장음표시 사용
291쪽
ratos. Ex ibus dictisquispiam Pinridere poteste, sanctum risinam repugnam
tnae quia aliter steriori sucus e fidei ad habitus intestinaeses, &alitrermeanlisu Posterioris vos enim stoli strenseotviderit.hqς hahims ut ordinantur a inbrus, falsas ,praesertimini tamen . quae ob earum ambiguitatem&incoema. tiam aeque se habent ad verum distisinis; neque risionem vim g n hane . quam is illa partem flectunt , quaratisne ductus simpl elux ι primo daeanimavit .yrincipiunx.dixin scientiam esse cognitionem ceria mitiistinam .ureo opiniore quo eritie& Aristimst: t. postentex . retia vero sistertiae potest essedi necessaria re eontingens, stan hoet diserephe ab opinione δι .susHeloiis . . . amita rebus comin etitibus Inam re tia aequε disturrit in necessirin mian probabilibG , solertia veto indemiadi . iasticana Mim exempta Aristhoe,qui dixa; Iino rivinertem esse solliolum ad inuenienda si dia, tenim vitarit Lunam splendiseex ea pareo, quae ad solem vertisse, statiavatae causim illam,quod Iuna suscepi eninen asbaedrae autem exemplum est in te necina squando vero solera ipse videriisti aem hominem eontendentem enni diuit stari in reuidit eausam huius rei, la diues remur,&vult pauperex oppriarere. & hoc in is ma xima contingente. Moratis verbal modo alia ratione distinguis, de confiderat plas inabitus,quia tantum inordiae ad verum ; ecpnim ea diciti quod ars est habie riactanni ius t lectit sine factibilia; prudent vero est habitu stivas uias a mamisimaelistibilia; selemialestibabit cones onum, τε scribitur Pinerite . Inrenactus Est habitus prine ipiorum,ut habetur ne eis Ioeoti sapiemiatverAversatur in mutavi antis, deestdominasticatiarum inmmodonaea maest eclare dictio indictis Maelmi qeirea munierationeat horum habitarum uti,dmissi ratione considerauitur in log caedi, sciplina, ει in irrorali. Addo etiam ιsquia tact rectoum dictanida acrii Thobi ima ea prima seeundae,quod quidem Iatius auctaripsis R. Tito ista Ἐν pee eorum uot adducinopin iones diuelsorum authorum de holuero holomhabrian imoquanduilo uir senti in generali aliquando in spetiiu imgrimee alios Doctores , latius id rassim Rhetorices loquens de istis habitibu dis ories habitum muta aera area alios his
tus , scilicet in memoriam,inreuinctoriam ει prudentiam, Macrobius secundum seminatiam platonis attribuit prudent Mesex.scilicetraraonem. intellect*mι circi spectionem . mouidentiam,docilitatem, dc cautiori mn Arist. inos.Ethic. cap. di aut ad prudentiam pertinete eu tiam,syneum, digniaminpaera inicin . de selernam fees i. a intelle ctum. Theophrastus voluit ad prodaturum reinere eu lia , .leri ni prouideariam. regnantiam: militarem, politicam ce nomicato, malinacam ili totimo iphysiacam: Vnde ini, ictorea inter se non suntidiscordes, quia Uiud essivi dixi,loqui de biotibusintellectualitas in genere,aliud est in specie. &de partibvoinrema ahi ρω- ea Haemnendi linus. imarat dediς.etrasti non est init enses iniunximum uri ii resia versis locis Me doctrinae diuerside hasta pinerre, quae tamenisi dμium1ων et de ana tur, non repugnant ad inuicem, sita iam fiam tenduntia του est itidesere'aestio ne ista allegata, argu ubi partieulari texi loquitur de Mereia a mentemi us Iliadori. in libro Ethimolegiarum, quod solicitus dicitur, quasi solers, & citus I propterea
pta eoniecturatio eirca inuentionem medij, cum sit habitus, qui prouenit ex repentiis
292쪽
IN DOCTR. S. TUOM AE. CONTRADICTIO IX.
ANC T vS Thomas a. poster. Oct. I 8. asserit causam,&eausatum simul se consequiae per inuicem demonstrari. Oppositum huius voluit r. P ster. Lect. 8. ubi improbat antiquos, ponentes omnia posse sciri per demonstrationem, quia causa demonstratur per causatum, & causatum per causam: hoc autem quod dicebant antiqui, ait S. I homas, non est possibile, quia sic facile esset demonstrare omnia, &non acquireretur
scientia per demonstrationem,quod est contra definitionem datam de ipsa et nam quilibet hoc facere potuisset,iam sciens, quam ignorans &c.
CONCILIATIO. ETsi diligenter dissicultas haec a pluribus sit examinata,attamen neque nobinne
que alijs eripitur phylosophandi facultas Propterea antequam tollatur vis contradictionis, videndum esse putamus, quod LThomas I .par.q.a. ar. a. scripsit de demonstratione, quod est duplex, Vna, quae est per causam, di dicitur proprie n.-- quid,& haec est per priora fimpliciter; Alia est per causatum & effectum,& dieitur demonstratio quia,& haec est per ea,quae sunt priora quo ad nos: Cum enim effectus aliquis no-
his sit mani sellior, quin, sua causa, per causatum procedimus ad cognitionem causae: ex quolibet enim causato, di effectu potest demonstrari, propriam causam eius esse, si tamen causata illius causae sint magis nota,quo ad nos: quia cum causatum dependeat a causa ν. Posito causat necesse est causam praeexistere r& propterea Deum esse, non est per se notum, quoad nos,demonstrabile tamen est per causata nobis magis nota. Nec est contrarium id, quod scripsit Averroes in prologo r. Phys & in x. etiam Phys.com. 21. ponens
tria genera demonstrationum,quia, propter quid, & simpliciteri & S.Thomas posui e duo nera demonstrationum, quia, & propter quid, quia diuisio, quam secit Auermes est lubdiuisio unius membri; nam S.Thomas dixit quod omnis demonstratio, vel est quia, fel propter quid: Auermes autem accepit demonstrationem propter quid,& diuisit eam in propter quid,& simpliciter: Demonstratio propter quid dicitur, demonstratio causae, Dem se quia dae causam & notificat ipsam: quemadmodum esse illuminationis hodiernae,est notum ad sensum,& solum est ignotum propter quid: istud propter quid non potest demonstrari, nisi demonstratione causae tantum . quia ita est, quae notificat propter quid solum, di non nisi ex causa sua, id est ex praesentia solis. Sol ergo praesens est causa propter quid illuminationis hodiernae, sol praesens medium in hac demonstratione propter quid est tum prima notitia,& non syllogismo,prima quidem notitia,quia apud sensum patet, Vel inductione,sensatum. Demonstratio vero simpliciter ita dieitur, quia est uniuersali, ter,&omne absoluit uniuersale, quod haberi potest,scilicet esse, & propter quid, ut Omne rationale est risibile, homo est rationali ergo est risibilis. Demonstratio quia,dictum est,quod procedit ex causato ad causamin vocatur demonstratio signi,& a posteriori, de ais effectu Quo stante, dico quod eausa una potest demonstrari per aliam causam in diue sis generibus causarum, quia causs sunt si hi inuicem causae, ut docuit Arist.f. Phystex.3. Causa,& causa tam demonstrari per causam demonstratione Ampliciter,& demonstratione Propter quid, di potest quoque causa per causatum demonstrari, demonstratione quia:
Primo modo usus est Albertus x. lib. Posteri tracta tua. cap. ubi demonstrauit unam
causam per aliam, alijs modis usus est Arist. in pluribus locis suae doctrinae:nam I. Poster. habemus, quod per non scintillare demonstrauit planetas esse propinquos demonstrati ne, ει quia per effectu. de postea ex propinquitate demostrauit non scintiliare in planetis,
demonstratione propter quid i & 8. Phyctex.4 .demonstrauit motorem separatum,aeternum per motum: & deinde demonstrauit aeternitatem .motus, per motorem aeternum: &a. de Anima ex definitione ipsius animae, quod sit actus corporis organici potentia vitam ha b entis,inuestigat definitionem propriam cuiuscunque animae: & deinde regreditur ex propria definitione animae,demonstrando definitionem communem l de sic I. Pomtex. 3.assignauit duplicem definitionem demonstrationis, di finalem, & materialem, Muna per aliam demonstrari potest, i s.Coeli tex. is. probat dextrum esse in coelo per prin
293쪽
S. Tho. .sent.dist. .q. ar. x.docet. quod sicut inuenimus in processii cognitionis , qut' in cognitionem principiorum venit quis per principiata , quibuρ tamen habitis magis ipsa cognoscit, quam principiata, nec indieee principiatis ad cognitionem principio rum,quae iam per se cognoscit, necessario tamen principiatorum cognitionenti admittit, imo illa cognitio per principia perficitur,& ita homo perereaturas eo gnoscit Deum &per Deum ipsum, postmodum persectE venit in cognitionem creaturarum. Non ergo est contradictio a iqua,quod caulatum cognoscatur per causam.& causa per causarum, per diuersa genera demonstrationum.Et antiqui reprehensi sunt non ex hoc, sed quia eodem genere demonstrationis voluerant causam cognoscere per causatum,de E contra;propte rea improbata est demonstrario circularis uniformis ab Arist. non autem demonstrati
circularis disseruiis , quia hae ipsemet Arist. usus est, & omnes fect sapientissim Phylo sophi&c.
A N C T v s Thomas x.lib. posterilect.vltima asserit, sensum cognoscere uniuersiile,exponens verba Arist. ibidem , ubi dicie, quod singulare est, dum sentitur, aut sentire quidem singulare est, sensus autem uniuersale est,ut hominis,non Callis;st senses uniuersale facit, de addit S.Thomas quod senses facit uniuersale intus in anima,quot etiam a.de Anima videtur loqui Clarius lect. i 1. ubi enumerat omnes sensus, dc dicit ipses cognoscere uniuersalia, ut visus propriε est cognoscitiuus coloris, a 'ditus soni. gustus humoris,seu saporis, talius vero plures differentias contrariorum. Huius oppostum docet t. phyl. lect. ro.in expositione tex. v. ubi dicit, quod sensus non co-pnoscit,nisi particulare,ratio vero cognoscit uniuersale,& 7.Metaphysto. 3 .ait, quod intellectus est uniuersalium,3: sensus est particularium.
CONCILIATIO. Contradictionem istam diuersi diuersimode conati sunt e medio tollere. AlIqu
enim qui uniuersalia terminos tantum esse,sibi ipsis persuaserunt, in mente quidem terminos primae intentionis, siue intentiones uniuersaliter repraesentati. uos,in voce autem, aut in scripto primae impositiones, be uniuersaliter significativos,hi voluerunt nec uniuersale nec singulare esse adaequatum obiectum sensus, singulare quidem non 3 quia nec hie color,nee ille est obiectum adaequatum visus. Vniuersale vero minim4, quia non datur uniuersalis color praeter singulariai concedunt eamen. quod color est primum obiectum visus, &sonus ipsius auditus, At id genus,quatenus ille terni inus color pro se ipso in voce,vel inscripto,vel in mente sumitur,quod est materialiter supponere, non autem pro aliquo colore reali,singulari, vel uniuersali,siue in suppositione formalit unde haec duo non contrariantur, sensum cognoscere uniuersale materialiter, & sensum non cognoscere uniuersale Brmaliter, sed tamen singulare cognoscie hoc modo. Aliqui vero dicunt primum obiectum visus esse colorem, qui est aliquid reale praeter singulares colores,non realiter, sed ex natura rei distinctus ab illis , de cui respondet unitas media, minor videlicet unitate singularis coloris, maior vero unitate actu uniuersalis:& consequenter dicunt,in ipso sensato, verbi gratia, in seipso colorato, quod videtur aliud esse,quod videtur; & aliud rationem videndi, fine qua non sentitur ει videtur; de aliud conditionem sensati, sine qua videlicet non videretur, id enim, quod vi. detur coloratum est, R singulare. Propterea benE dicitur, quod singulare est dum sentitur,& sentire est singulatis, ratio vero videndi qua ipsum coloratum videtur, vel sentitur est color,non color hic,vel ille particularis,sed color praeter omnes hos ex natura rei distinctus ab omnibus illis euius unitas est media,nam e oratum non videtur sub rati ne soni, vel saporis nee sub ratione huius vel iIlius colorati; sed tamen sub ratione coloris uniuersalis. Et propterea benedicitur, quod sensus est uniuersalis, conditio vero sensati,sine qua non videretur sensatum ipsum,est singularitas illius, quam hecceitatem appellant, quandoquidem nisi coloratum esset hoc,& in hoc loco, & in hoc tempore, non videretur. Ex quibus apparet nullam esse contradictionem, quia primum obiectum cuiuscunque sensus, subratione qua dicitur esse uniuersale, non quidem uniuersale in actu.
294쪽
quia tale universale est ens rationis,sed universale in potentia remota. Ratio quoque sentiendi in quovis sensu non est singularitas,nec uniuersalitas actu,quae est ens rationis,sed natura media praeter singularitates,&minus uniuersalitate. S. Thomas ex doctrina sua aliter videtur dissoluere hanc contradi ui nem, I. a.q. 29. art. 6. ubi disputat, Vtrum aliquid possit haberi odio in universali,& distinguit de uniuersali, quod dupliciter capi po- est, uno modo secundum quod subest intentioni uniuersalitatis ; alio modo dicitur de natura, cui talis intentio attribuitur: alia est enim consideratio hominis uniuersalis, Se alia hominis, in eo quod est homo: Si igitur uniuersale accipiatur, primo modo, sic nulla potentia sensitivae yrtis , neque apprellensiua, neque appetitiua potest in uniuersale, quia uniuersale fit per abstractionem a materia indiuidulii, in qua radicatur omnis virtus sensitiva, potest tamen aliqua sensitiua & apprehensiva, & appetitiua serri in aliquid uniuersaliter, sicut dicimus, quod obiectum visus est color,secundum genus, non quia visis cognoscat colorem uniuersalem, std quia quod color sit cognoscibilis a visu,non eonvenit colori,in quantum est hic color, sed in quantum est color simpliciter, sic ergo odium etiam sessitiuae partis potest respicere aliquid in uniuersali,quia ex natura communi aliis quid est in uniuersali,quia ex natura comuni aliquid aduersatur animali,& non solum ex eo, quod est particularis, sicut lupus oui, unde ovis odit lupum generaliter, sed ira semper causatur ex aliquo particulari, quia ex aliquo-laedentis, actus autem particul rium sunt, propterea ira semper est ad aliquid particulare, odium vero potest esse ad aliquid in genere: unde distingueddu est,quod natura aliqua dupliciter sumitur in uniuers Ii, se ilicet aduerbialiter,&nominaliter; adverbialiter quidem, ut cum dicitur, quod color incommuni est bbiectum visus, non autem color communis,aut uniuersalis,sed color communiter de uniuersaliter , quemadmodum visio non terminatur ad colorem uniuer salem,sed uniuersaliter,scilicet in quocunque, quandocunque & ubicunque inuenitur, de se sensus est uniuersalis. Nominaliter autem,cum dieitur, quod color in communi intelligitur, stitur εe diffinitur,prout est abstractus a conditionibus individuantibus,& sic non cognoscitur, nisi ab intellectu. Et quando dixit S. Thomas, quod sensus facit universale intus in anima, intelligitur per viam inductioni in quantum confideramur ab ipso omnia singularia, de sic nulla apparet contradictio indictis eius. Potest etiam Ze facilius solui,dicendo, quod sensus ratione potentiae comparatus ad obiectum est de re uniuersali.
comparatus vero suo mui, qui est sentire, est de re singulati, & sic patent diuersa dicta Sahomae sibi ipsis esse consentanea dici
IN PHYSIC ΑΜ- CONTRA DIC ΤΙO PRIMA.
l A N e et v s Thomas r .lib. Phys lect. vltima dieit, impossibile est mare.. tiam primam generari,vel corrumpi, sed ex hoc non excluditur, quem, per creationem in esse procedat. oppositum huius videtur sumi ex di-ictis eius I.par.q-3.M. .in quo quaerit, quae sunt illa, quae creantur
Deo, fle ait: quod sint res commutae subfistentes, & propterea dicitur
Gen.e. I .In principio creauitDeus coelum Be terram, sed coelum S te
ra sunt res compositae stafistentes, materia vero prima, neque est re composita, neque subsistens, igitur non poterit procedere in esse petr creationem, quo
modo ergo stabunt hae duo dicta simul co Nis
295쪽
CONTRADICTIONE sCONCILIATIO. NIsi dieamus , quod antiqui Philosophi , paulatim, Ze quasi pedetentim in
erauerunt in cognitionem veritatis ipsius materiae primae, a principio enim quasi grossiores existentes,non existimabant esse entia, nisi corpora sensibilia,& ideo aliqui ex eis posuerunt aquam esse primum principium materiale omnium i aliqui vero aerem, seu vaporem aliquem: 3c aliqui unum,aliqui vero alterum, so- Ium Arist. & Plato venerunt in cognitionem aequalem ipsius materiae, licet & ipse Arist. repraehenderit etiam magii frum suum Platonem de essentia ipsius materiae . quod non est
magnum,& paruum, ut existimauit Plato, sed est subiectum transmutationis,quod modo est Lb uno termino, modo seb altero. Si hoc est aeternum & perpetuum. a parte anta ν& a parte poster quia omne quod fit, componitur ex sit biecto,& ex aliquo alio,sed mat ria prima non potest componi ex aliquo subiecto, & ex aliquo alio, quia tunc quaereretur de illo subiecto, ex quo sit,&sic de alio ex consequenti procederetur in infinitum, quia imporii te est aliquid fieri ex nihilo, propterea sequitur materiam esse aeternam, & non esse factam,aut priauctam a Deo. Sed haec ratio Arist. concludit utique de fieri particulati,quod est de so a in formam, siue substantiali, siue accidentali, sic enim impossibile est materiam produci,scilicet ab agente particulari 3c per transmutationem: sed non concludit, quod non possit fieri, & creari , Deo tanquam ab uniuersali principio essendi, a quo omnia emanant, de producuntur: scuti ens per participationem necessario eausari debet ab ente per essentiam sicut ferrum ignitum fit ab igne,de quia materiae primae cono venit esse per participationem, sicuti de omnibus aliis rebus a Deo,conuenit tale esse,Iicet diuersimodEt propterea sicuti omnia alia a Deo sunt producta ab ipso per simplicem
emanationem, parilarmiter dicendum etiam est de materia prima, quod sit a Deo glorioso producta. Quam veritatem notificauit ipsemet Arist. x.Metaphyctex. a. quando dixit. Maxime ens,& maxime verum esse causam omnis entis, di omnis veri, sicut maximEcalidum est eausa omnis calidi r at Deus gloriosus est maximε ens, de maximε verus, ut ipsemet etiam Arist. ia. Metaphys. docuit tex. 39. quando dixit Deum esse animal sempiternum de optimum, a quo ceelum ερ natura pendent: de cum verum vero non contradiis cat . propterea Ap stolus scribens ad Rom. i i. dicebar,Ex ipso. ει per ipsum ,εc in ipso sunt omnia. Et ex hoc excluditur opinio Dauidis de Dimando, qui dixit Deum esse materiam primam, ut notat S. Th. I.paLq.hart. 8. Excluditur etiam opinio Manichaei,dicenistis materiam esse diabolum aliquando, aliquando vero dicebat diabolum esse Principem materiae. Quae opiniones omnes damnatae fuerunt in Concit. Toletano primo, de authoritate Leonis Papae confirmato:&excluduntur per illud,quod dicitur I annis primor omnia ,eripsiam facta sunt de sine ipsis factumest nihil.Etad formam contradictionis dieω- dum est, quod licet materia nou sit producta in esse per creationem propriε, est tamen producta in esse im priE, pro quanto sticimus, quod creari est quoddam fieri, & fieri ordinatur ad esse rei, unde illis proprla conuenit fieri, de creari, quibus conuenit esse ,h conuenit propriE subsistentibus, sine ii ne simplicia, sicut substantiae separatae, siue sine composita, ut substantiae materiales: Si quia illi propriE conuenit esse . quod habet esse subsistentiae, atque labsistis in tio esse . illud autem est c6mpositum, de subsistens, pr
pterea compositum, & subsistens propriE creatur, de fit, sermae, di accidentia conereantur de confiunt: sic etiam dicendum est de materia prima , quod non propriE creatur, defit, sed concreatur 6c confit cum ipsa serma, ut docet etiam Caieta3. par.q. 6 a. loquens de gratia Sacramentali,quae non creatur,sed anima ipsa grata,est illa,quae creatur.
i A N c et v s Thomas x. Phys. lect. ait quod homo generatur ex materia, de ab h in quasi ab agente primo, S a sole tanquam ab am te uniuersali, via de sequitur quod anima, quae est forma hominis, te iamateria, vadevsqne ad animam rationalem se extendit considerationaturalis,quae est diformis. Oppositum huius scripsit I . par. q.so. r. a. - ubi docet animam non posse fieri ex materia praeiacente, neque corporali,quia sic effetaaturae corpore eque spirituali, quia sic substantiae birituales ad in- D uicem
296쪽
nitem missi rarenti iri necesse ergo est dicere quiHrian satvrim petet attonium di Manima amiis fit per creatio mergi, homo nore fit ab is,mlud, di a siue uilutaeductamur de potentiam-riae. vel homo ipseMe t astunam, vel sibi imae, rura generaret, quae omia sunt falsa. r. z- Irca contradictionem istam multa essent dicenda de creatione animae. &deisnes antla eiusAlum virqui vobieruntq amessi de substanti, Deiri esse a Deo creatam,sto fimauenni Angeliso qui fuit positio origenςs,qui non latum animam primi hominis sed animas uramur in holmnuiuat teήorporam Muscum nugelis creatas potuit , di propter tac Momit omnes ibiti itias 'pirituale , tam amma quam Angelos pquales esse secutae r sus nature t ditionem , sed solari meri distare. fic quia quaedam earum corporibuae Muciar, quae se in animae hoc n-ves Uinium corporam, quaedam vernit, satraxitate fecundum diuetia soccines manis utit; Aliqui vero dixetunt animas hominum propagari ex substantiacarnis . scuti s ruta Luciferiante. uomuiri inmot Teatullianistae asserebant animam fili, esse ex anima patris, veluti corpus ex corpore. Multi etiam inter Armeno dicunt animas fieri,quen admodum ignis excutitur a ferro,& i silice,sic o quando coniungitur vir cum foemina producitur anima adsti litudinem ipsius ignis . Becum essem Romae, vidi aliquos istorum Armenorum,cum quibus etiam longam disputationem habui,& pertinacitet deseruiebant opinionem istammtinptina cum m opinio peruenie in Maleo-- morum Inquisitinum,duo itietumi etiam capti Scamerati,& abiuraueris hanc haec iam, mplectendo veritatem, quam docietis ancta Romam Ecelae ira atrimis. 4ps rationales a Deo creari, fit in sandi reporibus . vi Micra Beatus Bogustimui libis de Ede asticis dogmatibus.quodani erationalas honsensinantur pe eoi tinnidised a Deo mean rati& simul iniunduntur corporitatis, de cum hoc etiam stat, quod homo romium produ cat, Seuuod sibi simile generet, in quam Mn per virtutem se ius ei clisponitur mae ria ad ceptionem ipsius animaeequia ad hoc,'qod alii id ricatur effectiαὶ producere quod compositum,non exigitur, quod faciae omnes eius partes, det tequnitur quod faciat aliquam eius partem, sed suffieie. qtaod emtiuεcauset Uoniunctionem partemo rabus partibus, de exquχ coniunctioneresbitet illud compii erum, sienim a as produ--ndo Compositomeequiratar quod iaciat φmne artes eius,sequereriar nullumagensitam te ruere aliquid coiripo im, ει generare sibi simile tunde nedum homo noa generer hominem, sed neque leo seonem de bos bovem. quia non faciunt materia male, que etiam dealbans artificialiten araetem iaceter par etbm album, ia neque paria. eam, neque albedinem producit sed addit unum alacri, & posito per pomoile,vel per impossibilo, quod forma bouis praeexisteret ante generationem eius,& bos generans ei etauta vimitis imaerando eomunm: et sormam cu materia, nihilominus ines eausa trulms impositi stilicet bonis, liret larinaeuis prat exiliat, Et quia in generatione homi. nis taxi. at actiones,ae duo terminiit inseca earum; una actio, quae est simplex emana.
tio, seu crmato prima causa, scillaeo Deo gloriose saltera voo actio est ab ipso semine tanquam abinorumento animes istaelestiuae ι propterea anima intellectiva in istanti, quo D. Mutadiso, scilice dessesquiaest subsistens, ac promi E creatur, ut docet LT m. 3.ροτ . .ar a Mesbimopriε competitesie, de fieri, sortitur etiam di modum essen-dr,qma inest cor ri organiem mi materiae eorporali tactus substantialis talis autem modus essendi, stu inesse, potest ni duplicitur; Vno modo εro relationeactu li vo insister an an materiam; aliomodo pro fundamento illius, quod tuhil aliud est . quam materiam esse afui&rmaliter per anima tu popinetaci genus substanti nisu tela. Eonit, et ista .nissendamemalis potest esse ex parte formae, quia est animavisse, quas maliteriectactu in specie irimati substantiae; ερας parte materiae,quia est materiam esse Min peraniumn .di propterea aalmopsa rationatisaalominus intrivimus erratio nis in istanti primo, quo Sortes uinpitiessemuo veroad sumn modum esse fidi . Gineffi ueterminat creationea sic innitanter, re propniam dicitur,quod e parte materiae in propriim te nus actioninhumanae seminis,stugenerationisi de ideo solet fieri illa distincti quod anima duμiciter tonsideraria rivei quo adesse,ae sic creatur a Deo j vel quoad tueari de sic o Arme generat te quia Uioa-- οι corporis dicitur esse geo
297쪽
nerationis terminus . Non e goes eos tradictio aliqua ii dictis S.Thomae, quia ea, line dicta sum ab ipso i. pissantelligenda sint, quo adesse. ει terminum generationisi quRlvero prima. re scripsi intelligentis v iant, quo ad esse ipsius animae, quae a Deo
posse esse infinitam in actu i quia infinitiani in actu es, quantia leue auantum estinuisibile, substantia vero est indivisibilisl stantia infinituinesse n potest. Oppositum huius seripsit v. para .art.I. ubi punit in initum esse illud, quod est irreeeptum rua omiureceptiuo . de quia ivbstantia Dei glosetosi est maximὸ ime pes Anin se actus puris,st perse subsistensi hin e sequitii r Deum glin 1os,m- maxime infinitum: Sed si ex Mnno dicto, S. Thomae infinitum est divisibile, di exa.di habetur,ssibilantiam Dei esse indivisibilem . quomodo pinerunt coacti ν& stare fi mul haee duo absque repugnantiR .
.. , ontradictionem ' istam solute Sanctus Thomas sume od imum Metaphys. lect. io.ubi declarae, quid sit infinitum. de quot modis dicitur infimium, aust reus infinitum propriE esse, quod mensurando pertransiri non meis r tot ergo modis dicitur infinitumquot movis dicitur impertransibilervmi 3 autem dimini quatuor modis: quor primus est,secundum quod infinitum, sim impertransibile dicitur, quod non potest transiri menstrando, eo quod non est natum secundum filum genus peteransirit sic dicimus punctum , aut initatem. aut aliquid , quod non est quan eum.& menstrabile esse infiititu, seu impertransibile, perquem modum vox dicitus inuisibilis, quia nos est de genere visibilium. Secundo modo dicitur infinisti. vel .impemansi. Aile, iod nondum est pertransitum, licet inceptum situ Tertio dicitur illi infinitum, quod st transibile. tamen propter aliquod impedimentum pertransiria: on immite sicuti est protanditas maris, vel altitudoxoeli. Quarto dieitur infinitum illud. 'Eaptum natum est habete tranfitiopem ερ terminum, secundaim .suum mous , sed vim harue, puta si daretur linea aliqua sine punctis terminantibus, vel stipetficies istfinita, acit ut pus infinitum. Dicitur etiam aliquod infinitum in entitate,nempe quod perfectionem .m inae iasna essentia habet illimitatam,de compraehendie perfectionem totius entis: opposito mo . do finitum dicitur, quod habet in sua essentia limitatam 3t eontractam perlassicinem ad aliquod genus, de sic infinituminentitate soli Deo eisnuenitidi alio modo daeittae innes . . tum negati υε, idest, quod non habet finem; ει nedum ipse Deus hoc m6do est)nfinitus, . sed etiam omnia, quae in ipso sunt, quia nec ipis aliquo finitur, nec eius essentia, necta Pientia, irec potentia, nec bonitas. unde onmia in ipso sunt infinita: himistiani est quod aliquidistinguunt de infinito, dicendo, cpiod aliquod infinitum dicitur in vigoreὸ quia habet potentiam operandi infinitam, quae miidem pistentiacum fit,invia, sequi more Dr- actum, unde quantitas potentiae sequitur cauantitatem adius riVnumquod recenim tan. ---- -'abundat in virtutu agendi, quantum est in actuu sed Deus est aut ramisi triuia -- 'non fiuisur nisi dupliciter ;,Vno modo ex parte agentis, sicut ex voluntate artificis, inlisam. pulchritudo domuS recipit quantitatem Ac terminum: Alio modo opisve recipientis. sicut calor in lignis terimnatur,oc quantitatem recipit, secundum dispositionerniligno
ruma ipse autem diuinus actus non finiturex aliquo agente,quia non est ab alto,sed est a se ipsoriim; finitur ex ali pro recipilae,quia in eo nulla est passiva potentia tanta cum sit actinpurus.non receptus in aliquinest enim Deus ipsum esse summinnuli receptiv εὶ propterea dieitur infinitus nem rubi quod ex hoe videinpoterit, quia eo minis est terminatum ad speciem hominis aquia est receptum in natura humanae speciei. .de fimi est de esse equi,vel cuiussi tereatu Utae autem Demino non sit receptum in aliquo sed fit esse purum, non lunit tinnad aliquem modumperfectionis ineati, sed, Wtumefisin se habet: α sicut effeta v iersaliacceptrum ad insitu is eoisi hiemi e .ua ii
298쪽
num et eum sit totum in se, de ex se,& per se, potest se extendere ad infinitum,& propterea dicitur,quod habet potentiam infinitam in vigore. Datur etiam fle aliud infinitum, quod vocat infinitum in duratione, & est illud,quia durat tempore infinito, sicut motus, tempus,coelum; & tale infinitum, ut infinitum est,consideratur a Philosopho naturali, sicuti & aliud infinitum,quod dicitur per indeterminationem ad recipiendum, veluti potentia materiae primae, quae dicitur infinita,id est, indeterminata ad formas. sine limite fletermino. Est di infinitum in quantitate,puta continua, vel discreta quae si fuerit abstracta a materia sensibili dicitur infinitum Mathematicum; si vero non fiterit abstracta dicitur infinitum Physicum: quod potest etiam esse duplex. vel in actu. quod actu habet magnitudinem infinitam, aut multitudinem, vel in potentia. Ex his patet solutio ad sermam contradictionis, quia quando dicebat S. Thomas 3. physic. Infinitum esse diuisibile, loquutus est de infinito quantitatiuo, de priuatiuE,&hoc modo substantia non est infinitar quando vero dicebat in prima parte, infinitum osse irreceptum, loquutus est de infinito negatiue, At sic substantia Dei est infinita. Et si diceres, Finis nequefinitus, neque infinitus in, sed substantia Dei est finis omnium, ergo neque est finit neque infinita: Respondetur,quod concludit argumentum hoc de infinito priuatiu , non autem de infinito ne
A N crus Thomas . Phyclect. .in expositione sui textus ait, quod locatum tendit in suum locum desiderio suae conseruationis r unde unu- quodque naturaliter fertur in locum suum, quando non impeditur, sicut graue fertur deorsum,& leue sursum. Oppositum huius scripsit loctione 7. in expositione 46. text.eiusdem libri,ubi asserit, coelum esse I cum ignis , & ignem locum aeris,& aerem locum aquae, & aquam locum terrae: sed terra non naturaliter, & desiderio sitae conseruationis fertur in aquam, nec aqua in aerem, quia tunc graue naturaliter ascenderet sursum, .
Quomodo ergo stant ista duo simul, locatum naturaliter serri ad locum, & terram non naturaliter, sed potius' violenter tendi ad aquam suum locum, quia naturaliter potius tendit ad centrum, quod est inferius, non autem ad aquam, quae est superior terra .
CONCILIATIO. H ας conrradictio dissoluenda venit ex dictis s. Thomae, ut nullus alius Doctor
loquatur in contradictionibus istis,nisi ipsemet Doctor Angelicus, de alterum eius dictum dubium,per alterum declaretur di intelligatur. Ipse enim in opusculo de natura loci,quod est opusculum secundum, narrat diuersassententias ει opiniones de loco dum aliqui dicebant, locum esse spatium,propterea, quia locus debet esse aequalis locato,& hoc spatium non substantiam: sed solam quantitatem & dimen. sones exili imabant. Aliqui vero affirmabant utique locum esse spatium, sed illud spatium non erat rea te, sed vacuum quoddam,cuius esse est carentia corporis, ita ut repleri Possit. Aliqui autem affirmabant spatium illud non esse quid distinctum a corpore, quod est inter extrema, ut spatium vasis interius non est aliud quam ipse aer, cum plenum est aere,aut aqua cum plenum est aqua, aut quodvis aliud corpus,quod illic est. Aliqui dice- hane, locum esse materiam. Aliqui .rmam. Aliqui superficiemi de quia insuperficie duo sunt, alterum ipsemet superficies, & hoc est subiectum loci, alterum vero est virtus conseruatiua ,& hoc est ipsius formae, ita quod tota natura loci, sit ista virtus, superficies enim subiectum est non de natura eius: & propterea aliqui reponunt locum in secunda specie qualitatis. Nonnulli vero distinguunt de loco dicendo, quod dupliciter proferre sermonem possumus de eo: Vno modo materialiter,& sic locus est superficies; Alio modo fumaliter,&sic est relatio quaedam: haec autem relatio alia est continentiae, qua locatum continet;& alia est relatio distantiae quam habet ut fit immobilis. Multi vcto dicunt, locum esse in praedicamento Vbi, quia illa, quorum sunt eaedem species , sunt idem petius, sed locus& ubi habent easdem species, purasdrsum & deorsum, ergis sunt idem xcausa de propterea dum quaeritur de locato ubi est λ puta ignis, Respondetur quod este sursum:
299쪽
sursum: & ubi est terra respondetur . quod se deorsum. Patet ergo praedicamento,ubi assignari debet. Hine etiam est, quod Iosuendo de immobilit e durea dicunt locum esse mobilem, non quidem per se,sed per accidens ad motum subiecti dux mobilis autem dupliciter intelligi poterit; Uno modo, quia admotum corporis, quoa
in Ioeo est, nonnecessario mouetur , sed manet loeus recedente corpore; Altero tria: modo,quod non mouetur illo motu, quo mouetur corpus ad ipsum loeum: non 'in veluti albedo,quae mouetur aliquo modo motu tendentis adalbedine;non sie aute lacum sed ipse manet,e pus est illud, quod mouetur ad ipsum. & non locus versus Iocatu- S.Thomas addit postpositis omnibus his, quod locus est se cies eorporis conti tis,fle immobilis,non selum motu locatus d etiam motu continentis: Ude si sit nauis aqua fluuit, quae mouetur, magis utitur ea tanquam vase, quam sicut loco continente. propterea quod unitas loci accipieta est secundum ordinem,& situm ad primum locans, quia loeus ipse non istum est continens, sed est continens fit conseruans, nihil autem l . bet rationem conseruantis alium,nisi per virtutem,& inflirentiam corporis cplestiatu iam recipitiseeundum quod est in determinato situ,& in determinata distantiar de hae meaiasa, quare aliquid. habet rationem Ioci per comparationem ad primum Iocans. Quia loeus immobilis est , propter hoc medium coeli, quod est centrum, & vltima superficies corporis circularis, quae est coelum, sic se habent, quod hoc dicitur sursum, illud vero deorsumiquae sunt duae disserentiae loci, haec autem minime manent immobilia, centrum semper est immobile,coelum autem licet semper moueatur, tamen semper est in eadendi distantia quo ad nos; & secundum istam relationem locus semper dicitur immobilis equia licet baculus existens in fluuio semper moueatur, de se nauis in mari, tamen semper remanet idem ordo,situs,relatio totius fluuii ad centrum, de ad coelum: de fie Etiam mare. Et propterea locus dicitur immobilis,lt superficies continentis, St Iicet motus imeati non sit ad ipsam seperficiem locantis propter superficiem, sed propter virtute seruatiuam de larmativam locati; de ideo eum virtus formativa terrae sit frigiditas, causatur ex tanta distantia ad primum calefaciens, quod est coelum. 3t inchoatio is, virtutis est in concauo aquae, perfectio autem eius est in centro, ideo terra i turi a centrum,de non ad si perficiem aquae: ει inde est, quod terra est simpliciter grauis, virtus autem sormativa ignis est caliditas perfecta, quae est completa in concavo orbis lunae, propter quod ignis est simpliciter locu . Ex his ergo soluitur contradictio, quod lo .
tum tendit ad locum suum naturaliteibratione virtutis conseruatiuae, de sic terra ad ce trum,non autem ratione superficiei continentis, de propterea non naturaliter sertur ad superficiem aquae,quia aqua est locus continens tantum terram, de non conseruaast ac si dicamus,quod locus est duplex, vel ut conseruans, vel ut continens. Patet ergo nullam
A N C T v v Thomas v. Phys. lect. q. dicit, tria requiri ad continuati
nem motus, suorum primum est unitas speciei , secundum est unito subiecti, tertium est unitas temporis. Haec tria praedicta requiruntur, ut sit unus motus continuus simpliciter. Oppositum huius scripsit r.p.
q. 13. art. I. dc 2. ubi loquens de motu continuo de discreto Angelorum, vult ad eontinuationem motus requiri etiam continuitatem magnitudinis:quod expressit primo sententiarum clarius, dist. 37. q. . an.2.dcCONCILIATIO. PRO solutione huius eontradictionis selendum est illuδ, quod tangit Arist. s. NULtex, 2 3 .quod ma ximὶ facie ad.eognitionem huius, hoc autem est scire ea,quae lane simul secundum locum, di sent illa, quae dicuntur esse in eodem loco proprio, ad differentia me rum,quae sunt sunt in eodem loco communi, puta in coelo. Separata seeundum locum illa dicuntur, quae existunt in diuersis locis, viduae aquae existen tes in duobus ciatis. Tangere vero illa dicuntur, quorum extrema sunt simul, ut duo lapides
300쪽
pides se eanFnt, quorum perficies simul inhaerent. Medium illud dicitur, in quod
prius peruenit mobile,quod mouetur motu contiis , qtiam ad extremum, ut si lapis moueatur acqlo ad terram, prius peruenit ad mediam regionem aeris,quam ad superficiem terrae. Continuum vero illud dicitur,cuius extrema sunt unum, vel cuius partes coniun- itur ad unum terminum communem quod est principilam. εκ finis illarum partium, vetinea,cuius partes copulantur ad punctum. Secundo sciendum est, quod aliquis motus disitur unus genere seneralissimo, ut est ille, qui reminatur ad rem unius praedicamemti, Et sic omnes alterationes sunt unus motu , & omnia aumenta & decrementa sitne unus motus ratione quantitatis. Secundo aliquis motus dicitur unus specie subalterna, ruta terminatur ad speciem subalternam,& sic omnis coloratio est unus motus. Tertio aestur aliquis motus, unus, qui terminatur ad unam speciem specialissimam. t omnes dealbationes ad albedinem,& denigrationes ad nigredinem.Quarto dieitur motus unus numero. qui terminatur ad rem uuam numeros Vt haec sanatio dicitur unus motus numero,quia ad unam rem, puta hanc sanitatem, quae est in socrate, terminatur. Et ex his ostendit Arist. 3.Phystex. o. quod ast unum motum numero simpliciter requirutur tria,
stitieet mobile,quod mouetur, ad quod, quod dicitur esse terminus ipsius motus, & ia quo,quod dicitur esse tempus, in quo fit mcitus . Et tota dissicultas,& dubitatio solet effarespecta subiecti,quia quaiao descendit aliquod animal a media regione aeris, incessanister, di in media via, posito quod moriatur, tune est dissicultas i An hie motus sit unus de
continuus λ quod non fit unus fle continuus paret,quia non est idem mobile, nam primo erat animal viuum,& deinde e tactum est mortuum,sed viuum,St mortuum disserunt sp
cie,ut animatum & inanimatum,& similiter etiam quando descendit gutta aquae,& eadie per aerem . & in medio fit grando εc lapis, cum ibi non sit identitas mobilis, videtur etiamquod neque est unitasin continui eas motus. Sic etiam est difficultas de motu, qui se in elinda, pila videtur,quod fit discontinuus, Et sic de motu pulsantis chordam, & dehaculo,cuius medietas est viridis, de alia medietas est fiecatae omnibus istis est difficulis eas respectu subiecti. Ad qiue omnia, si ta vim re sermonis respondere velimus, dicere possiimus, motus istorum subiectorum non esse continuos, quia non iunt eadem numero subiecta,lieri aliqui dicant hoc contradicere sensui & rationi: tamea decipiuntur sicut idi sensus urultoties decipi possunt per acciden ut scripsit Themistius x.de anima, δι hoc vel ratione distantia et ratione dispositionis organιvei ratione medi, Sed ratio potius suffragatur nobisan-parte, quandoquidem si versim est, quod ad continuitatem motus requiritur unitas Si continuitas mobilis, & in exemplis supra adductis non est eo tinuitas mobilis, manifestum estiquod ratio naturalis dictat, motus illos non esse eontis numi propterea optivi S. Thomas s. Physdeclarauit continuitatem, Si unitatem motus debere illa tria hia ere, quod. ad quod, ec in quo, de hoc loquendo de unitate intrinseca .ru mimali,non antem de vastate dc contina italeextrinseca,quia ad hanc continuitatem extrinsecam plura alia requiruntur,inter quae dicit .eci magnitudinia qua ipse S. Thomas loquatus Berat prima parte. Et si nullis interuenit contradictis, litin in uno loco loquitue de continuitate de unitate intrinseca, de in alio de initiae de aliauitate e
A . O T vs Thomas 6. Phys. lect. 12.ia expositione gMt .loquens eo tra Democritum ponetem Athomos per se mobiles; ruit impartibile, seu indiuisibile nullo modo moueri,quia omne quod monetur, aut m uetur quando est in termino,a Mo,aut quando est in perminoad quem, aut quando pestim est in uno de partim in alio: non primum quia tuc inripit motus: non secundum, qui amaeo uetus inmotos e diminatus,ergo tertio modo,& sic illud, quod mouetur non erit impartibLIe,sed diuisibile di partibile. Oppositum huius docuit ipse S. Thomas prima par. q. 33.