장음표시 사용
121쪽
PRINc 1 s. mexeelluit, quae illum in omnium gentium eonspectu maiestate eo spicuum reddebant, & ex ercitui summe gratum. Erat enim vir plane bel licosius, omnium laborum patietissimus, & qui omnem ciborum lautitiam, vitaeq; mollitiem uniuersam summopere aspernaretur. Quod sa- pensos effetebat. Nihilominus tanta extitit ferocia, & inaudita eius crudelitas nam praete1 alias, easq; multiplices, praecipuasique causas, maiore populi Romani partem , Alexandrina vero uniuersam multitudinem eaede sustulit J Vt omnium pene mortalium in se concitarit odiu: coeperatque iis etiam terrori esse, qui illum medium sepserant, sic, ut a centurione in medio
sui ipsius exercitus fuerit interfectus. Qua in re illud considerandum venit, id generis caedes, quae ab obfirmati & obstinati animi proposito accidui, vitari a principe non posse. Qui enim instructus est ad mortem cotem nendam, ei factu perquam procliue id fusrit. Verum hoc mortis genus minus est principi timendum, quod longe rarissima sit. Viden liqua iniuria lacessat quorum opera ipse viatur, quosq; ad imperii procurationem circa se
retinear. In quod erratum Antoninus prolapsus est, qui centurionis praedicti fratrem contumeliosissime interfecerat . eiq; quotidie Dabatur: ilominus inter sui corporis stipatores retinebat. Cuius quide consilii Iatio tem
122쪽
Iaria erat, atq; luti postea acciditi in ea peIeundum fuit. Sed ad Commodum nostra redeat oratio. Is nullo fere negotio imperium retinere poterat. Iure enim haereditario, quod Marci filius esset, obtigerat: satisque fuisset si paterna vestigia institisset, quo uniuersis populis fuisset etiam cumulatissime satisfactum. At animo truculento cum esset,& effero, totum se conuertit ad exercitus, quem licentiorem effecerat, gratiam retinendam, quo suas posset in populos exercere rapinas. Caeterum dignitatem, & amplitudi
nem saam cum nec tueretur. nec conseruaret.
atq; in theatra eum gladiatoribus decertaturus
sis penumero descendisset, aliaq; sordidissima indignissimaque imperii maiestate admisisset,
despicabilem prorsus in militum conspectum atq; abiectum se praebuit : atque cum partimo dicionuibus effa,iat tina neglectui: in eum conspirati-- , in tarfectus. Reliquum est, ut de Maximini ingehio dic seramus. Is bellicosissimus fuit, atque Alexandri, de quo iam superius narrauimus mollicies,cu summo esset omni b. fastidio, hoe vita functo, illum ad imperium evexerui: quod tamen .non diu retin . . Nam duo illum infensum ae contemnendum effecerant. Alterum quod ignobilissimus esset. Pauerat enim Ouiu gregem in Thracia, quae res ubique gentium erat notissima , atque ob id omnes illum abhorrebant : alterum erat . quod cum ingressi sui prin-
123쪽
principatus Romam profectione suam distulisset,atq; in possessionem imperii veniret, opinionem quod crudelissimus esset, attulit. Nam& Romae,ia per totam imperii ditionem, a suis praefectis multiplici immanitate si itum fuerat grauiter: sic, ut totus pene orbis ira in eum, rum ex generis obscuritate permotus, tum Dindio, quod efferati esset ingenii metuens, primum Aphrica, deinde Senatus una cum vniuerso populo Romano, atque Italia tota in illum conspirarunt. Ad li are exercitus ipse, qui ad Aquileiam cum esset in castris, expugnationem difficiliorem nactus, illiusque saeuitiae pertaesus, totque in illum hostes cum cerneret,minus illum timens interfecit. Omittam de Heliogabalo, Macrino ac Iuliano dicere, qui contempti, spreti,atque abiecti cum essent, statim fuerunt oppressi. Sed ad
huius propositae xci narrationem totam peroraturus accedam: Qui nostrorum temporum
sunt Principes, minus dico hac difficultate premi, quam militibus in imperii sui administratione teneantur extra ordine satisfacere. Nam etsi illorum aliqua est habenda ratio, id tamen paulo momento definitur, cum nemo horum principum collectos in unum exercitus habeant, qui umsubmintione, vi prouinciarum procuratione tam im peri Romani exercitus, consenuerint. Quare si tunc militibus citius, quam populis erat satisfaciendum, id erat quod milites, quam populi potentiores essent:
124쪽
m NI c. MAerii AVELLI nunc vero longe magis est necessarium, Ut populta mos geratur semper Turcarum impera tuream&AEgypt yziael, Sui tirantIII, excipio quam militibus. Populi nar, q; copiarum exere: tibus potentia Turca exceptob facile praestant. Hic enim Turcarum imperator peditumTl I. millia. equ tum Autem xv I. semper qui se circumstent, cum rei meat, a quibus rega secu'ritas, Sc robur pend t necessarium est, ut Popu' lorum neglecta, quae hab nda esset, ratione, sibi propensos foueat. H vic persimile est Sult ha-
ni regnum: quo in militum manu constituto, necestarium est, ut & ipse nulla populorum habita ratione, eos sibi in amicitia firmos cople ctatur. Atqui illud videre licet, hoc Sulthani regnum longe diuersum a caeteris principatibus esse. Accedit namque quam maxime ad Chrr-stianorum pontificatum, que nee haeredi tarist,
nec nouum appellare possumus. Prin pis enim iam domortui. qui liberi supersunt , nee testa mento relinquuntur haeredes,nec pricipatum
domini : sed ille . qui in eum gradum per eos, penes quos est eligedi potestas, eligi solet. Qui
mos una eum tempore cum inueterauerit, recens dominatus dici non potest. Nulla enim earum difficultatum afflictatur, quib. noui O noxii patent. Nam S si nouum est imperium,hltas tamen dignitatis decreta antiqua sunt: atque in eum finem facta. ut illum tanquam haereditarium admittant,& complectantur dominum. Verum
125쪽
P R I N C A P S. verum ad nostrum redeamus institutum. Si quis, inquam, ea quae iam supta expendimus, animo reputabit, facile intelliget ab eo quo A O- Aio stagraris tr nec non quod conteati & spreti fuerint imperatores illi , eorum calamitatem esse profectam. Perspicuum & illud fiet, qui factum fit, quod eorum nonnulli, administrandi rationem quandam sequuti, cui contrariam alii cum inierint, in utraq, tamen parte eiusdem adrninistrandae rationis reperti sint, tum qui 'bus felix, tum quibus tristior eontigerit vitae finis. Inutile namque fuit,&noxium pertinaci, MAlexandro, principes noui cum essent, Marca imitari voluisse, non secus atque Caracallae, Co- modo,& Maximino perniciosum , Seueri vo luisse vestigiis insistere. rsipi rissa uri es t Qui propter nouus Princeps in imperio retinendia DUM Marci res gestas imitari: nec etiam necessarium est , ut quae Seuerus egit, ipse euret praestanda: verum eas
Seueri pineis compties id imperiu
eonfirmandum fuerin ecessariaeumrec autem eas mutuetur , quibus imperium iam stabilitum & confirmatum, digne ac gloriose tueri ae sustinere
126쪽
ri 6 NI e. MACHIA VELLIC A P. XX.
Sint ne arces, se quae ad dominatum retinendum, a principibus plerunque seri flent,
utiles, an noxia. QVo tuto dominatum retinerent nonnuliali principes, populos, qui in eorum ditionem concesserant armis siloliarunt: Alii m fa-
tias in sese fouerunt quam plurimi: arces item fuerunt qui extruxerint, ubi nonnulli suas iam extructas euerterunt. Nam pauci in id animum intenderunt, ut qui sibi initio principatus initi, suspecti essent, eos in suam ipsorum amicitiam adiungerent. nare etsi de bis omnibus definita ferri sentcntia non potest, nisi ad praecipuam quandam horum principa
tuum formam Aeducatur, quae esset tractanda quaestio : tamen perinde uniuersam de iis orationem ivisti tuam, atque subiectae rei materia patietur. Nunquam itaque est factum, ut qui nouus sit Princeps, arma suis detraxerit: imo inermes nactus, semper armis instruendos curauit. Ea enim arma quibus instruutur,iam tui iuris esse coeperunt. . lj tibi suspecti habemur,n fideles evadunt: in fide aut qui hactenus perstiterunt, confirmantur. Iam quibus imperio praees, tui adhaeretes fiunt. Et quoniam quae in tuam potestatem cessit multitudo, uniueia amari non potest,
127쪽
potest, si de iis qui iam armis sunt instructi, bene mereatis, securius cum reliqui5 agere poteS,& d mersitas illa inter ad mmiurandum, quam liboratiorem erga se agnoscunt, eos tibi deuinctos reddit. reliqui qui tum, excusationem pro te defendedo afferunt: iudicantes necessarium fore, ut qui periculorum psus subeunt &oneris, eos etiam videri plus rure meritos esse. Ve
rum cum illis arma crurra Licitum Ili: e mirari ire
eme incipis,satque Ostendis, qliod animi tui vel
diffidas : quarum utraque opinionum Odium in te concitant. C um autem sine armis esse ne
queas , ad mercenariam militiam idi conra r-
tis, de qua cuius virtutis esset, supra disseruimus. Quae & si bona esset, non ea tamen est Virtute, quae te a praepotentibus hostibus, &ab ea quam suspectam habeas, multitudine tueri possit. Quocirca nouus Princeps lut dixit in novo, cui praeest, principatu nunquam non descripta ac disposita habebit arma. Harum rerum exemplis historis pene omnes sunt
At principe noua aliqua prouincia aucto, quo veluti pars veteri suo adiungatur imperio, tunc necessarium est, ut sic parta prouincia, armis exuatur, in qua illi excipiatur, qui in ea occupanda sui se studiosos declararunt: qui quidem tamen teporis progressu & occasionibus molles reddendi sunt &effoeminati: atque ita sese comparet Princeps, ut totius di tionis arma
128쪽
Maiores nostros,& qui sapientes habeban tur , s litos dicere accepimus. P sbriensium σμuitatemf ictiombin, Pi s vero Arci,ud retinem das esse H ac factum est, vim nonnulli S. qUae eorum subiiciebantur imperio urbibus, dissima uerint quo earum pc ssessionem faci l us retinerent. Recte hoc Dctum esse poterat, dum Ita
Ita sursum deorsum quodammodo seiebatur: at hoc tepore id praeceptum praescribi pbsse noarbitror. Nam quod dissidia aliquid commodi
se gaquam partant. cffire non prati': lmonem
ctionibus distractat,statim amittantur. Semper enim deb lior pars viribus externis tele adiun gel: Um altera nec tueri, nec se sustinere possit. V neti superior bus rationibus adducti ut ego existimoὶ Guel forum factiones.&Gἰ bellinorum in ciuitaribus sui imperii alebam: & tametsi nunquam permittebant, ut in caedes faciendas irrumpe cnt, nihilominus huiusmodidissensiones fouebant . ut sic controuersiis ociscupati populi, haud in illos motum aliquem excitarent. Quod s ne . uti postea patuit, ex sententia illis no σε ruauia castestum quod
Maila applὐι tiar se actis. stat ira partuam altera au levi tot f cta omne imperium illis ademit. Hae rationes igitur admi Mistra di . principi u im-
hecillitate arguunt: quandoquidem VlIib. pO-
129쪽
ΡRINe E . ustens imperium, nunquam id generis rabiudia stractiones feret. Pacis quidem tempore duta-
tua sunt potestate, , cimi ex regi ncus natat bellum si instet,tune suam declarat id genus consilii fraudem Haud dubie moerandi, diffit ultatibus, & quae strum ur te bi, aduersis,cla Is eis uadunt prncipes et ob id fortuna, cum aliquem praeiertim princ pera nouum euehendum cum rata quique malo te quam qui haereditario iure principatum teneo, necellitatem habet hostes illi excitar, expeditiones parate quo illas ex ob lata occasione superet , atque quo, ad actu den Lum gradus hostes attulerunt, per eosdem altius euolare nitatur. QSaIe multi sunt, qui sensiunt , ut rerum peritu i Pranceps si quando occasio datur, astu aliquid inimicitiam in se a. Iere debeat, ut illis oppretiis, maior illiuS nominis subsequatur & digia tas & amplitudo. Nacti sunt maiorem fidem & utilitate prin
r coim Sene itum princeps per eos m a gis prin cipatum administrabat, quos sulp ctos habui quam per quos uis alios. Verum de hac reium administrand ratacine quod ex iubiectae rei natura varia sit. his ud quaava fusius d sserere pocsum. Illud duntaxat dictum velim. si homines, qui initio principatus hostes fuertat, eius generis sunt, v t quo se sustineant auxilio indigeant,
130쪽
IIo NI c. MACHI AVELLI nunquam non principi. factu perquam facile fuerit, eos sibi amicos conciliare: ipsi vero eo magis cogutur principi inseruire, quo opinionem de se inique conceptam , factis delendam esse cognoscunt. Ita fit, ut maior inde fructus ad principem redeat, quam ab iis, qui nimia a securitate illi ita seruientes res illius negligunt. Caeterum postquam res ipsa postillat, prae termissum nolim, quominus in memoriam reuocem principi, cui nuper prouincialiu fauore parta est aliqua prouincia, ut probe consideret, quae caula impulerit, ut ei fauerent, atque studium illud in se, nisi a naturae quadam propensione profectum esse cognoscat sed quod
tantum illa rerum prior administrandi ratio non placeret negotii plurimum & difficultatis erit, eos in amjcitia retineri posse: ut enim illis satisfacia Ierialimpotest. Atque huius rei
caua per ea erem pia, quae ex vetustis & recentioribus rebus colligi solent, probe perspecta& examinata, longe Dei l iuin primo illo dominatu Auiescebant αδε qui propterea hostes uiae fuerunt, quam eos, qui
quod illis displicebat, in suam amicitiam inclinarunt, atque ad eam prouinciam occupandam studium suum omne, & fauorem ei praestiterunt Consuetudo inualuerat apud principes, ut quo tutius principatum obtinerent, arces eri. gerent, quae tanquam habenis & frenis com