장음표시 사용
271쪽
eum illius , sive rectum, sive obliquum. Impossibἰle namque est , ut nuper dicebam , deficere ullam rem compositam , quando nullum penitus ipsius constituti vum deficit , sed potius omnia omnino existunt ἔ ecquod deficiat con notatum , aut terminus connexionis essentialis , eat nvis infert rem deficere , quatenus infert deficere aliquod consti tuti vum illius , si res fuerit composita , aut rem totam , si fuerit res simplexa eo quod tota , aut aliquod ipsius constitutivum intime connectatur cam illo con notato . Sed quoties deficit carentia illius praedeterminationis, hoc est, quoties extitit illa pra determinatio , deficit libertas indifferentiae in creatura praedeterminata , iuxta illas probationes, Ergo quo ties deficit carentia pra determinationis , defieit aliquod intimum con-st tutivum , sive ricrum, sue obliquum illius libertatis; quodnam est istud , nisi carentia ipsa praedeterminationis Nani in sensu composito, quod illa carenti λ deficiat, seu quod existat praedeterminatio , potest subsistere voluntas creata , Omnipotentia, decretum indifferenter a
plicativum huius , id est , decretum hanc applieans, sed quod perstar 'ctie non sit metaphysice absolute connexum cum, exercitio illius volun talis , eo quod Per aliud decretum praedeterminet Deus voluntatem
illam - Potest item subsistere judicium indifferenter proponens Obje'
dium. : nam conjunctim cum eo , quod homo , neque rapiaturnezessarrio per suam cognitionem in amorem . neque rapiatur necessaἔio i Momi ilionein amoris, potest Deus irresistibiliter , & inevitabiliter pro pellere illum ad amandum. Ergo constitutivum libertatis indifferentiae , quod deficit, quando deficit earentia Illius praedeterminationis, non potest esse aliud, nisi haec eadem carentia . Ergo haeci non est me . rum con notatum extrinsecum illius libertatis, sed intimum ipsius co stitutivum . Et similiter advocatur huc prima illa ratio . 3 i. Quoniam si libertas Indifferentiae identinearetur ad equa e cuarvoluntate , Omnipotentia , deereto hujus applicativo indisserenter hoc est non connexo per se prati se eum amore 3 cogitatione allici ea te , ac retrahente , omnis casus possibilis, in quo existerent haec omnia a
foret calas , in quo existeret libertas Indἰiserentie; quod est falsum Si quidem eis omnibus existentibus potest Deus it res stibiliter, ac laevi 'tabiliter adigere creaturam in aliquod opus. Caeterum quando carea tia necessitatis, aut impo: I bilitatis antecedentis si talis , ut cum e . intime connectatur aliquod ex eis , quae certius constituunt libertatem
indifferentiae, tunc necesse non est, quod haec constituat ut Intrinsece pς rillam carentiam. Atque ideo quamvis notatio essicax divina conser vandi vitam hominis In A , sit antecedens impossibilitas , ut hicam et , v. g. & eo ipso sit antecedens necessitas, ut noci amet quando qaidem est impossibile, quod ille operetur quando non extitit in rebu di consequenter quamvis omissio hujus nolitionis sit carentia alicujos antecedentis impollibilitatis , & antecedentis necessitatis I verunta Rnon constituit libertatem indifferentiae, quia jam assignatur unum οφν tum constitutivum hujus nempe homo ipse connexum cum ea carea tia , si quidem opponitur metaphysice cum ea essicace nolitio ae z N op
272쪽
De praerequisicis, requisitis oec. 2S I
positio metaphylica cum uno contradictorio , est metaphys ea connexio cum altero; quamobrem si huc obvertas duas nuper datas rationes, illi in
xo ollendam conlikutivum libertatis , quod deficie, quando datur illae nolitio divina . Nimirum homo ipse, de cujus agitur libertate. Et quamvis duo invicem connexa possint esse constitutiva eiusdem tertii ;ast non semper ac necessario; sed debet hoc aliunde probari; & i a praesenti non probatur . am Hinc a. rationem habes ob quam possibilitas sor malis , Se immediata effectus non sit constitutivum essentiale praedicti actus primi proximi Alias cum haec possibilitas, & carentia impossibilitatis, sit re Ipsa ex parte rerum , effectus ipse, qui non distingultura sua formali possibilitate , ut alibi dixi : sequeretur effectum ipsum constituere suam
causam a ue proxime potentem producere illum , & consequenter semque retur illum esse pro priori ad se ipsum tametsi enim possibilitas illativa , radicatisque , ut pote identificata cum proxima potestate causae ad effectum producendum , sit prae requisita ad hunc, sicut causa ipsa, &conditiones aliae , siquidem non est dabilis causa proxime potens pro ducere chymeram : unde proxima facultas producendi aliquid , comi et itur metaphysice cum hujus possibilitate. Attamen possibilitas proxima , & formalis effectus, quippe qu2 stat physice ex parte rerum iri ea individua non oppositione suorum praedicatorum, & consequenter in ea individua summa eorunde convenientia, de consequenter in ea individua identitata ipsoru , di consequenter in ipsis prς dicaris, non est pr reo qui sita insensu posuiυ d hune producendum: sicut est prae requisitum decretum applicativum Omnipotentiae quasi ut causa sit proxime P lens producere effectum sit ne eessarIum , quod physice absolute exiliat illa po is bilitas, sicut est necessariam, quod physice absolute existat prῆ-dta tu in decretum . Alias cum voluntas libere omittens aliquem suum actum , sit proxime potens Illum elicere, deberet existere absolute possibilitas formalis actus illius , & consequenter actus ille , quando vo Iunias libere omittit illum . Duntaxat igitur est prae requisitum insensumere negati Do , ea possibilitas, ut dixi in Prodromo disp. 6. quatenus
est verum , quod si esset metaphysiee impossibilis ille effectus, daretur impedimentum producendi illum . Sed hoe ipso, quod non sit praerequisita in sensu positivo , ficut est praerequisita applicatio agentis ad passum , de sicut est praerequisitum dictum decretum , non constituit P . imam facultatem ad illud, quia ea, solis prae requisitis insensu positivo talibus constituitur essent Ialiter, & de illis solis procedunt duae
illae rationes supra datae . Ergo . 3. Explicatur distinctione data numero antecedente ; quando inter constitutiva certa complexi alicujus deprehenditur aliquod meta. physice connexum tum A , quamvis alias possit hoc constituere quoque
aliud complexum, quandoquidem, ut adverti, duae res mutuo, aut nounon mutuo connexae , possunt intrinsece constituere aliquod complexum ἰ Veruntamen ex eo, quod tunc existere nequeat sine A s com
plexum illud , non sequitur hoc constitui per A, de nisi aliunde probe
273쪽
tur, negandum est. At inter constitutiva certa , proximae faealtatis producendi ignem B , v. g. deprehenditur aliquod ne dicam omnia . metaphysice conn exum cum possibilitate formali, & immediata ignis Brnam proculdubio decretum divinum applicativum omnipotentiae alillum producendum , decretumque determ nativum illius, quoad in' dividuum , connectuntur metaphysice cum 'illius possibilitater siquidem Deus , neque applicat, neque applicare potest suam omnipotentiam ad producendum chymeras, neque eas determinat quoad individuum , ergo quanquam dari nequeat proxima facultas producendi ignem B,
quin hie sit formaliter in se ipso possibilis : hinc non sequitur hanc possibilitatein esse constitutivum illius proximet facultat Is , nisi aliunde hoe probetur. At probari nequit. Ergo. Non negabo, solitos esse nos apprehedere possibilitatem , ut priorem, ac praerequisitam ad effectum producendum : sicut etiam soliti sumus apprehendere rationalitatem , ut radicem risibilitatis; sed apprehensiones non curo , quando realitates disputo .s Probo jam secundam partem conclusionis scriptae num. 8. vi delicet praerequisita mere naturalia non esse intrinseca constitutiva
omnis penitus actus primi proximi, omnis omnino proximae saeuitatis ad operandum. Omnis status, in quo ita se habet ignis , ut iam neque detur , neque dari possit quidquam aliud medians inter ipsum , & operationem , quam de facto elicie, est status , in quo ignis est in aliquo actu primo proximo , & immediato ad operationem . Actu , inquam , proximo non secundum negativum hujus , scilicet non operari in acta seeundo, sed secundum solum positivum , v Idelicet esse proxime po
tentem operari. Ab actu namque bene arguitur ad potentiam, non tantum radicalem , verum etiam proximam , & absolute expeditam ,
At deficiente praerequisito mere naturali , potest ignis ita se habere, ut jam neque detur , neque dari polst quidquam medians inter Usum , & operationem , quam tunc elicie; ergo deficiente ejusmodi prae requisito potest ignis esse in aliquo actu primo proximo ad operan dum . Ergo illud prae requisitum non est constitutivum omnis penita actus primi proximi Probo minorem . Esto Deum utentem suprema
sua potentia , sic essi ea citer decernere . Volo ignem is eo mώώνere bie , Nnunc possum uIud , lieri sit .aιde distaM , non sis dupo ιου, . In hoc casu, possibili utique metaphysice , ignis comburet pastum illud , Sita se habebit posito hoc decreto, ut iam, neque detur, neque dari possit quidquam aliud medians inter ignem,& combustionem. Nam si aliquid, maxime applicatio , de dispositio: hae autem nequeunt dari in sensu com-
polito illius decreti. Ergo. Fateor casum non elie naturalem; ast cum re composita , quae ut ex genere permanentium , neque naturaliter, neque
supernaturaliter existere possit , absque suis physicis constitutivis, ha bebitur , quod si at quis actus primus proximus ignis ad comburendum potest existere , . sine naturali praerequisito ad comburendum , hoc noa est physicum essentiale constitutivum OmnIι actus primi proximi. 33. Caetarum si loquamur de actu primo proximo at .aιuralites operandum , ille conitituitur essentialiter per omnia prae requisita natuetralia,
274쪽
De praerequistis , requisitis inc. 2SF
rat Ia s V. g. per proportio natam applicationem Ignis ad passum. Et hoe propter duas iΙlas rationes productas supra contra con notantes; .quo ei es deficit res aliqua composita , deficit aliquod intrinsecum constitutivum ipsius rectum , aut obliquum . Nam licet deficiat etiam , quando deficit con notatum essentiale , hoe ideo est quia deficiente conno
rato illo, deficit aliquod constituti Vum rei; si enim omnia prorsus nullo
dempto existant, existet in fallibiliter res , S consequenter , aut non deficiet suum essentiale connotatum, aut necessario deficiet res , quando deficit illud cum quo non connectitue metaphyfice . At quoties deficit naturale pra requisitum ad operandum , deficie proxima pote stas, seu actus primus proximus ad operandum naturaliter . Nam licet tunc possit etiam ignis , v. g. comburere , hoc continget de potentia absoluta Dei , non vero naturaliter . Ergo quoties deficit naturale
prae requisitum ad operandum , deficit aliquod intrinsecum conlii tui I-vum actus primi proximi ad operandum nia aliter ; quodnam est istud constitutivum , nisi prae requisitum ipsum naturale quod respectu ope rationis , est sanc merum praerequisitum , & non conititutivum; respeetu vero it Iius actus primi est constitutivum , & non prae requisitum juxta advertentiam supra datam in Caetera namque omnia consti tuti vapossunt perseverare deficiente isto prae requisito, v. g. ignis ipse , P Lium , Omnipotentia, hujus applicativum decretum &c. Ergo .
36- T Τ Actenus de requisitis, praerequiuiis, ae conditionibus,
LI sine quibus non . Nunc restat evolvere Prioritates a cor relative oppositas posterior ita es, atque causalitates . Triplicem pri
vitatem , & consequenter posterioritatem distinguunt Philosophi . Unam vocant tinmersalirauis, Min subsistenti consequentia . Aliam is quo. Aliam d quo . Illud vocatur prius alio prioritate universalita 't is, seu independenti Huod potest existere sine A , v.g. sed sine ipso non potest existere A , R ideo universaliore fungitur existentia . Talis est
Deus respectu eujusvis creatura: Et haec prioritas sumpta in recto identificatur cum priore ipso . Unde hoc per suam mei essentiam constituit ut Prius hac prior Itate universalitatis respectu creaturae: quia per suam metessentiam fungitur universaliore existentia, quam creatura. Sumpta vero secundum rectum,& obliquum, id est adg quate, identificatur cum priore,&Cum posteriore, quia sic sumpta ,stat in eo, quod Deus, v. g. possit existe rei quin existat Creatura. Sed prima potentia identificatur cum Deo ἰ &secunda impotentia identificatur cum creatura, quippe quae per suam mei essentiam connectitur cum Creatore , & consequenter per suam metessentiam est impotens existere sine illo . Ergo illa prioritas ad aquato sumpta identificatur partim cum Deo, partim cum creatura. Ad hanc
275쪽
in signo prIore, Ze indeflenaente , est, tu signo auteeedempe , Se , ἰώ Pendente , & praescindente respectu re B . Non semper significant in is fluxum physicum , aut moralem rei A respectu B . Sed multoties solam prioritatem universalitatis , seu praecilionis objectivae, aut forma lis , seu independentiae , seu in subsistendi consequentia ; quapropter haec prioritas est duplex . Una pura ,&solius uni versalitatis . Altera admixta prioritati natur e , seu a quo . Nempe quando ilIud, quod est universalius altero, est insuper causa Physica , vel moralis, vel prae- requisitum respectu illius. Rursus prioritas universalitatis, admixta
prioritati naturae potest esse sine prioritates in quo, hoc est,temporis, v.g. anima rationalis , quae universaliore fungitur existentia , quam unio sua cum corpore : & tamen non est prior tempore, quam illa , siquidem in eodem momento , in quo Deus creat animam , unit illam corpori . Et potest esse cum ea prioritate temporis , ut contIngie in materia prima respectu illius unionis. Praeterea prioritas universalitatis potest esse triplex . Reaiis . Uir uatis; atque rationis nostra. Prima
contingit, quando A , de B distinguuntur actu physice , & unum potest existere physice sne altero, non e converis, ut in exemplo dato Dei, Se creaturae. Secunda quando distinguuntur virtualiter solum , aut alio simili modo, ita contingit inter decretum collativum libertatis A; qaia est emax ad actionem talem naturalem , L sesentiam mediam de efficacia, v. g. quoniam cum hoc decretum, non distinguatur plusquam virtualiter ab ea scientia, hse potest existere sine illo , sed non illud sine hae . 37 Tertia contingit quando terminus , quo loquimur de uno, est universalior respectu termIni, quo loquimur de altero . Et si e animal; est prius prioritate universalitatis respectu hominis, non quia fit ex parte rerum animal aliquod , quod sit homo, & insuper latius pateat quam homo . Sed quia hic terminus suimal est universalior respectu
hujus homo . Et ideo valet est bomo. Argo est animat: non autem e con verso . Haea prioritas universalitatis per meram nostram rationem ,
potest esse triplex . Prima quando terminus, quo agimus de A est universalior respecta termini , quo agimus de B , di insuper apprehendimus ipsum A , ut radicem praedicti B, eo quod utamur illo ad pr handum hoc a priori, vel quasi a tale est rationale respectu risibilis quia cum hic terminus rationale sit universalior respectu hujus risibile , quandoquidem extenditur ad Deum , ad quem non assii rgit risibilitas , , neque admiratio , illo probamus a priori risibilitatem in hominer quoniam ideo a priori hic est admirativus , & risibilis , quia est rationalis . Secunda: quando terminus unus est universalior respectu alterius; sectu on probamus per illud unum , hoc alterum: & ideo non apprehendimus illud, ut radicem huius . Iale est animal respectu hinnῖbilis: si quidem per animal non probatur hinni bilitas, sed per hanc probatur a posteriore illud. Tertia quando ob rationem diciam apprehendimus unum instar originis alterius; at terminus, quo loquimur edi
illo uno non est universalior respectu termini, quo agimus de altero . Hac
276쪽
De praere qui itis, requisitis oec. 23
Hae prioritate fungit ut differentia specinea respectu metaphysi earum proprietatum speciei . Nam cum sit convertibilis cum his , & consa quenter non sit universalior respectu harum ; veruntamen apprehendimus illam instat originis harum , quia ex differentia specifica hinni bilitatis, v. g. probamus metaphysicas proprietates speciei equinae . Prius autem constituitur in esse prioris prioritate reali , de virtuali per suam essentiam , quia per hanc distinguitur uti ovis respective modo a Posteriore. In esse vero prioris per rationem constituitur per nostras expressiones , &apprehensiones . 32. Prioritas , in quo , est prioritas tempor Is: illudque dicitur prius in quo , respectu rei A , quod existentiam habuit tempore reali , vel possibili , antequam inciperet A . Cumque habere existentiam in tem pore stet formaliter immediate in durationibus ipsis ereaturarum sicut existe te in loco stat formaliter immediate in praesentia γ & hae durationes, quamvis sibi ipsis non sint accidentales , sint tamen acciden tales respectu rerum aliarum durantium. Idcirco una res constituitur adaequa te prior, in quo , respeetu alius per complexum ex sua durationeptiore, & duratione illius alterius posteriore . Haec prioritas disparata esse solet respectu prioritatis naturae , sive causalitatis ; siquidem neque omne fic prius, est causa physica , aut moralis respectu sic posterioris; alias primum saxum mundi foret nostra causa physica , vel moralis . Neque omne, quod est causa physica , debet necessario esse prius , in quo , respectu sui effectus. Valde namque probabile est , potuisse Deum condere ab aeterno creaturam aliquam , quia facere illam ex nihilo a non est, quod ex parte rerum detur aliquid , quod sit nihilum, & ex illo, tanquam ex materia praeexistente faciat Deus creaturam, sicut faber facit statuam ex aere , aut marmore prae exi stente . Absit prava intelligentia Grammati eae Philosophicae ; sed in eo stat , quod actio vere , ac simpliciter productiva rei, non uniatur per semeti piam ulli praesupposito subjecto, procedatque a principio distincto , quoad egentiam , a termino producto . Et noc subsistere potest, tametsi nusquam in tota aeternitate a parte ante , res caruerit existentia, ut conliat ex Verbo divino, atque Spiritu Sancto et quae duae divinae personae vere, & simpliciter producuntur respective, & sane per productionem nulli subjecto praesupposito unitam e & tamen nu-spiam, & nusquam fuit, aut esse potuit Pater sine Filio , aut Spirator sine Spiritu Sancto ; non tamen creantur , aut fiunt hae duae ei viri ae personae , quia Principium a quo procedunt respective , no . distinguitur, quoad ei sentiam , ab illis, de qua difficultate alibi. Est ergo dii parata prioritas temporis, seu in quo , respectu prioritatis aqua, id eth, causalitatis seu naturae .sς. En vero solet magni momentἰ respectu aliarum rerum ; tum quia seniores , hoc ipso titulo, quod seniores , & valde priores sint,ia q- , specialiter coli debent a iunioribus , ut jure naturali, & positi νο, tam divino , quam humano constat; tum quia , ex fratribus gemellis , ille qui est prior is quo , quoad exitum ex maternis visceribus Κ k iungi -
277쪽
ungitur honore , atque haereditate primogeniturae , ut constat e Esau,
N Jacob , nam qui prior est tempore , potior est jure , quidquid sit de
philosophica controversia , ut et scilicet ex gemellis prior generetur qui prius erumpit, quique idcirco coagulatus videtur In eellula inseriore matricis , Se consequenter secundo loco genitus : an qui postea , qui idcirco videtur formatus in cellula superiore , magisque alta tum quia ob hanc prioritatem , in quo, homines tinter quos victurus estrintichristus , patraturusque cum suo Praecursore portenta illa , quae insinuat Euangelium . Dabunt signa magna , de Apocalypsis in debent potius credere miraculls prioribus Iesu Christi , nam quia prior eis
nempe Anticlaristo , S luo praecursore venit , priorque virtutum do cumenta Agnavit: iucirco quoi locum in balneis, Da sidem occupavit , pst'
ris quia que praeripuit , scribit Tertullianus . Prioritas itaque , in qua magni solet esse momenti in ordine ad alia distincta a prioritate caasal itatis. Denique hac prioritas interdum est pura, nempe quando non admiscetur prioritati a quo , neque prioritati ianioe solitatis, siqui dein A existere antequam incipiat B, non trahit secum , quod B non possit existere sine A , & consequenter non trahit secum illud complexum , in quo stat prioritas universalitatIs rei A respectu rei B . Interdum miscetur cum hac , si quidem , quod existit antequam incipi ζcreat ura , potest esse universalius in existendo, quam creatura , ut con stat ex Deo . Interdum quoque milcetur culti prioritate ae suo: quia etiam causa solet existere per aliquod temp4s ante suum essed tum . Nunquam vero cum prioritate solius rationis , quoniam haec poscit identitatem realem inter prius, re posterius, alias non foret foti in ' 'sioui ι . Prioritas autem, in quo, repugnat hv c identitati ; quoni/m
nil potest existere in tempore, priusquam existat illud cum quo realixeridentilicatur .
6o. Prioritas , . quo , positiva est idem , ac prIoritas originis , na turae, sive causalitatis ; quamobrem id vocatur prius . quo , seu Fiu. natura respectu rei Α, quod est causa , vel saltem principium physi cum, aut morale, aut saltem prae requisitum , conditio, sine quo ηε respectu illius vide , quae supra dixi de cognitione retrahente ab actio iis a quia cum natura sit principium , & causa motus, Se quietis , hoc est , operationis , ac conservationis , illud vocatur prius positive prio'γitate naturae , quod eli prius priori rate principii, sive causae : N id significatur illo verbo, is quo. Nempe , a quo procedit aliud. Ubi quotidianas cave, Sc perniciosas aequivocationes circa hanc priori ratem. Cum significatum magis vulgare huius locutionis: Hoc est, is ea istii priusquam tuus , sit prioritas temporalis ; item eum causae passim existane prius tempore , quam sua effecta , ut primum audimus A ex 'stere pro priori ad B, apprehendimus prioritatem temporalem, sed 'in us. Hanc autem non esse de ratione causet mox dicam ; quam obrem significatum illius vocis priorita/ datur ex parte rerum ἰ sed
quod illud sit prius in vulgari aetione prioritatis, est mera apprehen so nostra cum fundamento dicto . Hoc bene te ae , ni passim illudi ve Diuitig Cooo c
278쪽
De prae requisitis, requistii tare. 2S9
lis. Iani legi iti at, initio hu .us disputationis, quot triti l pecies principio
rum , causarum , prae equis torumque , tot ergo sunt species prioritatis naturae , seu causalitatis , seu . qua . Plaetet illas , Prioritas E qua interdum miscetur cum prioritate universalitatis , ut prioritas A quo ,
quam habet Deus respectu creaturarum . Interdum non miscetur a e
quod detur reciproca connexio inter principium, de terminum Pro ductum , ut datur Inter Patrem aeternum , ac Filium. Similiter interdum miscetur cum prioritate, in quo, quia causa interdum praecedit tempore suo effecitii. Interdum non miseetur, quidquid sit de repentina apprehensione , quam , ut nuper dice ham , excitat protinus vox
ill a Praui, existit pro priori tye. quia interdum in illo primo instanti, in quo incipit eausa , producit situm effectiim , eo quod tunc habeat virtutem productricem illius, & omnia prerequisita ad illum; quia fundamentum non est, ut dicamus, Solem in primo instanti suae exi. stentiae fuisse tenebris oppletum . Produxit igitur lucem in eo primo inllanti, in quo incς pie esse ; ergo non fuit prior, in quo , sed tantum a quo respectu primae illiu lucis. Neque premit , quod graves aliqui DD. dicunt, nempe quod prima operatio creaturae tribuitur creatori: unde inserunt Angelos non potuisse peccare in primo instanti suae existentiae ; alias peccatum tribueretur Deo . o I. Non obstat, inquam ἰ tum quia id landatur in adagio illo , qui
dat formam , dat consequentia ad formam quod in Prodromo explicui , nempe . Sicut qui conservat formam , non dicitur conservare privative consequentia ad sormam , quasi ille solus, non autem haec, conservet suum proprium effectum , si quidem forma ignis , v. g. vere , ac Proprie conservat calorem in se ipso ; sed conservare consequentia illa quate. nus conservare solet illam formam , ex qua naturaliter procedit Conservatio consequentIum illorum . Ita qui dat, sive qui primo pio ducit formam, non dicitur dare privative consequentia ad formam , quasi ipse solus producat consequentia illa ; sed quatenus producit sormam sex qua naturaliter emanant physice illa consequentia . Itaque cum a Sol, cum ignis dic. in primo inllanti suae existentiae vere , & simplicitet existant , vere , & simpliciter habeant virtutem operatricem , sint respective applicati sibi ipsis per summam identitatem , possitque Deus
vella concurrere cum ipsis ad ipsorum naturales effectus , imo ut Author naturalis debeat id velle : non eli cur oti en ut in illo primo instanti , quandoquidem habent tunc virtutem , & omnia prae requisita ad operandum . Neque est cur apprehendamus illos tanquam vovitios in Collesio hujus mundi , qui novitate rerum praeoccupati, non audeant quidquam operari in primo eo instanti e sunt enim caulae nece sariae . Et omnis causa necessaria Operatur quantum potest , & quoties
potest. Tum quia si sermo fuerit de causa libera , qualis esset Angelus respectu peccati in primo insta uti suae existentiae, non eo ipso, quod Deus daret illis eam libertatem, daret omnia consequentia libere ex ea , neque omnia id generis tribuerentur Deo; quoniam loquendo de agente rationali, & libero, qualis est Deus, id solum tribuitur ipsi, quod
279쪽
immediate libet E cone ip itur ab ipso , vel mediate , ac vIrtualiter a I qua ex illis quatuor virtualitatis speciebus, quas memini num. S. At quanquam Angelus pecearet in primo Instanti suae existentiae in quo saeuitatem nec non omnia prae requisita ad peccandum habere potest , & non existit instar stupefacti novitii , novitate rerum correptus 3 peccatum illud non conet peretur immediat ε liberὰ per Deum , ut constat, squidem non foret exercitium immediatum clivinae voluntatis: neque mediatὰ , aut virtualiter, uti constabit memori illarum virtualotatis specierum. Ergo quanquam Angelus tune peccaret, neque Deus daret illi peccatum , neque hoc tribueretur Deo , sed de hoc alibi . 62. Quaeres; per quid constituitur causa prior prioritate naturae,sve a
quo, respectu sui est ectiis 3 Resp. juxta supra datam divisionem. Vel serino est de priorItare in actu pr imo remoto. Vel de prioritate in actu primo Proximo ex parte solius creaturae. Vel de prioritate in actu primo Proximo, ad quato,& completo,id est ex parte creaturq,8d e X parte causae primi. Vel de prioritate in actu secundo operandi. Causa constituitur in a tu primo remoto, Ie radἰcali prio respectu effectus, & actionis, qua hunc Producit,per suam solam entitatem, S: naturam; quia omne radica liter, ac remo te capax producendi rem A, est in actu primo remoto prius
respectu rei Α, in hae enim radicali capacitate lota, stat prioritas in actu primo remoto; atq; ideo cum ignis A, hic,& nunc procedens ab igne B , psoque posterior in actu secundo , sit radicaliter capax producendi illum , hac de causa , quod est in actu secundo posterius altero , est in actu primo remoto prius illo ; quin haec mutuae prioritatis species sit
absurda . Sed omnis causa per suam solam ent Itatem , & naturam est radicaliter , ac rem a te capax producere effectum In eo genere , in quo illum producit. Sicut omnis homo per solam suam naturam est radica liter capax ratiocinandi . Ergo omnis causa per solam suam entitatemν ac naturam est prior in actu primo remoto &c. Prior autem in utro'ustillo actu primo proximo constituitur causa respectu effectus , & amon s productivae illius effectus, partim per suam entitatem , & partim Per omnia metaphysice prae requisita supra explIcata ; quia omne intrin sece constituens eum actum primum proximum, est id per quod ille conqflituitur, & consequenter est illud , per quo a causa constituitur in eo actu primo proxiino . Sed omnia metaphysicὸ prae requisita ad effectum constituunt eum a tum primum proximum , iuxta duas illas rationes Productas a n. ς8. Ergo omnia haec prae requisita sunt id per quod Ac 63- Denique causa constituitur prior in actu secundo effectu peractionem illam , per quam hie , & nune absolute producit illum . Et similiter prior in actu secundo, hae actione, per hanc ipsam actionem Probatur ἱ causam esse priorem in actu secundo respectu rei A , st3t Physice ex parte reruin in eo quod producat actu absolute hic, & nunes aut conservet rem A . Id en Im significant illa verba , & conservatio est continuatio production Is . Ergo per illud est causia prior in actu secun do , per quod actu absolute hic , 5ἴ nune producit in suo cenere 4 1st conservat illum . ni causa pet actionem ipsam productivam effectus γ
280쪽
producἰt hunc , S: producit quoque eam, ne abeamus In Infinitum re exarum productionum ; & quia cum actio sit a divale , formale , absolutum , 8e immediatum exercitium nascendi ab ea causa , per se solam ab ea nascitur . Sicut unio physica per se solam unitur, & praesentia per se solam est praesens Sc. Ergo. Dices i. si causa constitueretus prior in actu secundo effectu, per actionem hujus productivam , ea esset prior effectu . Distinguo . Prior, ut quod, nego quia actio non est Pres se loquendo causa , sed exercitium causandi. Prior, ut quo, concedo ἔquia actio est causalitas, seu id , quo in actu secundo eausa causat esse ctum, & conseqi nter est Arma constitutiva hujus denominationis Prior in actu seeundo. Unde sicut albedo non est formal Iter alba ; sed id, quo subjectum est album: & calor non est formaliter calidus, quia non est subjectum habens calorem ; sed id quo subjectum est sormaliter calidum , & sic de ali Is . Ita actio productiva effectus non est causa ἐsed id quo actu formaliter causa ea viat effectum Dices a. sequere uractionem esse priorem saltem, ut quo, se ipsa, & causam constitui prio rem per id , quod non, est prius, sed posterius , cum tamen Pro Pterquod unumquodque tale, illud maris. Ambo ista sunt vera, nullumque continent absurdum a quidquid enim se de voea illa prius, proriton realitas stat in eo, quod sne allo reflexo exercit Io causa per aqionem ponat ipsam actionem , Ita ut hxe sit unicum formale exercitium a quo & ipsa & suus terminus procedunt a causa . Sed hoc est verum s ut nuper dicebam . Ergo actio est prior , ut quo , se ipsa , quatenus est id squo causa est in actu se eundo prior respectu Ipsus actionis , & cum sit posterior ad causam , illam constituit priorem sciat Paterna humana generatio , quae etiam est posterior ad Patrem, hunc constituit priorem Adagium illud explieui in Prodromo Disp. r. num. S6. ubi aperui ex ceptiones , quas patitur, quarum una est res praesens . . Ex dictis inseres t. Etiamsi instans temporis fuerit phyllae Indi visibile , ut multi putant, est locus . ut in uno eodemque instanti denis tur innumera signa naturae, quorum una sint priora respectu aliorum , alia posteriora, alia neutra . Non enim debes apprehendere signa naturae instar cubil Ium quorundam , In qu Ibus res sint clausae , te quorum unumquodque oecupet suum spatium , sive particulam spatii temporalis , sicut cellulae oeeupare solent diversa spatia loci . Absit ἰε norantia Grammaticae philosophicae . SIgna rerum nil at Iud sunt physice , ac re aliter quam res ipsae. Et signa naturae sunt causae, atque effectus. At quamvis instantia temporis sint physice indivisibilia , in eodem penitus sibi coexistunt multae res, suarum unae sunt causa, aliae effectus , aliqneque causae , neque effectu et iliarum . Ergo quamvis instantia temporis sint physee indivis bilia , in eodem nIhilominus eo existunt, atque tem
PDraliter compenetrantur multa signa , quorum una sunt priora priori tate utique naturae , alia posteriora posterior; late naturae respectu illo Tum , alia neutra . Releae num .iso. ubi eontrarIae apprehensionῖs radicem de regi. Inseres a. quanti momenti sit, ut iam insinuavi , quod res existat pro priori, aut pro posteriori, aut neutro modo in eodem