장음표시 사용
461쪽
Tun tamen applicatio , ex mero hoc suo conceptu appliearis , non Insertcombustionem , ut patet, siquidem passim sunt applicationes locales unorum ad alia , absque combustione : imo absque virtute illa comba stiva ; quando ergo ignis, Sc ejus applicatio coeunt, ille est εωod comburit ; haec quae comburit tanquam conditione necessaria . Idem ob eandem rationem dico de Omnipotentia , de decreto applicativo illius. Illa e si quod soluta , vel simul cum causa creata producit effectum ς decretum illud est conditio , sive praere quilitum , ut omnipotentia effectum producat, quia multa sunt dacreta divina , quae nou produdunt illum essectum . Idem de pret missis; quoniam simultanea objectiva illarum veritas apta nata est movendo intellectum in assensum conclusio nis; cognitio vero ex hoc solo suo conceptu , non movet ad eum assensum , quandoquidem passim dantur cognitiones , quq ad illum non juvent.Et quidem si haec regula non valeret,ableganda videretur solemnis dili inclici inter causam, de praequisitam conditionem , nam pone qua volueris, contra illam instrui potest quidquid contra regulam hanc machineris . Omni nainque , de soli purae coaditioni, meroque praere qui sito convenit, quod cum is necessarium ex parte causae ad e tum , e quod per illud constituatur proxima facultas causae ad operandum s ei tamen ex suo specifico conceptu non convenit virtus formaliter, aut eminenter operat ira effectus illius, cum tamen ex specifico illo suo conceptu conveniat illi rei, quae gere est causa effectus illius . 2o'. Id in praesentiarum . Cognitio vera , vel falsa bonitatis finis est quidem necessaria , ut voluntas moveatur, salte in prudenter, in cona. tum ipsius : item bonitas realis , vel bonitatis figmentum , quod fals Eapparet bonitas realis . Hoc tamen interest ἔ quod bonitas haec , ex hoe suo conceptu bonitatis objectius, probatur apta nata ad sollicitandum voluntatem in sui appetitum , quamvis per accidens interdum non sollicitet, eo quia suum lenocinium enere et ut per hostem potentiorem revocantem Ia contrarium . Cognitio vero ex hoc solo suo conceptu non ostendit virtutem movendi, Se sollicitandi in eum appetitu mi , quippe frequenter dantur eoῆ nitiones , quae certo non sollicitant ad eum. Ergo rationabilius dicendum videtur banitatem illam realem , vel figmentum illud bonitatis elia id , quos movet; Ze cognitionem esse quo movet instar merae conditionis prae requisitae . Porro non est condi.
tio quomodolibet; sed tanquam applicatio objecti ad voluntatem ; loquimur enim , prout apprehendimus. Apprehendimus autem cogni
tionem per speciem approximationis localis sicut Angelos per speciem Iuvenum propter aliquam similitudinem , licet non multum ex aditam Inter hanc approximationem , de illam cognitionem . Unde fit, quod cognitio illa vocetur applicatio objecti ad potentiam , de quia est aectus intellectus, dicitur applicatio intentionalis, non autem phylica, realis , ge localis .aoq. Ad secundum respondeo, vat e re maximam illam, quando sermo est de causa physica : item de morali per se immediate movent in , absque restexa sui cognitione , ut unus actus voluntatis solet exercite Per Di itigoo by Corale
462쪽
per se ipsum movere ad allum ; secus quando sermo est de causa morali, movente per cognitionem sui ipsius ; quia cum haec possit esse falsa , de voluntas nostra appetere possit omne , M solum , quod judicamus practice possibile nobis , idcirco bonitas , quae non est , sed erit, & quae neque erit , sed esset; & quae, neque esset, sed possibilis est ; & quae neque possibilis est, sed existimatur possibilis, movere potest salte in s
apparenter, ut dicebam num. I 69. voluntatem ad sui appetitum , atque ut sui obtinendi gratia , faciat talem , aut talem rem : quae motio ne quit cadere in cognitionem illius rei, cum neque excitet appetitum sui ipsius, negite moveat voluntatem , ut in ipsam jam presentem conetur. At eausa finalis, non est physica, nec moralis,per se immediate movens,
sed per sui cognitionem . Ergo maxima illa non valet in pret senti; quod si quaeras , quidnam sit ex parte rerum , & coram Deo id , quod apparenter movet voluntatem , quando finis est purum nil, aut etiam impossibile λ nego suppositum quaesiti; quia hoc negotium appetendi movendi ,& causandi per modum causae finalis , non peragitur per rei intiones , & quid ditates, sed per apparentias , sive cognitiones , quae ab homine existimantur ver . Unde non debes quaerere in isto casu , quis es , quod moveι; sed quae , aut qualis est cognitio , qua mediante , vane movetur voluntas vanitate physica . Movetur sane nihilo , sed quod putatur esse aliquid: movetur ex chymaera , sed quam nescit esse chymaeram . Ad tertium est disparitas. Vel putas exiitentiam physicam , N entitativam virtutis identificari cum hac . Vel non . Si primum ea disparitatem , quia existentia intentionalis , id est cognitio finis, non identificatur cum fine. Si secundum a existentia quoque erit Itativa causae physicς, sive physicae virtutis , erit mera conditio, non autem virtus operativa
et os . Ad quartum respondeo, maiorem In tota illa universalitate Intellectam , fa Lam esse: quemadmodum enim pro ratione quare com hurat ut lienum, potest assignari non solum id, quod comburit; verum etiam applicatio comburentIs ad combustum , v. g. Hoc lignum comburitur , quia applicatus es Is unis . Ita pro ratione appetendi finem potest prudenter assignari , non solum bonitas. Ipsa finis , quae una est
id, quod movet; sed etiam intentionalis applicatio illius , nimirum cognitio . Sicut etiam pro ratione solvendi debitum , dandi praemium, infligendi supplicium , possunt assignari cognitione S debitae, v. g. aetascio me debere banc summam oee. quin propterea hae cognitiones sint illud
quod movet voluntatem . Potest etiam distingui illa maior . Vere movet , ut quod, vel ut quo voluntatem ad utrumque, concedo. Semper ut quod , nego . Praeterea , ut advertἰ ad finem numeri I99. non nego cognitionem movere ullatenus ad appetitum finis , & positionem mediorum; sed movere motione propria causae finalis, id est, movere ad sui ipsius appetitum , & consecutionem , ita ut ipsius cognitionis obtinendae gratia , caetera fiant , quae est character istica motio causae finalis; quoniam praeceptum etiam Spei Theologicae movee ad intentionem , Scappetitum , seu conatum in Deum , ut nostrum ultimum finem , siqui.
463쪽
dem ad hoc tenemur ex virtute Spei; & tamen praeceptum illud no a movet motione propria cauta knalis .ao6. Ad quintum, concessa majore, & dissimulata minore , quae is ne non est firma, distinguo primum consequens : ita potest moveri ex hac cognitione in genere causa aιD, id est , ad faciendum cstera ejus cognitionis obtinendae gratia, nego; in alio genere permitto: qu Iaut nuper dicebam , sicut praeceptum Spei Theoloeticae , horror gehennae, & multa alia possunt movere voluntatem ad appetendum essi uaciter ultimum finem nostrum, quin ipsa moveant in genere causae finalis : ita cognitio ipsa finis . Et distinguo consequens secundum , non est universaliter verum , quod cognitio sit mera applicatici virtutis , quae est motiva in genere causae finalis , nego . In alio genere permitto
S pius dixi punctum praesentis difficultatis stare in hoc . Participet
nec ne cognitio vere, ac proprie rationem causae finalis Moveat nec ne voluntatem in genere causae finalis p Aa potius in hoc genere sit mera applicatio virtutis motivae λ Cum autem genus ,& quidditas causae finalis sit, quod eatera flam illiui obtinendi gνatia : N hoe nulla tenus conveniat cognitioni finis , sed fiat ipsi obi estivo , hac de causa concludo cognitionem non esse vere id , quod movet in genere causae finalis , sed applicationem illius , quod movet , quamvis aliunde moveret etiam ad finem appetendum, de procurandum , sicut movet praeceptum concipiendi actum Spei Theologicae; quamobrem duas dedi rationes. Unam in genere probantem id , quod movet intellectum , ae v Iuntatem ad tales, & tales actus , non esse rerum cognitiones, sed res ipsas. Alteram in specie probantem cognitionem finis non movere in genere causae finalis, esto moveat ia alio genere, sicut movet praeceptum Spei toties citatum . 2o7. Denique ultima pars conclusionis rescriptae num. I98. videlIcet cognitionem esse intrinsecum constitutivum finis , ut in actu primo proximo ad movendum voluntatem , ultra exemplum, quo ibi explic tur, iacile quoque probatur. Omne naturaliter saltem prae requisitum,ut finis moveat voluntatem ad sui intentionem,consecutionem quo per media , constituit actum primum proximum naturalem finis ad eam motionem, & consequenter constituit finem, ut in actu primo proximo admotionem eam . Sed cognitio finis est naturaliter saltem prae requisita sue ille moveat voluntatem , quia nil volitum quin praecognitum, stando Ialtem terminis naturae . Ergo. Majorem non semel tantum dedi . Actus primus prox Imus causae ad effetium est status ille, in quo ado parandum jam nil aliud desideratur praeter operationem ipsam; εc illa, quae ex hac sequuntur . Ergo amis primus proximus naturalis imbibit omnia naturaliter prae requisita ad operandum , nam si aliquod no imbiberet, sequeretur , quod praeter orationem ipsam aliquid aliud des deraret status ille , nimirum illud prae requisitum ; quia certe non zst status habendi omnia necessaria ille , in quo deficit aliquod prae requisi tum . Ergo status non includens omnia penitus prae requisita ad operandum, non est actus primus proximus, Plenus, completus. N peris-
464쪽
ctus. Explicarur In re ipsa praesenti; quoties deficit actus primus p ximus finis ad movendum , necesse est , quod deficiat aliquod intriniacum constitutivum ipsius . Desectus namque tonnotati, conditionis , termini, connexionis, & similium, eatenus indu eunt defectum rei, quae non est sint plex , sicut anima rationalis, sed composita , quatenus inducunt defamim alicujus intrinseci constitutivi rei ejusdem . Si enimiam ista nullo deuipto, perseverent, ne desse est, quod per se uret illa rea . At quoties deficit cognitio finis, deficit actus primus proximus naturalis snis ad movendum, nam quod penitus ignorat ut , non est certe in actu Primo proximo ad movendum voluntatem per sui cognitionem . Ergo quoties deficit ea cognitio , deficit aliquod intrinsecum constitutivum
aetus primi proximi naturalis finis ad movendum; quodnam est istud constitutivum distinctum ab ipsa cognitione λ Nam de quovis, quod assignes, fugiendi ergo a dicta cognitione , est eadem dissicultas . Ni xum quod aliquod ipsius constἰtativum deficere debet, si talis res Eeficit. Et quodnam est istud, si non est dicta cognit o.
CAPUT QUARTUM QDe causa Exemplari.
AUSA exemplaris, & Idaea , pto ut in prae se uti alias enim Idaea significare solet intentionem , nimirum effectum pro causa sunt Idem iuxta Senecam a jentem de causis. His quintam PIaso adiicit, Exemplar , quam ipse in Diff.6s-ἰdaam vocata hoc est id , quod respieiens artifex, is , quod destinabar, e eis. Seu , iis quod pespicieas artifex operaιur , uestribit Aristoteles , seu , id quod imitatu .ctus ex intentione arti cis . I. Meta ubi jam habe, quidditatem, ae definitionem causae exemplaris. FB ρ, . c. 7.teor hanc vocem Idaeam magis vergere in significationem cognitioni τῶhaac veros Gemplar, in fignificationem objecti externi, ad cujus simi- Iitudinam fit alterum I caeterum , quia ut ibidem addit Seneca , nil ad rem pertinet utrum fri/ habeat exemplar, ad quod referat oculos v. g. Artifex , an intin, quia mante sola illud concepit, vel imaginatione. , idcireo Idaea, seu exemplar est duplex . Unum externum , quod sensa
aliquo praecipitur, & ad cujus smilitudinem fit aliud ab artificer de hoc est, ad quod respiciis gnatὸ artifex . Alterum internum consistens ita aliqua cognitione practica circa modum , quo res facienda est, & hozest , ad quod respicit exercite arti sex is nam cognἰtiones exercite per se ipsas in genere causae formalis notificant suum objectum. Illud externum exemplar est duplex . Unum primatium , & est illa Ipsa res, ad
cujsis similitudinem sit alia , cuia ipsa non sit eo modo iacta ad similitudinem
465쪽
dinem alterius , 'πι g. pictor, vel statutarius vult ex pt Imera sim IlItudiis nem Regis Ipsum intuens . Rex Ipse est exemplar primarium , & quasia et ijum , quia artificiose ad ipsius similitudinem fit imago ipsius, cum ipse non sit factus artificiose ad similitudinem alius . Alterum secunda iarium , & quasi passivum , &est illud, ad cujus similitudinem fit aliud, cum ipsum quoque factum sit ad similitudinem alius a m g. statua illa , seu imago Immediate facta ex intuitῖone Regis, di ex cujus statuae iα-
tuitione possunt fieri aliae . . a ς Rursus exemplar internum potest quoque esse duplex . Unum consistens in actu phantasiae , sive potentiae imaginativae, qui actus -- cari solet phantasma materiale; qualem actum experitur unusquisque saltem inter somniandum , quando , sopita mente, ac ratione , videtur sibi videre multa objecta , audire, sentire, ratiocinari &c. ad hoc pha tasma materiale valide impressum cerebro Moysi potuit quodque allu Exodi et s. dere illud divinum praeceptum Inspice , σfac secaendum exemplar a quod tibi in monte monstratum est. Et de hoc etiam vivace actu phantasiae potest intelligi sapIentia illa , & intelligentia , qua Beseleel, & Ooliab
Exodi 3 r. dicuntur imbuti ad exegitandum , quidquia fabre seri potest ex auro , in argento a ex are , tr marmore σc. Ut enim hi tres viri modo magis conna
turali homini exequerentur quod ad ornatum Arcae , atque cultum divinum volebat ipse Deus: vero similius est, quod praeter actus rationis, infuderit ipsis validas etiam imaginationes , vivacia quaedam phantam fmata materialia , & consequenter exemplaria interna hujus speciei circa Oeconomiam totam illius sacrae suppellectilis . Alterum exemplar sive Idaea interna potest stare in actu mentis, rationis, seu intellectus, quatenus artifex pro priori ad effectionem rei cognoscat circumstantias, aut omnes , aut aliquas , quae rei faciendae inesse debent ex natura ejus, vel possunt ex arbitrio artificis ipsius. Et qui negat Deum habere idaeas August. I in hoc sensu sequitur, ut dieat Deum irrationabiιiter fecisse,qua fuit, inquit retra I.cap Augustinus . In hoc item sensu loquitur Seneca, inquiens loco citato . 3' Hominer quidem pereunt; ipsa autem Oumanitar, ad quam homo e vitur Id est idaea divina humanitatis : vulgare namque eit inde ne cognitionibus aliqua nomina suorum objectorum , sicut his nomina aliqua cognitionum permanet: ur hominibus laborantibus , intereuntiavi , illa nil pa-
a Io. In hoc Item sensu videt ut Gravibus Doctoribus loquius Plato, quando famosas illas docuit Idqas, aeternas , & universales; non quia Vasiuex. I. tantus homo censuerit, dari a parte rei universale ut ipsum defendie pari. diis. P. Vasque 2 ,& satis insinuat Augustinus 3 sed quia rem prorsus veram
II. cap. I. docuit. Nimirum, Deum mente concepisse , id est, eo gnovisse quoad S. August. numerum , mensuram , caterasque circumstantias omnia, quae in tem -ἐib. I 2. de pore facienda erant, juxta vocem illam sapientiae. Dominuι possedis me Civit. Dei in inisse viarum suarum , antequam quidquam faee et V e. & Illam alteram
cap. 26. Salomonis . Solentia tua , qua novit opera tua a qua Ur Ufuit tecum eum
Proverb. 8. strbem terrarum faceres . Cumque ejusmodi cognitiones divinae sint aeter-
4 pient. q. nae, sint incorruptibiles, sint de omnibus, di singulis rebus, naturis , a que Diuitigod by Cooste
466쪽
que individuis, hae de ea uia dixit Plato iuxta hos authores, Idaeas esse a ternas, esse Sec. Satis probabile est , hanc, Se non aliam fuisse mentem travissimi illius philosophi emphatice , ac mysteriose plerumque lo- tueatis . Sed quid et a id de hoc sit , in hoc quoque sensu accipiente cauam exemplarem , seu id eam pro cognitione practica rei faciendae loqu-tus est Augustinus, quando setipsit . Sunt namque idae principatet forma
uadam , Nel rationeι rerum subitra , atque incommutabiles , qua ipsas mala nos sunt; ac per hoe aterna,ae semper eodem modo se se habenter , qua in dioina intelligentia cantinaαιων . Et eum ipsa neque oriantur, neque intemreant ; secundum eas ιamen formari dicitur omne , qaad oriri , σ tuterirest
res, in omne quod oritur, ty interit. Hae omnes phrases , quae satis indi. cant Platonem, certe non aliud significant apud Augustinum , quam squod dixit Aristoteles , quando dixit Sanitatem , qua est in materia, esse a sanitate, qua est in auima Medici , qua etiam explicatione utitur ibidem infra : N utrobique significat sanitatem objectivam , physicam , & rea in lem derivari ex cognitione practica inducendi sanitatem , quae cognitio est anima Medici . Illa namque cognitio, quia sanitatis inductiva , sanitas voca ur, licut e suae quoque, potus, & medicina palsim vocantur sana ob eamdem rationem. Antiquum quippe est in omni literatura no- man rei appingere causae illius . Hae est autem vita sterna ,- cognoscanι te
solum Deum verum , εν quem misi ii oec. nempe quia haec cognitio inducie in obed eat iam legis, &per hanc , in vitam aeternam . Item Mors ista otia vir Dei, nempe quia res ab ignaro ibi intromissa mortis causativa credebatur Similiter apud saeularem literaturam . Pestiι enim tacitias id est Alecto laethisera γ ιaιει aspera ιγιοδε . Et alius de quodam lenone. Sum perta tis , pellis σe. & alius de alio dicit Funesta Reipubιica pestis. Nimirum quia hi tres pestem corporibus , aut animis inducebant . 2II. Practica ergo sanitatis coga Illo vocatur ab Aristotelesam aι,& practica divina cognitio formatum efficiendarum vocatur a S. Augustino Prasipalis forma, Se practica divina cognitio naturarum vocatur a Platone Natara, quia singulae Iiae cognitiones sunt causae respective illorum effectuum . Cumque illae cognitiones divinae sint, quae dicuntur Idea, de exemplaria internar Ze ex alia parte sint aeternae , incorruptibiles , de necessariae, tam quae enuntiant modum , quo possunt squam quae enuntiant modum , quo debent fieri res extra Deum recce sensum', in quo naturae iuxta Platonem, Principalesque formae iuxta Augustinum , sunt aeternae , incorruptibiles , dc ne celsariae; quamobrem cum audies mysteriosas illas phrases. Rea sunt an flatu Idaaιi . ab Meνns fueruat seeundiam suum esse Maale. Praeniιε- νώαι in divinis idaeis. In Deo sunt , σ intra mentem divinam pura ab omni imperfectione 'i 5e similes: ne suspiceris arcanum aliquod , de ine Diabile Sacramentum . Nee rearis, quaeso, Deum , aut mentem divinam, aut idaeas divinas, esse regionem aliquam , intra quam res fuerunt ab aetera o , sicut modo sunt homines intra ambitum huius urbῖs . Ad scho- Iasticam enim trutinam revocatae illae omnes phrases, nil aliud significanti quam hoc. Palu Maam res esse tu , idest , ab aeterno habuit Deus scientiama
467쪽
scientiam , sive cognitiones rerum omnium , & singularum , nee no cunctarum circumllantiarum,quibus illae poterant ex placito divino, aedebebant ex natura sua fieri. Cumque illae divinae cognitiones sint i a Deo , intra Deum , atque in mente divina , item sint aeternae, puraeque ab omni laee , hine manarunt isti modi loquendi, nec non ille alius myroau. I. steriolas S. Ioann Is . Quod factam est , in ipso Oita erat . Et ille alius S. s. r. II. Pauli ut ex ino Mub πι υ bilia flerant tamquam exemplatum ex exemia
plari ;& juxta hunc serium capi debent phrases illae, quando aliquis
inter argumentandum syllogistice utitur tuis . Et monendus est ille . omnes istas loquitones,quae procedere videntur immediate de rebus ipsis, atque idcirco videntur directis, esse reflexas,atque procedere immedia te de Ipsis diu Inis cognitionibus practicis, scut disp. I. logicae majoris num-I6 I. dixi de propositionibus affirmantibas, aut negantibus idea sitatem, si je distinctionem rationis.
2IM TT Is praemissis: quatuor oecurrunt quaestiones. PrIma est. o an , π quomodo operetur Deur ex idaa, seu exemptari quia hoc egere, videtur proprium artificis non perfecti : 3e primum saltem opus, non fit ad fimilitudinem alius, quia alias non esset primum e M consequenter non fit iuxta exemplar. Respondeo istud esse verum de exemplari externo, a quo discat artifex modum efficiendi illud , quod efficere conatur. Falsum vero de interno , quoniam irrationalis esse eartifex , qui opus aggrederetur, licet primum , absque praevia cognitione circa modum , quo potest, ae debet fieri opus, quod aggreditur. Igitur Deum habere Idaeas, sive exemplaria interna nuper dixi ex Augustinos atque ratione. Omnis namque , quI operatur iuxta in fallibilem cognitionem , quam habet de modo, & circumstam iis, quibus fieri debet , a Potest opus, etiam primum,quod facit, operatur ex idaea , & exemplari interno , quoniam hoc nil est aliud, quam ea cognitio . At Deus, qua α- do secit coelum , & terram in principio, secit illa iuxta infallibilem
Prop. t. eam cognitionem . Nam quando praeparabat eoelos aderam, quando certa lege est c. cum eo eram euncta component. Ergo Deus operatur cum idaea a M
exemplari interno . Nec quidquam prohibet, quod ex suo placito operetur quoque iuxta idaeam, & exemplar externum . Potest namque velle facere rem A externam similεm quoad aliqua , quoad multa , quoad omnia rei P externa , etiam rei peetu Dei. At iqne erit necessarium , quod I ro priori ad externam exequilonem rei Α, respiciat non quidem Ocu- is carneis , sed mente, rem B , alias casu, vel nullo modo evadet unum simile alteri. Ergo potest Deus ex suo libito operari etiam juxta exemplar externum . Porro operari ex, iuxta, ad , propter exemplar exter num, uat in eo,quod effectio rei A. v. g. essentialiter pendeat ex volitione efficiendi rem, quq volitio essentialiter praesupponat cognitionem de Disitirco by Cooste
468쪽
de tal Ibus , aut talibus circumstantiis inhaerentibus rei B, R insuper sit volitio formandi illas easdem, quoad speciem, in A , & neque ipsa volitio , neque alia exeludat motionem ex illis circumstantiis rei B , per
hane aut similem tendentiam . quamvir B , habeat ei eumstan ius paler, ale/ , uox propter istud, sed propter allia mortuum voto ponere easdem in a . Constat hoc ex generali doctrina circa causas morales , inter quas eligere potest voluntas, quam doctrinam si pra dedi, & mox t ni itinabo iterum, quando explicabo causalitatem caulae exemplaris. at 3. Sed extraordinaria illa effecta , quae nonnunquam evenerunt ad prasentiam talis , ac talis operationis humanae, quomodo trahunt Originem cum fuerint quasi repentinae , ac praeter rerum ordinem , ac
quasi pro nata occasione ) ex aeterna illa idaea , atque exemplari , quoahabuit Deus circa mundi hujus fabricam . Respondeo consentanee ad ea, quae scripsi in physica naturali super hac eadem diis cultate. Quemadmodum rector horologii, ita passim temperat, & combinat pondera
cum rotis, ut post talem temporis mensuram edat horologium tale signum
cum prius siluerit, & quidem tali etiam musica : & post aliud tempus aliud edat signum cum alia musica , & sie deinceps idem di eo de alijsmaehinis , di attificiis passim obviis ita Deus futurorum praesci iis, Pr pter talia scelera , aut talia mer Ita , quae per tales homines praevidie eli-elenda in talibus, Se talibus temporibus, potuit ab initio hujus mundi Ita eombinare ipsius quasi humores , & pondera , id est ipsius agentia , bc qualitates , ut naturali successione effectuum s & causarum In tali determinato tempore s& Provincia per multum tempus, nec unam pluarguttam aquae , ut tempore Elis, nee non Ieremiae Probibisa μιηι puta plaviarum , σ serotinus imber non fuis. In alto vero tompore ea conglo-hetur immensa humoris copia , fle ita mare exundet, ne hoe Inferna, repluvia superne globum totum terrarum obruant, ut tempora Noe . Si
militer . quod tali die ob preces sancti hominis pi at, tali autem partu
anni ob crimina hominum non pluat, potest esse effectus causarum secundarum , sed ab in Ilio ita eombi natarum per Deum futurorum pret-stium . Praecognoscens quIppe ab aeterno talem orationem hominis iusti , tales paenitentias populorum &c. potuit ira combinare harmoniam
causarum secundarum , ut tunc, quando preces funduntur . aut verberationes corde humili, & contrito suscipiuntur , naturaliter fluant nubes , sed ex divina dispositione initio mundi statuta , iuxta aeternam id tam divinam de eo,quod si e poterant combinaes cause hq secundς .ar . Similiter quando terra, quae sulphurea habet viscera , de hi sese& flammas evomit, & superstantes homines , aut Urbes deglutti , P test esse effectus naturalis causarum mim hae intentἰone combἱ natatum ab initio per Deum. SIe prsvidens Deus peruleaeIam ἰllorum s qui rebellarunt contra Moysen , potuit ab nitio mundi ita disponere Oee nomiam terret illius individuae, ut ignis latens in illa eadem terra, quam tune calcabant, In eodem puncto temporis, ἰn quo Moyses cessavit loqui dis Miserem sis peribur earum , ut fit in euniculis arte militari disepositis i π deveraru tuor flammd, σfumo iusMMM . SimilItet cau* nam Lit tura 3. 27
469쪽
turales latentes sub terra , quas primi Fundatores Urbium quarumdam ignorabant puta Bajas in ora Neapolitana , 8e Sanctam Euphemiam in regno eodem sponte, ac natura sua excutere potuerunt quidquid supra se habebant ut dicti militares cuniculi γ in eo temporis moment sic quo impletus est numerus scelerum ; qui Deus permittere decreverat mos ti eis individuIs hominibus . Super tribus sceleribus Damasci, in super quatuor non convertam eum . Super tribus sceleribus se torum Ammon, α, juster P .sn eaαDertam eum tyc. Similiter , quod copiosus ignis , id eit, crembra ,& continua fulmina erumpant e nubibus , potest esse esse ius natu in Talis concurrentium causarum in ek parte Atmosphqret sed naturali tenore detivarus ex prIma mundi conditione fa ta luxta qternum, ac internum exemplar divinum. Unde prς cognoscens Deus spurcities illa. IDI. 3. . Tum quatuor Urbium,& procaciam divulgandi suum i scelus ia Peccatum Iuum , quasi Sodoma , pradicaverunt , nee abhon deruus potuit ita ordinare ab initio mund b, iuxta teruam suam Iugam. , causas ninurales , ut in
illo momento , in quo. Loth ingressus est Segor , Se Sol fuit ia orironte orientali c quando magna commotio esse Lalet vaporum, Se exhalationum incaeperit prodigiosum illust incendium . II .. Similiter cur ab initi iciti potuit Deus suturorum prς scias ita nectere, iuxta suum internum exemplar, caulas secundas , ut immediate . Reg. I. poli quam dixit Elias . Si homo Dei sum , dejcensat ignis de Cyo , t de να-
να te , Ex quinquaginta tuos . Ingens copia exhalationum occupantium
aerem illum , protinus lassam maretur, de illapsus ille ingens ignis tamquam fulmen devoravis iιιum , in quiκquaginta sura λ Idem dico de plerit quo , non de omnibus , plagis . ipti: de pestibus , qu et tales determinate Prouincias depopulatae sunt: de fulmine irruente i in locum, ubi
Per accidens erat corpus talis . hominis , bestiae, naevis., arboris.&c. derepentina hominum aliquorum privatione vitae , visus, motus. loquelae, de procellis tales, Se non alias classes dissipantibus: de subversione talium determinate Urbium , tali determinato tempore ob tremorem terrae , erumpente sursum magna copia aquarum , quae subtus latebat, Si ne sese. batur .. Et denique te omnibus illis , sed solis, quae possunt esse effecta concurrentiae , ac combinationis causarum secundarum; tum quiae sicut miracula Clitisti Domini, quae stricte sunt talia , idest quae superant vires. totius naturae , ut resurrectio mortuorum , multiplic tio, repentin panis pro millibus saturandis: Item di viso maris rubri , trina interruptio Iordanis &c. impie negabuntur: ita vaue multiplicabuntur , dc b- Ιἀ..i3- noxios reddemus nos correptioni illi . Numquid Deus inalget oestro mendacis , Et pro illa laqua ini dolos tum qui ai non urget ratio, ut dicamus , De uintam saepe invertere ordinem , seriem a te rem naturae , atque causarum naturalium ἰ quandoquidemi salvis omnibus , quae salvari dein .s ben P, pote t dici Deum,cum. ab, aeterno praeviderit omnes , de singulasaectiones humanas omnium , & singulorum lio utilium, ab initio mundi ita coordinasse , temperasse , combinaiiaque numerum , qualἰ ratemque E- gentiu in naturalium sicut respective iii suis ministeriis faciunt rectores horologiorum, navi uini, cuniculorum militatium , dc similium arte a-
470쪽
ctorum ut eertissime in tali tempore , aue paulo ante , aut paulo post , in quo exercendae erant tales actiones humanae , bonae , aut na lae , a. gentia illa naturalia ederent tales , aut tales e sectus prorsus mirabiles, quia insolitos omnino . En quomodo non solum regularia , Fe ordinaria effecta mundana; verum etiam extraordinaria, & quae miracula censentur eo , quod fini praeter consuetum rerum ordinem , possunt originem trahere ex aeternis idaeis divinis , hoc est ex aeternis cognitionibus , quibus intuitus est omnes, Se singulas temporales actiones creatu
ar 6. Um dixerim, Idaeas diu Inas, seu exemplaria interna sta. ia re physicὰ ex parte rerum in divinis cognitionibus; quς-st Io secunda est qua faint issae cunisDneι , m quomodo ea ant res externora pCoincidit haee quassio cum famosa illa . An scietitia visionis sit causa rerum quam tetigi stipra , Se explicui in Prodromo dis. 4' num. Igs. Triplex seientia est In Deo . Una τocatur necessaria a naturalis , si inplexve intelligentia : & est illa , qua Deus cognoscit quidditatem , essentiam , naturam , possibilitatem , aut impossibilitatem rerum ; & haee Interdum habet modum tendendi absolutum , ut scientIa , qua Deus videt seras perfectiones necessarias. Alia uocatur scientia libera : & est , qua intuetur existere , aut intuetur non existere rem contingentem A. v. g. & vocari solet scientia visionis. Altera est Inter utramque mediar de est illa , qua scit Deus in fallibil Iter , quid ageret, quid non ageret unaquaeque libertas indifferentiae , casu quo existeret . in sciv It , forent Ceilitae traderent David in manum Saul Is, s perseverarae apud dicis . Sic enim revelavit Davidi ipsi . Ut scivit etiam , fore ut populἰ quidam Ignotae lingus , profundique sermonis audirent Erechielem , si mitteretur ad Illos ; sic enim revelavit Ereehieli ipsi . Ut se vie, fore ut Tyrii , Se Sydones agerent pq nitentiam , si viderent miracula Christi : sic enim exprobravit incredulis Iudaeis . Haec scientia condItionata , quando assumit pro conditione totam libertatem activam creatam individuam A. v. Ze nihil aliud , pro conditio nato autem exercitium ἔm mediatum huius libertatis , M nihil aliud, vocatur scientia media dἰ-
reeta. v. g. flex1stat integra libertar a. Petri constituta per tale, τ tale auxἰ-lium,hac eadem uberta3 a. exercebis se per σmorem v g. quando vero assum It
pro conditione integram quamdam lmertatem divinam A, Se nil aliud; pro conditio nato autem exercitium immediatum hujus libertatis, & nil aliud , tunc vocatur scientia media reflexa . v. g. si existeret dἰ- vina individua libertas indifferentiae,constituta per strentiam mediam directam de inemeaeia libertatis A. creatae ad. canendum v. g. Deus non conserret illam . Non enim latet Deum, quid ipse ageret,quid non ageret in tali , de tali casu ; alias creatura posset Proponere Deo, quae-