장음표시 사용
311쪽
A N c Tvs Thomas illux.Metaphytain.1.exmicang,8t tri Ieitatio. nec Cathegoricἡ tanian ex parte hast,itus. actus, ει obiecti obam. iquia omnes homines natura scire desiderant. de naturali duntax t , ac inon elicito desiderio axioma Phyloisphi interpretatur, ex naturali:
hominis mollisationead intelligere &stite M. que inclinatim habet ut moueatur deorsum; & materia appetit Hrmam, & hominis intellectus modo, attaemii reenti x, Palaia confiderati quae omnia mn nisi de naturali hominis inclinatione ad scire interpretari poterunt. Oppositum a. q.. . N. t.8Mee, quod sieue homo naturaliter concupiscit deIectatio a venereas, ' cundum naturam corporalem , ita secundum animam naturaliter desiderat cognos
aliquidi unde Philosophus dicit in principio Metaph. quod omnes honunes naturalitastire defiderant,ubi D. Th.de appetitu secundum animam,idin elicito & ratisnali ri
interpretatur. Haec autem non cohaerear, BAEM.' .. e
HAne eontra dictionem quidam istinentes, in eam totum adducunt s. - .
utrobique di xliblIde appetita natueali explicuerim hylosephumen quod ip-rsum scire appetere. v ne est toti speeiei. Alii vero in oppositam stare
etiam diuertunor, quod de apperitu elieito Ae raticinali perpetuo D. II h. ssime. anterpretatus illam maximam, omnes homines natura stiredesideranti supponunt isti . . quod actus Hieitus potentis appetit iuὰ tationalis, quamuis sediber quoad exercitii ii determinatus aurem, quoad specificationem,in naturalis eat. --ut actus eiusdem est ipotenti eum Hemali et per lenos fine dinili eum obiactorum voluntatis. xvoluntas bio natura fundatur.& per eonsequensae dum proprium imis naturae rimi si: itaqueὲ quia homo nataraliter appexit stire, ei in voluntas quoad specificationem ae Uscire, iquod non ad elus ophositum ei determitinta,quarrulis respectu huius vel ilit scire.libe ira respecta exerciti, maneae. Ex his inret ad contradiarentem,quod nulla fies et inua nTN lib. s.Metaphin il lis eribus ratinnibas derappetitia, rationali, intelligi: Aristot item, trim dicitae in tertia ratione , quod: homoeoniungitvn subminijs separatis per inmeelligere; de ii, seeunda habet, quod intesIigete est. pr eiaci ratio homiliis ι in prima vero qnod stire est peopria operatio hominis secuniam potentiam intellecti me quae . omnia non desiderantur ab homine si desdrelo rationali et intellectiuo. Ad illud vero quoa Authores primae opinionis obiiciunt,quod appetere Mum scire. comitiuae est toti. species ergo ex innato fiaturali desid io provenier explieatyr autem, quodi appetere tinium scire, conuenit loci species humanae, se adam appetitum iandatum in natura specier humanas ιερ quia appetitus rationalis non est inclinatio praeei Mappetitiuae potentve in suum iectum,ut vult Scotus,quran nonnulli ex nostris.imitaretur, propterea ne 'satur cun sequenti ergo ex innato appetitu.& narureste , io εια sed, eris ex appe, fixurationalina raliquo ad OcciMationem actus, liberavero quo ad exerciti iamr ω is, as . sussis it ad naturalitatemve verificatur in on ibus, velim utibus. Ηκe avum tanti inuriis M. quamuis acuta, dc communior sit inter Doctores, dissicultatem tamen implicat de rati nes D. Th lib. r. Metaph. ubi naturale desiderium ad scire explicat, pro ea propensione, atque inclinatione appetitiuae potentiae rationalis, in suum obiectum, considerando intellectum,ve est potentia omnia,& naturaliter ineli natur ad intelligere, de stir sicut gra ue tendit deorsum,& materia appetit sermam. quae de appetitu elicito non possitne interpretari. mate supposito. quod actus sit naturalis, quia ad ipsum inclinat natura;hoc autem d liciter contingit,ut docet D. Tho. I a.q. l .art. 3. cor.primo quod totum perse
312쪽
eitur a natura absque apprehensiuε virtutis operatione. Seeundo quia ad ipsum natura inclinae, & non perfieled iswe apprehensivi, emi priori mo eue tendit sursum, &graue deorsum ; posteriori vero modo,nlotus de actus, tu mi appraehensivae, tum vero appetiri uae.mtuti dicuntur mixtor ies, quia in ipsam naturam sicut in priurum principiun
rsdus turi Ex qua disti Mym liquee, quod hus appraehensivae Mappetitiuae virtutis.1a Miura rationali, ve intehisere& seire ver&λει velle bonum in communis quidquid sis is p rei lariqu'ai exercitium actus ob innatam libertate praeuia indigerentia iuditii rationis io quo suadaeqe) sunt naturales initiatiue, ex innata propensione, & incliis time natur erationalis adsister completi vero per actum elicitum perficiuntur. D. o.ergo lib. i. Metaph. de desiderio naturali ad scire initiatiuE interpretatus est philosophum, ex naturali appetitu,indieo ex propriis principiis toti speciei humanae: sed in secunda secundae, te appetitu & desiderio rationali, prout est actus elicitus, quo inclinationaturae rationalis ad scire peracitur. he ita omnia suist consona: Neque Magister Aqua-
rae, quae ad conuertationent clytiem: siegi ad ultimum sinem ordinastur. Oppositum huius docuit a x q.98. artic. I .a 1μrgitin sit ex ' nicverba Baec uelis coo. Dedi eis pracepta non bona,& iuditia in quibus non viventiqnod o tuus loquitur M praeceptis xerimonialibus, quae quidem dicuntur non bona, quia gratiam noue erebant &e. E his sta se erunt di uinitus data a Deo,ve patet in libLeuit. pet totum. Noa ergo Omara ex diuini insolata ordinat ad veram scelicit rem,sicin dicitur lit a. M δ , oi in in tua ,
AD quod respondentes. dicimus nullam ina penitus contradictionem, quia
praecepta legis erant bona in se, eo quod erant contentiva iustitiae, ut inquit Rabi Salomon, sed non erant bona transgretaribus, qui puniendi erant grauius poli agnitam Domini vo tantatem .& iuditia in quibu. noa vivent, idest morientur,quia praecepta inditialia in pluribus casibus dicebant monem inferendam tras gressoribus. Aliter dicitur, quod quamuis haec lax pisceptorum cerimonialium immediat ε non ordinaret ad veram isticitatem,mediat ε tamen ordinabax. Npn emini habebat vim med i perfecti ad beatitudinem, quod est proprium nouς legis, quε iussitiam ερ gratiam continet, sed solummodo, ut inquit Apostolus ostenilabat peccatum , ipsum probibebat,de disponebat ad Christum venturum. Cceterum non iustificabat attestante Apostolo Rom cap. si Abraham ex operibus legis iustifieatus est sabet gloriam, sed non apud Deum: de loquitur de lege, quς comprehendie prseepta cerimonialia de diuino cultu, se iuditialia de iustitia obseruanda inter homines.&moralia de actibus viri tum.ve docet ,.Th. I a. q. ro . M. I a. vel potest diei,quod Erechiel Propheta Ironice in illis verbis in persona Dei loquitur. sicut ex antecedentibus. subsequincibus verbis patet . Exacerbauerunt me filii lsrael in deserto, de in prςceptis meis nonambulauerunt, iuditia mea non custodierunt,& cibata mea violaueruntide comminatus sum, ut effunderem sutorem meum super eos,de implerem iram meam in eis ut disperemis in natio 'Ec ventilarem in terras,ergo,& ego ded i eis ρος epta non bona,& iud tra in quibus no eluent λ quasi dicat, non,quia prscepta bona dedi eis, sed ipsi noluerunt ea obseruare, ut viverent in eisin boni uereat. Sed se Massiliuio magis est ad psopositum, di contra.
313쪽
Tvs Thomas Istua. Metaphys sect.1.lnealce. inqui , ii sanie , lin Mathemati is m,n sit num Mue philosophus insta lib. tr.
pi ouat, di quidem Mathematicalia realia entia sunt atque re
primo certitudinis gradu mehfit bbieetiim . oppositani affr- . quod Mathematica non sub istunt stharata fi sie subsisterent, esset iis eis bivium, scilicet ipsum
HAne eontradictionem quidamsoluunt. dim,mendo ει bono in inibile boni,
de de bono,quod est esse,& ipsum quodquid est: & priori modo in Mathemaebcis non reperssur bmum ,εout ne ne unisse fibradine finis, posteriori vero modo est in hii ld, quis est binitim eum liabeant eo. & quodquid est . Vel distinguendo,quod Mathematica dueliciter considerantur; primo secundam esse; Secundo prout sunt abstracti et dumetationem, be hoe secundo modo nullum est inconueniens in Mathematicis no n esse bonum: nam cum ratio entis sit prior coeteris,a ratione qstinet potest. verumhε duq Blistiones sicut inter se contradicunt, ita e tradictio. hem in dictis D Thbinon conciliant. Dicitur in prima istutione, quod io Mathematicis est,id quod est bonurinae est esse,& ipsum quod id est, ut ipsi explicane: hoc autem esse Mathematicalium formaliter loquendo, non ere nisi illud esse abstractum feeundum tionem,non enim a parte rei sub me, neque habent esse nisi in senfibilibus,iuxta peris paretieamdb-nium quidquid Piragorici, Platonici,&Herculei falso fuerint arbitrati sed in seenuda tisione negator honum reperiri in Mathematicis, prout abstrahuntur seeundum rationem. Igitur atradictimnsblutionibus auget dissicultatem ineontradiactione S.T .prisertim cum secunda solutio deducatur ex dictis D. Tho. t par. ubi supra. Potest tamen defendi utraque rςreeit. a conciliatio,explieando D. Th. cum D. Thoma in prima parte, supra,qui assignatis rationem,quare in Mathematicis,quia sunt separata a materia secanduin rationein si non secundum esse non est bonum, inqui nocesse
.iare: in conue Aeos,rsim ratio entis sit nior quam ratio boni, quod in aliquo ente. secutidam
οὐ eisiam rationeri,nori sierat boni, ac si disrar D. Iho. quia abstrahentium non est menda inmMν ι.ε. prima thtellectus operationi,de ratio entis sicut est prima.&vniuersalior qua ratim onrita in abstrictioue,ti confideratione Mathematica poterie esse obiectum,de terminus,ninconsiderata ratione honi. At hoc modo non est inconueniens secundum rationem. idest secundum eam abstrictionem,& conliderationem Mathematicam, quod in aliquo enis non sit borum i caurum secundum esse Mathematicilia cum imi vera entia realia, bona sunt. Verrum haec interpretatio poterie etiam applicari ad Metaphysicalia,& Naturalia, scilicet conii ter indorationem entis, quae prior est, non confiderari ratione boni. Nam bonum est passio tanstendenta lis entis, de cam eo couertitur, adhue in abstractione Mathemati ea ,inquI habetur conceptas lamiae,3c actus, de Wisieneeessario habet rationementis,igirur in omni scientia absq; mεdatio poterie considerari ratio entis.vel talis entis. non eonsiderata rahlbheboni,vel talis boni,caeterarumque passionum entis. Deinde ver 'ha Saho.nori ad rationem, idest intellectus eonfiderationem, prout ipse super Boetium de Trin. satis ex eat referenda sunt non enim de modo abstrahendi, vel cognoscendi eontrouertitur j seMd formalem rationem Mathematicalium,quae ve entia sunt,& eLis obiectiuε dammam cum iundamenti, in re non habene, ficuli.Logicalia entia, igitire in seipfis is filitardoquendoan bona sint, quia con uertitur,&ita disputat tara sermone Hrmati controin: siae,&condictioni est faeiendum satis oleamus igitur, quoaeum Mathematin tantin fiatent abstracta secundum esse,immo in sensibilibus posita. sed tantum secundum rationem,ut patet lib.6. Metaph.tex. a. consideramus in ipsis illud quod naturale est,& existens, atque ho quod secundum rationem est abstractum, & Mathemati m. Deinde in eadem abstractione, quae neque fictilia est, aut remotum fund mentum habens in mimmo directe per proprium conceptum terminative est intellectus nostri obiectumveracatim eius ecalis concipitur , cui a patre rei conceptas obiectivus perini D
314쪽
-respondee,ut aliqui sentisicivel meli dicamus, quod sanientia,& bona,
mitate transcendentali,non autem bonitate per motum cum causa Phisica habita ut scenim. & si causam agentem habeant,uba tamen secundum habitudinem ad causam agentem si Mathematica consideratione eadunt a quippE. quod secundum, quod effevmcuique conuenit ha re eausam agentem, ergo Mathematicalia in se considerata,&entia realia suae,3e realis scientiae obiecta, di consequenter bona. At quoniam inquan- Mathematica sunt speeificatiue quoddam esse secudum rationem abifracturet conuenit ei hinc ni, H-bona dieantur ea ratione,qua entia abstracta, sunt praeter sensibilia,Se insta intelligibilia: At hac ratione D.Th a. par. q. q. arr. I. ad tere um argumentum g at ematicis causam meientem,&supra q. s. ari.3. bonitarem, Se causam fina
1em: sin lib. I. Metaph. qui ditatem Mathematicalium a parte rei conliderauit minivi, quod Hirea indiui/uum inesse subsilientiae in rerum natura eis correspondeat, dein mant. Quare breuiter dicamus, Mathematica secundum esse reale bona simi, ita enim eranunt sicut caetera accidentia, non autem secundum esse intentionale, quoi ma- re 'ru praescinduntur, ratione cuius praecisionis dicuntur non bona, quatenus per Istrari ionem, quae si ab intellectu non includunt hanc proprietatem: considerat enim Mathematiens figuram, laeundum puram suam quidditatem,nihil curando an terminos praescribae subiecto,& ita de at iis &e. Si quis plura desiderat consulat Magistrum nouariam lib.I. Μetaph. Dilucid. a.
A N T Ws Thomas lib. Metaph lect. t assirmat cum Philoispho ensinultis modis dici,non aequivoce, nec uni uoce, sed analogice, idest, secundin rationes, quae partim sunt diuerst, prout important diuersas habirudines,&partim non diuersae, idest per respectum ad νnum numero,& non solum unum secundum rationem, ad quod diuersae 3llae ha. bitudines referuntur. oppofitum docet eum eodem Philosopho lib. a.
Metaph.lect. x. i probat sempitemorum principia esse verissima,quia unumquodque est maxime tale, per quod aliis inest ni uocatio, ut patet de igne. Quae Philosophi coii sequentia νω habet ex hcic, quod principia illa sempiterea sunt eausa uni- voea veritatis in alijs, alioquin si principia illa αsse aequivoca vel analoga assumeret,r pugnaret exemplum de igne. Deinde maior proposieio in valuocis orificaturi & taa.dem in syllogismo Philosophi essent qtiatuor termini.
CONCILIATIO.HAne contradictionem soluentes dicimus, quod philosephus lib. a. Metaph. probans,quod emitio veritatis maximE,de principaliter ad seientiam Metaphysicam pertinet,iliter alias rationes ex eo deducit, quia considerat maxime vera,veluti est prima causa aequaveritas in aliis musaturr&assumit illud primespitam,Vnumquodque est maximε tale inter alta in quo causatur in aliis, aliquod uni- uocE praedicatum de eis, ficut ignis est causa caloris Ece.vbi D.Thomas exponit philo phum ' uni uocatione mentionem secisse,quia quandoque contingit, quod essectus non, peruenit ad similitudinem eause secundum eandem rationem speciei, propter excelle tiam ipsius causae, sicut sol est causa caloris in istis inferioribus: noa tamen inseriora corpora possimi recipere impressionem solis, secundum eandem raraonem speciei eum non communicent in materiat unde non dicimus solem esse calidissimum, simi ignem, sed dicimus solem esse aliquid amplius quam calidissimiun. Quare propositio illa assumpta ex philosopho ita explieatur,& duplici sensu verificatur,Vnum quia est maximὸ tale ex quo eausatur in alijs. dee. vel quia in eo aliquiae ellentius reperitur, ut patet ialale respectu ealidorsi , velquia est eausa univoca sicut ignis,&c. cum ergo nomen veri eatis allevi speciei non sit proprium,sed communiter si abeat ad omnia eum, de prima causa veritatis tantum in nomine, & ratione communi communicet cum his quibus
est causa veritatis, non autem in ratione speciei,serpatiar quod in se fit verissima. Vbi D.T simas euidenter explicae seipsum, quid intelligatur per illam communicati'nem
315쪽
in rationste mihi, scilicet in conceptu analogo secundum attributiones .igia stat cum uni uocatione communiter dicta,prout mediumsicut est analogum, partias pat de extremis . nimirum de aequivocatione, do uiuoc ii 'ob unam eius rationem inaequaliter participarum. Aliterex transsatione Arabicastilet responderi, in qua legiatur, unumquodque principiorum propriἡ eli caus o ustinodisi quod sit at alia ra:
Ψις conueniunt in nomine.& in intentione, bc exponit Coariat, q- conueniuat in 'mimne,N dimitione: di ut sie Deus es causa eiicitatis, ει veritatis, in alijs secium uidem nomen.& intentioncm,quia esse illinis cui conuenit ratio, quae est dimitis entis, est Mndii munis omnibus. Sed verior eis explicatio λTho. iuxta latina transktioneinaee vnin catione, quae ad analogiam propendiet non enim oram in eodem gradu remitur ini Deo.& in creaturis, neque est eius lem rationis formalis, secuinsem speciem, sint clat pate conuenie creaturis usurpandio modo veritate profrei totitate deper as ibi is,nem ad Deum: re cum ueritas i a Deo farinaliter reperiatur, proue per etsi otiana,&De. so maο- pendenter verus est,& increata veritas: Et in creamris adlide reperitur oritas fibrauum ter, licet eream, depens ter &participata;&veraque veritas, tam in Deo, qyram in aram turis,communicat in ratione communi emi eatis . lliae est, quinde unificati e proo' ' ' recedit ab aequi uocatione in qua ratio est omnino diuers in aequinoeatis , Philosopl a mentionem seeit: nihil enim ablurdi estanalogum comparative ad aequivocumiri si μci analogum . Ex quibus patet nullam esse contradictionem in dictis. Sancti octoria, inisi protervientes Philosophum de univocatione proprie dicta intelligamus, de eam Arabicam transsatioum quae D. Tho. minimE latuis)aliter velimqs interpretari,quam praeter intentionem iuxta eriplicem modum analogiae eodenkS. I insidit. lan.dist. Is.tra.ditum,& explicatum,& ut mihi videtur ad Arabicam transsationem confugientes,O.Th. Doluerunt intelligere.
AN Tvs Thomas lib. . Metaphys. lect. t. inquit ea ratione philos phum de principio inchoasse sermonem in hoc Issim de quotiens, qui ex peritis seminarium sciqntiarum nuncia parur, quia principium communius est quam causa. Aliquid enim in pninstituum,quod causa non est: veluti terminus a quo principium.&non causa est motus. itaque principium- eausa ine vertibiliter se babenti oppositum iam seripserat supra lib. lin. a. quo ens, & voum conuertibiliter se os quuntur,sicut principium,&causa: quod totaliter destruit primum dictum.
CONCILIATIO. Cyrea hane contradictionem multi multa dicunt. Quidam enim distinguunt daeaut a, quod dupliciter consideratur, primo proprio,& secundum rationem cau. is alio modo communiterat se extendit ad omnem agendi modum: εe primo modo prineipium vi causa distinevunturi n- causa omnis est inurus a, vaextrinseca, di influit ad esse causati, cum temporis prioritate, S inaequvii pqrs ops in causa, & esse . Principium vero commotus est,cor enim in animali principiumst, non autem causar de punctus respectu lineae N Pater in diuinis est principium, uim ea a iiiij, .norum idem est esse absque prioritate vel diminutione in altero, sed tantum cum Orstite originis. Secundo vero modo principium, ν causa conuertuntur,extendendo no'. men cause ad omnem modum agendi ,simul nectendo caulam per se,& per accidens, it .
principium, de causa cum distinctio rationis, de identi ruit in subiecto.sunt idem coa-iuerti, i iter. ve dieitur lib. Metaph. Sed repugnat haec concili tio Philosopho, di iacto et . qui lib. s. Metaph. principio,&causa, considerant secansim pommunissis ase . rum rationes δε cap. de causa, assigna causis per se, M per accidens, immo onines mo- idos,& proprietates causarum aliter,quam de principio distinctaeonsideratione. Nemo
furuit distinctio rationis ad euadendum m infra iiivites utriusque principii videli licte,&causis praecise standum. Rein dum quod initosophus, S D. Thoma immutor. Metaphysica confiderationa, Fipsostus coram proprie Linusi di separatai R. via
316쪽
mst aio potin 3 deducitur Alii praemisis quid Philoribus senserit de mei si tria loIuunt contradictionem. quod prinei pium productiuum, di causa Moductiva.& esse-wua, lunt idem conuertibiliter, cum utriusque productio fit secunaum distinctionenias entralem,inter producens,& productu mi itaque principium in specie sumptum,& caulderaph.sed principiam,vt principium, eommunius
tu,quam causa, quae se habet per additionem ad ipsum est enim aliquod principium idem eii principium,sicut pater In diurnis,&c. Hae solutio non eu2. int dilucultate; Primo,ga Philosophus assignans modos qui&diuiditur principium,inter caeteros assignae pri istium realiter productivum. & assumit illud odistinctum a causa secundum rationem principii, secus modi principi, maliter loquendo coniunderem tureum inodis cause. Secundoae si principium productivum, &causa productiva conuertunt' te ipli contendunt noci licet interre uniuersaliter ergo principium causa conuertibiliter se habene. Etenim Psilosophus,de D.Th. utrobique uniuersaliter loquiis
Monitieipio,vt principio, 3e de causa in ratione causae. Alii conciliant, quod D. I .emn Philosopho distinguit principium t eausa lib. s. Metaph. tanquam magis communest minus eommuni,& lib. Memph. dum dicit quod ens S unum conuertuntur, sicut primcipium,& causi, Drtassis loquitur Arist. ex sententia illorum Ruthorum Graecorum, qui opinabantur eausam conuerti cum principio,non autem ex propria sententia.Vel potest ci,quod exemplorum non requiritur veritas. ut inquie Soncitias, & post eum Bannes . Poteu de 'liter dici cum ipsomet D. 3 ho. quod principium, de causa, non tanquam Sua nima, sed sicut ea,quae sunt idem subiectoin diversarum rationum,conuertibiliter se com uuntur: & ut ipsemet Phylosophus lib 3. Metaphystex. i. post explicatos modos hu-
vis nominis principii, quod lib.q. praemiserat,declarat. Toties autem cauta quom dicunturi omnes namque causae principia: ubi in Thom. His etiam modis, di causae dicuntur quaedam principia: nam omnes causae sunt quaedam principia,ex causa enim incipat motus ad essu rei, licet non eadem ratione causa dicatur, N principium t ac si diceret, quia causae omnes principia sunt.. vel suo modo 'flant dici principia, prout etiam importat quendam ordinem, secundum eam acceptionem, unde incipit Motus , idcirco omnesque causae principia, ει conuertibiliter se consequuntur, ut sie. Uerumtamen ex diuersia eorum rationibus, eum non sine synoesma,communius est hoc nomen principium quam causa. Nam aliquid est principium ficut terminus a quo, ita est motus principitam ,quod non causa.quo pacto lo utus est Plutosopho litas. Metaph. demst eum D. I . Et periaec patet ad eontradictionem.
A N C T v s Thomas lib.ε. Metaph.lin. vltima,exponendo dictum philosophi tex.com. 8.non est enim verum,& talsum in rebus, ut quodquid honum, x verum,flce. inquitHuod verum, Ae falsum, quae sunt tecta cognoscitiuae virtutis, sunt in mente, bonum autem, Sc ma lum, quae sunt obiecta τirtutia appetit tuae, sunt in re siex quibua verbis liquet, verum i maliter,st per se fore antellectus obiectum. Oppositum huius Lolligitu1 1.par. q. t ε. tr. 3 ad tertium quippe quod, rum non est per se obiectum intella s. sed qu*dam obiecti intellectus adaequata passio, quoniam ens absque ratione veri apprehendi potest, licet noci apprehendatur ens,nisi ratio veri consequatur rationem entas quoniam cognitio per assimilationem cognoscentis ad rem e miram perficitur. de id Capreolus de sensiti ib. .sent.dist. a. q. I. coni. 3.
obieetanostri inrevectas, nonum modo est disendum, emadmodum ael multipleκ apud s. omcoamri Est autem primum per se obiectum nostri
ineollectus ens, eum riuum de conopeio ea Is prima sit inter omnes. 8t in eam omnes alia Musatur Nod de Aiacenna I.ntasiat Metaphysin aciest enim
317쪽
non ens, sub ratione cuntur,& de eis ens dicitur lib. . Meti tex 2. S ut docet S. Tho. in disputatis de veritare q. r. art. t .sicut in demonstrationibus oportet fieri reductionem in aliqua principiast,intellectui nota.ita in investigando, quid est unumquodque, ne detur processus in Mamnitum, te omnis scientiae ratio demoliatur. Quare priarum,quod intellectui nctissim occurrit,& in quod omnis intellectus conceptiones resoluuntur,est ens,ac per diu preolus interpretatur, tam temporis,quam adaequationis prioritate, ens nostr antelloctus est obiectum: Fundamentalis autem huius dicti ratio est,& sepponitur modo entis Conceptus unus, tam formalis,quam obiectimus,sive formalis sit praecisii ,&di itinctus, ct conceptus obiectivus qualitercunque unus assignetur proportionaliter. siue confutius, aut dii inctus primi analogati,cum confusa, & implicita alterius representatione, ita quod
sub se omnes differetias,& species entis possibiles comprebendit, tam praedicatiue, quam repraesentative.habens essentialem ordinem cum caeteris quidditatibus,& prior illis aistem quoad nos, quod dico propter conceptum diuini esse in se. Α ssignatur aliud cium materiale nostri intellectus pro isto statu, quo a sensibus omnis nostra emi Oritur, & hoc est qui ditas rei materialis,quae connaturale, ac proportionatum nobis dicitur obiectum, in quod intensiue,dc.extensiuε,potest intellectus suum actum exercere, Mintelligitur per quidditatem rei materialis, quidditas substantiae compositae ex materi di forma, in seipsa cognoscibilis, 'cuius phantasina haberi potest, & tandem immediatis utraqtie speties intelligibilis impressa,& expressa, persectE ipsani representans.Hunasmodi ergo quidditas non larmale, de adaequatum ac per se primum est nostri intellectus obiectum,sicuti materiale primum,& proportionatum,non simpliciter pro quocunquo: statu,sed intellectui coniuncto, ac per hoc potest intellectus coniunctus intelligere pro praesenti statu proprium obiectum, di oppositum eius, eo quod talis quidditas est mateiariale obiectum,& primum, idest primo cognitu non autem sermalis ratio obiecti ridici. tur quoque verum obiectum nostri intellectus. Pro quo notandum , quod vehum potest sumi dupliciteriFormaliter.& materialiter,pro re vera,& pro adgquatione. siue commensuratione intellectus ad rem, nune autem formaliter loquimur de vero,& dicimus ipsena vetum esse Drmale. & per se obiectum nostri intellectus, distinguendo de serinali obie cto, ut quo,& ut quod,quemadmodum liquet in obiecto senses vias, praesupposita re visi viti,tanquam materiali obiecto,concurrunt in ratione is talis obiecti lux, vi collar, iuva utem tanquam in quo aliquid vita cibi uitue, color vero, ut id quod videt str. Et hae obiecti distinctione in materiale,& male, quo,& quod ,in omnibus potentiis N habita hus, ac scient ijs, ut inductive in tua doctrina patet utitur S. Tho. & praesertim in doctrina diuinitus reuelata, prae oculis est habenda,quoniam iode unita &distinctio potentiae.&habitus,sive scientis habetur: Et ad nostrum propositum redeuntes,dicimus quod verum formaliter sumptum,quod est in re causaliter,& subiective ac obiective in intellectu, est quaedam cognitio,siue repraesentatio intellectus, rei intellectae conformis, vi abacta secundo, di conωrmitatis resitione distinguitur, tanquam causa illius adaequationis, est obiecxum quo intellectus nostri, cum intellectus in intelligendo per consormitatem ad rem iotellectam,qua ostiis itura alio veri perficiatur:vnde verum est id, quo aliquid fieintelligibile, non autem quod, quia intellectus intuitus, ad ipsum, sicut ad ens .directe non wrminatur, ut primo eius ratio sit intellecta, Nec tantum formale quo per se obiectum dicitur, verum quoniam antecedenter concomitanter, & consequenter ad actum secundum intellectus se habet praeter id. quod sermaliter dicit, nam motus cognostitio vir intis εd auisnam terminatur,cuius oppositum est in appetitiua virtute, terminatur enim eius motus ad Iem: quare veritas,sive veris,secundum D. Augustinum est id , quod est Nut inquit,Avicenna secundosiae Metaph. veritas cuius ibet ret,in proprietas sui esse & se antecedenter ad actum intellectus se habet, nam ab eo,quod res est,uel non est oratio dicitur vera,vel falsar di cum intςr intellectunt; & rem intellectam quaedam adaequationis relatio consurgat,concinnitatur ille respectus veri rationem,quae intellectus perinsecto iuditio perficitur:& sic verum dicitur intellectus commenlaratio, siue assis fatis ad rein inlcssectam, sumendo commensurationem pro respectu. Adhaec,quia veritas est Uquores cognosci ἰur, esse rei declarat, sequens omnem intellectionem, addetis sui 'os relatiopem ad intellectum, hinς verum consequenter ad intellectionem se habet: sed sopnialiter vertim, tunc dicitur conlarinitas non, pro consermitatis:relatione sumpta in
318쪽
c somni, ad quam concurrunt intellectora x hitelli di, species impressa. Nexpressa res extra , ut obiecti M relucens in intellectu; eum 'luctu inter cognoscentem.& cognitum. sequitiar actum cIgnoscitiuς virtutis,utri Ritu peream, eum reflexione raseipsam, cognoscendo naturam suam , necnon sui usquidditatem eius proportionem ad rest Et sic verum, est quaedam passio priminiecti intellectus, quod est ens, sequitur ad appraehensionem entis. secundum S. Thom .pat. q. 16. art. 3. ad 3 Ex quibus quid sit dicendum ad contrii dictionem natet, videlicet, DPavem n est obiectum formale quo, nostri intellectus, o dicitur 6. Metaph Et si alibi hoc negaui tunc de obiecto formali, quod illud non affirmabat solum considerando v rum entis conceptionem consequitur, ut iam est declararum,& ingenioso lectori pro Meta dictorum applicatio relinquatur.
ANC Tvs Th lib .Metaph. Ieee. t. dictetam philosopho , quod aceti dentis esserest alteri inesse. & non est possibile aliquid eorum separaria stabstantia simul in conereto,& in abstracto, quo ad rem significaram nectendo accidentiar tum quia sunt etitia propter iubstantiam . & ο- -gnifieant concretum substantiae, Ad prone in ordine ad ipsam significam
tur,entia dicuntur, tum quia sunt entia ,secundum quid,& prael opponisens simpliciter, tilm vesi, quia sunt substantiae affectiones, quam se mitrer & ametiunt: & quoniam quidditas rei materialis est proportionatum , di mat male obieetum primi nostri intelle em , pro praesenti statu,absque ea qua medianteno cognostuntur μnla,totelligi nequeunt, cum coenitum quodeumque a potentia, sob eius obiecto cadat,mmd primo eognoscitur. Oppofi rem huius lib. .senti dist a. q. I .urire. t
ad primit m exprimit, qii inine non dicit esse aecidentis absolutε, sed maini duinessendi,qui sibi competit ex ordine ad eausam proximam sui esse .
g aeeidente stetit stilosophus eo ist flerit lib. . Me aph. disimus Ipsum interentia realia collocari negando quod stilummodo se substantiae asseetio , quod B verum est.& probatue de aecidente in eoncreto, & in abstracto sumpto, quo niam accidens concinuiti est terminus moto lib. s. 'hys. & aeeiderst ab arium reponitdrin Praedieamentorealitqnare habet fieeidens essentiam, ε existentiam. qnae realiter inter se, Si a sabstantia distinguuntur , tum qnia est alterum membrum stri stantiae eondiuisum in diuisione retis per se. tum quia de ipso accidente, & substantia v risi ratur propositio immadiata negat x, tum vero, quia essentiae praedicamentor5 tone imperiuri Uriis sacellen, est actu ens, ne fessimo fibi essentiam, fit existentiam deteriminat, a substantia distinctam, tum quia aeeidens est terminus aerionis realis , Wip tet cle calore recepto in aqua, tu quia assumitur aeeidens pro instrumento in actione re li nerat enim paMr mimi generatiuain eum vero quia aecidens recedit ex natur
materiae primae, aere, Meno,nibe essetni m f/ potentis em. Et supponendo, quod
communiter Thomistae dogmatietant,in omni ea te ereato esse distingui realiter ab essen-
phus docet, aetilentia esseisitam triantur, di existentiam, Olummodo enim substanti, mphester et rens, &existi. 4 hae ratione aecidens est eis, eo quod taliter entis, ob in--s vloim esentiam. 6i existent in , is, stantiam supponεtem quam Habet. Et propreream stila sinitis, inhaeret autem minantiae, SMe defimis raeeidens inodest natura cui . . tueesisset alio ob de ridentiani quam habet a subiecto, in emido, saltem aptitudi- .aσι ac det sirendo. Cuius demi devita eum acte ali τεla itudinas inherentia est re iis relatio, minimὲ de genere ad aliquid, ad terminu relata, eiusdem generis vel alteri rest Umurans dentalis tespectus a termino MM a subiecto absolutus,nec quid stipem Mnutos, afarae aevientis duit,ex eo enim quod Meldens essentiam, Erexistentiam in- Completam. & secundum quid importat ad subiectum in quo sua rimi atompletur strin. rinsecum dicit respectum. Dividitur vero inhaerentia accidentis in actualem, & aptituta dinalem,
319쪽
dinalem, ita Hactolis in rentia sit, quando actualiter accide intumesublecto,&ex stenter denominit illud: Aptitudinalis autem inhaerentia est,quando accidens secundum intellestiam,vel per diuinam potentiam actu separatur a subiecto, quod habet depet dentiam, Dixi secundum intellectumquo ad cognitionem confusam accidentis , absim hendo ab hae,vel ab illa substantia,durimodo non sint accidentia copulatar utraque in . haerentia cum accidente identificatur,nullum penitus additum diems super illud, de ii est effetio quod omne accidens circuit: de est mnus essendi accidentis,licet non sit de cinceptu quidditativo accidentis,quoniam conceptus accidentis abstrahit ab esse per se,uel in alio.&est natura cui debetur esse in alio , de eum non sit situm esse , quemadmodum di substantia,in genere potest inteli igi,quo ad quid siti ignorato an fit, ita & de aecidente discendum est.Sed hoc ultimum dictum.quod Dominicus de Flandria opinatur de aptitudianali inhaerent ia,quod non sit de conceptu quidditativo accidentis, 3mnino est ablardumsunumquodque enim sicuti est, ita cognostitur,est autem accidens natura cui debetur esse in alto,ergo habet essentialem dependentiam ad illud tale, sine quo non est cognoscibile. Amplius.inhaerentia est modus aendi accidentis,uel intrinseeus, aut extrinsecus: si mundum, tunc significat,quid si peradditum naturae accidentis, & erit respectus de genere ad aliquid ,quod ipse negat, nam transcendentia non addunt aliquem gradum lapra quid itates genericas specificas,& indiuiduales. Si primum admittitur, igitur importat quid identificatum cum natura accidentis, & tunc accidens absque eo non est intelligibile. praeterea,sicut substantia est natura cui debetur esse per se formaliter, licet effectoue conueniat sibi esse ab alio, ita accidens est natura cui debetur esse in alio formaliter, di non superadditum, atqui ex seipso ut sic dependentiam habet ad labstantiam. Ulterius, quaelibet quid litas incompleta, di impet secta,ex seipsa respicit,& habet dependentiam , ad id.ex quo suum complementum sortitur, de persectionem, ut patet de materia respecta. formae,& de commensuratione animae nostrae ad corpus,est autem accidens quiddiras se euadum quid.& perficitur in essendo, de cognoscendo ex subiccto, igitur ex se respicit ii ilud Sed inde prouenit deceptio quoniam non filii distinctum de actuali accidentis inex stentia, quae ab eius essentia realiter distinguitur, cis incompleta accidentis in se quid ditate,qi,aelicet in abstracto quoad modum signifieandinoa significatur ve inhaereas, ea tamen quo ad rem significatam inhaerens,si eut P. T . iv mdem lib. de eadem lect.dicit, S a firmat.Quare aptitudinalis inhaerentia,est de quidditatiuo conceptu accidentis,sine qua non est intelligibile,& si in libuenta inesse actueatis modum eiuyexpreistri tunc de sanctissimo Eucharistiae sacramento erat sermo. in quo accideiuia sive sebiecto
remanent, di nouum modum ςisendi induunt, alterationes, generationes,&corruptiones,quae in speciebus sacramentalibus 1pprehenduntur, idcircoanesse actuale ccidetis, est eius modus intrinsecus, in ordine ad causam proximam, extrinsecus vero in ordii ad causam primam,quae in genere causa esscientis e.siectum siue causa secunda consu-iuare potest i sed non ex hoc accidentis inesse Dimala miratur. M ia tunc non esset acci- .dens, mutatur vero modus edendi, didi; hoc veri ε - inesse non dicit esto accidentis,
absolute: & sic diueremiae considerato intae opposita La homi rotulit in Metapluc dein senteuti
AN cetus Thom tib 8. Met.lin i . , quod materia non est sepia rabi lis a larma Mundum rationem,& intellectum. eum sit pura poteratia in genere eotium, de nonnisi in potentia adserinam apprehendi poetelli quod etiam Philo hus lim i, piis finxit Materia secundiim prori portionem de 3nalogiam ad lar m c noscitur, quod absque ratio ne non est di hirici M inpelligibilitati stuςna subiiciatur. Oppotatum huius stripsit in Disputatis da veritiq.3. artan ad 3. quod m teria prima inramuis secundum se cinisid ata esse non possit, potia tamen secundum se conmderar, tuo quo rius sine posteriou uitatui potest, di materia generatione praeceiue mal 5 quod per indiffarentur xc si ςμμα respicit muli barabit ab eis, dc tunc imredigi ina reptasati coNch
320쪽
vltae,&qq silmnin in materia extiterunt cai aestiones,de eius essentia, de Ia potentia, deamq;ssendia quaeranania in t elatu de principiis naturae ab - ου sdiuemus. Dicamus solummiam qualiter ad actum intellectus nisteria se ha-i beat, in respectu ei is rationem obiecti mouentis,&terminantis habeat, &
.ipiis. immediat E sit abstradiibilis. species, qua intelle a operatione, proprius forme-tar conceptus; & si a tu directo, vel restexq; & an per i exiem alteri. s: n qn parum enim
L ni ruitatis haec examinare afferunt,nee absquet nimia prolixitate contingit. Subiici tur ergo uobiscum Arista ib. . Metaph. tex. 3.m teriam . peroseipsam, neque quid, neque
yraxo' sec aliquid aliud quippiam dici, sed puram svre potentiam : quod clarius ex- PINM A . Metaph tex. 3. Materiam autem dico,quae cum non quid actu sit potentia, este die aduersarius distinguendo la potentia obiecti uain subiectiva,veld ast emitativo,& tbrm ii, βυς de esseactu, in acta.&esse actus: & materia est actu, di pote otia sirbiectiva,& acths entitati us,hon au informalis: hoc mim volunta- dicitiar,quoniam omni us apud Arist. est primus, vel secundus. asib.ὸe anima te 'α ui S potentia est iniva,vel passiva, litas, Metaph. inare huiusmodi.distinctionesi Ut extra scri viam Perip teticam cum nulli bi eas Phyl*sophus expresserit, secundum
communem Go corum Ar um,3e Latinorum cumentatione: viare 'e sie, intelligi hi litas per se materiae repugnat;quod enim non est actuens per se, intelligibile non est,eea materia nude considerata species est abstrahibilis, quamuis uniuersalis sit in repraesenta do,est tamen distin iste repraesentans,hanc νς tili m quidda tatem genericam, vel specificam. Nec materia per se, est determinatE actualis quiὸditatis: & ob id s. Tho. r. par. h I. rζ. 3. ad x retractauitqictum alibi de id materiae prum , io. intellectu diuino, Ria secundum se non est qgnoscibilis,&ut si , quia materia. non est creata sine larina ,h bet Idga in Deo, non tame maliam ab Idaea compositi: disconuenit enim ei secoora se esse,&8er consequens intelligit oportςt enim quod per se intellipitur,esse distinctum, di astu quidditas. Et cum tutellectus noster intellig it,abstra,endo a singularibus, & Matyri est fugdamentum naturae,atque ultimum in genere: subitantiae,unius rationis,nega. tiue tuom thys generabilibus.& corruptibilibus existens, Tunc quaeritur,quid est illud quod instrallitur,& Φ quo fit abstractio λ semper enim ei jem rationis materia,ut mate- Marem vir δ cousiseratur: quod ii.in re non est,.etermin tae ratistyla, nec apud intellectum pote--μ-rit distiuαὶ praesentarii repugnat ergo materiae comitio directa, quae adtem 4biecti-uil acta extra e x istentem terminatur, & directE nihil est in intellectu, quin priu3 non fuer c 3M sqnsii,& maiieria per se non cadit sub sensu;praeuenit enim ut Philosophus dicit lib. a det gen. tex.6 omnes naturas elementorum nisi sit sermo de materia nigra informi, quam assignat Bernardinus Thelesius. Sed mirum, quod materia actu existat affectani. grocline,sub colorato, quod est obiectum visus, & va liqua parte uniuersi non se loca ta . nec ab aliquo sit repertae Quod si ipse Thelesius reperit ipsam; Dicat nobis,in qua parteseae m nae G raeciae λ quod si non repetit, de sensu attentaveritiquare sensia i pbuo se Mipermisit' annuens moao rationi, quod sie suade et nisi se somniauerit quando de mat
ria est philosophitus p Attat ergo Thelesius com secta cucurbitanti qm. DicamuS ergono cum Peripateticorum principe, materiam per Analogiam ad Armam cogisosci, quo- nigm Wpumquodque sicuti est,ita cqgnostituri substantia completa, per proprium gςous,
α ip priam differenti m cognoscitur: aςcidens, siue simplex, sus copuigrum, per subie- ualiquoniam accidenti sse est i haereret forma partis includit imum in sii 4usissitio.
ne,vci ι4 qq in entitate completur a relatiuum disinitur per correlatiuitis: & tandem,
cu in in, & quidditas materiae sit potentialis, di in primo signo secundum propriamenticAtqvsuam incon pletam, dicatur in ordios: d formam, propterea absquς 'rma η ς' repvi cibilis. Vbi qqtandum,quod materia nou est ens absolusum tantum, neq; F respήnim de genere rei tioris. Ad medium qu dam istier ens absolutum & rς ccxiqvM,' imiain*bstanti vi dicte Arib. lib. 7. Metaph.& 3. sed per la habeqs esse determi Pt ... quqd sieexisses,sieuti xii subiectum generationis,quod sub 'tro qμῆςcinoo mei'.ρunnisi propter formam habet psse, & idcirco est potentia ada, 'μ m quiqata, Nec dicas,materiam esse ens sub respectu: ordi' qWm lacundum , uis