam Aristotelis magnos impetus institue. ni multaque adserenant fad stabiliendameelecticam rationem philosophiae, quamuis ASSENDI merita adhuc ampliora eslla,
quam C ARTEs II censeamus. praeter hos, ruris naturae doctores multas operas ac labores in libertatem philosophicam, libertatem cogitandi e exilio reuocandam contulerunt, hocque ipso solidum ac verum fundamentum prosperioris logicae potuerunt. H v G O G R ΟΥΙ v s magni quidem fecit Aristotelem, ac Varias doctrinas scholasticorum retinuit; ita tamen ut simul libertatem cogitandi usurpaverit; hinc dicit: nobis propossum es , Aristot rem muni uere , sed cum ea libertate , quam
ipse sibi in suos magistros veri studio indussit.
quid multap GROTius tempori inseruiebat, ct ut operi suo multorum fauorem conciliaret, disterebat varia ex mente scholasticorum, quamuis animo suo ista nullius esse momenti. nulloque niti fundamento cognosceret. huius exemplo incitati THOMAI HOBBES IUS
, S AM VEL PVFENDOR FIVS, CHRISTI ANUS THOMASIVS, IO. FRANCISCUS
EvDDEvs in eo studia collocabant, Vt veram cogitandi libertatem ab omni vi vindi
g. VII. Sic propulsata seruitus philosophica fuit: sicque genuina ars cogitandi sensim &sensim coli, scriptis monimentis tradi, in academiis
872쪽
demiis explicari, adeoque fortuna prosperiori eaque publica frui coepit. sectatores CAR-XEs II elaborabant, praecepta logicae litteris consignare, quumve CARTEs Ius sibi ess cisset sectam quandam, haud deerant, qui ab omni partium studio cum Aristotelis, tum Cartesii alieni ad opus hoc adgrediebantur ac solam rationem secuti logicae disciplinam explicare ac perpolire connitebantur. quo ii terarum genere meritorum laude summa omnino digni stant ex germanis CHRISTI Α-
G E R, qui & viribus ingenii de fortitudine ania mi , quod utrumque hac in caussa necessarium est, operi huic satisfecerunt. illustris THOMASII merita, quae in Veram philosophiae rationem contulit, numquam satis possumus laudare, quippe qui primus ex gente nostra de saniori logica cogitare coepit & per varios casus, permulta rerum discritnina effecit, ut in academiis Saxoniae eclectica philosophia
fuerit culta. AND REAS autem R, DIGER
diligentius errores Aristotelicorum & Carte sanorum emendauit, ac noua multa, studioso veritatis maxime necessaria atque utilia cogitauit.
873쪽
Mario genem fortunae aduersae logicae gematim rece- ' sentur. I. de illis, pii logicam coluerum, fae- pD uersia ratione, minutim disserisur, II. quo Dessunt primum , qui verum logicae finem hausi c nouexunt. I II. qui finem pridem
vera cognouerunt, minus tamen genuino modo
isam coluerunt propter prauos assiectus, quo pertinent sectarii & cultores syncretismi philosephici. g. IIII. de illis, qκi logicaesudium
eiecerunt, cum fundamentum eius euertendo,
vi sceptici. V. tum philosophiam omnem ae mnando, quo pertinent Daniel Hos ann eius asseelae. f. VI. omnes cultores philoseptiae' ifieoλphicae. S. VII.
iid per fortunam logicae aduersam interu ---ligamus, facile illis, quae paullo ante diximus, potest colligi. aduersi illi sunt fata, uando ipsi non debita dignitas habetur,quoduplici ratione fieri solet, quando illius cultura aut peruersa ratione in tituatur, Qui Plane .
Muciatur ac negligatur, id quod ex historia-
874쪽
rum monimentis illustrabimus, rationem hahentes sortunae huius aduersae cum Privatae,
tum publicae. g. II. Quod ad prius fortunae aduersae genus adtinet, quod logicae cultura peruersa ratione instituta fuerit, ista peruersa culturae ratio in eo consistit, quod quamuis disciplinae huic operam dederint; proprium tamen ipsius finem, id est sensum veri & falsi haud potue- .rint assequi, id quod duplici ratione euenit. alii enim proprii logicae sinis nullam habuerunt cognitionem, ut adeo haud mirum sit, quod eiusmodi tradiderint praecepta, quapςum vera ac solida cogitandi arte nihil habe .hant commune; alii vero, quamuis ipsis esset cognitum&perspectum, quod logicae munus in eo sit pontum , ut intellectum nostrum adsensum veritatis reddat aptum; minus tamen genuinam rationem, ista mentem excolendi obseruarunt, de quo Vtroque genere iam disseramus distincte. III. Prioris generis sunt, qui verum logi ex finem haud cognitum habuerunt, quorum iterum duas nominare possumus species. alii enim peruerso sensu eXistimabant,logicam respicere facultatem disserendi, quumve sophi-' Rae veteres id imprimis agerent, Vt de quacunque re dissererent in utramque partem, hune
quoque finem logicum sibi propositum habere , censebant. atqui haec opinio uniuersam fere graeciam oppleuerat,quo euenit, ut logica publica fatorum acerbitate adflicta iacerct, id quod breuiter atque eleganter IO. FRAN-
875쪽
quum litterarum sudia maxime e refcerent, dialecticae satisplerique eum infinem operabantur, ut promte persuaderepopulo pssent, quod eum eredere , e re sina esse arbitrabantur , quae tutisma ratio erat s honores, opes restotevtiampariter ae auctoritatem indipiscendi. in
prima profecto fisa origine dialectica nihil aliud
. erat , quam ars de re qualibet verba faciendi,vuliaque veritatis habita ratione, ad cupidit
res sum sis in veri speciem argumentis, impediendi populi animum: quam in rem adhuc
quibus de caussis hoc proposito fine, non poterant non talia tradere praecepta, quae ad fallacias struendas tantum accommodata adeoque a vera cogitandi arte longissime erant remota. in idem vitium incidit RAYMVNDVS LVLLIV s, de cuius arte grauissimi viri obseruarunt, quod magis ad sermonis copiam; quam rerum cognitionem fuerit comparata. nec negari potest, quod PETRvs RAMus dialecticae usum in eo Praecipue quaesiverit, Vtope eius iuuenes in ciuili oratoria arte fierent eXe citati, quamuis iis de caussis magnam mereatur
laudem,quod auctoritati Aristotelicae ac scholasticorum quisquiliis forti animo sese opposueris. alii putabant, logici munus es , ut soli speculationi sese traderet ac comPoneret syllogismum, quae sententia fuit doctoribus scholasticis, quorum aetate excellentissima cogitandi doctrina durissima fatorum sorte adfli-' cta erat. proscribebatur omnis sentiendi li
x ad artem cogitandi. a theatra rhetorum, orato- θ
876쪽
bertas: eligebatur veluti oraculum philosophicum Aristoteles, non Maecus, sed latinus: omnis litterarum eIegantia sepulta iacebat: scholae plenae erant barbararum Vocum, nugarum, quibus nulla dignitas, nulla vis ad verita tem cognoscendam inerat.
g. IIII. Posterioris soneris sunt, qui cognitionem logicae, Veluti finem quidem constituerunt; de mediis autem siue praeceptis, ad illum perueniendi haud recte sentientes a vera aberrarunt Via. media enim ista haurienda sunt ex sein ratione, & partim ad naturam veritatin; partim ad modum cognoscendi, quem Deus nobis praescripsit, adcommodanda, quo patet, quod hac in causis omne momentum positum sit in recta cogitandi libertate. qua1ublata, logicae incrementa haud promoueri possunt, nec illi, qui ius sentiendi a Deo hominibus datum neutiquam eXercent, quidquam ad artis huius salutem adserunt. quapropterlogicae durior sortuna, illata est ab illis, quibus talis philosophiae cultura placuit,ut magistrum quemdam unice sequerentur, omnesque eius sententias, quamuis haud fuerint exploratae per iudicandi facultatem, sancte ac religiose venerarentur. id quod cum antiquiori, tum recentiori aeuo multis fuisse solemne, constat, aduersiis quae sectarum studia alii iure ac merito disputarunt grauiter. nam quamuis DANIEL
suis rebis quaedam academiae conjuluerunt, quae sereres Peripatetica philosophia terminos mo
877쪽
vere prudenti institutoprohibuerunt. quodetsi quibusdam asperum nimis durum videtum, qui tibertatem philosophicam crepant , s antrdi, publicam philoseph ndi formam necessaris tenendam esse; &IAco B Vs THOMASIVS τeiusdem sit opinionis, qui his verbis philos .phiam eclecticam reiicit: retinenda tan orma regiminis monarchici, qua nuru potes esse pro statu corrupti hominum ingenii litterariae reipublicae salubrior; rectius tamen posterio
seruauit, quam multa incommodi, ex sectaria philosophia oriri. atqui huc quoque referri possunt cultores Hucretinni philosophici , qui antempestiuae pacis studiosi diuersa philolophorum placita inter se honciliare elabora-Tunt, etiam eorum sententias cum oraculis divinis conferre, quod argumentum eXPosum
g. V. Hactenus breuiter de illis, qui logi-
Cam peruersa ratione coluerunt. nunc de eis quoque disputabimus, qui artem hanc neglexerunt , & iam aperte reieCerunt. quo Pertiunent quorum praecipue duo genera constituuntur, dum alii certitudinem sensuum, adeoque omnis cognitionis, omnium philosophiae doctrinarum tollunt; alii ver insolaeaque perpetua dubitatione permanent, ac ne hoc quidem: nihil datur certum, sciri posse .
878쪽
DE VARIA LOGICAE FORTUNA. 8 SContendunt, quam in rem legi possimi cum illi, qui historiam scepticismi ac scepticorum sunt
IO. ALBERTUS F ABRICI Us; Humisti, qui errori huic confutando morboque eXpellendo operam dederunt, quales sunt Μ E R s E N-N V sseveritatescientiarum aduersussepticos
' Ee athei no supersitione. variae sunt sceptiacismi species, si modo res ipsas,quarum cognitionis certitudinem tollunt; modo rationem, qua id fieri solet, respiciamus. quapropter alii ' rationi omnia, reuelationi diuinae nihil: alii contra reuelationi omnia, nihil rationi tribuunt, quod posterius magno studio fecit AIERONYMVs HIRNHA Μ edito libro de typho generis humani, siue scientiarum humanarum inani ac ventos tumore, di ultate, labilitate, fastate, iactantis,praesumptione, incommodis, Iericulis, Mo omni labore id egit, ut philoso- Phiae fundamenta subuerteret. sed tamen quum haec a proposito dicendi argumento aliena sint, id tantum obseruamus, quod sceliticismus magnam vim logicae in maius me-iusue promouendae inserat, quin etiam ipsum
fundamentum, quo recta cogitandi ars nititur, id est sensuum certitudinem euertat. etenim
879쪽
s 6 DE VARIA LOGICAE FORTUNA.sensio est primum principium atque ultimum criterium omnis veritatis. g. VI. Hoc loco mentionem quoque facere debemus DANIELIS II OFFM ANNI, hostis omnis philosbphiae adeoque etiam logicae. namque philosophiam, quam antea magno studio prosecutus fuerat, veluti prauarum Cupiditatum opus damnauit,eamque contrariam este sacris scripturis dixit, ad cuiusmodi sententiam non paucos pertraxit, in quibus erant
O. ANGELUS WERDEN HAGENIUS, IO.MvLLE Rus& alii. posthac controuersiam hanc excitauit iterum WILHELMVs SCHILLIN GIV s, quorum studiis & alii sortiter sese
opposuerunt. aduersus DANIELEΜ HOFF-M A N N v M arma sua tulit IO. CASELIVS, cum quo faciebant CORNELIVS ΜARTINI, o WENvS GYNTHER Vs, Castianorum nomine adpellati, quibus accellat ALBERTV GRA WERus, edito libro aduersus Hossis an- rarum Inc de unicaveritate. sic caussa ipsus ita cecidit, Vt publice errorem suum profiteri eumque emendare, habuerit necesse. Contras CHILLINGIV Μ Vero & sCHRADERVM Venerunt integer ordo theologorum academiae Vitebergenus, quorum scripta hac in caussa composita continentur consitiis Vitebergensia 1 ACOB Vs MARTINI libro lingua et leutonica conscripto: speculam rationis, quo usum ac vires rationis humanae, quae mortali
bus post lapsum primorum parentum relictis sunt, copiose declarat, etiam ad loca illa, quae
880쪽
alii aduersus philosephiam ex oraculis diuinis proserunt, respondet. liber hic editus est Vitebergae MDCXVIII. 4. diuisus in duas partes, quarum prior de ratione, posterior vero de philosephia agit. etenim illi, qui rei ieiunt phi losophiae studia, inprimis prouocant
ad verba apostoli P A v L L I: --τις
his apostolus omnem philosophiae doctrinam inutilem & perniciosam esse pronuntiaret, id quod erronea opinione sibi persuadent. nam PAVLLVs respicit tantum ad falsam philosophiam, siue doctrinas veterum graecorum siue ex iudaeis pharisaeorum, ac praecipue Es- saeorum intellexerit, in primis quum eX E V S E-BIO, IOSEPHO, SCALIGERO, DRUSIO
sit apertum, quod doctrina sectarum Iudaeorum, Phariisorum, Sadducaeorum & Essaeorum dicta fuerit
VII. Praeter DANIELEM ΗΟFFΜΑΝ-N V M huc quoque pertinent fratres ro cru
ciani, quippe qui philosophiam in theologia
non solum inutilem esse; 1 ed plane etiam per
niciosam contendunt omnemque rationis humanae Vsum remouent, dum reuelationes diui
nas sibi fieri credunt, de quibus copiose disse
ΣAVE Rus. quid multa Θ locum heic merito tenent cultores omnes philosophiae musticae the pbicae, quam dicunt , RO BERT s