장음표시 사용
271쪽
quo quis melis exterioribus sequestrarus soli Deo vacat: quod quidem metiri a pliciter, vel inquitum homo Deum loquentem in Seripturis audi quod fit per lecti e
Vel inquantum Deo loquitur, quod fit per orationem; meditatio autem ad veru'. Nbet quasi medium inter ea,quia ex hoc quod nobis loquitur ia Scripturia, ei mrmassi μtionem intellectu de affectu praesentamur,& sic prσsentati ei,vel praesentem eum habent ei loqui possumus per orationem , de ideo Hugo posuit taes contemplauom Pnta tLectionem, orationem, & Meditationem. &c. 4'misistam acuum est spatium capax corporis, in quo non fit corpus:& ante Mundum spo suis . ..is locuS,neque spatium, ut uetat s.Th.p. p. q. 6.art. t .ad 4. Vbi attende,quod pud v teres fuit duplex opinio de loco; nam aliqui dixerunt,locum esse spacium separatum, mle corpori locato; Aliqui autem voluerunt, locum esse iuperficiem corporis cpntimnii Circundantem corpus locatum: ita etiam duplex filii opinio de vacuo,nam primi di bis acuum esse 1 patium non repletum corpore locato, tamen aptum natum repletaέ seMmia vero ita diiuniebant vacuum,esse locum, qui est superficies non repleta corpori, Mi Mntamen replerit unde nullo modo datur neque primo, neque secundo,&c.
Magastis me V agatio mentis est duplex: Quaedam ex proposito, quam si quis habeat in oratio ισυ εμώμν peccat,&non consequitur fructum orationis,nam talis vagatio est filia Accidiae, qui pettristitiam aspiritualibus aliquis transfert se ad delectabilia exteriora illicita, fit enim contra id quod habet Aug. in Regula, In psalmis de hymnis, cum oratis Deum, hoc verititur in corde, quod profertur in ore: Alia est evagatio mentis, quae fit praeter propositum S talis non tollit fructum orationis, ut asserie Basilius, Si vero debilita us a peccato fixe nequis orare, quantucunq; potes teipsam cohibeas, di Deus ignoscit,eo quod no ex negirigentia,sed ex fragilitate no potes. ut oportet assistere cora De S.Th. a. 1.q. 83. u. 13. 434
Valetudo corporis accipitur in duplici statu, Primo secundum lassicientiam, habitu respectu ad ea quae incumbunt ex ossicio, vel ex societate eorum ad quos conuiuit, neces.sario agenda,& tale etiam necessarium subtrahi noa debet, hoc enim esset de rapina hostis ieiunijost erre, si aliquis propter ieiunium tui pediretur ab alijs operibus ad quae alius oblissatur; de rapina enim holocaustum offert,qui vel ciborum nimia egestate, vel manducaa di,vel somni penuria immoderate corpus affligit. Si etiam per ieiunium homo impeditur ab operibus utilioribus εc si non sit illicitum, est tamen iudiscretu ieiunium ipsum: Menn-do accipitur valetudo corporis secundum optimam corporis dispositionem: & quia ea in suo robore consistens, dissicilius spiritui subditur, ideo necessarium ad valetudinem Macceptam;& sic licitὶ acci in potest, tamen Iaudabilitet subtrahi poteti, & talis sebtractio
non multum mortem accelerat, cum corpus humanum inueniatur frequentius ex super fluitate, quam ex defectu mortales aegritudines incurrere, abstinentia enim est sit in
Verecundia repugnat perfectioni,est enim timor alicuius turpis,quod est exprobrabile. N ideo verecundia est timor de turpi adu: sicut aiuem spes est de bono possibili, de arduo. ita etiam timor est de malo possibili,& arduo: unde verecundia propriὶ loquendo non est virtus, deficit enim a perfectione virtutis. Communiter autem dicitur virtus omne quod est bonum, laudabile in humanis actibus, & passionibus; & secundum hoc quandoqus verecundia dicitur virtus, cum sit quaedam laudabilis passio. S.Th. a. a. q. I ar. I. Hic no ta, quod verecundia est de tribus. s. cum aliquis opprimitur ab hoste,vel Listratur spe. vri recogitat peccata quae fecit, de operibus enim virtutum non est verecundia, nisi per ac udens, rati ne salsae opinionis, vel propter notam praesumptionis, vel simulationis. Et no πι--- reperitur in pessimis peccatoribus, quia non reputant peccatum ut turpe; nec est in vir, quia non apprehendunt illud possibile sibi, nec est dissicile eis ad vitandum, cum verecundia sit timor in turpi actu, vel in turpi perpetrato, &c.
. Veritas principaliter est in intellectu, secundario vero in rebus, secundem quo ovis parantur ad intellectum,ut ad principium: εe ideo veritas dicitur, qua ostenditur ad quod est; aliquando dicitur, quod veritas est madisestativa, & declarativa esse rei; ali in ad quod eli summa similitudo principii, sine omni dissimilitudine; aliquando, quod ludo, sola mente perceptibilis; quandoquidem dicitur quod est Uiuscuiusque rei prop tas sui esse, quod stabilitum est ei ;& quandoque quod est adaequatio rei,&intellectus
S.Th. p. p.q. I 6.art. I. Vbi nota, quod in diuersis est diuersa veritas, puta veritas rei, veritas propositionis, veritas sermonis, veritas Theologica reuei, , vGit a naturalis, veritas
doctrina, vitae, iustitiae, verito Dei & hominum, . Vermis μ
272쪽
. Vermis, ut notat S.Thomas Psal. a r. super illa verba, Ego sum vermis, & non homo, non generatur ex coitu. sed ex terra, Solis coelestis calore:vnde significat Christum,qui est ex Virgine, sola operatione Spiritus sancti: dicitur etiam vermis, quasi veritas missa a Patre in mundum pro salute humani generis. Est ergo Christus vermis.i. veritas missa,& non homo conceptus ex semine viri,& mulieris, sicuti caeteri homines. Dicitur quoque vermis tuoddam animal paritum, super costas suas ambulans;& si habeat pedes,sunt tamen valde 1 arui. Dicitur adhuc vermis, a rodendo, quia corrodit & remordet, ut est vermis damna. torum, non materialis, sed spiritualis, idestremorsus conscientiae, nascens de putredine
eccati. Thomas sent. dist. o. q. 2. art. 3. q. a.
Vestigui ut scribit S. Th. r. sent.dis . s. q. a. t. I. metaphoricE accipitur, & sumitur ad
similit inem vestigij propriE dicti, quod est impressio quaedam confuse ducens in cognitionem alicuius,eum non repraesentet ipsum, nisi secundum partem. pedem,& secundam Useriorem superficiem tantὐ m. Tria ergo considerantur in ratione vestigij. s. similitudo, num rari imperfectio similitudinis,&quod per vel igium in rem cuius est vestigium deuenitur: Ze quia in creaturis inuenitur similitudo Creatoris, per quam in ipsius eo nitionem deuenire - Possimus, de est imperfecta similitudo, ideo in creaturis dicitur vestigium, prout creatura
Usa ducit in cognitionem diuinarum personarum, ut habetur etiam p.p.q. S. art. 7. viator, ut docet S. Th. 3. p.q. Is .art. I o. ex hoc dicitur, quia tendit ad beatitudinem, ἔςomprehensor autem dicitur ex hoc,quod beatitudinem obtinet, secundum illud I. Cor. ν. Eic currite ut comprehendatis Philipp. 3. Sequor autem si quomodo comprehendam rhinc Christus erat simul viator, inquantum habebat corpus passibile, de mortale,ante passionem;& comprehensor, inquantum habebat beatitudinem propriam animae,5 c. Aliqui nutem dicunt, quod viator est ille, qui nec est in termino beatitudinis,nee in termino miseriae permanenter; de secundum hoc Paulus in raptu non fuit comprehensor, licet audiuerit arcana Dei, quia non per modum habitus vidit, & permanenter . Vel, ut alii dicunt,
quod purus viator dicitur, qui non habet praemium beati fieum sibi possibile de lege communi,& est in statu merendi,& demerendi: per hoc quod dicitur,quod no habet praemium, excluduntur Beati in patria; per secundam particulam, excluduntur damnati;per tertiam, existentes in purgatorio, &c. Vinculum maius non absoluit a minori, nisi quando non compatitur secum illo. sicut umbra,de veritas simul esse no possunt: propter quod veniente veritate Euangelij,umbra veteris legis cessauit; sed vinculo quo quis in Baptismo ligatur,compatitur vinculum se uitulis,de ideo non absoluit ab illo. Et ex hoc soluitur illa dissicultas,quod homo baptirxtus tenetur obedire potestatibus secularibus,quia per Baptismum non absoluitur a seruitute. LTh. a. sent.dist.-. q. a.art. a.Vbi nota,quod vinculum dicitur a vincendo,seu liga do;.8cess duplex, bonum de malum: bonum est triplex. s.charitatis.legis Dei,de instructionis eius: malum est quadruplex. s. mundanae sollicitudinis, concupiscentiae carnis, peruersqactionis, & prauae consuetudinis,&c. Vindicatio,ut scribit S.Th. a. x q. ios. t. a.est specialis virtus, sed intentio vindicantis debet ferri ad aliquod bonum, ad quod peruenitur per poenam peccantis, vel saltem ad cohibitionem eius, & quietem aliorum, & ad iustitiae conseruationem, & Dei honorem. cum alijs debitis circunstantiis seruatis. Et notat ibi Caiet. quod priuata perlona, quae iniuriam recepit, debet debito morali tantum vindicare sitam iniuriam, non enim potest cogi ad hoc quod vendicet se; iudex autem potest copi ad vindictam exercendam. Nec refert aliquid in hoc quod redditur malum pro malo in vindicatione, quia reddere malum pro malo, est punitive, seu emendatiuς virtutis, non unius tantum, quonia ut procedit ex affectu priuatae personae, actio est vindicationis, ut autem ex voluntate iudicis emanat. actio est commutatiuς & legalis iustitiae, ex debito legali procedens,&c. ' inum vitis est propriE vinu natalij liquores non dicimtur proprie vinum, sed per similitudinem; propterea in solo vino vitis potest confici Sacramentum. S.Th. 3.p.q.7 art. se is .isis Vbi nota, quod vinum est calidum, & acetum est stigidum, propterea dicitur vinum laeti- vitu es sicare, quia generat multos spiritus claros, temperatos, & mediocres in spissitudine,& te. nnitate; de usus eius eii illicitus per accidens, scilicet propter conditionem eius,qui isditur ex eo, vel propter excessum, &c. Violatio contrariatur his quae violari non licet, ut scribit S. Thom. . p. q. co.ar. I. ad x. vhi dicit,quod Sacramentum idem est quod sacrum secretumi dicitur autem non totum
Dei secretuis, sed etiam Regis, esse sacrum & sacramentum,quia seculis antiquos sancta
273쪽
vel sacrosancta licebantiariqueteunque .iolari non lieebat; sicut etiam muri eluitatis, di
personae in dignitatibus eonstitutaei 3t ideo illa secreta siue diuina, siue humana, quae nis licet violari quibuslibet, dicuntur sacra. vel sacramenta,&c. Violentia,a qua violentum, quod est illud, cuius principium est extra. nihil conferente eo quod patitur vim: consere autem unumquodq; ad id, in quod tendit secudum propriam incit nationem, vel voluntariam, vel naruralem; & ideo oportet, quod ille qui rapitur, in aliquo exteriori rapiatur, in aliquid quod eli iii uersum ab eo in quod eius inclinatio redirquae quidem diuersitas attenditur dupliciter; Vno quidem modo quantum ad nnem inclinationis,puta si lapis,qui naturaliter inclinatur ad hoc quod seratur deor urn, pro jclatui sursum; Alio modo,quantum adnaodum tendendi, puta fi lapis velocius pros elatur deorsum,quam fit motus eius naturalis. S Th 1.1. q. i 1. ar. i.Vbi nota,quod violentu aliquam do opponitur naturali,S: est illud quod fit contra inclinationem rei; aliquando opponitur
voluntario, quod potest esse duplex; Alterum simpliciter, ut quando quis cog dis cet.' aliquid contra Ham voluntatem; Alterum est violentum mixtum,de est illud,quod quam iis secundiam se non placeat homini, tamen consentit in ipsum, ne eueniat ei mari s malum;vr quando homo proijcit merces in mare ne totaliter patiatur naufr giudidi Vir,ut ait S. I h. in expostlione 1.Cor.e. r 3. super illis verbis, Quando autem --us vir, evacuata quae erant pamuli, dierit,il, vir ille est,qui peruenit ad persectam Virilem r. aetatem:Vbi nota,quod aliquando vir capitur prout distinguitur contra sexum imminininor ,fic dici solet, s, viri& mulier sunt diuersiae speciei, grammatice Ioquendo: aliquando vir capitur pro marito, ut est illud, minque enim viros habuisti: aliquando pro persona per sucta,sue sit masculus,siue semina, uxta illud, Beatus vir,qui non abiit,&c. aliquando ca ' pitur metaphoricE, pro sit periori parte rationis, iuxta illud, Vir est i mago, di gloria Dera ode suanao masculus, siue scemina .rcspici ut aeterna,& supraecelestia dicuntur Viri quam .do vero respiciunt terrena, dicuntur mulieres c Meminat aer hine vir dicitur a vigore, dca virtute animi, propterea Christus ab instanti suae conceptionis dictus est vir, non aeta corporis, sed quia fuit plenus omnibus scientiis, 3c virtutibuS, dic. . . Virginitas, cuius nomen semptum videtur , virore;& sient illud dieitur virens,& in sto virore per sitiere,quod non est ex superabundantia caloris adustionem expertum, ita etiavirginitas hoe importae. quod personae cui inest, immunis fit a concupiscentit adustione, quq esse videtur in consumatione maxime delectationis eorporalis,qualis est veneremum delectatio: propterea dicitur, quod virginitas est continentia, qua integritas carnis ipfi
Creatori animq. di carnis vovetur, consecratur, & seruatur, S. Th. 2.2.q. I 1.ar. I. Vbiat
tende, quod virginitas dicitur etiam abstinentia ab omni eoitu, tam licito,quam illicito, di integritas mentis,& carnis: vel est habitus continentis perfectus, di decorus, seu Perpo tua meditatio incorruptionis in carne corruptibili. Ex quo sequitur,quod in Angeli Pro ipria non est virginitas,quia in eis non est delectatio venereata. 'virtus nominat quandam potentiς persectione miuniuscuiusq; enim perfecti piget Co d eratur in ordine ad suum finem: finis autem potentiae,actus est: vade potentaa dici tur esse perfecta, secundum quod determinatur ad suum actum.Sunt autem quaedam Potentiae, quae secundu n seipsas sunt determinarae ad suos actus, ficut potent naturales acti vaeiac ideo huiusmodi potentiae naturales secundum seipsas dieuntur virtutes. S.T . . . η 33. ar. I. Vbi animaduerte, quod virtus nedum pro potentia naturali sumitur, sed ali quando pro sertitudine corporali,iuxta illud. Aruit tanquam testa virtus mea; aliquando capitur pro victoria;aliquando pro armatura bellica;aliquando pro operatione exteriori, aliquando pro'pri cipali agente, iuxta illud, virtutes coelorum movebuntur; aliquando pro habitu causato ex frequentatis actibus, unde di iri solet , quod virtus est habitus eieci tuus, in mediocritate existens Et est multiplex, quia quaedam est virtus intellectualis, puta sapientia, intellectus, scientia, ars,& prudentia; quaedam est virtus moralis,ut iustitia, tartitudo,tenim rantia;&quaedam est virtus Theologica, quae est bona qualitas men-- tis,qua rectε vivitur,le nullus male utitur, ut est Fides,Spes,Charitas; & quaedam est vir
tus Heroica. i. quasi diuina.ducens nos ad id, quod communis hominum vita non attingi De quibus Otrinibus lege D Τ homam prima secundae. Vis, est omne, quod est principium operationis, ut docet S.Th. 3. sent.dist. 13. Iar. 3. q. l.ad 3.arg. Vbi considera, quod viςaliquando significat violentiam,siue coactionem ocdicitur quod est maioris rei inpetus,qui repelli non potest;aliquando dicit tonitudinem,
ut diei ieide victore, quou habebat magnam vim, idest fortitudi licita, aliquando dicit
274쪽
potentiam animae,sicut vis intellectiva,& vis sensitiua; aliquado etiam dicit virtute aliquam, siue corporale,siue spirituale:& propterea S.Th. dicit ubi p. st, vis et oti me illud, lilodest principium operationis, sed virtus importat principi u operationis perfectae,&c. V itio dupliciter considerari potest; Uno modo secundum primam eius impositionem; duplici A lio modo secundum usum sui nominis: primo modo impositum est hoc nomen visio, ad ε siῆnificandum actum sensus vitiis, sed propter dignitatem, di certitudinem huius sensus, cxtensum est hoc nomen, secundum usum loquentium, ad omnem cognitionem aliorum sensuum, dicimus enim, Vide quomodo sapit, vel quomodo redolet, ves quomodo est calidum. & ulterius etiam ad cognitionem intellectus, secundum illud Iutthaei c. s. t eati inundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt S.Th. p. p. q. 67.ar. i. Vbi etiam attende, quod visio quaedam dicitur corporalis, & quaedam spiritualis; Corporalis est,qua coῆi Oscula' quatur visibilia corporalia; Spiritualis est qua cognoscitur ipse Deus: luae triplex eise potest, da ρο am, scilicet faciatis,& intuitiua, de specularis, & abstractiva,& quaedam nubilaris, de migma tica,conformiter ad triplicem cognitionem. s. ineridianam, matutinam,& vcspertinam: additur & quarta, quam possumus anagoricam, seu mysticam nominare, quae consistit in amoris vitali perceptione,iuxta illud Apost. Videmus nunc in aenigmate per speculii, Sc. Visibile,ut docet S.Th.in x.de anima I. i .in expositione tex.66.est illud,quod percipit visus: duo autem comprehenduntur sub visibili, nam visibile & est color, S est quoddam aliud quod ratione quidem designari potest, sed non habet proprium nomen tibi inapositum, quod quidem visibile competit his, quae videntur de nocte,sicut sunt noctilucae,& putredines quercuum ,& cornua quorundam animalium , unde sicut visibile est illud quod videri potest, ita inuisibile dicitur illud quod non potest videri .Quod autem aliquis non videat vili bile hoc erit,aut quia no vult respicere, aut si vult, impeditur propter indispositionem organi, alit propter absentiam lucis, quae debet illuminare ipsum diaphanu. &c Vita, imitur nomen eius ex quodam exterius apparenti, circa rem, quod est mouere se ipsi im, non tamen est impolitum hoc nomen ad significandum, sed ad significanda substantiam,cui conuenit secundum naturam mouere se ipsam, vel agere se quocunq; modo ad operationem; & secundum hoc,vivere nil aliud est,quam esse in tali natura; ta vita signifieat hoc ipsum, sed in abstracto, sicut hoc nomen cursus, sigilificat ipsum currere in abstracto,unde viuum non est praedicatum accidentale, sed substantial quandoq; tamen vita sumitur minus proprie pro operationibus vitae,a quibus nomen vitae assumitur: hinc vivere principaliter est sentire, vel intelligere, S: tunc animal viuere dicimus, quando incipit ex se motum habere. S.I h. p. p.q.i8.ar. I. ueca. Vbi nota, s vita potest capi etiam pro principio formali vivendi, & sic tam anima sentiti ua,quam vegetativa, S intellectilia dicitur vita; potest etiam dici ipsa vita pro natura vivente, &sic Deus est vita intellectualis; capitur aliquando pro operatione viventis, hinc dicuntur Operationes vitales; dicitur etiam vita aliquando corporalis; aliquando carnalis; aliquando spiritualis; aliquando ciuilis, S politica; aliquando uniuersalis ; aliquando vita activa; S: aliquando
vita contemplativa, ut docet S.Th. 3. .q- 8 . . . .
Vitium videtur elle uniuscuiusq; rei, quod non sit disposita, secundum quod conuenit suae naturae,quod enim persectioni naturae deesse perspexeris, id vota vitium, ut ait S.I h. I. 2.q. TI .ar. I .in Corp. Vbi nota,quod vitium dicitur,a vito,quod vitanduin sit ac fugietiis Euin, & potest e:se quidam habitus prauus, aut affectio animi in tota vita inconstans, &a se ipsa dissentiens; & opponitur virtuti; & potest capi pro errore & morbo corporis ,
perpetuo tamen, ut est coecitas,claudicatio,& vecordia. Et datur vitium naturale, de vitium morale,& vitium capitale, quod est ratio principiandi multa peccata, licet vitium ipsum sit generalius ivso peccato : de in hoc dissert vitium a peccato,&c. Ultimum dieitur,quod est aliquid rei,de non reducitur in aliud genus, scd est in eodem
nere, vel per se,sicut vitinia pars lineae,vel per reductionem, sicut punctum ad lineam: sic augem virtus non est Vltimum eius, per respectum ad actum, quia alti ramum in quoa Dotentia eleuari potest, est actus,quem virtus elicit, ut ait S.Th. assient.dist. 17.q. I I. ubi ex vinit propositionem philosophi, I .coeli, tex. I 33. Virtus cst ultimum inre,de p
tontia Z c.Γ t r. a. i. a. ard. 7 .ad 3. sumitur,quod ultimum est duplex; Micrum inre,ut be
eitudo,quae cit persectio animae tanquani bonum inhaerens; Alterum cst extra rem, ut id, in creto beatitudo contistit, quod scilicet beatum facit, δα.
275쪽
nim culpa quoad maculam sine contritione non dimittatur, tamen hoc saeramentumpcr gratiam quam infundit, facit duod ille motus liberi arbitrii in peccatam fit contritis, sicut etia in in Eucharistia, α Confirmatione potest accidere: simi liter etiam reatum poe iremporalis dimittit, sed ex consequenti, inquantum debilitatem tollit, quia eandem p : λις uiuβ portat tortis, quam debilis; unde non oportet, quod propter hoc minuatur sazi Suctionis mensura. Reliquiae autem peccati non die u qtur hic dii politiones ex acii bus retia quae sunt quida habitus inchoati, sed quaedam spiritualis debit itas,in ipsa mente exist siqua iublata etia habitibus, vel dispositionibus manentibus non ita poteli inclinari mens ad peccata, dec. ubi nota.junctio est multiplex; quedam quae dicitur sapientia diu mitus in pirata, docens de omnibus;quaedam est, qua unguntur Rege S; Id qu dam est, qua vigua cur Cathecum iiii,& baptizandi,& haec eli quoddam sacramentale; Sc quaeda qua ungon ad confirmandi per Episcopum chrismate. Et dicitur extrema unctio,i. vltimum Sacramentu. ἐ' - ut ipsius nolite ii sona , quia post id aliud non speratur: unde solum infirmis, dc periculuit 'εν aegrotantibus datur. Et si probabiliter speratur de eorum euasione no debet dari. Materi huius , acramenti est, oleum olivae consecratum;forma vero, Per ista sacra unctionem, dec. Vnige litus dicitur diuinum Verbum, de Filius Dei quia naturaliter habet quoddam siq-gulare prae alijs. s. habere per naturam, id quod accipit,& secundis hoc dicitur unigenitu' a P x t io. c. i. Vnigenitus qui est infinu Patris, ipse nobis enarrauit; de licet accipere sic
commune creaturae, de Filio, non tamen secundum uni nocationem, sed sui similitudinem qu/ndam rc motam, ratione cuius dicitur primogenitus creaturae, ac si duui illud Cololl. l. Vt iit ipse primogenitus in multis fratribus. S. Th. p. p. q. 3 3. art. 3. in resp. ad a arg. ubi di putat, si hoc nomen pater, dicatur in Deo, prius personali der, quana essentialiter, Sc. Vnio aliquorum duo tum, vel trium potest esse tripliciter; Vno modo secundum quod aliqua non uniuntur ad inuicem, nisi per coniunctionem eo tum in aliquo uno; quaedam vero uniuntur e conuerso per coniunctionem eoru ad inuicem, dein aliquo uno, quod ex Corum coniunctione constituitur;quaedam vero per coniunctionem eorum ad inuicem. sed non in aliquo uno quia ex eorum coniunctione nihil resultat. Primum horum contiugit quatuor mod: S; quia vel illud unum, in quo coniunguntur,eil idem numero, silc ut duo brachia invso pectore; vel idem specie,ve Sortis, de Plato in homine; vel genere, ut holito,& asinus, in animali, vel analogia,ut substantia,& quantitas in ente. S. Th. 3. seat. diit. q. I .art. I. V ilitas, vel dualita , non est pars ternari j. ni fi secundum rationis acceptio Le,cuatis ratio est, quia alio modo est numerus in rebus diuinis,& in rebus creatis. Si alio modo unitas; cuonim unum sit quod eli in diuisiim in se,& diuisum ab alijs, cum unumquodq; Licatu in pecessentiam s. im distinguatur ab alijs, ipsa essentia creati secundum quod est in diuisa in se,
dc distinguens ab aliis .cit viaitas eius,& plures unitates, constituentes numerum personarum creatarum, sunt plures essentiae congregatae, secundom numeratiot c, ita s, nihil est iuvna,quod non sit in alia seci indum ninnerum idem; unitas aut personalis est ipsa proprie eas relativa, di funguens una personam ab alia, de non essentiam ipsius personae: vir de tres Persons non sunt dii se rei tes per essentiam. cuin una numero essentia sit in tribus Personis; de ideo non potest ei se ibi coaceruatio. sed im distincti O,&c.S. Th. I. sent. dist. 94.ar. I. ad Vntimorem Vnum non addit supra ens rem aliquam, sed tantum negationem diuisionis: unum enim indimson, nihil aliud sioni scat, quam ens in diuisum, & ex hoc ipso apparer, quod uno in conuertitur cum ente; nam omne ens, aut est simplex, aut compositum; quod autem est simplex, est in .
diuisum Ae actu, & potentia; quod autem est compositum, non habet esse, quandiu partes eius sunt diuisae, sed postquam constituunt,de componunt ipsum compositum: unde manifesti im est, quod esse cuiustibet rei consistit in indiuisione , de inde est, quod unumquodque
sicut custodit suurn esse. ita custodit suam unitatem: unde cum dicitur, eus unum , non est nugatio, cu n unum addat supra ens indiuisionem. S. Th. p. p.q. I I. art. I.
Vm- sis uniuersale dupliciter potest confiderari; uno modo, secundu in quod natura uniuersalia MVς ς- co sideratur simul cum intentione uniuersalitatis;& cu intentio uniuersalitatis v t. si unum &-habitudinem ad multa proueniae ex abstractione intellectus, oportet quod secundu hunc modum uniuersale sit posterius: unde in I.de anima dicitur, Uni iter 1 1le aiat. mal aut nihil est . aut posterius est. Sed secundum Platone, qui posuit uniuersalsa subsillen. tia, secundum hanc co fiderationem uniuersale esset prius. quam particularia,quae secundutum non sunt, nisi per participationem subiistentium,quae dicu tur Ideae. Alio illo do potest
considerari quantio in ad ipsa iri natura. sani mali rati S, vel humanitatis, prout inue iturici
particularibus,ta sic dicitur uniuersale in te. S. Th.P.P. q. 8 .artu. Vbiaota, quod dicit ,
276쪽
midessala inre rem, in re,ec post remi & quod uniuersale est perpetuum,& incorruptibile. Subsque, se semper. Et dicitur uniuersale, quod pertinet ad diuerso, r unde illud e sti quod est aptum natiim de pluribus praedicari. Sed an sit vox, vel actus cognoscendi, ver conceptus; vide in nostris Dilucid. 7. Metaph. Vniuerssim est persectilis in bonitate, quam intellectualis creatura, extensiuE, & diffise sue, sed intensiuε, Ac collectita, similitudo diuinae perfectionis magis inpenitur in intelle'
ctuali creatura, quae est capax summi boni. S. Th. p. p. q 9 I. art. a. ad 33 Ubi nota, citod uni. uersum dicitur, quasi totum, S quasi quod ad omnes res pertinet, sine aliqua exceptione; unde dicitur uniuersus populus, uniuersiis exercitus. In plurali significat'Omnes coniunctim t unde dicendo , omnes sibi domicilium constituerunt, intellieit domi ei lium sibi unumquemque constituisse; si vero dicimus, uniuersi, 3ec. significatur omnes iii nul unum sibi pro omnibus domicilium secisse, Sc.
Vni eum. ut ait S. H. r.contra gent.cap. 3x, est. quod de pluribus praedi eatur, vel ut penus,vepve speetes vel ut differentia, vel vi ptoprium. vel iri aceidens: Ze quia nihil praeelaartirhis inodis de Deo, de creaturis, idcirco nullum est commune rei cum,conueniens Deo, δὲ eteaturis. Vbi nota, quot Ibleedistingui de univoco mi uocante, quod est nomen secundu irvnam rationem pluribus attributum, ut hoc nomen animal, secundum unam rationem communem, attribuitur homini, & leonir'Vniuocum vniuocatum est res dixeria secundum unam rationem communem, per idem nomen importata, ut homo, de leo, importati pes talion m communem rEpertam in hὀe nomine animal,&c.
Vocario seinper est temporalis. quia ponit adductionem quandam ad liquid; Ae ideo est quaedam vocatio ad esse pererrationem, cui non respondet electio aeternat unde dicitur Rohi. UMusvocat ea,quae non sunt, Sc. Erest quelam vocatio temporalis ad gratiam, tui responderes electio temporalis,& γerna: hqe autem vocatio est,uel interior per infir sonem grati vel exterior pervo ni pridicatoris. Interior autem vocatio,& temporalis electio as gratiam, semperiant simul, sed differunt secunduin rationem, quia electio in. quantumdicie segregatioΛem, re late terminum a quo,vocatio auem terminum ad quemagis i sed dissere secundum lati m. quia vocatio pertinet ad motum naturae profici scentis in gratiam, sed iustificatio respicit esse, consequens terminum motus, secunddri quod eratia facie iustum esse. S. Th. t .sent.dist. I.φ .are. 2 ad 3. de apud Ha. leis r. dicit, quod Fideles vocantur ad tria selliaet ad Fidei euidentiam per consensum,ad doctrinam Per praecepta, & ad obedientiam per consilia, &e.' Voluntarium, ut habet S.Th. t. s.q. s. arm. dicitur esse non solum euius principium est intra, sed eum additione scientiaei unde eum homo maxime cognoscat finem sui operis, lemoueat se ipsum in eis actibus, maxime inuenitur voluntarium, quia illa quae habent notitiam finis, dicuntur mouere seipsa, quia in eis est mneipium, non lum vi agant, sed etiam ut agant propter finem, δι' ideo cum utrunq; sit ab intrinseco principio.s quod ague ει quod pmptet finem agunt,florum motus Se actus dicuntur voluntarii hoc aute importae nomen voluntarii, quod motus Et actus fit a propria inclinatione. Voluntarium ergo est,s, procedit, voluntate; vel directE .ca voluntate agente; vel indirem. a voluntate non agente:hinc potetit esse secundom inclinationem volutatis ad agendum,& patiendu.&c. Voluntas distinguitur in tria, scillaetin voluntatem accedentem, quae scilices de nouo accedit operi,ue1 operanti, de talis non est in Deo, quia 6mnis operatio eius ess aeternae rSeeundo in v ntatem e comita rem,quae dicitur secund4m comparationem ad Miectum tantumdosc est in Deo respectu generationis Fili j.Tertio in voluntatem anteceden, tenti&si diei r comparationem principii ad prineipiatu, de sic est respectu erraturarum. S.I . . sent. dist 6 q. l. art. I. Et p.p.q. t .art. x. ad 3. dicit, od voluntas consideratur diis pliciteri Uno modis ut natura quaedam,&se vult aliquid satis aliter,sicut voluntas honii. nis nariae liter tendit in beatitudinem; Se similiter Deus iraturaliter vult,&amat seipsum; Alio modos olunt iis confideraturive voluntas est, de siesehabet ad utrumlibet 'ubinodo ipse Deus et respectu aliorum a se, sed non respectu productionis Spiritus ancti qui natu
raliter procedit, qisamuis per modum voluntatis, &e. . . Vomitus, vidMet S.Th. a. a. lcro. art. ε. ad a. licet utilis fit; post superfluam eomestio.
nem,tamen stitiusum est,quod aliquis huic neeeinati se Ibbdat, per4mmoderantiam eibi. aiae potus et potest tamen absque culpa vomitus pr urati, ex consilio medicinae. in remedium alicuius languoris; δὲ sie 4ntelligitur illud Ecclesiast. ea . st. Si coactus fueris in
edendo multilin, surge de inedio,in vome, ει restageratae tridie ς - 4-
277쪽
dam obligMioneni ad aliquid se odi dimitte vina obligat homo se hujmini ad lis id per modum promissisqiis, qui est G actus, ad quem pςrtinet ordiunare; sicut enim homo imperando, vel deprecanta ora nati quodammodq, qui Mibi ait
278쪽
I uxoricidiimi, nunquam & in trullo casn est lιcitum, ita ut vir propria auomitate posse uxorem biterficer etsi mr iudicium sinite possit vir sine peccato; is linc viodictae, aue odii motus, uxorem adulteram in iudicio seculari accusere eximioaliter de adulterio, de poenam mortiis lege statu inpexMm sicut etiam lippi musare aliquem de homicidi aut dealio crimine,&e.tamen interficere uxorem etiam 4dulterani nunquan
lice . neque secundum lege citiales, nequς sectuvium lege son*imtu . Sia lex eivilia quasi licitum computat,quod in ipso rura eam interfici num qu si M sed quasi poenam mlaidi, inferepa,propter maximum incitamentum,quod Mabet vir in tali lincoisionem uxoris. Md, Ecclesia nou,ης astricta legibus humanis, uti licet eum siqeseamps in aeterlinis via μοι ε lesi sit iudicis infligendφ,ςxhiae quod est sine reatu is insigendat par indictaen stcst με idm pruria auctoritatinon licet inlata κε
y Itera Ha usque ad tempus augussini non ara ita, M. apud Latium t ineat in nabiliter assiunm filii tempora illiri quotismen Christi isinotust ,: . quia itasgum Christi inlcribitur ;ω ianuae dictiones apud Gra eos altiliquando lauemu -- per ςbi a ando per hane ieermi m& λιtiamSanctus Thomin sequens vestigia Sanctorum Patrum, aliquan sciitat hanc dictionem . per X,ve patet qluestiIoarta. 3.pari in M. Eisputat , Num A sit straturas alsquando per chote mlet q. .art. ubi quaerit, Num Baptismus fuerit institutus post Christi passionemi e se in multis alijs
-ι NM ut habet Lm j lxq. p. art. todioe duas nativagos diuinam,di humanam. Diui Ramra potest praedicarias Xμα in abstractoin in onerator dicimus enim, quod Fili m,quisupppniisaeda huc nomine ps, rest divina natura. t est Deos; sed humana natisera non potest praedieari de Xpo, secund assidis ii abstracto sed spl4min concreto, o . 1 significatur in suppositor non enim verE potest diei,quod Xps sit humana natura,quia natura humana non est nata praedixari de suo suppositor, ioxurautem quod Xps est homo. scut quod Xps est Deus, Deus autem signifieat habentem Deitatem, & homo significat
279쪽
- aste homM'mumstrari, X sto, desinetum sippomum tertium, euius Meraitari repudiri in Metpereella 4 utulo Heli falsa, hie homi in picisse, &c. Dicituretiam Sacurdos, quia proprium os scium Sacerdotis est tale mediatorem in er De uri,&hominem, seu populis tumen ipse Rps, inqaxntum host otioli solum it Sacerdos, sed etiam hostia pacifica, idtulxxistens nolita pm peecato, te holocaustum. H bre etiam prura alia nomina, voetis dere
Xp anus dicitur,qui Christi est dicitu autem Hiquis esse Christimon solani ex eo quod habet Fidem Christi, sed etiam e Devi mod 'si iesi Chri; i ad opera virtuosa pra cedit, se aerundum illud ad Rom. 8. Si quis si ii itisti, Chi isti tion habet, hic nobest eiu i& ex hoc quod Eo inlitationε Christi, peceatis reu,rii ην, sh c iis Mim illud ad Gal. Qui Christi sunt, inena uam crucifixerunt eum vitii, de eon fui, stentuin ideo ut Chrinianus patitur,noMiuir Rui patitur pro Fidei confessiorie, quit fieri r e ba sed etiani quisvnque patitur pro quo'-nque bonotae leudo vel quoetviqilem laticlvit,i pr. et Christim ,quiaeta totumi metvi Hei protes ait nemive hahersini λι μοῦνα alvis vi primum, ubi disputati Si sola Fises sit causa martyrij,cum dicatur i. Petri cap. Nemo autem vestriun patiatur quasi homicida, aut lar, aut aliouid huiusmodi, si autem ut Christianus, non erubescat. plorificet autem Deum in isto omini. Rxsside dicit braeiquis Christianus, quia tenet Fidem Christi,ergo sola Fides Christi dat patientibus martrri, gloriam,&e.Et respondet minis, AL ας inpran. ybi notat, Christusduit. acta uini ci.ab unctione, quas inrisnate vn sanis sic femdu hoc nomelerat antiquitus commonere sacerdotibus, & Regibus, qui ungebant.4 εο-οι. εὶ ex hocnomine Cisisti, dicitur Christrantis. quia eum Christus dicatur unctus, ration immanitatis. ωristiarnis quoque vii diuinam, istor hinc sis, ut potius baptizatus se viator nimis:Christiam, quam leta ea, quia Iesus dieitur Samator. & saluare est pro '' qari uin mit eis, &non F qmaminiis, di vixi hristianus nonaeonuenit eum Iesii in Dei rate, sed Mik in Hudnnitate eum ipsoChracto, Rege, di Meerdote; ob hoc iure Christia-
Xenodochium a xenos, idest peregrinum; dicitur Xenodochium locus in quo pauperes dis regrini iust punitur,fle eo et turio hospitale; vel ipis iamini Se iusceptiopa Penam peregrinorum: hine xenodochiarius, Sc xent Ochialai histimasios xenodochii. Emi & ai ai dictiones, incipientes ab Miuuera x, quas iure optimo relinquo, quia pis
280쪽
transserre videamus. Forma autem alimius res potest diei tripliciter; Vno mo- - AEqua re. a forma agentis procedit effectus formari ,; sed quia non est 'viis γα Menecenitate acitonis,ut cffectus pertingant ad completam rationem so mae agetis,cum ιτςquenter deficiant, maxime in causis aequiuocis , ideo forma a qua fσmatur aliquid. non dicitur ydea, vel sorma; Λlio modo dicitur Hrma alicuius, secundum quam aliquid tormatur, acut anima est forma hominis,& figura ipsius statuae, licet risca fit forma separata. Tereιo modo dicitur forma alicuius illud, ad quod aliquid Armatur,& llaec est forma exemplaria, ad cuius similitudinem aliquid conitituitur; & hoc modo ydea dicitur Iorma, quam aliquid imitatur. Et nota, quod isto modo ydea scribitur in antiquis exemplaribus impressis Veaςtiis apud haeredes Scoti, 3 3os. Nonis Novembris, dic.
. AEc litera χ,est ultima in Alphabeto; & est Graeea,&Latina,& loeo eius solemus aliquando uti gemina consonantrivi patri sis propatriam assimus, aZimuri de Zacharias,ut scribit S.Th. .a.q. 97.art. 2.ad 3. peccauit, nolens credere Angelo,dicenti,Luc. r. Ne timeas Zacharia, quia exaudiis
ea est deprecatio tua,& uxor tua Elisabeth pariet tibi filium,& -- cabis nomen eius Ioannem.&c. Et dixit Zacharias ad Angelum, Unde hoe sciam ego enim sum senex, de uxor mea processit in diebus tuis: propterea fuit punitus ab Angelo, dicente, Eris tacens, & non poteris loqui,&c. Sic etiam Achaz vituperatur, quia Domino dicente.Pete tibi signum a Domino Deo tuo; di res, ondit, Non petam,& non tentabo Dominum;quia Deus volabat signum dare Regit chaz, uon pro iplis Io, sed pro totius populi instructione;&ideo reprehenditur quasi impedit communis boni,& salueis, quod signum petere nolcbat. Abraam autem signum peti je ex instinctu diuino, & ideo non peccauit; Gedeon vero ex debilitate Fidei signum petijsse videtiar, di ideo a peccato non excusatur. unde dupliciter aliqus signum petit a Deo; Uno modo ad explorandam diuinam potestatem, aut veritatem dicticius,& hoc de se pertinet ad Dei tentationem; Alio modo ad hoc quod initruatur quid sit circa aliquod factum placitum Deo,& sic non pertinet ad Dei tentationem,&c. Zachςus, ut habetur Luc. y.quando dixit ad Dominu, Si quid defraudaui reddo quadruplum: id enim dixit,quasi lupererogare volens unde praemiserat, Ecce dimidιum bono
ru i nicorum do pauperious,vc ait S. Thom. a. a. q. oa art. 3. in quo di iputat, Num si iniciae
restituere simplum,quod iniustὸ ablatum est: Et respondet,quod cum aliquis iniuste accipit rem alienam, duo sunt ibi: quorum unum est inaequalitas ex parte ret,quae qua adoque est sine iniustitia, ut patet in mutuis; Aliud est iniustitiae culpa, quod potest esse etiam cum aequalitate rei, puta cum aliquis intendit inferre violentiam, sed non praeualet; quantum ergo ad primum, ad hi betur remedium per restitutionem, inquantum per eam aeqtialitas reparatur, ad quod suffcit, quod restituat tantum,quantum habuerit de alieno,sed quan. rum ad culpam adhibetur remedium per poenam, cuius inflictio pertinet ad iudicem; de ideo antequam sit condemnatus per iudicem, non tenetur restituere plus quam accepit,
sed postquam condemnatus est, tenetur poenam soluere, Et sic Lacbgus plus reddidit.
nuam acceperit, &c. Zeloti pia,ut habet s.Th. 3.sen dist.2 .qr .art. I .ad 3 est quae non patitur consortium in
3mator unde dicit, quod radix amoris per se loquendo est similitud' amati ad amantem, quia sic est ei bonum de conueniens: Contingit autem per accides dissimilitudinem amoris.& similitudinem odii esse eausam tripliciter; Vno modo,quando affectos amantis non sibi complacet,neq; quiescit in eonditione, vel aliqua proprietate sulipsius, sicut cum aliquis in seipso odit aliquid; Seeundo, quando aliquis ex ipsa similitudine impedit amante ab amati fruitione,& hoc inuenitur in omnibus rebus,quae non p8ssunt simul a multis haberi. & hinc oritur zelotipia,& inuidia, inquantum bonum alterius ς stimatur impeditiuum boni proprij; Terti inprout dissimilitudo preteedens facit percipi amorem sequentem; di ideo quando aliquis non habet praesentiam sui amati,magis seruet & aretatur de amaro,inquantum magis amorom percipit,quamuis apud praesentiam amati non sit amor mi