장음표시 사용
231쪽
Ubi multiplex illarum Genus , atque spe
CAPUT II. Explicanturfuse praerequisita, conditiones , e q prioritate1. num. 62.
CAPUT III. De Causalitatibus ,stactionibus.
Ubi de creatione, ac eductione . num. 69.
AUSA, Et PtIncipium pe Inde habentur apuae Graecos I secus apud Latinos : atque idei reo illοῦ Patrem Atiternum vocant Principium , seu eaasam Filii. Hi vero , ut ex actis Concilii Floren- , lini constat , vocant Patrem. AEternum priaci pium, sed non causam Filii: Patremque , & Filium Principium , sed non causam Spiritus Sancti; quod idiomatum P, sed non rerum discrimen notatur in ipsa Synodica definitione cui FIO . sese. utraque Ecclesia subscripsit . Filiam quoque esse, seciandum Graeοι qaide., tili. causam ζ secundum Latinos oe Principium is sisentia Spiritus Iaacti sicureT Paιrem. Igitur Principita in genere, ac prout abstrahit ab omnibus suis speciebus est. Ta ex quo aliquo vero, F propνio modo σἔ terminuι, equisit aliud idest sit distinctus adaequate, vel in adaequate,quoad entitatam sal tem numerice in quisit aιiui, id est, simpliciter distinctus, quamvis clusedem individuae sit essentiae . Cumque Deus Pater sit id , ex quo vere, Fc simpliciter est Filius, qui quamquam non sit ritus a Patre, eo quod non habeat essentiam distinctam adaequate, aut in adaequa te adhuc numerice a Patre , est tamen alius ab eo, siquidem Genitus, atque millas,est alius a Genitore , atq; a mittente . Item cum Pater, 8c Filius sint id , ex quo tanquism ex uno Spiratore, de per unam Spirationem , ut ibidem definitur est Spiritu& Sanctus , qui profecto est alius, quamvis non allia a Patre, ει Filio. Idcirco Pater est Princitium Filii: amboque suae Priaci pium unicum , Se simplex , sine partialitatibus , de inadaequatio nibus Spiritus Sancti. Rursus cum ex tota Thinitate , ratione omnipo tentiae, quae communis est tribus Divinis Personis, si ut omnes creaturaea quae sunt, quaeque non solum sunt alia verum etiam aliud a Deo : Id -- circo Duiligod by Coos s
232쪽
vἰrco Deus est Principium quoque omnium Creaturarum; sed aequiva ce , & valde diverso modo respectu productionum Divinarum illarum P e Isonatum . Nam Pater, v. g. est Prinei pium duarum earum Personarum , quarum entitas , essentia , atque entitativa perfectio , est pro nas eadem in Patre: estque Principium Creaturarum, quarum saneentitas , essentia , & entitati v a persectio non est eadem, quae in Patre is Denique cum ens naturale , de quo in prima disputatione , vere se ex materia, V. g. a qua distinguitur realiter in adaequate , idcirco etiam
materia est vere , & proprie Principium illius. Sic explieandum vid tur Plincipium in genere 2. Causa vero , cum Patres Latini noluerint adscribere Deo Patri
causalitatem re i pectu Filii , est . Id ex quo aliquo vero, in proprio modo est e minus , qui nen modosii, alius , verum eriam, aliud , saltem inada quate,
id est , qui habeat entitatem saltem In adaequale distinctam ab eo , sicutens naturale respectu materiae , ac respectu formae , quae idcirco dici sci-Ient causae intrinsecae illius . Ea scut ignis B respectu ignis A , qui est causa illius . Hinc I. Principium , & causa conveniunt in eo , quodari ipsis aliquo vero , 8c proprio modo sit terminus hic autem modus potest esse multiplex , ut jam dicam non vero , quod ex ipsis, incipiat, terminus, quoniam Deus Pater vere est Principium Filii, di huic non potest applicari vox illa , Melpis , si castigate loquamur . Differunt eo , quod causa determinate postulat terminum, qui sit oli sita ab ipsa causa , idest , cujus entitas , & individua essenti di distinguatur realiter saltem in adaequa te a causa ipsa . Principium vero non postulat hoc determina te , sed quod terminus sedistinctus, sue quoad entitatem , sive quoa stre lationem, sive adaequate , sue in adaqua te . Haec enim est ratio, ob quam discreverunt Patres latini inter Principium , & causam , fatentes rimum , & negantes secundum de Deo Patre . Hine 2. Principium alius patet quam causa , siquidem omne, quod est causa , est in eodem. sensu principium; sed non e converso, cum Pater si Principium, non vero causa Filii Hi latina phrasi ; quamobrem principium est genus, Mcausa est species . Hine 3. Tam princip7um , quam causa Isub his con .ceptibus apparent entia relativa : quoniam hi conceptus, ut tales aper te innuunt, seu eon notant aliud , vel alium: si enim res A est causa ,sive principium : aiientur es ea a , sive principium , non instar modi , quia non omnis relatio est modus. Quod autem aeternus Pater, v. g.
sub hoc.conceptu Principitim sit Ens relativum, probat lub hoc coacuta habere totam suam essentiam ad alium in sensu , quem explicui disp. q. logicae cap. de relatione , non in alio absono sensu . Haec dixerIm pro . Pter rem illam Theologicam, quam tractarunt Patres illi Florentini . Iix rebus autem Philosophicis plerumque accipiuntur in eodem sensu , Frincipitim a & causa ; quapropter quae de uno dixerim intellige in eo. dem se ala de altero . Dico autem ρι erumque , & non semper . Nam etiam primum punctum dicitur Frincipium lineae, quin sit causa subseque aistium, quia solum est principium, quoad loeum . Et Aurora dicitur Principium diei nempe quoad remur; quin sit causa diei . Et prima periodus
233쪽
et oculi otiis dἰcitur priae I pium . scriptum elt enim . Principium loquendἔDomino in ea , quin illa periodus sit causa subsequentium , & primus habitator, dicitur principium, iuxta illud principium gemiam Amalec, quin Amalec suerit causa gentium omnium , quae regionem Palaestinam incoluerunt. Et sic alibi passim . Sed has fgnificationes non multum curant phy sici. 3. Principii ergo , sve caust, plurimas lego, audioque acceptiones: quarum multitudo , si molesta tibi fuerit, ne mihἰ vitio vertas ulum Auctorum, qui ob vocum aliarum penuriam ut uiuur eadem, ad multa fignifi. canda . Principium ergo i a genere est duplex . Unum intrinsecum peridentitatem in ad squatam cum principiato non autem per identitatem, aut intimam in rentiam cunt re principiante , aut per intimam hujus cum illo connexionem , quia hqc tria materialiter se habent ad remst sentem & talia sunt, qui disputavi paulo ante respectu entis naturalis . Alterum extrinsecum , quatenus ad equa te distinguitur suo modo a principiato . Et utrumlibet est, aut non est primum principium , prout fuerit, vel non fuerit ex alio in eo sensu, & genere , in quo principiatum .est ex ipso . Secunda . Principium extrinsecum aliud est puis principium, di neutiquam causa , qu lis est Pater respectu Dei Filii , ut nuper dice ham ex Concilio Florentino , quia licet essentia , & substantia Patris sae Filii neutiquam sit distincta , Ze unus se in altero per circum insesso nem; veluntamen Pater I utpotu genecans vere , & simpliciter distia guttur a Filio ita, ut Paternita a neque constituat physice filiationem a neque per hanc constituatur, & in hoc sensu Paternitas distinguitur ade' quate a fi iliatione, dc consequenter in hoc solo sensu est principium exit in secum illius; de cum ex alia parte filiatio non sit aliud a paternitate , ideo h sc est principium extrinsecum, sed pure principium , & non ea uia illius. Et similiter respective de spiratore respectu Spiritus Sancti. Aliud autem, quod est princlytum , & insuper causa , eo quia distinguatur sua entitas ab entitate Principiati . Tertia. Principium, quod si pure principium, aliud est Pitysicum, de originis physios, quatenus physi ce, de realiter distinguitur 3 Principiato, physiceque , & realiter produ'cit illud , ut Pater respectu Filii, de Spirator, id est Pater , & Filius , re spectu Spiritus Sancti. Aliud virtuale, de originis sive productionis non phvsies, sed virtualis dumtaxat . Ut intellectus divinus respectu intellectionum, Se voluncas respectu actuum immediate liberorum; quinniam neutra potentia producit realiter formaliter suos respective actus, sed tantum virtualitera de neutra distinguitur ab illis Ilusquam virtualiter.
q. Principium, quod simul sit causa, est item duplex . Aliud, quod
est , ac dicitur causa prima nimirum Deus Trinus& unus. Aliud, quod est, ae dicitur causa secu'da eo , quod prς supponat illam primam ; Si tales sunt omnes causi creatq . Deus formaliter immediate est causa prima, de universalis, di subordinat sibi causas omnes propter rationem com pactam ex his quatuor titulis. I. quia a nullo alio accipit productam
virtutem Physice operatricem, qua pollet; licet enim. Deus Filius ac
234쪽
cipiat per generationem a Doci Patre Omnipotentiam ,& Deus SpIritus Sanctus per spirationem a Patre , N Filio. Verumtamen neque Pater est alitid, sed , alitis 4 Filio e neque Filiatio , ut distincta ab omnipotentia , est per se immediate virtus operativa rerum . sed solum per omnipotentia ipsam communem toti Trinitati meque omnipotentia , e physice producitur a Patre in Filio, ut adverti disp. I . num. I. sicut vἰrtutes opera trices, quibus gaudent causet se eunde producuntue Per Deum. a. quia omnIa alia prorsus , quq virtute gaudent minim8 mediocri , maxima , ad aliquid operandum, eam accipiunt physice productam ab ipso Deo , Accipiunt inquam non sicut pauper accipit pecuniam a divite , quasi Deus alicubi contineat reconditas virtutes illas opera trices , & illas distribuat inter creaturas existentes, ita ut hi ante distributionem existant in rebus, & existant prIvatq illis virtutibus operativis: sed quatenus Deus producenx physic ignem , v. g. aut calorem , si mavis, producit physee v Irtutem combustivam cum Illo identificatam : & producens physice hom nem, producit physice virtutem sensi. tivam , & ratiocinativam cum illo identificatam. In hoe solo sensu accipiundi causs secunde a prima virtutes sibi innatas, & intrinsecas aloperandum; alias autem extrinsecas , & fibi non ingenitas, . v. g. aloperandu supernaturaliter, accipiunt prImo illo modo. 3. Quia in dispen labiliter concurrit cum omnibuν, & singulis causis aliis ad harum opa rationes, ut postea dicam. Α- Ia quoties voluerit, quomodo voluerit , ubi- voluerie, & quamdiu voluerit, potest aliarum causarum ope rationes promovere, cohibere, retardare , ac simpliciter impedire . . In simultate horum quatuor titulorum stant prImatus, universalitas,
ει auctoritas causet prim q. At l, et simultas soli Deci competit. Ergo, illa solus est causa prima universalis, &c s. Eodem respective modo, ut insinuavi disp. I. num. I. intellIgendi suae Ptimatus alii, qui sunt characteri stIci Deo : ut esse Primum ens ..
Primu- liberum . Primum m rear Uc. Stant haec in complexo ex qua tuor dictis , quorum maxima , & primaria sunt illa duo . Unum nega Mῶτum , videlicet non ace; pere ab ullo alio entitatem, lIbertatem , virtutem applicandi, movendi, determinandi, motione tamen, ac determinatione consentanea naturae rerum , de quibus fuerit sermo , unde motione, determinatione, atque applicati me , quae non sit irresi
stibiliter conexa cum operatione, dc simul penitus inevitabilis creaturae, quando agitur de creatura exercente libertatem indifferent Iae . Alterum postivum , videlicet quod reliqua omnia entia , & libera , & mobilia , habent a mero libito divino primam existent Iam, durationem , ae con-nt vaticinem suarum entitatum , libertatum &c. Unde I. primatus hie non stat in eo , quod Deus prius operetur physice, aut determina. Hve determinatione irresistibili, atque inevitabili, nostras operatiun es liberas; tum quia alias operaretur similiter nostras actiones peccamia notas , quod alibi probamus dedecere Deum summopere , tametsi mitineatur illis verbis materialiter sumpta ; tum quia alias in eis operatio nibus haberemus nos mere passive, accipientes scilicet a Deo illas, per
235쪽
ipsum Deum prius iactas, scut accipimus panem, jam factum ab alio, Ecdonum nobis missum ab amico . Unde a. non nego doctrinam illam Aug. I. νεμ veritat Is plenam , quam ex scripturis erutam, ioculcat Augustinus , traa. e. 9 quod in praedestinatis adultis ipse etiam praeparet voluntates; sed qualitatem praeparationis in eo stantem , quod prorsus irres stibilis , ac .smul inevitabilis sit creaturae : de hoc enim non de illo est, quaestio inter Theologos . Neque in hoc retractat onum loco delet S. Pater quidquam ex eis, quae in ordine ad libeνtatam dixit, tribus illis libris de libero arbitrio contra Manichaos I sed deprς hendens Pelagium , stabiliendi ergo suum dogma , quod gratia datur secundum meri ta uostra abusum fuisse aliquibus textibus ibi notatia per otium eorum librorum . respondet: se non meminisse glatiae in eis libris, sed solius liberi arbitrii , quia tunc non de Ala , sed de hoc agebatur: unde conclu-Gεψ, ibid. dit: quapropter noot haretici Pelagiani , qui ιiberum Ise asserunt voluntata raνbitrium , ut Graiaa Dei non relinquant locum ζ quandoqωidem nota eam secundum merita nostra dari asserunt : non se exIollant , quasi eorum egerim eausam, quia mMIta in eis Iuris dixi pro ιibero arbitrio , qua illitis deputationis ea a poscebat. Dixi quippe ine. Hoc insinuo non quidem di iputandi gratia , quae disputare prohibemur ἰ absit; sed ostendendi , quaestionem Augustini cum Pelagio esse toto Coelo diversam ab illa , quam Theologi Catholici inter se di sputant. Aliud quippe est, sit, nee ne prorsus ne cessaria res A , ad rem B . Aliud, quaenam sit natura , qualitas , condi tio rei A , hoe est, sit, nec ne prorsus irres stibilis , & inevitabilis ex suamet essentia λ Primum disputavit, & sancivit Augustinus contra Pelagium , Se de illo nec minimum dubium est inter Catholicos . De secundo est dubium , di in eo versatur cardo totus dissicultatis; sed de se a do , neque hic , neque alibi disputavit, aut statuit quidquam Augusti nus . Sit ergo verum , aut falsum , quod dicunt hi, aut quod dieunt illi Catholici; ast longe diversum est ab eo , quod Augustinus disputavit cum Pelagio , & huius prole. Iam primatus quosdam alios, v. g. esse
primum meren , primum peccans , primum deficieαι , & similes bene vides
repugnare Deo . Imo repugnare absolute , quia in his lineis non priamum a sed unicum dati potest ; quoniam sola creatura rationalis potest
6. JI Evocato iam ad speciem causae ampliore genere
L uaria dimisso s. Causa sub quo nomine intellige etiam, quoad presentes divisiones potentiam v rrutemque, non Prout haec est qualitas determinata ad bonum , sed prout est actἰ vitas, vis , facunditas, energiave iaciendi aliquid γ alia dicitur tantum physica . de qua infra . Alia tantum moralis , nempe quae absque reali entativo, at materiali influxu producit effectum prici re, quatenus attrahit, vel etiam Diuitig Corale
236쪽
mῆam Omnino determinat causam physicam, quae formaliter, aut vir tu aliter si talis ad effectun aliquem producendum. Ut imperium , Pre ces s consilium , solent inducere causas physicas ad aliquid faciendum , di hac causa moralis solet vocari motioiam, objectu ormate, speri Miυμ actus , intellectus , aut voluntatis , sed iuxta doctrinam mox dandam . Alia demum est physica simul, & moralis, quatenus per influxum rea lem a & materialem causat esse tum ,& simul movet, atque invitat ad
illum . Sic ignis , v. g. & idem de omnibus causis necessariis in actu
Primo Proximo completo , ex parte naturae ad comburendum , est causa
physica ignis alius , & smul est causa moralis, quia sua connnexione naturali movet Deam , ut concursum praestet tanquam Author naturalis ad ignem illum producendum. quinta divisio. Causa moralis,alia est talis Per irresisti bilem connexionem cum effectu. Et tunc non solet vocari cau sa, sed determinativum illius effectus,vel quasi effectus. Sic divina bonitas inruitive cognita a Beatis est causa moralis amoris , quo hi Deum Pro sequuntur , quia irresistibiliter movet illos ad amorem illum , cultum ore Verentiam , & obediant Iam . Sic etiam actio tua libera est causa mo-zali , seu potius determinativum objectivum , formale, ac immedia eum scientiae , qua Deus ab aeterno praevidet , te in tali circumstantia rum peristhasi eliciturum actionem illam , & Intellectus ipse divinus est determinativum subjectivum illius ejusdem scientiae . Cum enim DeusMb suam infinitam perspicaciain , sit essentialiter determinatus ad scien dum omne scibile, eo omni modo, quo citra imperfectionem scibile est inde nascitur, quod ab aeterno cognoverit te in tali tempore, loco adi circumstantiis , eliciturum ex mera tua determinatione actionem A seto ipso, quod ex mera tua determinatione elicias illam sicut eo ipso, quod tranteas per viam videberis ab attentissimo , de perspicace specu Iatore, qui est in alta fenestra. Et sicut non ideo transis tu per eam iam , quia hic te videt, siquidem hujus visio non constituit proximam
tuam facultatem transeundi, aut non transeundi; sed e converso , ideo a Priori hic ea videt transeuntem, quia tu spontes ac ex mera tua determinatione transis, ita ut si non transires, ut poteras non transire a ille non videret te transeuntem per illam viam, tametsi per totam
aeternitatem affixus esset illi fenestrae , attentissimusque , & perspicaci Dsmus foret. Ita non ideo facis actionem illam , quia Deus ab aetern id praescivit, quoniam illa divina praescientia non constituit proximam tuam facultatem faciendi, aut non faciendi actionem illam, qu Iatu sponte , Ee ex meta tua determinatione sine ullo irresistibili , aes mul inevitabili impulsu facturus es illam saepe adverti actiones immediate liberas , esse quidem capaces rationum moventium ; ast incapaces omnino rationis aιius reflexa stri I. A priori , id est , simpliciter antecedentis , ac simul metaphysice connexae: sicut conclusio simpliciis ter obscura est incapax rationis evidentis: & conclusio mere probabilis est inea pax rationis omnino certae 3 alias nec esset mere probabilis,
nee obseura . Et similiter actio immediate libera, non esset immediat.
libera , si haberet rationem strict a priori ita ut si illam non faceres, E e Deus
237쪽
Deus non praevidisset te facturum illam , ta inelii per totam aeteri Itatem attentissime intueretur te. Ob hanc ergo rationem causa moralis o
lectiva , seu potiuς determinativum objectivum illius divinae praescientiae, est tua actio A et & causa subjectiva , seu potius determinativum subiectivuum ejusdem est solus. intellectus divinus : & determinativum in genere Imputabilitatis , eli tua ipsa libertas, seu tu ipse libere sponteque elici eos actionem. illam ; quia libertas indifferentiae non opponitur necessitati consequenti ad se ipsam, qualis est illa praescientia.
7. Alterae causa moralis , quaeqae vulgo , & simpliciter vocatur ta lis, est illa, quae sine hae irres stibili determinatione tantum movet, atque inclinat in operationem , potentiam physicam immediate , aut mediate opera tricem. Sexta divisio.. Haeci causa moralis est duplex .. Una ob
lectiva . Altera subjectiva .. Hae est illa ,. quae non ut cognita, sed immediate per se ipsam move et, atque instigat mediate , aut immediate, potentiam. executricem. ut cognitio Per se immediate, absque alia reflexae sui cognitione, instigat voluntate ad prosequutionem, vel fugam obiecti: N praemissae formales per se immediate , absque reflexa alia cognitione impellunt intelleetum in conclusionem. formalem , seu mentalem , se etiam habitus adequisiti boni, mali , indisserantes , seu consuetudines, per se , absque reflexis suis cognitionibus movent potenti ax, quarum proprii sunt, ad eliciendum. actus similes eis, ex quibus . sunt geniti,
nisi jam horum taedeat. Unde merito dicebat David sanet. Peccatorum, circumplexὶ sunt me : σ legem t m ουσα sum oblitus... Ideit . Pravi ha bitus relicti ex prioribus peccaris , quali necessitatem imponunt mihi ad relapsum ;: sed memoria legis tuae me compescit . Sic humorum cor Poris temperamentum , combisatio , . sive complexio ,solet esse causa
moralis subjectiva irae , misericordiae , continentiae , incontinentiae, re similium , quia illa comburatio sicut etiam stellarum , di praesertim Planetarum, solet par se instigare immediate corpus, de se indirecti animum, propter sympatiam. hujus cum illo , ad tales , vel tales actiones . . Hoc tamen discrimine , quod humorum combinatio in qua primas partes habent materia primigenia accepta a Parentibus, lac infantiae , subsequentisquae aetatis alimenta instigat immediate
corpus ἰ combinatio vero syderum mediate , quatenus immediate . ac directe movet illos humores, sicut luna, & venus humiditates respective , Saturnus , & Mars biles respective &c. Sic intentio effie ax finis per se immediate , sine reflexa sui cognitione , movet voluntatem ad electionem mediorum, nondum in singulari exploratorum . Sic electio hae e de alii actus voluntatis efficaces respectu actionum externa rum immediate per suam met entitatem , sine reflexa sui cognitione adigit determinatque potentiam executricem in actionem externam sv- g. volitio deambulandi immediate per se determinat potentiam loco motivam. Sic etiam apprehen fio vehemens,in judicium. Sic actus unius virtutis immediate per se movere solet ad actum alius , sicut etiam unum peccatum ad aliud . V. g. amor Dei super omnia per se immediate movet ad actum, qui praenoscitur esse cultus, aut obedientia erga
238쪽
Deum . Actus spei Theologicae , idest , essicax conatus udipiscendi
Deum , ut nostrum ultimum finem , per se immediate movere potest ad vestituendum rem alienam, Timor gehennae infixus moribundo peccatori Consessorem non habenti. , per se immediate movere potest ad perfectam contritionem . En Copiosam segetem causarum moralium,
quς non objective , sed subjective sunt tales. S. Ubi adverte ; quod si actus A, si hoc modo ex actu B, tanquam ex causa morali subjectiva , arguit quidem tunc exerceri hominem petactum virtutis , aut vitii, ad quam , vel quod, spectat actus B ; nam arguit hune existere : ast non facit, ut actus ipse λ ; sit illius virtutis, aut
vitii, v. g. contritio perfecta , concepta hoc modo ex timore gehennae,
non facit, quod illa contritio sit actus virtutis moralis , sicut est hic timor . Et actus humilitatis, obedientiae , religionis elicitus hoc modo ex amore Dei super omnia, non facit, quod hi actus sine charitas Theologica, sicut est ille amor; quoniam nil compossibile eum eo, quod
actus A non moveatur proxime ad aqua te ex motivo , sive objecto formali proximo adaequato actus B, facit per se praecise , quod actus A sievere , de simpliciter virtuti scujus est actus B . Character namque , de tessera Theologica ad discernendum actus unarum virtutum ab actibus aliarum , est obiectum formale proximum adaequatum , quod habent
quodque hae de causa vocatur spec cativum ) Sc simul modus tendenis di actuum ipsorum proportionatus illi obiecto formali; quod addo propter peis mos illos actus , qui ex eodem objecto formali vocante ad bonum mouentur ad malum . V. g. nolo hoc facere propter hoc ipsum , quoa praceptum sit a Superiore . Vοιο rem a propter hoe inam , quod prohibita est: quoniam non raro nitimuν in vetitum , qua labe inficiuntur etiam actus
invidiae solius, ut distincte ab amore proprio 8ec. At actum A , esse ex B , tanquam ex causu morali subjectiva , est compossibile cum eo , quod non moveatur proxime adaequale ex motiuo , si ve objecto formali proximo adaequato actus B , ut patet in prolatis illis exemplis , ergo. t Quocirca actus A, erit tunc denomi uati v E, extrinsece , imperative virtutis cujus est actus B , ait non semper actu formaliter, vere , proprie sseu elicitive. Rursus haec causa moralis subjectiva , una est formalis immediata , Se directa , v. g. volitio escax formaliter sic tendens.s Volo bomicidium, est causa moralis per se subjective impellens potentiame executricem . Altera indirecta , mediata , & interpretativa , seu virtualis . Et haec , ut saepe notavi ex P. Iunio , est quadruplex. Prima, i virtualis virinalitate obiectiva determinationis p bysica: nempe quando, est volitio rei per se connexae metaphysice, aut saltem physice , cum A, F . & pure antecedentis respectu huius , ut volitio explodendi in pectus ι Ioannis, est volitio virtualis oecidendi illum virtualitate obiectivae deinterminat Ionis physicae . Seeunda , virtualis virtualitate stibiectiva deIeν- 1 mἰnationIapb sica: nempe quando ipsa volitio est per se connexa cui si alia volitione, de antecedens respectu huius: qualis est intentici essie ax finis respectu volitionis mediorum . Tertia , virtualis virtualitate obse-1 ctisa determinationis moraιis: nempe quando est volitio rei vetitae, ob
239쪽
manifestum periculum volendi aliud immediat Ius In se proh IbItum : fievolitio familiaritatis specialis eum persona periculosa est virtualis cansa moralis lapsus . Quarto, virtualis virtualitate subiectiva determinas Maia moraliri. nempe quando actus aliquis est prohibitus ob manifestum periculum concipiendi actum alium , v. g. voluntaria vivax eogitatio
obiecti A per se immediate instigans ad appetitum illius.
o. Causa moralis objecti τa est illa , quae non immediate per summet entitatem ; sed per suam cognitionem , aut perceptionem aliam a , puta dolorem , voluptatem , & similia , movet atque sollici at poten-llam ad operandum aliquid . Sic praemissae obiectivae , hoc est oriecta praemissarum mentalium , sunt causa moralis assensus conclusionis di quia ut cognitae per praemissas formales movent ad illum . Sic bonItat, e malitia objecti sunt causa moralis objectiva prosecution Is , aut fugae, quia movent potentiam ad hos actus , non immediate per suasmet ent istes ; sed ut cognitae aliove modo vitali perceptae. Sic veritas, & salsitas sunt causa moralis obiectiva , quia ut cognitae saltem per apprehensionem suasivam , vel dissuasivam , movent ad suum assensum, ve dissensum . Sic causa fimalis est eausa moralis obiectiva talentionis, seu appetitus, quo voluntas fertur in illam : quia non nisi cognita infligat volu ruatem ad eum appetitum. Sic obiecta format a speci ficativa virtutum , id est motiva ex quibus proxime adaequa te concipiuntur actus harum , sum causae morales obiectivae actuum eorum di quῖa non nisi , ut praecognita movent , ac sollicitant ad illos . Hac autem causa moralis obiectiva interdum est vere , ac simpliciter talis , nempe vere, ac simpliciter per se movet ad aliquid . Interdum autem lax E , ae improprie, scilicet, quando per se non movet, est tamen pu sficatio conditionis animi terminatius condit Iona A, seu complementum motionis absoluiq, v. g. preces possunt te movere ad actionem A , Item si decrevisti iliam sacere ad horam primam , ubi primum hane audis moveris ad acti nem illam. Sed est discrimen , quod iam notarunt graves Theologi zpreces namque vere simpliciter movent; hore primae auditio non tam movet, quam purificae conditionem sub qua statueras facere actionem illam. Unde non movet , sed est complementum motion ἰs iam praeexistentis. Et hoc exemplo aperiunt distinctionem inter nostra , & pri
seum Sacramentum a Deo institutum contra peccatum orIginato parvulorum tunc morientium . Nostra enἰ in Sacramenta , cum sint mora Iiter actiones Christi, vere movent Deum ad Infundendum gratiam 3 pPriscum illud Sacramentum , utpote egenum , de vacuum elementum snon movebat per se Deum , sed erat purificatio conditionis , sub quo pollieitus erat Deus gratiam , seu de hoe alibi . Septima αἰν o . Hae causa moralis objectiva est duplex . Una respectu intellectus , quia ut cognita, vel immediate sine alia ratione suasiva , vel per rationem suasivam , movet ipsum ast assentiendum , & haec est sola verisar: aue ad dissentiendum , & hac est sola falsitas . Sicut enim vere scit, qui assentitur vero e ita vere sole qui dissentitur falso: tam enim Iudiciae negativa, quam assismativa possunt esse scientifica , & tam debetur di D
240쪽
sensus falso , quam assensus vero , di tam proprius est Intellectus unus , quam alter actus . Altera respectu voluntatis, quia ut cognita , hane allic;t ad sui prosecutionem , & haec plerum qua est sola bonitas : vel ad sui fugam, & plerumque eit sola malitia . Sicut enim est bonum , amare bonum ; ita est bonum , ouisse malum. Et tam proprium est volvn. tatis unum , quam alterum , & tam debetur Boium malo , quam amoebono . Dixi tamen plerunque , M sic intelligenda v Idetur universalitas , qua loquuntur Philosophi hae super re Etenim cum intellectus non se potentia liberae, nequit ullatenus, quantumcunque jubeatur a vo I tate , & quidquid externe proferat, assentire obiecto , quod omnino apparet taliam , aut dissentire illi , quod prorsus apparet verum pseut neque oculi quantumcunque iubeantur a voluntate possunt videre objectum , quod nulla penitus perfunditur luce . Caeterum cum volun eas fungatur libertate , potest λrsan contingere adeo interdum vItia eum , & corruptum habere , ut ita dicam, palatum : ut sicut stomachi corrupti appetunt immundities , Puta gypsum, carbones , calcem , Ee similia , nauseantque ad alimentae: ita velit illud malum , quod neutiquam praecognoscitur bonum , & oderit bonum , quod neutiquam praenoscitur malum oro. Polsbile namque peccatum est, quod sit purae, ac merae in v Id Iae, findi misturA amoris proprii , quamvis ite actus ex illo phusice derivatus , aut ex odio proximi . Sed hoc peccato odit voluntas bonum alias
personae , ideo formaliter , & praecise , quia est bonum Silius , & no a quIa est malum invidi ipsus; alias iam non esset pura invidia, sed inia
super amor proprius . Item amat malum illius alius personae, pure , Se praecise , quia est malum illius , S: non quia esse malum illius est esse bonum proprium ; alias non esset invidia pura , & mera ; sed insuper foret amor proprius. Ergo forsan est possibile , quod voluntas per summam Irrationalitatem . amet malum aliquod non dico nune sibi, sediateri puete , N praecise , quia est malum οῦ & oderit bonum , pure, di praecise , quia est bonum saltem illi alteri. Explicatur plicet pro hi
hitio suapte naturR retrahat ab actione prohibita ἰ verumtamen hoc I λ , quod prohibita est , solet movere, & provocare homines , quia non temere diruim fuit. OGιμων in vetitum semper , evimusque nega - tum. Item tametsi rationale praeceptum legitimi superiori usit ex sua natura causa motiva faciendi actionem, facilem; potest physice homo ex
praevia superbia , vel odio Illius superioris nolle facere actionem Iliatam pure , & praecise , quia est praerepta per ι egitimum eum Ibperis remis . Et licet amabilitas personae si ex sua natura motivum ad amandum
illam , potest alius ita prave esse affectus , ut sibi doleae, Sc d ἰspliceat , quod illa persona sit tam amabilis. Ergo licet bonitas ex se sit motivum amoris, & malit Ia, sit motivum odii, potest &e. Nodi longe etἰam ab hoc barbarismo est ille , qui ex mera desperatione , odioque
sui Ipsius non vero ex alio motivo, v. g. evadendi praesentes kngores,
quia iste esset potius amor proprIus adsciscit sta necem, vel fugit
aliquod bonum sili ipsius , ideo formaliter, quia bonum sibi est . Et