장음표시 사용
311쪽
falli, quoad lueem sol s , sicut fallimur, quoad IrydIs colores, &,
quoad caeruleum velum , quod Coelo, & Montibus distantibus obductum videte videmur nobis. Patientem vehementissimam sitim , D. mem , dolorem calculorum , dentium , hemicranii &c. Consolabor, inquiens : qui censent esse meram apprehensionem , combustionem da. mnatorum Spirituum, dicent istam esse meram apprehensionem: Itaque non vere dolet tibit caput, non dentes Sec. est ne rationalis, Feviro Philosopho dignus hic modus iocandi potius, quam disserendi
Ergo solemnis illa evasio Adoersaria disent parum decet, ni probetur, quod Adversarii dicent prudenter , tr rationabiliser , absolute quidem,ti non tantum consequenter ad sua principia, quia si haec sunt absurda , valet , quod dato uno absurdo , cedera accidun . Postulant ergo omnes humanae demonstrationes prudentiam , non instar ultimi sui Ipsarum resolui I vi , quia sic essent tantum opiniones, sed tanquam Praeparationem, ac dispositionem intellectas ad demonstrandum . Si euePostulant vina ipsam remore , ac proxime intellectivam , non tanquam ultimum resolutivum veritatis demonstratae , ut patet, sed tanquam Conditionem , sine qua non habebit homo demonstrationem ; & sicut judicium fidei efflagitat, juxta ordinariam prudentiam , notitiam argu menti credibilitatis, non tanquam ultimum resolutivum ; sed tanquam dispolitionem , atque preparationem intelle tus , ut credat: Quia Paulus plantat, Apollo rigati Deus autem incrementum dat . Io. Explicatur . Aliud est demonstratio , quae habeat has duas
qualitates , nim Irum , esse penitus independentem ab omni eontingente , at Me filiHII: Item: eonviseere omnem penitus intellectum , ita u' oppiletur os omni prorsus cavillationi, ac tergi versationi. Alius autem demonstra io , que pendens more solito ab aliqua coix ingente , ac
fa l libili , par sit convincendo intellectum , alias beae disposi uni judicio , & prudentia , quique non sit officio, Sc profalsione cavillosus . Illam primam non polliceor, quia nusquam . 5e nuspiam invenitur sub Luna. Tum qu7 a demonstrationes p acticae , ac mechanize pendent ab experientia, instrumentisque : S: sensibus : quae omnia sunt fallibilia . Speeulativae autem pendeat ab acceptione . usu , te intel-l ent Ia terminorum, qui bis eae dem inistrationes constan . Haec pendent a sensibus ς quia anima nostra in hoc incolatu non potest intelligere , nisi dependenter a phantasmatibus , seu potius a sensibus , unde merito quaerit Apostolus , iciquens etiam de his , quae maxime sunt
AdRom. Io remota a sensibus quomoso crede οι ei , quem non audierunt - Ergo demonstrationes etiam speculativae pendent pro hoc statu a contingentibus s& fallibilibus , sed quia non pendent ab eis , quoad veritatem , sed
quoad suam existentiam : neque ab eis, tanquam ab ultimo resolutivo , sed tanquam a praeparatione dispositione qua intelleetuali , ideo illae demonstrationes non cadunt a dignitate hae: sicut judicia fidei non desinunt esse in fallibilia , eo, quod pendent ab argumentis extrin- secis , plerumque metaphysice falli bilibus, nee non ab intelligentia vocum , ti rerum a quae contingens est , nempe , quia, ut nuper dicebarus
312쪽
Causae Primae demonstrabilitas. 293
ham , non pend)nt ab eis , tanquam ab ultimo resolutivo, sed tanquam a mera dispositione habilitante ad judicia illa : tum ulterius , quia is omnis speculativa demonstratio re lolvenda, est in aliquod evidens principium . Illud autem , vel solet negari, ut negatur quod ιibra est, Veιασα est a quodam , vel solet habere multas , aequivocasque acceptio nes , ut in hoc eodem principio notavi disp. I. Prodromi. Ergo demonstrationes etiam speculatiuae resolvuntur in ambiguum , cavillationibus , dubiis , aut saltem scrupulis obnoxium . Ergo demonstratio; quae duas illas habeat qualitates , non invenitur inter homines . Tum quia ut valeat demonstratio a posteriore existentii Dei, nemcesse erit, quod per irre sit tibilem omnibus evidentiam metaphysicam prouentur hqe . Primum esse metaphysice impossibilem mutuam prioritatem physicam quoad primum esse . Secundum essem et a physce impossibile infinitum generationum a parte ante : tertium esse metaphysice evidentem existentiam creaturarum , quas solo sensu,& experientia toties fallente ,
deprehendimus ; qu, ergo prorsus irresistibili metaphylica evi uentia probabis haec omnia λ oportet ergo ad prudentiam recurrere. Non ergo polliceor evidentiam , quae duas illas habeat qualitates ; sed quae more solito pendens a contingentibus, & sal libilibus , sume latconvincendo a priori intellectum alias bene dispolitum de exilientia Dei. Quartum ; aliud eli . quod in sensu dire et o sit demonstra tulis a
priori existentia Dei , aliud, quod in sensu reflexo : id est , quod sit demonstrabile , Alam esse . ρνiari demonstrabiIem . Non dicam hoc, sed illud, & quidem probabiliter, sicut dicuntur pallim opiniones hinc
inde controversae . Unde, sequetur quidem, demonstrationem , quam dare cogito, non esse angelicam, & oppilantem os omni cavillationi ; sed non sequetur non esse humanam , de sicut caeteras a quae passi in volant , in quarum rar is me conveniunt omnes omnino . Sic multa disputantur a Theologis , sint, necne de fide : qui assirmant, assirmant in sensu tantum directo, tu quidem probabiliter; sed non infensu reflexo, quasi a miment esse quoque de fide rem illam controve
Iam esse de Me , seu esse certe , & indubitanter de fide : quia alias non ambigerent Catholici de illa. Similiter eum in praesenti disputetur . Sit, necne demonstrabuis , quasi d priori existentia Dei hoc ipso supponitur exercite , non esse dabile M de monit rationem os penitus obturantem
omni prorsus contradictioni , quia aliis res praesens non foret materia prudentis di irrationis . Dicam itaque, non hoe ; est probabite , quod est demonstrabilia quas . priori existentia Dei quia neque id esset materia quastionis, & ab uno sensu reflexo detorqueretur q i aestio ad alium sensuin reflexum , sed hoc . ra demonstrabuit quasi a polori existentia Mei ἰ probatio autem hujus , hoc est , demonstratio danda , eth solum Probabiliter demonstratio . Hoc autem in omnibus aliis respective contingit conclusionibus , in quibus res ipla a firmatur , aut negatur di Ted e , sed probat o esse soles m re probabilis ; maxime autem quando a firmatur de de fide id , de quo d putatur , ', nee ne, de Me . Conclu
313쪽
us, rem illam esse de fide , quia alias iam non haberet quaest Io lorum. II. Consequenter ergo ad responsionem quaestionis prime, respondeo huic seesndae a firmative in sensibus dictis, quos praesentes habeto, abigendi ergo objectiunculas . Et sic arguo . Omnis discutissus, in quo ex quidditate ipsa, essentiaque Metaphysca rei prudes- er praesupposita , & consequenter prudenter indῖcata , ut evidenter vera definitiones quippe non sunt probandae, sed prudenter supponendae per Metaphysicam evidentiam eruitur A , est demonstrativus,
& quidem a priori logico , seu Metaphysico rei A . Sed dabilis est discursus, in quo ex quid ditate ipsa, sive essent Ia Metaphysica Dei
prudenter praesupposita , & prudenter indicata , ut evidenter vera , per
Metaphysicam evidentiam eruatur existentia Dei . Ergo dabilis eli di. scursus demonstrativus a priori in sensibus dictis existentiae Dei Iahoc reflexo discursu solas praemissas probare oportet . Et major quidem videtur vera . Tum quia multae de monil rationes geometricae , Arithmeticae , algebraeque eruuntur ex definitionibus terminorvinia, figurarum, numerorum, segmentorumque : & quia illatio est meta- physice evidens, definitionesque prudenter censentur esse legitimae, ac metaphysce evidenter verae; idcirco illae censentur, & sunt humano modo , idest, prudente, de monti rationes . Tum quia omnis discursus,
cujus concluso est scientia , & demonstrativus , quia scientia humana, juxta definitionem illius , quam explicui disp. 3. Dialecticae , non nifiper demonstrationem acquiritur . Sed omnis discursus , in quo ex quidditate ipsa, essentiaque Metaphysica rei murenter praesupposita,
de conlequenter prudenter indicata , ut evidente, eruitur per Meta.
physieam evidentiam res A, est discursus , in quo haec conclusio est scientia directe utique, non autem reflexe , juxta quartum notatum squidem illatio, & praemissae sunt metaphysice evidentes in eo sensu, in quo Metaphysicas evidentias nanciscimur pro hoc flatu, nimirum humano, & prudentiali solv modo. Ergo . Deinde est demonstrativus a priori logico , seu Metaphysico , quia cum in essentia Metaphyssinea imbibatur, ut dixi,Illud, qnod est prima radix attributorum rei, nempe sua propriissima disterentia , conclusio inde emanans a priori emanat.
xa. Probo jam secundam partem primae minoris. Dab Ilis est hied Iseursus. Deus, si possibilis est, si non est chymira aliqua , ludibriumque humanae imaginationis, debet carere omni impersectione , fruique omni perfectione simpliciter simplicis hoc est in sensu reali , pura ab omni imperfectione, sive , qua melior At I a , quam non ipsa , ut dicitur. Sed defectibilitas est imperfectio, nece ilitasque essendi semper est, in sensu positivo , & reali, perfectio simpliciter simplex , in qua nulla est imperfectio , sed summa persectio . Ergo s Deus est possibilis, si non est , ut Lucretius cum Athe istis blasphemat , monitrum aliquod ludificans
humanam Imaginationem , debet carere de se tibilitate , fune I que necessitate essendi semper . Atque evidens est contra illos blasphemos, non qu Ide evidentia obturante omne os omni humanae tergiversationi,
quae evidentia non invenitur infra lunam; sed evidentia metaphysica exuliss
314쪽
causae Prime demonstrabilitas. . 29
illis , quae dantur inter homines cordatos, Deum non esse monstrum' aliquod Chym .eticum is sed esse vere possibilem . Sicut evidens est , esse possibilem alium mundum, quamvis eum , nec sensu , nec alia ratione λ experimur existentem . Nempe quia tam Deus , quam alius Mundus ε sunt formaliter possibiles, si qui de Ens reale, q uamvis dubitetur an transcendat formaliter , nee ne disserentias , certo transcendit formaliter ν species, atq; individua, quoniam haec, quidquid sit de reflexis cavillaticinibus eorum, qui negant quidquam esse evidens, aut certum per expresic siones proprias, apparent nobis,ut habentia sua praedicata,& haec apparent, ut nullam invicem habentia oppositionem,& insuper ex nullo alio
capite assurgit prudens dubium de tali oppositione, quidquid sit de scru-: pulo imprudente . Et alias de omni specie , ac genere , quae censentur formaliter possibilia , v. g. de substantia , de spiritu &e. pomnus Pru denter dubitare dubium imprudens , timorem, ac scrupulos non cur Ii sint, nec ne possibilia I Decipiamur nec ne i Somniemur nec ne i Ergo Deus non est defectibilis , sed semper necessario existens . Atque hoc a eruitur ex eo , quod careat omni imperfectione , fruaturque omni perfectione simpliciter simplici, quae prudenter densetur definitio Dei , ut constat ex responsione primae quaestionis . Ergo ex Definitione illa Dei, quam utcunque pro hoc statu habere postumus , eruitur per Me taphysicam evidentiam existentia Dei. Neque putes me defendere dein monstrationem Carthaesianam Dei, sumptam ex clara idea eniis summa perinfecti . Discursus enim quem dedi , eruitur ex quid ditate possiilitatis , ac , identitatis formalis , seu , ex terminis communiter admisia . Ex quo infero , Ens fruens omni persectio ue simpliciter simplici, esse formaliter possibile , sive ens reale; & ex hoc infero esse existens , quae illatio bona est in hac materia . Et confirmatur exemplo Attributorum Omnipotentiae , Sapientiae , Iustitiae , Veracitatis &c. quae sane per evidea-tiam metaphysicam inferuntur ex quidditate ipsa Dei . Et consequenter probantur per demonstrationem a priori logico , seu metaphysico . sicut ergo illa sunt demonstrabilia a priori in hoc sensu : ita existentia. Et quod objeceris e tra hujus demonstrabilitatem , eo modo pugnat Contra aliorum attributorum demonstrabilitatem . Et in eodem sensu , de cum eisdem explicationibus intelligenda est usa , quibus altera dα- monstrabilitas : quo circa discursus, quem humano tantum modo prudente sed tergiversationibus obnoxio , sicut omnes aliae evidentiae metaphysicae γ demonstrativum reor , est hic; quoties res ex propriis terminis Zpparet habens praedicata determinata , quaecunque fuerint, de neque ex propriis terminis , neque ex ullo prorsus alio capite Constat fundamentum ad prudenteν dubitandum de contradictione in e Is
praedicatis quidquid sit de aliis, quae tunc non disputantur toties
res prudenιer dicitur esse ex propriis terminis possibilis , seu , esse huma. no modo evidenter metaphysice possibilis, evidentia utique metaphysica haberi solita ab hominibus , idest evidentia metaphysica humana, de prudente, non vero, quae reilexe iterum sit evidens . Si h .ec pio positio cum his omnibus suis terminis vera non est, nil penitus ostende ,
315쪽
quod sit evidentes ex terminis possibile , evidentia humana dIM: recursus enim ad illa , quae ex perimur , & sensu tangimus , est, ut jam dixi, recursus ad testes , qui multoties fallunt, atque ad suminum fundabit evidentiam pure physicam . Sed Deus sub his terminis Eias Mais omni perfectione simpliciter sim ita , σ puram ab omni impefectiona sub his namque solis terminis , de ex his solis de monitiabilem d eo existentiam Dei ; non autem loquor de abstrusioribus aliis , v. D de AEterni. tate , de Asseitate , de Libertate a quorum dissicultas arcebit quidem, evidentiam de modo , quo haec competunt Deo ; sed non de subsaatia,S , existentia , ut passim experimur in nobis , qui habere solemus evidentiam existentra rei ; non vero modi, quo eth. V. g. habemus evidentiam noltrorum actuum vitalium , nostrarum memoriarum , nostro.
rum somniorum , hujus cartae , hujus pennae ; sed non habemus eviden.
tiam modi, quo haec fiant sub illis, inquam, terminis apparet habens illa pradica a fruendi omni perfectione simpliciter simplici, & earendi
omni imperis tione : deinde neque ex illis terminis, neque ex ullo prorsus alio capite, constat fundamentum ad priadenter dubitandum de contradictione in eis pra dicatis , quidquid sit de aliis , quae non dico esse per se ex terminis evidentia. Uel alsigna fundamenta ad ιεν dubitandum de contradietione in eis solis terminis : modo non re. curras ad transcendentale illud , 8c nimis probans . Forte fallεν. Forte latet contradictro. Non scio omnia . Quia ista , cum detorqueri possint iae vident in m a quaeque imprudenter utique , sicut etiam in re praesenti probabunt nil penitus esse inter homines humano modo evidens meta physee . Ergo Deus sub illis terminis , prudenter dicitur esse ex propriis termiκἰ, possibilis, seu , esse humano modo evidenter metaph ce possibilis. Evidentia , quam dico , non est pure moralis , sed ineta physica; habetur tamen modo humano , id est , prudente solum , & morali, quia unumquodque operatur , secundum quod est in actu, & homo in stata viae non nisi modo humano, ti morali potest nancisci evidentias meta
t 3- Hine et . Hane conclusionem do , ut signate adverti , Se exerci te vidisti, eo sensu , In quo passim dantur aliq conclusiones ; non sanc aut probabiliter veris, quia probabilitatem sententiae sibi contrariae raro negant cordati Authores; sed probabiliter probabilitate subjectiva, dc exercita , nempe se habente ex parte rationum se alivarum semper da a tur , ut Amplieiter, amniuὸ .erae . Et sicut dicitur esse de fide , id quod a Theologis disputatur an sit de fide . Id est: qui a firmant, non affr-mant esse probabiaiser de fide , quia eontrarii id non negant , sed proba biliter assirmant, absolute rem esse Impliciιεν de Me : quae diversitas stat in diversitate appellationis termini illius robastiliter . Similiter, non dico existent Iam Dei esse probabiliris de monitrabilem a priori ; sed pro babiliter dico : illam esse Ampliciter demoustraθilem a priori logico , aut meta physico in sensu , in quo multa alia demonstrabilia per Homines dicuntur , nempe rationabilite ν supposita tali definitione rei , & sic , u iam adverti, dantur, ac defenduntur omnes prorsus conclusi nes , quae
316쪽
prudenter disputantur . V. g. non dicunt Thom Istae . Est probabile daris adere minationem , hoc enim non negatur a nobis ; sed absolute dicunt . Datur ἰ hoc tamen rationibus solum probabilibus proba at . Si
militer non dicimus nos . Est probabilis sciemia media; sed absolute dicimus . Datae I rationibus autem solum probabilibus id probamus . Quod si dixeris, hoc tandem probare solam demonstrabilitatem moralem, concedam de moralitate subjectiva , & exercita sed id in omni prorsus evidentia sub luna contingit , ut saepedixi: unde fervo e negandi
evidentiam , de qua nunc , negabis omnem prorsus evidentiam meta
physicam inter homines mortales: recurrere quippe tanquam ad ultimum resolutivum, ad sensus, & experientiam , jam vides esse recursum ad testes , qui non sunt metaphysice in fallibiles negabo autem de moralitate objectiva , & signata, quoniam prudenter dico , demon-1trabilitatem metaphysicam non Angelicam , sed qualem experimur inter homines . Multum est de modo loquendi , quando utimur terminis secundo reflexis . Sed puto , modum nostrum loquendi esse magis castigatum , si conservare volumus in hominibus significatum harum vocum. Evidentia mNaphsa : suspicor enim argumenta contraria omnem hanc arcere ab hominibus: cum nullus , quem sciamus , nactus huc usque sit evidentiam,omni prorsus homini satisfacientem, & omnem prorsus tergiversationem rescindentem . Hinc r. Tametsi verba in omnibus aliis
cte finitionibus non significant actum , sed potentiam , hoc est , non significant definitum actu absolute praeditatis frui, quq explicat definitio . Nempe quia de omnibus aliis definitis , utpote defectibilibus, veri ficari potest possibilotas, quin veri ficetur actualis absoluta existentia . Ast cum in Deo , illa sit omnino impraescindibilis ab hac, per ita.
tellectum capientem terminos : hae de causa Verba illa in definitione Dei , Fraen ι omni perfectione ere . non solum significant ex parte objecti Potentiam, sed actum quoque: non solum significant Deum esse determinatum , ut si existat, fruatur omni perfectione, sed, actu fui illa lIΑ- Verum est quod protinus hinc infertur Deum existere . Sed hoc neque infert illationem non esse formalem , neque probat existen tiam Dei includi formalit et in definitione Dei. tauisquis enim Penetrat terminos, ex homine infert protinus animal rationale ; & tamen illatio est formalis , & non identica , sicut haec frivola: Ese homo . Erg. est homo , Et insuper definitio haec : animal rationale, non includitur formaliter in definito Homo , ita ut sit redditio ejusdem per idem . Et ra tio est . Ad vitandum hoc vitium in definiendo sufficit, quod expresesiones ita sint diversae , ut una clarior sit, quam altera . Sed quanquam obiectum unius sit realiter, & formaliter idem , cum objecto alterius , possunt expressiones, sive termini ita esse diversi , ut unus sit clarior , quam alter, ut constat in exemplo nupero . Ergo quanquam objectum unius expressionis sit realiter, & formaliter idem cum objecto alterius , potest vitari vitium illud probandi, ae definiendi idem per idem . Hoc in praesenti. Actu absolute frui omni perfectione est realiter , Nformaliter existere absolute . Caeterum hae expressiones. Actualis fruitio
317쪽
omnis perfect Ionis. Adtualis absoluta existentia in rebus. Sunt diis veris . Et haec secunda per se formaliter line illatione exprimit existentiam , illa vero per consequentiam , licet immedia tam . Ergo probare existentiam per fruitionem , non est probare idem per idem , sed probare idem per illud , ex quo per immediatam consequentiam i fertur : sicut ex definito insertur definitio , & vice versa . II. Hinc 3. Propositici Deus ex Mit: licet Beatis & VIatoribus et Iam specialissimo elevat Is lumine coelesti sit per se nota , sed non Viatoribus ordinaria providentia adiutis 2 quia alias , ob meram ignorantiam significationis verborum posset negari Deum exi fere, sicut ubi ilam .solam potest negari irio esse sex. V nde Atheismus resolveretur laudem in puram ignorantiam grammaticae . Ergo iuxta ordi Dariam providentiam necesse est , quod intellectus prius noverit, quia sit Deus, ne tripe esse ens fruens omni petiemone limpliciter simplici : ut protinus hinc inferat illum , quem alias evidenter ex terminis agno scit cata pol sibilem sicut agnoicuntur alia. possbilia , nempe ex terminis modo humano , & prudente ; sed non obstruente os omni prorsus tergiversationi inferat , inquam, illum frui existenti L. Ergo hanc per solum discursum assequitur intellectus , iuxta ordinariam Eoviden tiam . Ergo no inest illi per se nota , sicut bis tria sunt sex . ccet enim iit de quid ditate Dei, quatenus per immediatam consequentiam infertur ex illa; sed non quatenus sub hoc ipso termino formali Exμ sentia sit genus, aut differentia , quibus conssat definitio Dei . Hinc A.
Demonstrabilitas existentiae cauta primae non impedit, aud peccatum Atheismi , quod videtur nega H non posse , cum constet inii piente I non Oretenus , sed i a cordo suo dixisse Non est Dem ; aut in vincibilem aliquando, & in aliquibus ignorantiam Dei attenta sola natur L ..uo. I, lapsa licet ob speciale tu dὶ gnationem illuminat Deus omnem homi- nem a venientem in hunc mundum, quidquid sit de Blastianis qui basedam , de quibus dubitatur, sint nec ne homines ; R de monstris illis, quae meminit Hyeronimus in vita S. Pauli Etenim multae sunt veritates demonstrabile scin Metaphysica , in Geometria , in Arithmetica &c
quae ignorantur, vel etiam negantur ab eis. , qui nunquam audierunt illas, vel auditas intelligere nolunt, quia nolunt vacare illarum me dilationi per tempus , & tranquillitatem mentis , quibus mens huma
na indiget ad illas intelligendas , atque demonstrandas . Ergo quam vis existentia Dei s demonstrabilis, potest attenta , ut dixi, ibi a natura , in vincibiliter te no lati ab hominibus, qui nunquam illam au
dierunt, nam quonisdo credens eἰ , quem nis a ierunt ' Et potest ne
gari ab eis, qui traditi in desideria cordis ipsorum , nolunt tempus. illud , illamque mentis tranquillitatem , quae supposta praesente hu
mana conditione , requiruntur ad intelligendum , atque demonstrandum existentiam illam . Stat ergo formaliter immediate Peccatum
Atheismi , non in uegatione ipsa Dei, quq est actus intelle eius, a que ideo no a est immediate libera ; sed in eo , quod iussicienter ap-2rehendens homo eam L istcntiata, nolit incumbere in illius intellι-
318쪽
gentiam , & persuasionem , tempore, modo, di aliis ctrcumstant usu ecellariis ad illius ad assensum .
concurraI immediate cum νmnibus eausis secundia ad harum essectur , Mi concursuι hic neqtieat delegari Mili alii . Et coneursus hic esse debeat per actionem eandis , per quam cencurrit creatura
Duplicem concursum divinum solent distinguere Theologi. Unum in actia I. & est exercitium illud voluntatis Divinae , sue positivum , sive negativum, quo Deus applicat Omnipotentiam igni A, v. g. ut producat ignem B . Applicat, inquam , non localiter, & sicut is nisapplicari solet ligno ; sed intentionaliter . Id est , concursus Divinus in actu primo , est exercitium illud Divinae uoluntatis , quo Deus , aut vult concurrere eun causa secunda ad talem , vel talem ejus effectum , aut non vult impedire actionem productivam illius effectus indivisi. biliter egeredientem ab Omnipotentia , dc simul a causa secunda, iuxta varietatem opinandi super decreto applicativo omnipotentiae . Atqui perspicuum est hoc decretum non procedere physice a cre tura . Ergo concursus divinus in actu primo, non est concursus creaturae, sive causae secundae. Ergo Deus non concurrit concursu in actu primo ad effectus creaturae per eandem actionem , per quam concurrit illa . Non ergo est quaestio de hoc concursu . Alterum in actu secun s , est, actio illa Physica, per quam causa secunda actu Physice producἰt suum effectum , quam voramus nos concursum Amultaneum Dei, eo, quod oriatur simul a Deo , & a creatura . Et de hac quaeritur , an simul indivisibiliter procedat immed late a Divina Omnipotentia , ita ut nequeat Deus delegare, ac quasi substituere ullam creaturam, dando ipsi suas vices, ad hoc, ut quasi nomine Dei concurrat cum alia creatura , per illam actionem, ita ut actio illa non nascatur immediate a
I7. Respondeo affirmative quaestioni, quoad omnes suos tres articulos. Explicatur, & probatur conelusio . Deum in dispensabiliter Concurrere cum Cinni eausa secunda ad quemcunque ejus effectum, &yer eandem actionem, per quam concurrit illa , & ita ut non posse delegare suas vices ulli alii creaturae ad hoc , stat physice ex parte rerum in eo, quod omnis prorsus actio , qua creatura qu.hlibet producit quemlibet effictum , ex sua essentia habeat immediate procedere physice ex Deo , absque ulla aetione reflexa . Id, & non aliud significant termini illi responsionis; cum enim concurrere physice ad effectum , nil aliud sit, quam actionem hujus productivam procedere per se immediate physice ab eo concurrente: si omnis actio cu3uslibet et fectus productive physice , procedit physice immediate ex Deo , palam Pp a fit, Diottiaco by Corale
319쪽
fit, hunc concurrere physico immediate ad Omnem effectum omnis catrissae secundae . Rursuε cum Deus nequeat spoliare rem sua essentia,
palam quoque fit , non posse Daum delegare alii suas vices, ita ut actio pto ductiva effectus, non procedat immediate physi eὶ ex Deo , si actio illa habet per suam essentiam procedere immediate physice ex
Illo . Et quando Deus suas vices daret creaturae ad patrandum miracula , ad instituendum Sacramenta, ad remittendum peccata, &similia non desineret influere physice immediate in illa effecta, quia Ius, de Dominium immediatum ia hoc est per Deum in abdicabile . 'Stat ergo, quod omnes tres articuli responsionis reducuatur ad hoc punctum. Nimirum omnem prorsus actionem a qua creatura quaelibet
producit quemlibet effectum , habere ex suamet essentia procedere physice ex Deo, absque ulla reflexa actione , Sed hoc ita est . Probatur. Omnis actio , qua creatura quaelibet producit quemlibet suu tu effectum , habet ex suamet esse alia pendere a Deo majore dependentia possibili . Sed procedere physice immediate , absque reflexa alia actione, cum sit dependentia immediata ex Deo, est major ,& strictior , quam procedere mediate per superadaitam restexam actionem , ita ut detur actio actionis . De Inue uli possibile , ut solvendo contrarias difficultatex constabit, quod omnis praedicta actio sic immediate procedat ex Deo. Ergo. Confirmatur. Deus ita domi uatur cuivis eis dictui creato, uenulla creatura causa illius, illi magis domitietur . At si actio causae Creatae , qua ponit suuin effectum immediate , physice procederet ab illa; a Deo autem non immediate physice , sed mediante alia reflexa actione, creatura, illa prae sartim si esset libera,magis dominaretur altio αῖ illi: Si quidem illi dominaret ut immeliatu , Deus vero mediate . Ergo . IS. Denique . Sicut est petiectio Divinae Providentiae, omnia
Matib. o. prorsus, vel minutiisΓΠa curare. Oconne duo passeres asse veneiant σο.
Et Vestri Capilli Capitis omnes num/pati sunt . Et proeprium Iustitiae
prorsus , vel minima peccata iudicare . Dico autem vobis, quoniam omne verbum otiosum , quod Ioeini fuerint homines, rediant rationem de eo in dia Idem tr. Iuaicit. Et rursus . Dico tibi non exieι inde donec etiam aουὰs vim minti Lucis 3 G ιαm reddet. omniaque , vel minima merita munerare o quicunque potum utilib. 1 o. dederis aqua frigida , iasinen dico vobis non perdeι mercedem suam . Et proia Istie 13. prium fidelitatis, omnia prorsus promissa exequi. De omnibus verbis , qua Ie Dominus pr.eseiιurum vobis esse , pollicituι est, unum non praeterierit in
casum . Ita proprium est Oinnipotentiae , quae titulo Immensitatis praesentissima est omni Causae secundae in Omai loco , S: tempore , omnia prorsus , quae fiunt, facere . Atqui non modo fiunt affecta Caularum secundarum, sed etiam actiones ipsae , quas supra dixi esse ent ita texmodales distinctas a causis, & effectis ipsis . Ergo proprium est Omnipotentiae facere has actiones Causarum secundarum, modo scilicet ipsa
rum naturis proportionato. At no a per actionem aliam reflexam
a solo Deo oriundam. Tum quia non est necessaria. Tum quia illa
conniveret concursui pra deterini nanti , quem non admittimus. Tum
quia licet a nunquam insinuet S. Thom, Omai potentiam operari peracti
320쪽
Concursus Causae Primiae . 3o I
act Ionem a se Indistincta in , videtur uti phrasi illa satis antiqua, & sa
cra , & profana , nempe ponendi actum secundum , pro actu primo , ni venit desideratus hoc est desiderabilis evnctir gentibuni nam certe non cunctae gentes habebant notitiam Christi venturi , unde non poterant lium desiderare. Et Titus acclamatus fuit a Romanis Delicia Orbis,
id est, dignus , quo Orbis delectaretur: si quidem adhuc in orbe suo Romano musti erant , qui Tito non delectarentur . Cum enim actio In praesenti signifie et actuale , absolutum , formale, ac immediatum exercitium causandi , infertur actionem esse eruitatem modalem per se metaphysice, absolute , ac determinate connexam cum effectu . Atqui Omnipotentiae penitas repugnat haec connexio . Ergo ei repugnat effoactionem in praesenti acceptione . Utitur itaque S. Doctor actu secundo , pro actu primo , & sensus videtur esse omnipotentiam operari peractionem , idest , per principium quo, sive per virtutem a se indistin .etam , & sic contra ponit illam causis creatis, quae juxta ipsum, operata tur per virtutes superadditas . t . Hye suffciunt ad formandum rationale IudIcIum conclusionis ει tae, videlicet, Deum concurre cum omni prorsus causa creata ad que libet hujus ei stum, se per eandem penitus actionem, ita ut delegare ne- queat ullam aliam Creaturam ad hoc munus , sive respectu omnium sive respectu unius tantum causs secundae, abstinendo se a concursu in talem Wel talem effectum, qui hic,& nune fiat. Item ad prudenter judieandum hunc esse legitimum sensunt verborum Symboli , Factorem CoeIἰ, is Terrae , visibi itum omnium , in invisibiliam, & aliorum Ioannis , Sine ipso Dan. r. factum est nu Nempe respoclive ad uniuscuiusque naturam: una faet ssunt per creat Ionem, alia per eductionem , una tanquam a causa per te , alia tanquam a causa mere permissiua , D per accidens . Neque dicas Ioannem loqui de solo Verbo . Parsonae quippe omne SDivinae operantur ad extra per principium ipsis commune , videlicet per omnipotentiam . Ex hac doctrina infertur . I. Admittendum eta concursum simultaneum Divinum cum causa qualibet ad effectum quemlibet . Quoniam , ut monui , coacursus simultaneus, non stat in eo, quod Deus ponat unam actionem,& Creatura aliam in eodem loco,aue tempore : & propter hanc simultatem adtionum , concursus Divinus dicatur simulta aeus . Absit. Sed in eo, quod tota , eademque numero
actio nascatur Physice a Deo , di a Causa secunda sicut passim contingit in actionibus indivise provenientibus a duplici causa , v. g. motus see impulsus saxi proveniens a duobus simul Hominibusὶ tanquam ab uno principio simpliciter totali: & a quolibet autem tanquam a pri ei pio partiali , non utique partialitate actionis ipsius, quasi in ipsa isdetur una pars , quae procedat a Deo solo , & altera a sola Creatura ;sed partialitate causae r quatenus actio illa indivisibilis, cum habeat pee suam egentiam nasci a Deo, di per suam quoque essentiam nasci a sua scausa creata , nequit nasci a solo illo, neque a sola hae . Unde Deus, quia ex dignatione vult, quot causae secundae non otientur , sed quoa DPerentur , est causa partialis illius , & causa creata, est causa partialia/ ejus-Digiti rod by Cooste