장음표시 사용
251쪽
MIa eris , sed hoc contingit, quando ibi sistit voluntas , &Ideo est
finis. Per tendentiam vero, quia est , aut quia erit in causam merito
etiam non sistit ibi voluntas , sed ultra progreditur ad aliud volendum . De hoc vero alibi fusius. Rursus haec causa moralis, S: non in genera meritorio est duplex . Una, quae praci se allicit, atque sollicitat potentiam adactum, & haec est satis frequens. Altera, quae apta nata est retrahendo ab actu, sed propter hoc ipsum allicit, atque invitat ad illum ; talis solet esse causa moralis actuum valde heroicorum, qui eo ipso solent esse valde ardui, de dissiciles. Ipsa tamen arduitas , qu galias retrahit ex se ab eis actibus, solet esse motivum aggrediendi illosa Iob. 39. maxime respectu generosi illius , qui inflar Aquilae . In arduἰι ponit ni
dum suum . In petra mauer , tr in praeruptis silicibur comm stratur a atque
. nacceθῖν rupibωι. Et quod attinet ad actus illos, qui sunt spei praesertim theologicae, necessaria omnino est haec species causae moralis; quoniam spes , ut distincta a mero desiderio , & fiducia, est conatus emcax in rem arduam : interdum quidem , quia contemnitur arduita S a inter dum vero , quia haec eadem invitat , re instigat, non quemlibet; sed audacem, de generosum animum, qui ad res faciles torpere solet 3 quemadmodum enim non solus potus dulcis , verum etiam potus vel simpliciter acidus, vel mixtus ex acido, & dulci titillat palatum et ita non sola jucunditas, sed dissicultas ipsa , seu mἰxtio ex jucunditate sac arduitate, movere solet voluntatem audacis anima, sive in bono, si vahi malo sensu . . .
a s Dis isso duodecima. Causa illa moralis objectiva alia est motiva absolute , ac fimpliciter , alia mere impulsiva . Illa est , quae ita movet ad actum , & ex qua ita pendet hic, ut si illa abesset, hic nec formali
ters nec aequivalenter conciperetur. Impulsiva vero est illa , quae ita movet ad actum , ut quamvis hic materialiter pendeat ex illa , e . quod ex illa concipiatur; ast non ita , ut absente illa , non conciperetur alius actus huic aequivalens , quoad illud idem objectum materiale . Quamobrem haec causa , est quas accessoria, & secundaria; motiva autem est causa primaria , & principalis . Res haec explicati solet in contractu matrimoniali . Titius contrahIt matrimonium cum Berta , quia Putat esse Beriam , Ee non Cajam , &insuper quia putat esse valde divitem . Ita tam an, ut consensum matrimonialem omnino concipiat dependenter a Bertitate adeo, ut si non sit Beria, nullum habeat consensum erga illam personam , non tamen omnino dependenter a divitiis. Tuna illam taminam esse Bertam est causa moralis simpliciter motiva princi- Palis , di primaria , vel una ex primariis consensus illius matrimonialis , & ea veritate deficiente , ita ut s revera illa tamina non esset Ber. a, quam vir existimabat, sed Caja , matrimonium re vera esset nullum
Genes 9. quidquid sit de foro externo Unde copula Iacob cum Lia , quam
putabat esse Rachelem , non fuit coniugalis ; fuerunt tamen subsequentes, postquam consensit in doctrinam soceri. Illam tamen se dio rem
est causa moralis, pure impulsiva , & quasi accessoria . Unde ob defectum illius: matrimonium non desinebat esse validum . Eadem diversitas
252쪽
t s causae motivae, ac impulsivae duntaxat contingit in aliis actionibus
humanis, ut experientia docet.
26. Denique illud , quod subiective per se , & non ut cognitum :Item, quod objective , ut eognitum a retrahit simpliciter potentiam ab actu , non est stricte loquendo causa moralis illius : sed solet esse constitutivum ducit axat libertatis indifferentiae ad illum, S: consequenter quid necessarium , ut ille sit bonus . aut malus moraliter operari namque contra conscientiam trahentem a malo , est malum e & operari contra cognitionem Perterrefacientem a bono, χἀ
Iet esse bonum Rursus illud retrahens non est causa physica illius. actus , ut patet. Et lavi en debet esse pro priori ad illum quia alias
hic non concipietur contra retrahentem cognitionem , aut inclinationem s aut appetitum . Unde colligitur, quod quando vulgo dicimus, esse pro priori ad effecitum id solum , quod est causa , aut prae requisitum ad ipsam , intelligendum est cum hac exceptione cognitionis retrahentis , quia licet haec sit, prae requiasita ad talem , aut talem denominatio. nem effectus , non tamen ad illius secundum se existenti am . En divi tam , & explicatam segetem abundantem causarum moralium, sive motivorum . Illarum quippe ignorantia , sive oblivio infaustas conseia quentias inducit in Theologiam , ubi frequens sermo esse solet de illic. a7. Iam causa physica, sive sit per modum principii , quod , qualis dicitur, a nonnullis substantia , quae non est immediate operativa , sed congenitam habet virtutem operatiram et sive sit per modum principii qualis dicitur virtus ipsa operativa , est etiam multiplex . Nam r. potest esse pure immediata, nempe inter quam, & erietum tametsi medient aliquae dispositiones praeviae ad hunc, atque oriundae ab illa , sicut mediare solant inter ignem A . v. g. Sc ignem B. quem produci eici passo , quod prius disponit ipse ignis A , exii ccando, calefaciendo .ae aliis modis praeparando illud : veruntamen nil penitus mediat, quoasi e causa physice productiva illius effectus , & insuper physice producta
per causam illam. Ut contingit in hoc casu nupero, atque idcirco ignis A, lieet non lit causa immediata alterius immediatione exclu-oente praevias dispositiones ad eum; ait absolute vocatur causa immediata , immediatione nimirum excludente aliam causam physicam me in
diantem , id est, priorem igne B dc posteriorem ipso igne A . Et hine habes quid sit, causam , seu principium, esse immediatum immediatione
principii, immediatione potentiae , immediatione virtutis. Est nimirum, quod inter ipsum , de Producti Qu.m effectus non mediet alia causa , seu principium , alia potentia a seu Virtus . Item quid sit, esse causam , sive Principium mediatum mediatione Principii, seu potentiae , seu virtutis. Illa namque duo sunt de concaptu causae, sive virtutis mediantis Inter unum , Ec alterum , videlicet esse post unum , & esse ante alterum , unde causa mediata Poscit in illa altera , quae est ma-dians duo haec , quorum , si unum absit non erit causa medians . Et haeae eausa Moyses vocatur a Paulo Mediuise , quia legem , quam prius a Deo accipiebat, ordinatam tae angelos, seu ut olim dixerat Stephanus sal M. 3.
253쪽
amj. .. is .ispo sine anelar m i Pse communicabat postea Hebrae Is. Et similia M.,ν. yia ter eodem dicitur Iesus Cluillus Dominus Noster novi testamenii me. diaia , quiae sanguine suo adeptus est nobis a Deo munditiem conscientiarum nostrarum . Hac item de causa obiicimus Thomistis , non coh
rere cum suis principiis , quod praedeterminatio sit quid medium inter
actum primum proximum libertatis creatae , & actum secandum I quo niam cum de conceptu mediantis sit, esse post unum , & esse ante alte. rum : Si praedeterminatio mediaret eo modo , deberet esse post liberta. tem creatam ad volendum v. g. 8c ante volitionem . Sed illud post,&ante nequeunt alludere ad tempus , at locum , vel ad aliud simile . Er. go debent alludere ad seriem , & ordinem naturae , sive causalitatis ergo praedeterminatio deberet esse effectus libertatis creatae ad volendum, di causa volitionis.
28. At si esset effeci us , vel quasi effectus libertatis creatae , esset ab hac impedibilis, & non penderet a solo Deo , ergo solutio illa noto cohaeret eum eis principiis; quod si dicatur praedeterminatio mediare , scut applicatio localis agentis ad passum mediat inter agens , & esse, tum . Exemplum est falsum : quoniam ea applieatio , . vel consertur cum igne , . v. g : secundum se praecise . Vel cum illo , ut in actu primo
proximo completo , & expedito ad comburea dum. Si primum , non mediat inter illum, Sc effectum, ob rationem erutam ex conceptu mediationis; led prae requiritur ab effectu : unde si haec sola mediatio enuntiatur de praedeterminatione nil aliud fit, quam repetere illam esse prae. requisitam. Si secundum , applicatio illae non mediat, sed intrinseee constituit actum primum proximum expeditum , & completum ad comburendum , quia ut postea dicam, ille contrituitur essentialiter per omnia, prae requisita ad effectum . Ob eandem quid ditatem -diandi obiicimus iisdem DD. fore, ut si potentia naturalis, v. g. voluntas non .sit virtus immediate productiva in adaequa te utiqae duntaxat actus. supernaturalis , neque erit virtus mediate productiva illius , quo fierue in actu charitati s , Se reliquis supernaturalibuς, habebit se mere passive , Se nil agons , quod est malum: si quidem virtus immediate pro- duetiva illorum , scilicet Principium supernaturale , non nascitur physice a voluntate. Ergo haec non erit virtus mediata , aut immediata
adactus supernaturales. Ergo quando habet illos , mere passive se habet , accipiens illos , de nil ipsa agens , de quo alibi .ay. Potest item causa physica esse pure mediata , nimirum quando niter ipsam: , de effectum mediae alia , quae vere est effectus illius , de causa hujus. Et sic Avus est causa mediata Nepotis, quia inter utrumque est Pater, qui nascitur ab illo', & generat hunc. An autem hac causa sit vere , ae proprie causa effectus remoti , est quaestio de voce . Ratiquum adagium suffragatur parti affirmati τε , inquiens. Causa cause in ea Ua euHatipe ea am , sed sam scis distantiam inter adagia , principiaque metaphysca. Igitur si causa mediata , Zc remota habeat ex uia natura , vel ex sua libera determinatione , quod causa medians causat effectam remotam: tanc majore proprietate est causa etaetus illius Distrigod by Cooste
254쪽
g Ius rem Otἰ . Et ideo faber vere , & proprie ast causa scisso uis ligni . quia licet ambo sint causa tantum mediata; faber, v. g. caulat immediate impulsum in serra ex intentione is quod haec scindat lignum , dc ideo faber ex sua libera determinatione habet, quod causa medians. serra causet effectum illum mediatum nimirum se issionem ligni. Similiter corpora ruentia in centrum vere sunt causa suae praesentiae in Centro , quia immediate causantia motum illum deorsum, suapte natura habeat, quod motus ille causet suo modo praesentia in in centro imme- diate, aut mediate. Caeterum quando causa media in , neque ex sua natura , neque ex sua libera determinatione , habet quod causa intermedians causet effectum eum remotum , dissicile apparet, quod eam
Vere , ac proprie sit causa hujus , quam est causa illa intermedia , v. g. dissicile apparet quod primus homo mundi modo non existens physice stam vere ac proprie sit causa physica Petri, quam Ioannes a quo Petrus immediate generatur , di qui ab illo primo homine per generationusuccellionem descendit. Ubi alverte. Haec causa physica mediata Potest esse , aut pura , videt cet quando ipsa est causa physica rei A , Ahaec eii causa physi ea rei B , desie purus servatur ordo. seu successio causalitatis physicae: aut mixta eum causalitate morali: videlicet quando ipsa est causa physea rei A ; haec vero non est causa physica sed
moralis duntaxat rei B , ut quando uteris precibus , imperio , aut consilio ad extorquendum actionem physicam alius I tunc enim es causa
Physica illarum procum , aut imperii , & hae sunt causa morali s attionis illius, quando ille alius motus ex tuis precibus , v. g. facit physico actionem illam . Simii Is mixtura causalitatis physicae, ae moralis P test contingere in causa morali mediata : haec namque potest causare moraliter rem A , & haec physice rem B . Imo , & similis mixtura potest inveniri quoad reliquas species causae physicae mox dandas. Potest enim causa mediata ella principalis, & immediata potest esse Instr mentalis , aut vice versa &e. Demum patest causa physica esse imme-cliata simul , dc respectu ejusdem mediata tunde hae duae species inspectae
fecundum positivum non opponuntur; tametsi opponantur secundum
negativum , videlicet secundum illud pure nempe quando A produci ephysice B, & cum hoc producit immidiatu physice C. Sic Detus est
causa physica immediata , & simul mediata effectuum creatorum , quia Physice producit causas omnes creatas, de cum his concurrit immediate ad suos ipsarum effectus , ut infra dicam . .
3o. Eeunda dioi . Causa phy sica, alia est acti va , de qua mox, in alia pure passiva: nempe quae non habet influxu alium, quam essa prae luppostum subjectum , cui unitur actio productiva effectus . Alia activa simul, di passiva , qualis est vivens respectu actionis vita-
255쪽
iis immanent Is . Tertia tauia activa , alia est pure princ spatis , xlia pure instrumentalis , alia principalis simul , Se instrumentalis , sed respectit diversorum . Haec divisio non semel occurrit in Theologia occasione Sacramentorum , M Humanitatis Christi Domini, disinordinationis causarum secundarum ad causam primam; atque ob diversas horum terminorum acceptiones , quas vide apud. Hurta do , di versae solent esse sententiae; quidquid sit de illis censeo, causam pate principale minesse illam , cui in effectum influenti, mimario, & tanquam in radice tribuitur effectus , eo quod in suo genere sit prima origo movens physice , aut moraliter ad illum . Sic Deus est causa principalix grariae collatae in Sacramentis , omniumque nostrorum actuum honestorum, quiae ipsi tanquam in radice haec iure tribuuntur . Omne datum optimum 1 in omne donum perfectum desursum est , descendem a Pat νε ιαmἰniam . Sic D
vid fuit causa principalis homicid i Uriae . Interfeisti eum gladio His--m Ammo. , quIae scribens illam Epistolam . Ponite Uriam ex adve μbHιi , Misenibsimum est ρωιium , σ derelin uise eam , ut percussus intereat.. Fuit in suo genere prima radix illius homicidii . Ubi duo obiter de Irehendes . Primum non aspirare nos in his ste finirionibus ad illam ogicorum exactionem, videlicet quod definitio duobus solis verbis.
constet, quorum unum exprimat genus infimum , & alterum infima in a.
differentiam . Contenti namque sumus definitione descriptiva , ' uae omni , ia soli definito conveniat, qualis est ista . Secundum. . Caula impure pesncipalem. interdum esse pure physicam, ut est ignis A, re spectu ignis B , interdum pure moralem . ut est respectu homicidii , quῖ duntaxat praecipit illud, interdum physicam, Si moralem, ut est qui cum socio vocato ,&instigato perpetrat homicidinm 3I, Dicitur ergo causa principalis , eui in effectina insuentῖ, quia sine utiquam in hunc influit, non erit causa illius . Dicitur primario , tyr aqωam in radice, quia hoc Innuit vox Usaeause principaιis nempe sequari sit primaria , praecipua , & quasi originalis . Dicitur Dibiatur σε - ι; quia species prinei palitatis, de qua nunc, non stat ἱn titulo alio maioris perfectionis , aestimabilitatis , aut simili se habente materialiter in ordine ad rem praesentem ; sed in eo , quod cauta Ilii , aut soli , aut simul eum aὲIa , vel etiam aliis , tribuatur, impureturque effectus pquae imputatio , seae imputationis fundamentum , licet sit signum principalitatis a posteriori, est digna , ut hae per Illam definiatur, sicut passim alibi definimus res cum allusione ad aliquem primarium earundem effectum. Dicitur , eo quod in suo genera sit prima origo , quoniam si conceptus cauta princ I palis postularet ege absolute, atque in omne
genere primam originem, cum hoc repugnet creaturae , repugnaret huic
esse unquam , atque in nullo sensu causam principalem ; Sed haec repugnantia est falsa . Tum qui a ; perditis tua ex te Israel; tantummodo in me m. Sanctu ne poenitens aiebati. Ego sum, qui peccavi . Ego iniquo egi . Ut , qui omo μαι , quid feeνunt Tum, quia cum creatura non fit primum , aut secundum , sed unteum in genere descientis, se a
peccanti : non est dubium, quin sit causa principalia in hoc saltem
256쪽
eenere ; ergo falsum est , quod repugnet ereaturae, esse causam prin αἰ palem in ullo genere . DIcitur denique moveas pussce , aur instro Πιεν , quia causa p incipalis interdum connectitur phylice eum effecti ut ignis in actu priniis proximo ex parte sui et Interdum metaphylice sui idem ignis in actu primo proximo , tum ex parte sui; tum ex parta cause primq emaciter volentis cum ipsσeoncurrere ; interdum mora piter duntaxat, ut primus ille , qui consilio , pr cepto, minis x Pre cibus , aut sim li alio modo in Egat, movetque ad effectum . 32. Causae pure instrumentalis est illa , quae cum neque o Nanae tura, neque ex sua libera determinatione imporret specialetli Pou vam determinationem ad effectum; moist vero, instituta , aut elevata per alium , eum vere , simpliciter causat: quandoque vere physice , ut terra mota per fabrum physice scindit lignum e quandoque pure moraliter sui Sacramentae, & Sacramentorum ministri causant gratiam in susci Pen
te , & Sacerdos causae illam ἱn se ipso , quando sibi ipsi Eucharistiam
minibat . Haec causa , quando est rationis expers , est pure initrumen talis , ut serra , gladius Ste . quando vero est rationalis , magis pro Prizvocatur causa ministerialis , quam instrumentalis , & talis est respectu Dei minister Sacramenti. &respectu RegIs suus legatus Prorex , Prae' tot &C. Demum causa instrumental f simul , & ncleatis. est illa, Cuius effectus , quamvis orIginem trahae ex alIena determinatione Phy fica , aut morali, ipsi tamen merito tribui ur, quia ex. Propria etiam natura, vel, libera determinatione inducit illum. Sic t nis admotus segeti, respectu admoventis est causa instrumentsis, sive instrumentit mal nocendum aliis; respectu vero conflagrat cin ps est causa principalis , quia suapte natura est combustivus . Item SIeariuet , & Phocurator iacontractibus essiciendis , respectu unius hominis est instrumentum , , quo ille utitur ad homicidium , vel contractum ; respectu vero horum est etiam causa Principalis, quia etiam ex propria i Ibera determinatione facit lioz, alias sicarἰus non pecearet in pes a ilis executione . Sic demum creaturae sunt instrumenta , seu ea uis instrumentales causae pri mae , di simul prilaei pales respectu multorum suorum effectuum : qu Iicet nullus penitus sit affectus earum , qui non trahat originem e X di vina providentia , aut causante per se , aue permittente tantum L si est
det super terram sine Patre vestes & in hoe sensu creaturae omnes si ni instrumenta Dei , cui omnia serviunt p veruntamen cum Deu 2 passim sinae creaturas operari modo sibi ipsis propori Ionatσ: idcirco earum affectus passim ipsis meritδ adscribuntur , eo quo' , vel ex sua natura sui contingit in causis, necessariis, vel ex sua libera determinatione sui contingit in causim liberis, di terminantur ad eos. Unde fit , quod etiam sint causae principulos suorumi effectuum , ses principaliori Hab
33 Quoeta. Causa, sive virtus physidae, a Iae et adaeqnatae, tot Fs, completa, de non plena. Illa, si fuerit absolute, ac universali
257쪽
ter adaequata , 8e totalis, 'est quae se sola , sine iuvam Ine ullius at Iaceon causae, potest producere effectum , R in hoc sensu Deus solus est gausa adaequata , & totalis , quia caeterae omnes causae indispensabiliter agent juvamine alius concausae, nimirum divinae Omnipotentiae ad quidquam producendum, Deus vero utpote identificatus cum sua Omai potentia, sibi solus sumit ad quemcumque effectum absolutum producendum, quin concausa ulla egeat . Dico effectum absolutum , quias loquamur de actionibus ipsis productivis , cum hae sint per se essentialiter alligatae causis illis, a quibus nascuntur nequeunt ullatenus axistern , quin ab illis etiam nascantur, quapropter nequeunt a solo Deo nasci: quod tam dedecet Deum, quam uon polis identificare hominem cum cane, quia non dedecet Deu in non poste violare esse alias rerum ; quod si causa fuerit in genere solo creaturae , causa totalis s& adaequata, est illa, quae licet absolute indigeat concursu divino aloperandum, non tamen i adiget alia concausa efficiente creata , & Iahoc sensu restricto passim occurrunt causae creatae , quae sunt adaequatae sae totales; quanquam enim ignis A , v. g. egeat applicat Ione , nez non passo ad operandum , cum neutrum sit causa efficiens ignis B . V. g. sed unum se causa mere palliva, & alterum sit duntaxat conditio prae requisita , subsistit ignem A , esse causam totalem , adaquaIamque ignis B, in genere tamen causae creatae . Causa inadet quata , de partialis est illa , qui potest lane producere effectum ; ali non se sola . sed simul cum alia , quς si fuerit solus Deus , causa illa erIt partialis abso Iute , sed totalis in genere causs creatς ; sin illa alia suerit causa creata , illa prima erit absolute, & simpliciter causa partialis , & inadae
quata . Sis quando moves pondus duplo majus tuis viribus , es absolute causa partialis, de inadς quata illius motus: quia ex una parte vere causas illum, &ex altera indiges non solum contur su generali Dei , sed etiam concursu alius causet creat et te adiuvantis . 3 . Hujusta odi causa , interdum est per se partialis, nempe qua a do ex sua natura, ut modo se habet, est impotens producere effectum asne illo iuvamine: interdum est pet accidens partialis , quando scilicet ex sua natura est potens producere effectum , si ne juvamine illo; attamen hic de nunc producit cum eo iuvamine , vel quia sua natura est attrita , adjunctaque cum aliis circumstantiis inde pendentibus, ut solet esu natura humana pueri, & sen Is; vel quia hic , & nunc adest alia causa proportionata etiam ad effectum illum , & utraque operans . utraque attemperat suum concursum , ut sinat locum alteri. Et siee veniet, si Idem effectus oriatur a duplici causa totali per unicum influxum . Rursus causa, seu virtus per se partialis , & in ad equata interdum est naturalis, videlicet, quando concausa illa, qua indiget est naturalis , Se naturaliter potest illam habere, interdum obensientialis non quia hqc non sit entitati ve naturalis , est enim : sed quia effectus , ipsi cumulati ve cum alia causa superuaturali respondeus, est entitative supernaturalis . & solet adscribi caust nomen effectus, sicut vice versa sui toties notavi a i mirum , quando illa coucausa , sive convirtus est
258쪽
Ita iove supernaturalis, aut si naturalis sit, non potest naturaliter adjungi huic alteri se sicut adjutorium enti a ive naturale hominis existentis Mexici non potest naturaliter adjungi mihi, .ut nunc moveam hoc ingens. saxum . In primo sensu docent multi , graves Theologi solentias nostras naturales, non solum esse principium, quod ; sed etiam principium , quo , immediatum immediatione non solum potentia , sed etiam virtutἰι respectu actuum supernaturalium . Hoc est potentias nostras esse virtutem immedia tam , sed partialem , & in ad qua tam , obedientialem ad actus supernaturales, amandi , te videndi Deum . Unde lumen glorie , habitusque alios supernaturales , non esse totam rationem agendi actus illos supernaturales , idest, non esse totam , & unicam virtutem operatricem illorum .
3s. Nostra quippe anima non se habet respectu vision Is , & a morIs
Dei , sicut aqua calida respectu calefactionis manus i inmersae z ne mpe
instar meri vehiculi, & subjecti, in quo eli calor, qui solus est virtus rota calefactiva , aut instar meri subsecti, in quo sit lumen gloriae , ha
hitusque charitatis, quae sola sin totales virtutes productivae actuum illorum supernaturalium . Sed vere simpliciter , 3e non per denominationem , participationemve privi Iegiorum , ipsa anima , & non aliud, uidet amatque Deum , sicut in statu viae, ipsa anima elicit actus alios su-Pernaturales meritorios , non denominationem figuratam , sed stricte vere simpliciter, & absolute . Caeterum ad actus tam sublimes non solum indiget concursu Dei, non solum adiutorio alius causae creatae ; sed talis determinatae , videlicet, quae sit supra i tam naturam quale est lumen gloriae se habitusque infusus charitatis e & in ordine ad effect uin supra totam naturam ; atque ob hanta rationem dicuntur haec principia Ad Gare animam , & non ἡ converso , quamvis nec ipum possint se solis , sine concursu animae et Icere a limrcharitatis, v. g.. Et ideo anima est principium , causa , virtus , partialis obedientialis actuum illorum , pnon partialltate effectus, quasi ita hoc sint duae partes ,- quarum una producatur ab anima , 8e non altera . Absit; quia aliud est animam, Producere letum actum charitatis & hoc est verum , quia is est indi visibilis ; in indivIsbilibus autem totum, aut nil producitur; Se in hoc sensu anima est virtus totalis, nempe totalitate effectus aliud longe diversum solam ammam producere totum , vel minimam partem effectus p& hoc est falsum i quia sicut in effectibus natur Mibus non sola causa creata , sed Ipsa cum Deo, hoc est, complexum ex illa, & omnipo-rentia illam aes uvante , producit totum ignem , v. g. estque virtus absolute alaequata . Ita in nostro casu , non sola anima , sed haec cum Nabitu charitatis, est virtus plena , ad aequata , & completa in suo genere producens actum charitatis : quamobrem utravis haec specificative, ac secundum se praecis E inspecta, est remota , in completa , in sufficiens, in adaequata , & partialis partialitate utique virtutis ; complexum vero ex utraque est virtus proxima , completa , adaequata', & suificiens In suo genere virtutis creatae . Sed hoc alibi suse : insinuasse sufficiat explicationem terminorum.
259쪽
364 Uinta divi - Causa , seu virtus adaequata alIa est unuvoca , sive formalis : alia aequivoca , seu virtualis , sive Eminentialis . Uni uoca & formalis dicitur illa, quae eiusdem speciei infimae est cum effectu, ut ignis A , & Igilis B . AEqui voca seu eminentialis, quae est speciei diversae, sed altioris atque perfectio inris,non quidem resp*ctu actionis, sive operationis quia cum haec sit aecidens , plerumque est imperfectior sua causa , quae plerumque est subinfantia identificata cum sua virtute operatrice, ut alibi probo Sed re Gpeetu effectus absoluti, atque idcirco dicitur continere eminenter effectum . Talis causa est ignis respectu caloris . Ubi duo adverte . Noa
omne quod altioris est speciei respectu rei A , est causa aequivoca sive eminentialis illius . Alias homo qui altioris speciei est quam Sol, NLuna , esset causa eminentialis eorum . Et Angelus qui perfectior uti inque est, quam homo, posset Producere hominem, aliter quam applicando
activa passVis. Si verae sunt historiae illae , dissiciles valde , de genitis a succubo , vel incubo spiritu . Solum itaque est causa aequivoca, seu eminentiali, , illud quod cum aliunde se virtus productiva res A, quod aliunde conflare debet, vel a priori ex sua definitione, vel a posteriori ab effectu , vel aliunde , est speciei perfectioris, quam res A . Secundum est . Omnis causa seu virtus adaequata debet esse vel uni voca& formalis , vel a quivoca & eminentialis . Seeus omnis virtus inadae ἀquata solum partialis, quia ut nuper Insinuabam , anima est virtus in adaequata & partialis, respectu multorum actuum supernaturalium . Et tamen neque ejusdem , neque altioris speciei eli, cum sit entitati venaturalis , qui ordo seu genus est infra supernaturalitatem quod non tollit animam utpote ornatam nobilissimis aliis attributis esse absolute , omnibusque pensatis, perfectiorem multis rebus supernaturalibus , quae sunt entitative accidentales , incapacesque vivendi intentionaliter , &Iiberi arbitri j dic. Ratio autem est ; tametsi perfectio effectus sit laxanda per perseitionem suae causae , sive virtutis adaequatae , atque idcirco haec debet esse superior , aut saltem aequalis illi persectione : U nde consequenter debet esse ejusdem, vel altioris speciei; ast perfectio esse. ctus , non laxatur per perfectionem sus causae , sive virtutis partialis duntaxat, & in adaequat a quia sicut anima, v. g. non est homo , sed pars hominis , ita eiusmodi virtus non est causa , ted pars causae immea diate producentis effectum. Ergo necesse non est, quod causa , sive virtus partialis , maxime si est per se partialis , sit superior, aut squalis effectui persectione . Ergo necesse non est , quod .illum praecontineat
uni voce , formaliter , aut eminentialiter .
37. Sexta divisio . Utravis causa, uni voca scillaet', atque equIvoca, potest esse in actu . primo remoto. In actu primo proximo secundum
260쪽
quId . In actu primo proximo omnino absolute , id est , ex parte sui , di ex parre causs primet, & denique in actu secundo , quorum omni timexplicatione , habebis quales , & quid sint omnes hi actus , & quid
significent isis voces adeo frequentes. Primo sumpta modo , est entitas ipsa , seu virtus causet, carens, aut prs scindens ab omnibus conditionibus prs requistis ad operandum , di se quamvis sit causa necessa Tia, non conuectitur cum effectu . Sumpta secundo modo, elt entitas ipsa conjuncta cum aliqua , vel aliquibus ex illis ; sed non cum omnibus ,
ut ignis applicatus quidem passo , sed non disposito , se neque sic est
connexa a Sumpta tertio modo, est entitas ipsa conjuncta cum Omnibus penitus prςrequisitis creatis, tum positivis, tum negativis , ut coniungebatur ignis ille Babylonieus , in quem projecti fuerunt tres illi Sanineti ; sed carens decreto applicativo omnἰ potentiet , ut carebat ille ignis . Et sic est eonnexa quidem physiee cum illo effectu sed connexione superne violata . Sumpta quarto modo, est antitas ipsa conjuncta cum omnibus pret requisitis creatis, di simul cum decreto applicante omnipotentiam , modo proportionata nature illius causs , nec non cum decreto determinante individuationem : tu ac vere, ac timpliciter est causa in actu primo proximo, quia ita est vicἰna operationi , ut inter hanc,
di illam , nil penitus mediet, quia ad operandum nil iam desideratur ,
nisi operario ipsa a tunc, si suerit causa necetiaria a connectitur meta physice cum tuo essectu, suoniam omne complexum ex connexi rigphysca, & nolitione divina violandi illam , sed potius volitione annuendi , est connexum metaphylice cum edictu . At complexum a causa necessaria cum omnibus prorsus prirequisitis creatis au operandum , & ex decreto dicto , eth complexum ex connexione physica nam hanc habet causa nece si rIa conjuncta cum omnibus suis pretrequisitis N prsdicta nolitione , siqii idem volens Deus emcaciter concurrere cuD illa , certe non habet volitic nem violandi connexionem illam individuam : ergo . Sin fuerit causa libera, non connectitur physice, aut metaphysice , sed nonnunquam moraliter solum , cum effectu , quoniam ut jam dicam , de conceptu libertatis indifferentis. pr sertim fi fuerit solius contradictionis , est non imbibere illas connexiones . Sumpta oenique ultimo modo, est entitas ipsa, ut actu absolute producens, modo sibi proportionato suum effectum , unde est complexum ex en ita te virtutis causet cum omnibus , vel sine aliquo prς requisito, si nimirum Deus supplet illud , & ex actuali productione inectus . En quid sit causam esse in actu primo , quid fit esse in actu secundo &c. 38. Septima disi . Causa et qui voca potest operari, aut immanenter , idest, in se ipsa, ita ut eadem sit causa activa, & passiva, ut quando ignis producit in se calorem , qui est proprietas sua r aut transeunter , hoc est in passo distincto , ita ut una sit eausa activa , di altera passiva , ut quando ignis producit calorem in manu . Causa immanens potest item esse vivens, aut non vivens. Hic est, quς opera tur quidem in se ipsa, non ita vero, ut nutriatur, sentiat, aut intelligat Per talem operationem. Sic ignis operatur quidem in se calorem ,