장음표시 사용
281쪽
ἱnstansi tempor Is quamque alienum a ratione sit dIcere , v. g. A , & 2 existunt in eodem penitus momento temporis , & habere se pro priori, aut pro posteriori est fit vola speeulatio. Etenim rem csse causam a aut non esse causam , esse effectum , aut non esse effectum alterius , no a est frivola speculatio ; sed realitas prorsus necessaria ad assequendum multas veritates , declinand utique inultas falsitates . At se habere propriori, est esse causam ; 5e se habere pro posteriori, est emi effectum e Zeneutro modo se habere , est neque esse causam , neque effectum . Et totum hoc potest , respective quoad diuersas res , even re in eodem temporis momento , tametsi indivisibile dicatur . Ergo quamvis A Bexistant in eodem momento indivili bili , non est inanis speculatio, sed realitas valde necessaria , quod se habent pro priori, aut pro posteriori,
63. Sic quamvis actio , & advertent Ia prohibitionis ex Istant in eodem instanti: haec non inficit illam , si non se habeat pro priori ad illain quia aliter actio non fiet contra illam retrahentem sed pro eo steriore , eo quia actione ipsa excitetur , ut solet memoria prohibitionis : quae memoria , licet i a sequentibus instantibus inficiat continua elonem illius aet ionis; ast non indi .iduam illam in eo primo instanti, in quo excitata suit . Sic quamvis necessitas ponendi actionem A , 3elibertas ad hanc coexistant in eodem penitus instanti: illa non destruit indifferentiam hujus , si non se pro priori , sed pro posteriori ad hanc , Sic evidentia metaphysica ab lolutae revelationis de futura damnatione, de sutura beatitudine , de futuro peccato , potest existere respective in In Prodro- eodem instanti , ut alibi explico , cum libertate Indifferentiae ad spem mo Di p. s. obtinendi beatitudinem , ad timorem carendi illa , ad propositum non n. a I. peccandi , si evidentia illa se pro posteriori, nilesse potest ; secus si fit pro priori ad eas libertates . Est ergo non inanis , sed utilis , & fecunda hae philosophia signorum priorum , & polteriorum , si tamen reticintelligatur, Se non incurratur ille error quem notavi num. illo
De ea alitatibus , ct actionibus.
OST causas in genere , ac praerequisita , expo nere oportet causulitates, de quibus philosophainur, quoad multa, sicut disp. I. philoso' phabar de unione . Quinque hic occurrunt quaestiones . Prima est . quid fit metopbUM , T in quonam Ilit pusici causaIliaι , Foe uctis Respondeo: causalitas est, causam actu , vere, absolute pouere in gene
ro effectum, id est, physice si causa suerit physica : moraliter, fi fuerit
282쪽
pure moralis ; atqui hoc neque est figmentum , neque apprehensio , sed veritas , & realitas physica ; ergo causalitas est quid verum physicum ,& reale ; non quidem e numero eorum , quae vulgo vocantur rer, quia sunt praecipua , & magis nota analogata hujus vocabuli; sed e numero eorum , quae vulgo dicuntur modi, quaeque tam existunt, & Consequenter participant rationem entis realis , quam illa altera, quae dicuntur res. Causalitas igitur , isive actio , sive productio, quam m tum etiam vocat Aristoteles infra citandus disputatione q. num. 2. est
actuale, abjuntum , formale , m immediatum exercitium , quo tauum eanμβalιerum modo sibi proportionato , Cumque tot snt species causarum a
quot ab initio hujus disputationis explicui, jam vides sylvam causa litatum , seu aetionum , seu modorum causandi . Cumque causae intrinsecae , v. g. materia , di forma substantialis, suci quoque modo causent, id est, constituant compositum actu absolute immediate per unionem aqua reciproce copulantur et ideo dixr supra unionem esse materiali rationem, id est causalitatem materiae , & simul informationem , hoc est causal Itatem formae . Dixi autem quo unum causat. non autem quo
producit; quia cum P P. Latini expunxerint In divinis in Concilio Florentino initio huius disputationis citato, verbum causa consequenter expungendum videtur verbum eo uitar: dicendumque , hanc non esse exercitium utcumque producendi alias generatio aeterna , aeterna
que spirat Io , cum sint exercitia producendi Filium , & Spiritum Sauctu in , essent causalitates sed exercitium causandi . Dicitur eaereiarium actuale, quia causalitas est actus secundus, & non mera potentia , qualis est actus primus. Dicitur absolutum , quia causalitas non ex .etat conditionem suspensam . Dicitur formale , qu a non est aequivalens duntaxat . Dicitur immadiatum, quia nil mediat inter ipsam , & causam , aut effectum .
67. Sed In quonam stat physice ex parte rerum causalitas, sive actuale hoc exercitium causandi respondeo stare in actione productiva rei, de qua suerit sermo, & ei proportionata , essentialiter alligata virtuti effectrici , aut motrici, qua stultur causa A respectu rei illius ;Explicatur; supponendo duo : Primum est . Omni, causa extrinseca , vel est physica , vel moralis , ast hanc enim reducuntur etiam finalis , N exemplaris, ut mox expono. Physica . vel est effciens , vel materialis, cujus totum munus est , esse subjectum praesuppositum , eui essentialiter un tur actio productiva effectus : & quia materia prima in hoc sensu causat, sustentat, recipit, & patitur formas materiales, idcirco
omne aliud quamvis non sit materia , lino neque corpus, cui essentialiter unitur actio productiva alterius , et catur per analogiam ad materiam primam , causa materialis , passiva , receptiva , se sustentativa
illius alterius . Causa moralis , vel est motiva aliquo ex illis multis motionum generibus, quae supra memini. Vel est directiva, quatenus praecise , aut primari e saltem , nil aliud praestat quam docere , aperire , pandere modum , quo res aliqua fieri debet. Et sic doctrina methodusque bona Magistri, praescindendo etiam a motione positiva , est causa Dihil ir o le
283쪽
eausa motat s scientiae discipuli et quia hunc docet , instruit, ae diligit, ut sciat. Et scientia practica artificis, praescindendo similitet apositiva inclinatione , est causa moralis arte acti. Et peritia Mediet , est
causa moralis sanitatis recuperatae ab aegroto ; quia hac, & alia similIa, moveant, nec ne : Invitent, aut inclinent, nec ne z at certe instruuat, dirigunt ,& docent, & 3ultum non est a quod expungantur ex cathain logo causarum moralium , ea, quae pandunt viam effciendi effectum.
Omne namque se habens pro priori ad aliud,& non ea usans illud physice , neque retrahens ab illo , est causa moralis Illius ; nam prae requisita etiam sunt causa moralis . At omnia dicta se habent pro priori ad effectus dictos: & non sunt causa physica illorum , sed directiva solum:& non retrahunt ab illo , quin potius conducunt. Ergo . Quia vero eausa finalis causat, quatenus movet sui desiderium , 6e hoe mediante , movet ad ponendum media opportuna ; insuper quia causa exemplatis exulat quatenus dirigit, & instruit artificem circa modum efficiendi ar. te factum: ideo dixi ambas contineri sub genere causae moralis. 68. Secundum est. In schola Peripatetica exploratum habemus, si non ex principiis metaphysice evidentibus; at saltem ex prudentiali-hus productis initio disputationis Primae , materiam primam vere , ac fimpliciter recipere, pati, & sustentare formas multas. Hoc vocatur
Papa , sicut vocatur illud, quod contingit huic papyro cui assigo hos
eharacteres : Ze sicut vocatur illud , quod contigit ei cui vulnus , vibex, aut quidvis aliud inflIgitur. Rursus similiter exploratum est , multasereaturas physice producere aliqua . Hoc vocatur actio, seu agere :Pνoductio, seu , producare. Ea ploratum similiter , res aliquas movere, Si d Irigere. Hoe vocatur, motio, Sc, uirectio . Etenim sicut datur resqilaedam qua subjectum potius est album , quam nigrum , Ze res illa dicitur Albedo , de datur res alia, qua formaliter potius est calidum, quam stiridum , 8e res illa dicitur Calae . Ita datur res , qua unae causae potius agant, quam patiantur. Et hac vocatur actio, sive productio . Et datur res, qua unae causae patiuntur, de recipiunt, Sc haec vocatur Pase . Et res , qua aliae causae instigant , movent, alliciunt, provocant, &haec vocatur motis . Dico igitur causalitates extrinsecas causarum extrinsecarum stare physice ex parte rerum in eos quod juxta genus suum actu agant, seu in actione productiva effectuum non quacunque potest namque aliqua alia oriri ab alia causa simi li sed in ea determinatata, quae nascitur ab illis, quaeque est per se essentialiter dependens immediate ab illarum virtute physica , vel morali, prout suerit eausa . Unde causalitas causae materialis non quidem respectu compositi quod simul cum forma constituit, nam ea causalitas that in unione ; sed respectu sor. mae materialis est actualis productio hujus formae essentialiter immediate unita capacitati passivae, ac receptivae identificatae cum causa materiali . Causalitas causae physicet essicientis stat In actione productiva effectus, per se immediate pendente a virtute essiciente, qua fruitutilla causa r Causalitas causae moralis moventis, aut subjective , ut vo litio loquendi movet determinatque locutionem : aut objective , ut finis
284쪽
movet ad media ponenda , meritum ad praemium dandum , demetitum ad poenam infligendam &c. Haec, inquam, causalitas stat in actione proinductiva effectus , euentialiter praesupponente virtutem motivam , quam habet illa causa, praesupponente, inquam, virtutem , aut in se ipsa , aut in sua cognitione, aliave perceptione , prout fuerit causa illa . Causa litas demum causae moralis non tam moventis , quam dirigentis , stat tu aetione productiva eilaetus , essentialiter prauupponente virtutem illam directricem a
Ratio horum respective est . Actu absolute causare effectum A , actualis causalitas, ac ualis productio , actualis actio illius non es, quid pure Ideale , ae de ge Ure entium rationis ; sed quid verum νPhylicum , & reale ex parte rerum , intiuicque connexum proportio nate cum illo , quod actu causae, & cum illo , quod aetu causatur. Ergo in aliquo vere , & realiter existente , atque se connexo debet
poni. Sed hoc aliquid, non potest esse sola causa , aut solus effectus , aut complexum e V utroque; nam multoties contingit, quod causa , & eiseetus fini tales , ut absolute postiat existere in rebus ,
quin illa causa causet illum effectum , eo quia hic possit nasci a causa alia, v. g. ignis A , & ignis B possunt existere , quin hic producatur ab illo, sed a solo Deo, vel ab alio igne . Ergo illud aliquid debet
esse aliquid ad aequale distinetum ab utroque . Ergci debet esse actio , ab utroque distincta. Sed non potest esse quaevis actio productiva ignis B; quia, ut nuper dicebam , aliqua aetio huius productiva pote itnasci a solo Deo , vel ab alia causa: & tunc certe ignis A non pro ducet ignem B, ergo debet esse talis specifica actio, quae si elleati a liter pendens ab igne A. Sed non ab igne B utcunque nam etiam actio, qua hic patitur aliquid, pendet essentialiter ab eo, & tamen non est aetio , qua hic playsice producat illud , quod patitur sed ab igne A, ut habente virtutem physice productivam ignis B, ergo debet esse actio essentialiter pendens a virtute ignis A physice productiva ignis B. Sed non pendens, utcunque essentialiter, sed ellantialiter
immediate , ac per se , ne abeamus in infinitum reflexarum actionum . Ergo tandem dicendum videtur, causalitatem causae A stare physice Qx parte rerum in actione , qua haec juxta genus suum causat effectum , quo actio essentialiter per se immediate praesupponat virtutem illius Causae , quae physice, aut mora liter se productiva illius essectus . 7oc Hinc I. Causalitas creata elt accidens: distinguitur, namque adaequale a supposito . Non est qualitas , quia non est accidens aus Iulum , sed modale : quoniam omne creatum , actuale , absolutum , formale, de immediatum exercitium.subeundi aliquam denominatio nem , qus ex genere suo non identificatur cum subseeto denominato,c ut identificatur denominatio ident caii , denominatio diffincti , de similes eit modus physicus illius subjecti. At omnis causalitas , seiractio creata , est id generis. Nam est actuale, absolutum , formale, atque immediatum exercitium , quo causa subit denominationem Rctu causantis , Se effectus denominationem actu causati quae sane noli
285쪽
Hemificantur ex genere iaci eum suis subjectis denominatis eum
enim haec duo contingant a patio rei, exercitium eorundem datur a parte rei . Ergo omnis causalitas est modus , tum causae a tum effectus , interdum intrinsecus soli causae essicienti: nimirum quando iaipsa recipitur, & tune voratur actio immanens; interdum lubjecto alii distincto , & tune voca cur actio, tradisi eas: interdum est modusi ἰxtrinsecus soli effectui per ipsum producto , ut est creatio anima rationalis, quae nulli bi reeipitur, sed essentialiter unitae ipsi animae tan- ruam termino per ipsa in producto. Porro modos non essa figmenta,ed realitates , R entitates quasdam vere ex parte rerum dis ἐncta 1 rebus , quarum sui di modi, saepe ex ni leui . Saepissime namque exi. s uni res sine tali , aut tali modo . Respondere autem, Deum etiam. existere sine multis decratis , quae habere poterat , quia distinguatur
, illixa est laesiabile , & nobis in intelligibile mysterium divinum in-
trudere passimia cre Mis. Et hoc est explicare clarius, & facilius na.
turam. Est in Puper causalitas in locoe illa , in quo est subjectum , iaquo recipitar , aut terminus , eu; intime unitur . Conservatur phy li-ee ab illa eadem causa, a quae incipit , vel hac deficiendi, a solo Deo. conservatur juxta exigentiam termini per ipsam producti. Mutatur singulis instantibus, nam durationes sunt essentialiter successivae,& durationes stant physice in actione prodactiva rerum, ut sua loeci
7 iis Hine 2. Causal Itas musae morat Is motῖvae non stat physsee iam , quo cauta utcunque movet , atque tantum ex parte sui idem respective die de causalitate cassa moralis dirigentis γ nam cum moveat per suam existentiam identifica am utique cum ipsa causa morali, sequeretur cauialitatem causae moralis identili eari cum ipsa: & consequenter sequeretur, aut causam moralem elsa metaphysice connexam cum suo effectu , aut dati posse absolutam , Qualem, immedia tamque causalitatem effect ux, qui actu absolute non est; quae ambo sunt salta quapropter ex Igentia , seu allieientia , qua causa haee movialis movet ex parto sui ad essectum , emduntaxat eausalitas in acta primo. Stat igitur causalitas in actu secuhdo eausae moralis , non in sola actione productiva effectus , essentialiter piet supponente virtutem illam realem , vel apparentem , que movet; quoniam potest Deus,
carentia actas alius repellentis motionem. ex illa cauta Agentiae enim libera fungi solent libertate, non solum , quoad substantiam suae ope r rionis , sed etiam, quoa o motionem ex tia i , vel tali motivo quo niam hoc complexum videtve sumiens , ut causa moralis e uiae hie& nunc absolute suum effectum: & hoe ipso , quod hic producatur , seu concipiatur hoc modo , est actu.absolute ex motione illius causa. N propter illam in genere cavsa moralis . Unde eum omnis causa Maulis sit causa moralis, tum sua intentionis, tum mediorum necessario
286쪽
Causalitates, in actiones. 267
Tu in ad ipsam ; eo, quod finis causet quatenus excitat, & movet sui cupiditatem, executionemque mediorum: Ideo causalitas , qua linis causat intentionem sui, atque media , stat physice in actione productiva illius intentionis, essentialiter praesupponente virtutem attractivam finis ipsius, nec non carentiam alius actus voluntatis repellentis mcitionem ex illo, quando liberum est voluntati repellere illam motionem. Hac autem aetio est modus extrinsecus utique causae moralis aquando si e numero creaturarum , quia de conceptu modi est esse creaturam, siquidem madus ex ipsis terminis innuit imperfectionem: qua propter quando actio ea fit entitative divina, non est modus , licet si actuale, absolutum exercitium subeundi aliquam denominationem τReinpe est denominatio ex genere divino, & quidem intrinseca , &consequenter identificata cum Deo . Similiter cum causa exempla ris si etiam causa moralis, dirigens ad arte actum : causalitas ipsius sat in actione hujus productiva , essentialiter praesupponente virtutem directricem exemplaris, nec non carentiam actus repellentis attenationem ad illud exemplar, directionemque ex illo .
Alia est divina , alia creata. DI vina alia est entitative in se ipsa divina ob totalem identitatem sui cum Deo , ut actiones vitales Dei, in quarum intelligentia , quoad concordiam libertatis , & identitatis cum Deo , in quo nil est, quod non sit Deus, plus laborant homines squam in intelligentia Sancitis mae Trinitatis; & nihilominus D D. atho
millaec qui promittunt explicare brevius , elarius, & acilius res naturales, qua in Peripatetici , actionibus his divinis explicant modificationes , N eombinationes atho morum non dii ingui a substantia ipsa atho morum. Egregia sane explicatio, & facilitas I Et hoe est luerum comparatum ex discessiona tam strepitosa, nempe quod loquendo de rebus creatis, possit una existere physice absque altera , &tamen non distinguatur ab illa λ At aliqui ex Peripateticis per hunc eundem angiportum sugere conantur a simili argumento, quo impugnantur in aliis suis conclusionibus. Fugiant illi quid ad me Adoriantur illos at homiliae , non me, quia propter insinuatam rationem in hi illa displicent, eum nusquam audierim illam solvi, quantunque verba supra verba ingeminentur. Sed de hoe alias. Alia actio dicitur divina , non entitative; sed de nominative , quatenus videlicet a Deo specialiter procedit: & tales sunt actiones prorsus miraculosae, tametsi entitativae creatae , quia licet Deus possit donare creaturae playsicam facultatem patrandi mira cala , ast de facto nullum stricte miraculum fie physice, nisi a solo Deo , quamvis morali rer ratione pre- L l ι cum .
287쪽
cum , & merItorum fiant a Dei para aliisque Sanct Is . Item auxit rasupernaturalia , quibus Deus illuminat, quando vult, quandi Q vult,& quomodo vult omnem hominem , ve olentem in hunc mundum, IIcet sint entitative creata. Videlicet actus quidam nostri intellectus, aut voluntatis , sunt actiones divinae denominative : quia ab illo solo procedunt qui solus facultatem habet scribendi legem suam in cor-d bus nostris. Ima cum omnes prorsus actiones creatae simul , ac iu- divisibiliter procedant a suis causis creatis , a divinaque Omnipotentia , possunt largo modo vocari adhIones divinae. Unde invaluit vox illa. . Concursu/ Gwuur in actia secianda; qui concursus est a parte reientitative creatura , nempe illa eadem actio , qua operatur creatura iuxta sententiain docentem , Deum concurrere at omnes effectus creatos per eandem actionem , per quam concurrit creatura ; est tam ea dioinus denominati ve duntaxat .
. I. Actio entitative creata est duplex . At Ia est creat Io; at Ia eductio , de quarum quidditate , atqse dictinctione mox . Eductio alia est simpliciter interno , nempe quae Immediate procedit a voluntate , ueact Io , qua amamus , odimus, volumus , nolumus &c. Et solae huiusmodi actiones solent esse immediate liberi , in eisque stat formaliter , ac primarie a tanquam In radlae , meritum , aut demeritum . Alia
alterna vel simpliciter , & absolute, ut actio ambulandi, loquendi, fer Ibendi, vel externa secundum quid , ut actio intelligendi , quae
diei solet ex eruo, non qu Idem absolute , cum satis constet esse actum , sive operationem internam; sed secundum qisil , atque adactum vo-IuntatIs , qiti cum immediate procedat a voluntate, magis internus censetur. Re actiones id generis, quae liberae fuerint, mediate tan-rum sunt liberae, quia praesupponunt actu in alium magis immediate IIberum v Idelicet imperium , seu volitionem estieaeem sui ipsarum ;& eonsequenter Nerunque , sed non semper, iuxta alibἰ dicenda, actio innet hae non sunt forinaliter in se ipsis meritoriae , aut peccaininosa sed tantum denominative a bono, vel malo imperici voluntatis , ex quo procedunt. Rursus actῖci simplicIter externa alia est creativa , v. g. aetio, qua Deus solus producit Angelos, animas rationales, male r Ias primas, quη actio creatiua est , nec non simplicἰter externa re spectu Dei, cum non sit entitative divina. Alia pure edumva, ut actio , qua accendis lignum convertens Ipsum in ignem. 7 . Praeterea eductio externa, alia est entitative naturalἰt, ut omnes istae , quae passim contῖngunt: alia entitative supernaturalis, ut productio unionis hypostaticae , quae prosecto est externa respectu Dei , qui
solus potest facere eam arcanam , atque Indicibilem unionem , ut loquitur Cyrjllus; N est supernaturalis , ob hanc eandem rationem zN est eductio, quia non constat unionem illam factam fuisse per ereat Ionem; & est corporea , utpote ex sua essentia aflixa humanitati corporeae . Ulterius actio eductiva alia est immanen3 , nimirum quae eia
sentialiter habet uniri principio eidem , a quo physice procedit: de tales sunt omnes acticines vitales, unde nulla actio creata est imma
288쪽
nes respectu Dei . Alia est ινansiens, non quia duret unicum instans
nam cum omnes actiones creatae sint durationes suorum terminorum ,
omnes sunt In hoc sensu transeuntes, quia omnes sunt successivae sed quia unitur rei distinctae a principio, a quo ipsa egreditur , sive resfiterit termInus per ipsam creatus , & consequenter non ut subjectum, in quo recipῖatur , ut contingit animae rationali respectu suae creationis : sive res illa sit subiectum , in quo recipiatur actio illa , eo quia Per illam non producatur, ut contingit in aliis actionibus transeuntibus . Unde omnes actiones eniItative creatae sunt respertu Dei transeuntes . Neque dicas actionem omnem in ipso suo egredi recipi in agente suo , & consequenter esse tunc immanentem I tum quia egre rusus hie non est localis, Ceut quando egredimur domo, ita ut actIo per aliquod instans haerere debeat In aetente, sicut nos haeremus in
limine per quod egredimur. Absit pessima intelligentia phrasis illius
egredi ab agente , sed stat in eo , quod agens ponat , essiciat , exerceatrem, de qua suerit sermo; atqui quando accend Is ignem, v. g in pulvere, illum huic applIcando , neque per unicum instans, neque in pso limine tuo , neque in pso ponere , aut efiicere , ponis , vel efiicis
in re Ipso illam applicationem Ign Is , aut pulverem. quia liqc applicatio stat physice in illa utriusque praesentia , qno in solo utroque respecti v Z recipitur; ergo actio illa , neque in suo egredi est in te . Ergon ut quam est immanens.
73- Tum quia cum non detur actIo reflexa actἰonis , actio quaelibet est suam egredi a suo agente. Ergo dicere omnem actionem in suo egredia recipi in agente, est dicere actionem omnem in se ipsa, recipi in agente ; & quid ei hoc Si enim signifieat actionem in instanti tem Poris , in quo ponitur ab agente, recipi in ipso , de pollea recipi in passo distῖncto, jam vides ImproprIetatem: scilicet quod eadem numero adi individua actin transeat de uno ad aliud , & in uno instanti sit hic, in alio vero sit alibi r experitis etiam falsitatem , nam quando accendis ignem, ne qae in uno instant I ex per Iris ἱgnem In te ipso, aut in chalibe, a at in sil Ice . Falsa Itaque , vel pure metaphorica videtur ista locutio, suod actio, in suo egredi, sis per re plIcinem In agente. Ad haec . Actio immanens alia est vitalis, alia mon vitalis . Uitalis est illa quam agens Ponit a se , in se , σ ρεμ se, de quo ad libros de Anima . V g. actio ,
qua nutri mar , id est, qua producimus unionem materia alimenti cum M ltro corp re ,& anima , quae actio in origine , non autem in se ipsa , est libe a nobis, item actio qua sentimus , seu obiectum percipimus Persei se in internum , phantasiam , aut per externum , v. g. Per tactum νPer oculos , per auditum &c. item actiones qώbus apprehendimus, iudicamus , discurrImus , volumus, nolumus &e. Non vitalis est illa , quae recipitur quidem In suo agente , ast hoc neque nutritur illa, nequπFentie , neque intelligἰt , neque voluntatem exercet, v. g. actio a qua saxum . vel cadaver producit in se ipso praesentiam suam . Item actio loco maliva, qua nostrum movemus corpus ab uno in alium locum pquγniam licet actio linc arguae vitam, id est, unionem nostrae ani e
289쪽
eum nostro corpore, eo quia illa nequit movere corpus , cui non est unita; at non est formaliter in se ipsa vitalis , quia non est nutritio , aut sensatio , aut immediatum exercitium intellectus , vel voluntatis . Denique actio vitalis potest esse entitative spiritualis , ut actio qua exercetur intellectus , & voluntas . Vel entitati ve corporea , ut acti nutritiva , sensitiva , imaginati Waque , quam bestiae, Se nos dormientes, exercemus. Omnes has species , ac divisiones datas sub nomine acti
nis, inrellige similiter sub nomine causalitatis.
inter ambas discrimen Respondeo . CreatIo est prosa aio rei ex nibiis . Eductio est ρνoductis rei ex aliquo. En praecipuam , ne dicam unicam , Originem nova antiquae Philo P. Gobjδει phiae DD. at homi starum , quam vermibus fere consuinptam, primi , ut Dasies p. 1 iam adve ti, di etiam notarunt alii , vivificare per partes, atque ini-Dι. mihi tialiter conati sunt , duo insignes Medici: unus Complutensis Vallea ,11ς. qui materiae Primae negationem , aue potius dubium, renovavie: alter Salmanticensis, PereTra , qui in authomata convertit animalia cuncta irrationalia, per metamorphosim plusquam Poeticam; quibus postea sublati psit Sebastianus Basson Medicus etiam , explicans formas materiales per viam combinationum diversarum at homorum: Ita ut tres Me diei Authores fuerunt hujus novantiquitatis , judicantes elici posse canones universales pro tota natura, ex privatis anathomicis experientiis , quae utili ci aut quidem sunt, & copiosam lucem Philosophis affuderunt; sed impares stabiliendo can aes universales pro cunctis prorsus entibus naturalibus. origo, inquam, sunt hae duae definitiones . Apprehendunt aliqui rem creari, esse, fieri ex nitiis , quasi ex parte rerum detur res aliqua , quae sit nihilum, de ex illa formetur ἰd, quod creatur , scut vel is ex panno, aut statua ex marmore. Sed jam vides rusticitatem hujus apprehenfionis. Putant alii, rem fieri ex aetasio, stare in eo, quod ante ipsam suerit nihilum ipsius, hoc est, quod aliquando non fuerit res ipsa , sed sua carentia: oe sic fit ex ligno . Sed omnes, qui opinantur po tuisse Deum producere ab aeterno aliquam creaturam, negant hanc intelligentia illius definitionis, aientes non esse de conceptu rei creatae,quod aliquando non extiterit ipsa, sed extiterit sua carentia , sive suum nihilum. opinantur alii, rem fieri ex nihilo, esse rem fieri simpliciter de novo, ita ut modo causa A, faciat illud, quod prius non erat quoad substantiam,& entitate suam. Cumq; nulla creatura possit facere ex nihilo, quia nulla potest creare , ideo aut res hi docent nullam creaturam
pota facere quippiam de novo quoad substantiam , sed tantum quoad
modificationem , seu combinatio em unarum athomorum cum aliis et
ficut tota diversitas in latrunculorum ludo consistit in diversis combi-
290쪽
nationibus , modificationibus , fitibusque illorum eorundem Iustrumentorum ludi . Cum his D D. suse egi disp. i. Ratio non tam sult multi in Plex , quam una composita ex multis titulis , quorum singuli non ligant omnino intellei tum evidentia prorsus metaphysica , complexio tamen ex omnibus, rem ponit intra terminos evidentiae moralis , cui intellectus docti Is quidquid sit de pervieaee , aut novitatum amante- aquos non cur contradicere ne ciuit ; quod etiam contigit respective in Religῖone: quoniam licet singula argumenta eredibIlitatis non evin cant : item licet complexum ex omnibus non faciat prorsus metaphysice evidentem nostram Religionem , sicut bis tria , faene sex . Attam ea complexio ex omnibus Illis , ita reddit illam moraliter evidentem , ut non nisi temere pollit intellectus dissentῖre atque hane ob causam haud immer to abli Inent aliqui verbo illo ai. exta , & utuntur hoc argumentiam cνeaἰHIPaιio , quia re vera est unicum , sed compactum ex multis titulἰs Sic autem cultum , praeparatum, fle iitIgatum intellectum per extrinsecum ministerium Pauli, v. e. & Aeolita is , Deus intrinsecus illuminat suis inspirationibus, interdum efficacibus,& sic Deus incremenis eum dat: Interdum Ine Scacibus, quia mediat libertas Indifferentiae,quam Deus conservare vult in homine , & sic ob hujus culpam non fructi fieat Evangelii semen . Lege parabolam exeuntis ad seminandum. 77. Igitur summa titulorum , quibus constat argumentum illud est . r. quia eum hi DD. maxῖme sibi bland antur de sua novantiquitate , eo luod et Ilius, facilius , brevisisque explicet phanomena naturae: & eumensus ipsi ostendane , multas res fieri posse simpliciter de novo , quoadentitatem , quae paulo ante non erPne, nullo positivo emeace argumento testingunt hi DD- illas universales, quoad tacula , & cunctos moris
tales, experientias, Prout refringuntur illae , quae revera decipiunt sensus. a. quia In tot , ac tam etherogeneis combinationibus, ae modificatIonibus tot at homorum , quoad numerum , quoad situm &c. non
explicat per hos authores , nec quoad nomen saltem , nisi sub illia abstractIs vocibus', in Ac , taliter , σ taliter incurrant vere , & sim.plieiter coram hominibus in illam eandem confusionem, quam propter multitudInem larmarum tamerito exprobrant Peripatericis . 3. qnia enervant, Ze frivola reddunt Cuncta argumentae nam talia , ad probanis dum esse in hominibus animas rationales immortales , quoniam Athe-ἔsta quilibet ex eis , qui dicunt comedamina in bibamus ἰ eνas mortemων .
Item . eoranomus aest1 rosis antequam in. potest transferre rotam horum
Mail strorum doctrinam ad animam rationalem , quin ullum suppetae argumentum in natura ad refutandum illum , s vera sit doctrina ἰsta: unde conficitur Illam multum Probare , & consequenter nil. q. quia sequetur, nos in toto vitae decursu nil vere, & simpliciter agere quidquid sit de lusu , N abusu terminorum i sive quoad bonuu , sive quoa a malam , sive quoad actus Indisserentes e unde in negotio salutIs nostrae
haberemus nos pure passive contra Tridentinum . s. quia causae viventes non nutrirentur unquam de novo, quoad lubitantiam , non sentirent unquam de novo, quoad substantiam, non intelligerent, non