장음표시 사용
61쪽
menta faciunt Solem , tot autem , τ ιοι vespertitionem . Quaenam ex Il l Is 3 o. sunt ista elementa λ quot sunt ista tor, τ tot λ Nescitur. Qitatuor elementa omnes ab infantia novimus. Illud autem quintum, quod natnest quomodo proprie vocatur , & quodnam est septimum ex istis elementis p quod nomen proprium habet, quas virtutes vigesimum primum p explicetur quidditas decimi quinti. Quid est a parte rei vigesimum nonum elementum p Nescitur. Hoccine est clarius, felicius , Sehrevius explicare entia naturalia λ ex miYtione quinti, septimi , noni, ae trigesimi istorum elementorum quodnam ens naturale resultat λ Si Praevalet sextum elementum, sileat vigesimum octavum , crescat decimum quintum , R decrescat vigesimum , quid fiet 3 Certe neque adversarii, neque nos respondere possumus. Idem dico de opinione Cartesii .
In formationibus vulpis, & gallinae , lupi, ovis , philomelae , & C r- vi , quot, & quae athomi adhaerent sibi antrorsum λ quot, & quae dextrorsum λ quot, & quae moventur hae quot, & quae illac λ Nescitur . Et nihilominus utrique hi DD. elariuι ,s plieitu, in breuius, explicantentia naturalia λ quando canit philomela , & rudit ille alius, quae &quorsum moventur at homi unae , quae & quorsum moventur aliae . Non
positim eredere Systema istud facilius, di felicius explicare phaenomena naturalia . Ergo Ista opinio eodem laborat naevo , quem sugillat in vultu aemulae suae , 8e videtur renovare casum festucae, ac trabis . Tra- Μοι b. I. hit secum praeterea , quod tota compositio non solum externa , & accidentalis , qualis est fisura ; sed intrinseca et Iam substantialis , & essentialis entium naturalium fiat potius per formas accidentales , quales sunt istae combinationes athomorum similium , vel dissimili uin , quam
per specificas formas substantiales. Nullam insuper specialem affert secum utilitatem humano discursui, ut explicui num. 18. Rursus opinio ista affert secum specialia illa absurda, quae proposui ab eodem num 28. di conglobavi num. o. Demum nil objicit sententiae antiquae, quod aut sola explicatione illius grammaticae philosophicae. Fieri ex a Iiqua .
Fieri ex nihilo . Edue; de potensia sinuque maseriae . Non solvatur sufficienter, ut solutum est num .r6.& seqq. Aut ostendendo non esse bonam Consequentiam a tribus, quatuor , vel pluribus experientiis particula inllibus ad Canones penitus universales pro cunctis penitus ent bus naturalibus , ut ostendi 1 num 3 ρ. Aut explicando, quaenam sie, & quaenam non sit illa resolutio , quam experimur entium naturalium , ut e V plicui num. 3 o. & ε . Ergo juxta rectam rationem, & omnibus pensa tis vetus sentent Ia Peripatetica circa compositionem intrinsecam , Messentiolem entium naturalium praeponenda videtur isti de novo inductae, aut resuscitatae. 46. Hi ne a. refellitur similiter sententia chimicorum alent Ium s . Prima principIa omnium entium naturalium esse haec sola tria. Sal , SMIsbae , in Mereuiatis: eo quia , ut constat formaliter, aut arguitive exalambico, quando corrumpuntur entia naturalia in haec sola tria resolvuntur . Sanctum vero est his omnibus Philosophis prima principia physice constitutiva esse illa in quae ultimo resolvitur res, quoad sensum.
62쪽
Non esse principia Salem, sulpbur ine. 63
Porro Ialem intelligunt rem illam fixam, concretam, & duram, quae restat post resolutionem entis naturalis, & quae est quasi terra. Et hanc vocat P. Cabeus materiam primam non ebrme Gam , qualis docetur a Peripateticis , sed physi eam . Sulphur intelligunt partem illam vivacem, quae activitate ignis v. g. disjungitur a parte altera terrea , &.abit in auras, vel fumos , & vocari solet spiritus ob suam subtilitatein,& illam vocat ident author formam physicam , cumque haec sit multiplex iuxta multiplicitatem entium naturalium , ideo non est idem , sed multiplex sulphur in toto numero illorum . Denique mercurium intelligunt humorem illum, quasi crassum , & pinguem , qui alias dici so-
Iet humidiam radicate, sine quo res in pulverem a & auram redigerentur quo sulphur in haret salis id est sorma materiae ,& hunc humorem v cant unionem . Constat igitur iuxta hos authores omne ens naturale materia, forma , di uniones sed his verbis dant significationem longe diversam ab ea , quam eisdem dant Peripatetici, cum aliqua tam est Analogia ad salem, mercurium, & sulphur verum et item ad materiam, formam a & unionem veram .
7. Efellitur In quam . Tum quia , ut saepe dIxI a IIud est res
λ lutio in partes integrantes & haec non venit ad rem praesentem , quia non has , sed partes essentiales . essentialiterque constitutivas disputamus . Et haec est resolutio , quam sensu experimur fieri per a lambicum similiaque instrumenta , unde solum habebitur entia naturalia componi integraliter sale, sulphure , ac mercurio istis, seueanimal componitur manibus, pedibus, hepate, corde &c. Aliud vero resolutio in partes essentiales , essentialiaque constitutiva , vi quorum unum ens naturale specifice distinguitur ab altero, & non tantum ob accidentalem combinationem atho morum I sed essentialiter omnino, uehate carta distinguitur a Sole , canis ab Aquila &c. Hanc disputamus,& hane non experimur sensu, sed ratione deprehendimus. Sicut non experimur sensu , sed ratione quoque naturali deprehendimus resolutionem hominis in corpus , & animam spiritualem, & immortalem ,
quam sane non experimur sensu, postquam homo mortuus est . In hac autem resolutione non perseverat omae, quod essentialiter componierem , ut dixi num. 3I. Si enim omnia penitus Perseverarent, perseveraret quoque res ipsa, & consequenter non corrumperetur. Ergo ex eo , quod post resolutionem entium naturalium experiamur ista tria ,& non formam ullam substantialem quam immerito vocat ille aut horrem metaphysicam cum sit res phyfiea , & realis quIa haec si fuerit spi- ritu a lis non potest percipi sensu, si materialis non potest naturaliter Perseverare separata a materia r ex hoc inquam, neque sequitur illa tria esse constitutiva essentialia , neque sequitur formam specialem v a physi-
63쪽
phvsica in , & substantialem non esse principium IntrIn secum entium onaturalium. Argumentum hoc petitum ex his , quae perseverant post resolutum ens na urale , est magna quaedam res pallim obiecta ab omnibus contrariis Aristotelis, quoad compositionem entis naturalis: Seideo oportet esse bene notam . Resolutio namque illa est in partes integrantes, sine quibus nequit naturaliter existere ens naturale. An non est in partes essentiales, quoniam sine isto sulphure, aut spiritu , qui avolat, sine isto mercurio , seu humido radicali poterat Deus miraculose , absque omni contradictione conservare quid ditatem istius es utadem entis naturalis v. g. humani. Unde sicut ex eo, quod illo membratim discerpto rellent manus , pedes, caput , digiti &c. Non arguῆ-tur illum componi essentialiteν , sed solum integralite , ex his , ita in aliis entibus naturalibus evenire solet .
4S. Tum quia , quando homo cessat a suis actibus Intel lectus , aut . oluntatis spiritualibus , sive bonis, sive malis , quod sulphur , quis sal , quis Mercurius restat ex inis, & eorundem intrinsece constituti vis & tamen illi corrumpuntur, quia cum non fuerInt producti per
creationem non an nihil antur. Ergo stat corruptio sine resolutione in ista tria . Ergo illa resolutio non est universale indicium corruptionis , & consequenter neque constitutionis intrinsec e illius , quod corrumpitur . Cur ergo debet esse indicium constitutionis entium naturalium, ,
quae modo disputamus p Tum quia admissa ista Philosophia cur non dicet homo negans immortalitatem animae rat Ionalis , aut de illa dubius, contingere idem in morte hominis . Nimirum restare salem , id est terreum corpus , abire in auras sulphur , & exiccari mercurium , idest humidum radicate. Et consequenter hominem mori omitino,sicut canem ,
N eomponi similiter ex sale , sulphure , ac mercurio solis ; cum hoc tantum discrimine , quod sulphur humanum sit nobilius canino. Quci argumento naturali compescemus hunc λ Ergo admissa ista philosophia
non rettat argumentum philosophicum ad probandum hominem constare anima pollente libero arbitrio , atque immortalitate . Tum quia iste sal, istud sulphur , iste mercurius, aut sunt res compositae ex materia ,& specifica forma subitantiali, aut non , sed res prorsus expertes
hujus compositionis . Si primum, id est, quod dicunt Peripatetici . Si se eundum , rogo iterum . Ista sulphura sunt omnia ejusdem penitus spe eIei, vel diversae. Si primum, relabimini in sententiam Cartesii,& Gagen
di componentium totam diversitatem entium naturalium per diversita
tem combinationum,& configurationum rerum, seu at homorum similium, quae combinationes tot esse debent,& consequenter tantam,ut aiunt,confusionem gignent,quot sunt formae ubi antiales componentes innumeras species entium naturalium. Si secundum, itis in sententiam Magnani, MSaguens, & multiplicatis supra quatuor nota elementa, tot alia, quot sunt formς substantiales Peripateticae. Utro vis autem modo obnoxii estis deeem illis 'absurdis, quae supra elicui, ex utrorumque illorum D D. sententia . Mitto textus aliquos Aristotelicos objici Isolitos contra λrmas
substantiales , di sic indirecte saltem in favorem athomorum, jam ha-
64쪽
Non esse principia Salem, Su bur erc. 6
rum , jam illarum . Qui illos explicatos invenies apud P. BenedictIs, Pt Fen d
& actum agere non iuvat. . in 'Α9. Hinc 3. re lolvuntur argumenta contraria . Vidia Icet. For. P sic. c.7-mae materiales educuntur e sinu , ex potentia materiae. Ex nihilo ni
hil fit . Rem creati est produci ex nihilo . Haec jam sunt soluta num. I 6. N seqq. Item primarium aliud scilicet , unumquodque componitur ex eis, in quae resolvitur explicatum est num. 3I.& rursus . objicie Suve alia Magister Saguens . Multis Illis id est 3 o. elementis Initio conditis convenit notio primorum principiorum . Non lat uit eum falsitas sup- μ, ηι 4 u. positi, qua laborabat haec proposito, quippe , quae supponit multitudi- nem illam elementorum , quorum unumquodque constaret indivis bilibus particulis & hanc physicam indivisibilitatem ego quoque admitterem in continuo quarum unaquaeque haberer intrinsece virtutem , feactivitatem , quam Peripatetici dant sermis substantialibus: & hane suppositionem nego ob decem illa absurda . Ηac. de causa subjuntit se loqui conditio nate , scit e et eas elementa res particulas, si dantur, esse phy sica rerum naturalium principia . Sint conditionate ; at modo non disputamus quod esset in alia rerum peristasi, ted quod es in praesenti.
Cumque caetera hujus aut horis argumenta procedere debeant juxta
hanc suppositionem idcirco Peripateticis non ossiciunt, donee positive essicaciter probetur , Deum ab initio creata illam elementorum multiis tudinem , cujus uniuscujusque particulae habeant respective illam .irtutem , quam nos damus formis substantialibus contra quam multitudianem sunt decem illa absurda . 3 o. Obiicit a. Res naturales ex eis fiunt tanquam ex prIncipi Is intrinsecis , in quae sola resolvuntur. At in sola elementa resolvuntur . Quoniam si resolvuntur In alia, quae possint ulterius resolvi haec erunt
mixta. Unde necesse est , quod resolvantur in alia, quae nequeant ulterius resolvi , de quae eo ipso sint elementa . Resp' argumentum prout jaeet, non est contra nos fatentes ens naturale componi ex duo-hus elementis , seu primis principiis , quorum unum vocatur materia Prima , alterum forma subitantialis , 3e consequenter in haec duo divinitus saltem polle resolvi eas naturale, si videlicet Deus soluta unione animae equinae, eum materia, ambas sic praecise conservaret: de dein
mum fatentes haec duo non posse ulterius resolvi In aliud , quod sit materia , aut forma . Sed quia Author hic loquitur non de his , sed de suis plurimis, hoc est triginta elementis , quarum combinatione purae fieri entia naturalia, distinguo majorem doctrina tot Ies data : ex principiis intrinsecis militibus concedo majorem in eo sensu , tu quo h mo intrinsece componitur ex carne , ossibus &c.; sed haec principia nora disputamus modo . Ex principiis statialibus, in quae sola resolvitraranego suppositum majoris. Quoniam non est concessum causis sub-Iunaribus , aut experientiae resolvere ullum ens naturale in sola sua
principia essentialia, nempe in solam materiam , &l solam formam. Quoties enim deficit unio hujus cum illa deficit ipsa quoque , si fuerit materialis, sic tu contrarii ajunt, deacere priorem combinationem ath
65쪽
morum; fin vero spirItualis perseverat quidem, sed non ea die sub sensu,
di insuper materia, vel a quirit illam novam formam sicut ajunt aquirere novam combinationem cujus generatio fuit corruptio prioris rvel retinet priorem formam partialem , & subordinatam , quam inius habebat . Cum ergo nunquam experiamur ultimam resolutionem is , usque ad primas partes essentiales, idcirco experientia resolutionum , seu corruptionum entium naturalium , licet juvet ad cognoscendum partes , seu principia , seu elementa intrinseca integralia, non juvat, ut cognoscamus sensu essentiatio. Poterat insuper negari absolute Illa major , quia non semper rerum resolutio est exhibitio eorum quibus eonstant, ut dicit hic Magister. Quia ipsa combinatio atho morum ., cum non sit chymaera res aliqua est, sive absoluta , sive modalis. Et tamen quando idestruitur non exhibentur omnia quibus constat. Si enim omnia exhiberentura nullum dejiceret; ergo perseverarent omnia omnino illius constitutiva , ut quod , ut quo , secundum rectum , secundum obliquum , secundum explicitum , & demum secundum totam catervam terminorum qui solent in trudi. Ergo perseveraret ipsa comis
hinatio . Ratio autem est, quam dedi supra . Nil exhibetur caditque sub sensu , quando deficit, Sed aliquod essentiale constituti. um rei velut quod , vel ut deficere debet quoties res deficit. Ergo aliquot constitutivum essentiale rei non Potest exhiberi quoties deficit res . Ergo hujus desectus, sive resolutio non semper est exhibitio eorum omnium quibus constat .st. Objicit 3. Elementa lassiciunt ad mixtorum physicam compositionem , ergo ad physicam rerum naturalium constitutionem . Antecedens , inquit, concedi ab omnibus Peripateticis . Nego utrumque . Quoniam vel sermo est de his solis quatuor elementis notis . Vel de plurimis illis , quae docet ipse aut hor eum suo Magistro Magnano . Siho et Peripatetici negant istam multitudinem, & qualitatem elemento istum ; Si illud: Peripatetici aiunt esse multas formas substantiales constituentes mixta naturalia distinetas a quatuor elementis . inod si voee illa elamenta utatur hic author in genere , praescindendo ab hoc , quae ianam sint talia elementas antecedens est verum, nam materia , Si forma sufficiunt ad mixtorum physicam compositionem . Sed dissicultas est quaenam fine elementa Obsicit ψ- varietas, & multitudo mixtorum non poscit tot elementa, quot aliqui objiciebant illi, sed forte sum-ciunt 3 o. elementa juxta regulas combinatorias. At cur non admittat
3 o. saltem formas substantiales pro simili multitudine mixtorum ρ Triginta ista elementa, quo positivo emcace argumento probantur contra communem mortalium sensum, ante Cartesium p Cur triginta , & non
triginta unum p quale est decimum tertium , ut supra quaerebam p quam naturam habet vige fimum quas proprietates habet decunum p quod
proprium saltem nomen habet octavum , prater hoc valde commvn pEx istis 3o. elementis , quod novum lumen verum , quae utilitas specialis derivatur in Philosophos, ut ratione illius deseratur Philosophia, quae per tot saecula summis viris visa fuit consentanea veritati Z Igitur
66쪽
Non esse principia Salem, Sulpbsr ine. 67
concludo eadem sententia , a qua sum exorsus . Nimirum si hi Doctores tradant hoc systema, ut pure metaphysice possibile in alia rerum petiit hasi , annuo . Si , ut de facto absolute e X istens renuo propter rationem datam num. 6 s. recapitulantem priores .sa. objicitur q. Possibile est metaphysice , quod omnes illi motus , & actiones , quas notamus in cane , in simia , ia elephanto , & in caeteris belliis sint sie ut motus regulares horologii , & similium machinarum , oriundi sane ex sola tali, ac tali combinatione talium , & talium partium, ae iastrumentorum . Ergo possibile est, quod omnes bestiae, nil aliud sint, quam talium , & talium partium combinatio, &coordinatio. Ergo dicendum, quod ita contingit, & negandum ibi esse formam ullam substantialem specialem , quia non stat multiplicanda entia sine necessitate . Permissis prioribus , nego ultimam conseisquentiam . Tum quia repugnat scriptura , Inquiens . Producam aqua νυIlle anima viventia. Item . creavit Deus cete grandia , re omnem an mam viνentem , atque motabilem , & passim alibi docens animalia , M volatilia &c. esse viventia: Se consequenter non esse machinas quasi artificiales . Tum quia posset idem dicere quispiam alius de homine, stando soli rationi philosophicae , videlicet humanas omnes operationes non esse oriundas a speciali forma substantiali; sed a specialissimis combi nationibus specialium quarumdam atho morum , Si poterat explicare phaenomen a cuncta humana istis eisdem exemplis . Ergo Ista multum probant. Ergo nil. Tum quia quot, quam ridicula , &tquam adversa reipublicae humanae sequerentur absurda ex eo, quod admitterentur , ut de facto existentia , quaecunque ingenium solum dicit esse metaphysice possibilia λ Quae duo contradictoria sequerentur ex eo , quod non sit is rebus iste Sol, quem nobis videmur cernere, sed tota visio haec nascatur ex quadam combinatione rerum , sicut visio colorum Iridis, & colorum similium, per vitrum triangulare λ Re lege num. 26. nec non 3.& seqq. tum quia sicut non sunt multIplicanda entia r ita neque virtutes , ac persectiones sine necessitate a Plae ergo necessitas urget, ut P namus. Io. illa prima elementa , quae ponit Saguens , aut, ut soli accidentali combinationi , & figurae at homorum adseribamus virtutem , az persectionem faciendi tot, ae tam miros e flectus diversos , iquos experimur in brutis p Tum quia entia ista , ut talia, atque ut specifice distincta mutuo, constitui debent per specialem se a m substantialem, aut per specialem combinationem at homorum . Non per hanc , quia ut pote consistens in tali. figura , id est distantia partium , est entitativa accidentalis cum entia Ista sine substantialia . Ergo per illam. ObiI-ciunt demum phalangem illam rationum , quibus probari solet, repugnare creaturae vim creandi . Sed illas omnes explicui in Prodromo dist. q. a num. 9 . Et addo illas non venire ad rem praesentem : qui a facere de novo non est creare, ut isti credunt, de ego toties refelli explicatione lata vocum. . . CAPUT
67쪽
uana sat prima principia entis Naturalis.
s3. UPLICITER considerarunt, quia voluerunt, Philosophi ens naturale . Primo in uecto esse,& hoc est , quod absolute , & simpliciter e thens naturale v. g. homo ipse , lignum ipsum, ignis ipse &c. Secundo in fleri. Et hoc non tam est ens naturale , quam fieri , sive produci , sive generari eas naturale . Hoc fieri potest considerari itiplicIter. r. in fieri pis generationem praecise , quando nimirum in eodem primo instanti, in quo producitur materia , in ipsa , & ex ipsa in sensu tainen exposito num. 27. producitur forma , ut contigit initio mundi , nam in eodem momento , in quo Deus creavit materiam is Coeli empyrei , terrae, ac aquae, produxit horum trium formas peractionem essentialiter alligatam eis vastis portionibus materiae primae is Tum quia non occurrit fundamentum , ut dicamus illas immensas poristiones materiae fuisse per ullum tempus orbas omni forma substantiali . Tum quia non dixit Moyses . In principio creavit Deus materiam Coeli , & materiam Terrae ; sed et In principio creavit Deus Caelum , . Terram. Quod si haereas ad illam vocem cytir vis quasi doceamus peril
Iam fuisse creatam non vero eductam formam horum corporum , me inianetis voce illa dumtaxat significari ibi productionem in genere praescindendo a creatione , ac eductione . In eodem namque capite seri bie Moyses, erea Ditque Deuι cete graudis ς cum tamen certum sit, apud Peripateticos formam immanium illarum bestiarum , ut pote materialem , corruptibilem , atque mortalem a non fuisse productam per creationem, sed productionem . Haec generatio praecise , absque mutatione, a conversione contingit quoque non raro de facto, quando videlicet corruptIs speciebus Sacramentalibus generantur vermes. Cum enim non proferatur iundamentum, ut dicamus destrui vicinum aliquod eninaturales ut in materia illius producatur anima illius vermis , dicendum videtur causam primam praesentem, & promptam ad indulgendum concursui causarum naturalium, derepente producere, quando adest ultima dispositio ad vermes , illam materiam primam in eodemque mommento & consequenter absq;illitis mutatione,ac conversione producere ormam vermis illius, actione essentialiter annexa ei materiae, tanquam subiecto praesupposito, id est , tauquam subiecto non producto per illam aditonem, sed praesupposito ad ipsam , praesuppositione non temporis ,
sed causalitatis passus . Sicut Sol qui cet pit fulgere, quando eqpit esse, praesuppositust fuit ad suam lucem noci praesuppositione temporis , sed causalitatis essicientis.
68쪽
. Principia Entis Naturalis: 49
sq. Secundo solet cons derari illud Fieri per generatIonem , quae sit mutatio . Nimirum quando non in eodem primo instanti , in quo producta fuit materia, producta quoque fuit forma, quam modo habet, sed potius illa praecessit . Postea vero adveniente hac forma mutatur materia , quia mutatio est Τνansitur sabiecti ἁ non habuisse hane firmam
ad babendum illam . Et hac est mutatio positiva, quia est ad babendum . Potest quoque esse negativa nimirum , quando subjectum transit ab habendo formam A , Ad iιlam son habendam . Haec secunda passim acontingit, quoniam passim ob adventum formae contrariae v. g. fornie ignis, expellitur larma prior v. g. forma ligni. Sed mutatio materiae primae, quoad formas substantiales, quae praecise sit mutatio , & no conversio, numquam contingit. Esto quod possit divinitus contingere . Quia nusquam praecedit materia privata omni forma , & conseque a ter numquam transit praecise a non habendo ad habendam formam
substantialem ; sed ab habendo unam, & non habendo aliam , ad habendum hanc aliam, unde mutatio de facto semper contingit simul cum conversione . Rursus haec mutatio potest contingere dupliciter. I. quatenus larma ad quam mutatur subjectum , fit accidentalis, ut quando manus transit de frigida ad calidam . Hoc non disputatur modo, quamvis de illo philosophandum sie eodem te spective modo. I. quatenus illa larma sit substantialis. Et hoc etIam dupliciter . I. quatenus illa producatur generatione stricta, ut producuntur formae substantiales materiales. a. quatenus producatur creatione, ut anima rationalis. Sicut enim materia mutatur a privatione ad formam ignis g. Ita a privatione ad formam rationalem cui antea non erat unita.Tertia consideratio illius Fieri, est fieri per conversionem; quod contingit quando materia prima transit ab habendo unam formam v. g. ligni, ad habendam alIam v. g. ignis . Conversio enim est transitus ab iana foνma ad aIiam. Ubi jam notaveris duo . Unum: quod mutatio , & conversici non sunt ipsius entis naturalis , ut jam monui num. 2o. sed solius materiae primae , quia non lignum v. g. sed materia ligni, est id , quod transit a non habendo Mimam ignis , ab habendoque formam ligni, ad habendum illam , & non
habendum hane . Alterum quod lIcet sonet in resto ens Ipsum naturale, quando dicimus : Eus naturale in fisi pνaeire . Enι naturuie in fleri permutationem σe. Verumtamen significatum harum locutionum non est ipsum ens naturale castigate loquendo ; sed fieri ipsus , muιοιio de con- veso , non ipsius, sed materiae primae , ut jam monui . Cum ergo de his quatuor acceptionibus procedat praesens quaestio, sensus est, quaenam
sunt prima constituti v a principia , seu elementa , quibus constat haec Caria D s. & quodvis aliud ens naturale qu nam illa quibus constat non iam illud , sed illius generatio, quae sit talis praeci se quaenam illa quibus constat generatio , quae se mutatio non illius , sed materiae Primae . Quanam demum illa , quibus constat conversio eiusdem materiae primae. s. Duo rursus confiderant Philosophi In mutatione atque conversone : terminum scilicet quem dicunt . sua, de alium quem dicunt G ad
69쪽
ad quem. Term Inus a quo est ille qui deficit per adventum alterIus: &hic alter est, qui dicitur terminus ad quem . v. g. quando acti vitas seminis convertit in se materiam primam terrae , sorma huius est terminus a quo , & forma arboris est terminus ad quem, quia materia illa transit ab habendo formam terrae , ad habendum formam arboris . Et quando arbor accenditur , forma arboris est terminus a quo , de forma ignis est terminus ad quem . Et quando ignis transit in cinarem , forma ignis est terminus a quo , & forma cineris est terminus ad quem . Similiter in aliis mutationibus, & conversonibus. Hae mutationes ,& conver siones dupliciter contingere possunt. I. per accidens omnino, de improprie. Nimirum quando in eodem initanti , in quo advenit una forma , deficit altera, non ex vi illius, sed aliunde, ac per accidens omnino. 2. stricte ac per se. Videlicet quando ptior forma deficit ex
vi alterius , seu per a ventum uiserim. Eo quod sint invicem oppositae :& nequeuntes coire in eadem parte subiecti, una trudat alteram, sicut duo corpora , quia nequeunt simul esse in eodem penitus loco , ideo unum praevalens, & praepotens movet illud ab eo loco ; hoc tamen discrimine, quod cum corpus A , non sit suapte natura alligatum ei Ioco , ideo quando truditur , non perit , sed transit ad locum alium , ἰforma vero individua substantialis ligni v. s. cum si sua pre natura alligata materiae , & per nullum agens naturale transferatur ad materiam vicinam aeris v. g. , Ideo quando expellitur ex illa materia , perit om
36. Hae e stricta mutatio , & conversio etiam subjectI ab uno ad aliud potest esse triplex . Nempe adaqua te subitantialis, ut quando subjectum , quod mutatur , & formae, & uniones, Omnia haec, lane substantiae v. g. mutatio materiae a forma ligni, ad formam ignis. Vel adaequa te accidentalis, ut quando quantitas huius cartae v. g. mutatur a nigredine ad albedinem. Uel mixta, ut quando subjectum est substantia,& formae sunt accidentales v. g. mutat Io animae a nolitione ad volitionem, aut quando subjectum unionis est accidens, & termini sunt su stantiae , ut quando quantitas , quae nunc est in Euchariltia , quando consecratio fit, mutatur a substantia panis, ad substant Iam corporis
Christi . Et hic est alia species mixtionis , quoniam termini primarii sunt hae duae substantiae; seeundarii vero sunt unio quantitatis cum substantia panis, & unlo ejusdem cum substantia corporis Christi, quae
duae uniones, utpote adaequa te distinctae a supposito sunt entitati vetaecidentales. Rursus unaquaeque ex his tribus potest esse , vel ratIono oppositionis metaphyses unius cum altero, ut si homἰ ni habenti lethale in instanti A , largiretur Deus hypostaticam unionem in B . Quia tunc mutaretur a filio Diaboli, ad filium v. g. Dei, quae duo metaphysice opponuntur. Vel ratione oppositionis tantum physicae , atque naturalis, ut quando materia transit a Hrma ligni , ad formam ignis , quia haec duo non metaphysice , sed duntaxat physic E opponuntur . Vel ratione oppositionis solius moralis, ut quando acciperes grand ,
aliquod beneficium a tuo inimico, quia tuus transires ab inimicitia , χἀ obli-
70쪽
Principia Entis Naturalis . FI
oblIgationem gratitudinis, non quia h etc duo opponantur metaphysice, aut physce , sed quia opponuntur moraliter .s . Ex his insertur , quod licet in mutatione quae praeias I mutatio, detur duplex solus terminus a quo , alter primarius , alter secundarius; scilicet non habere in instanti immediate antecedenti mutationi formam,
quam modo habet subjectum quod non habere; dicitur privatio , cum sieaeon habere subjecti, quod est capax habendi , & insuper dicit carent Iam
formae, ac carentiam unionis & unus tantum terminus ad quem primarius , scilicet sorma de novo aquisita, & alter solus secundarius , scilicet unici hujus formae cum eo subjecto . Item licet in muratione negativa , dentur duo soli termini a quo , unus primarius nempe forma quae amittitur , & alter secundarius nempe unio hujus formae cuin
subjecto: & duo soli termini ad quem , unus primarius videlicet carentia , seu privatio illius sormae , N alter secundarius videlicet carenistia , seu prixatio un Ionis inter subjectum , R illam formam: Licet, inquam , hoc contingat in mutatione , quae prisi Sc sit mutatio , ast in mutatione, quae sit conversio plura ebulliunt: quoniam in conversici
ne materiae primae a forma ligni v. g. ad formam ignis sunt quatuor termini a quo : duo positivi, oppositi naturaliter dumtaxat cum terminis , etiam primariis ad quem : & duo negati vi oppositi metaphysice cun terminis ad quem sibi respondentibus . Etenim quando evenit dicta Conversio, materia prima transit a forma ligni hujusque unione ea duos terminos a quo positi vos item a privatione larmae ignit, nec non a privatione unionis cum hac ecce alios duos terminos a quo negati vos ad formam Ignis , & unionem cum hac en alios duos terminos ad quem positivos etiam nec non ad privationem formae ligni privationemque unionis eum illa en alios duos terminos ad quem negati vos, & in v ieem distinctos Deteguntur itaque in conversione dicta octo termini , quatuor a quo , & quatuor ad quem, licet uni primarii , alteri secundacii , uni positivi , alteri negativi, uni invicem oppositi
metaphysice , ut sunt formae , & ambarum uniones cum suis respective privationibus, alteri oppositi dumtaxat physice , ut sunt una sorma , di unio, cum altera sorma , & unione . Quorum ratio est, quia materia
prima in instanti immediate antecedenti conversioni habebat sibi unitam formam ligni, & non habebat sibi unitam formam ignis; in inita α-ti autem conversionis habet sibi unitam formam ignis, & non habet sibi unitam formam ligni. Sed illud primum est terminus d quo transit, seu
mutatur materia , in eoque imbibuntur quatuor et duo positiva , & duo negativa. Item secundum illud , est terminus ad quem transit , seu mutatur materia , & in eo imbibuntur alia quatuor : duo positiva , & duci negativa I ergo in conversione ab una sorma postiva intrinseca ad alteram imbibuntur quatuor termini a quo, & quatuor ad quem . 38. Dixi I. in instanti immediate antecedenti conversioni , quoniam Iie et subjectum olIm habuerit illam eamdem numero formam a quam iterum recuperae, s tamen Illam non habeat in instanti immediate an
tecedenti , illud in quo dicitur recuperare illam , vel E , di simplicitet