장음표시 사용
151쪽
PRINCEPs. I ilioneres excitato aliqua adhue subesse vim&facultatem ostederetur, qua cuipiam viro, virtute & prudentia praestanti, occasione offerrer, ut aliqua inter illius gelis homines vlucdi sorma per illum c5stituta, cum sibi honores: tum Italicae genti comune aliquod ais rret emolumentum. Tot tantaeq; utilitates visae tu in hi& opportunitates concurrere, ut qWod. ptius hoc extiterit lepus, plane ignorem Atqui sui dictili esti Mosis viri' ut perspicua fit rer, necesse erat Israeliticu populum in AEgypto captiuuteneri: & ut Cyri magnitudo animi illustris esset; oportuit Persias Medoiu Leuitia premi: ad illustrandum item Thesei excelletiam , ma gni referebat Atheniensium gentem vagam ostendere, atq; dispersam. Sic hoc lepore. quo Italici
spiritus virtus aliqua excitata elucere Opera pretiu erat Italiam eo miseriatu redigi cin suo nunc miserrima iacet atq; duriori seruitio teneri, quam Hebraei, asperiori seruitute premi, quam Persae, longius latius'; dispergi, qua Athenie sies, nullo duce, nullo ordine, flagris caesa, bonis dispoliata, in parteis discissa, undique excusis, atq; omne calamitatsi genus perpessa. Et quaquam ad hoc usq; tempus emicuit, qui hanc virtutem nonnihil spirarct, sic ut inde iudicium facile fieri poterat, illum ad eam rediis mendam a Deo fuisse ordinatum, nihilominus perspectum est in summo illo suarum rerum cursu, quo facto fuerit a fortuna tandem reiectus: sic, ut ceu sine vita iacens, expectat, quis
152쪽
sibi dari possit. qui sua vulnera fanet, atq; Cisalpinae Galliae d: reptioni b. incendiis, vastition: b. nee non Regni Neapolitani Etruriaeque expilationibus, & tributis finem imponat, easque plagas curet, quae iam ex longo tempore , in fistulosum morbum abierunt. Iamque illam DeuCp t. max precantem cernimus, ut alleget, quia prae senti Barbarorum immanitate & insolentia se redemptam curet. Perspicitur etiam, qua pronam quam paratam , quam deniq; expo sitam se praebeat, ut ad aliquod vexillum con-u Clet, illud sequutura, modo qui illud proferat excitatum videat. Nec hoc quidem tempore quempiam circumspicit, quem huius re- ldemptionis ducem , authoremque constitui posse speret, quam illustrem tuam Medic eorum familiam : suarum cum virtutum splendore, & fortuna ita euecta sit, atque a Deo opr. max. Pontificeq; Reipub. cuius ipsa nuc prin-'cipatum tenet fauore stillustrata. Idq; illi n5
admodum arduum esse poterit, si ob oculos eo-Tum Virorum, de quibus supra mentio facta estis res gestas,&vitat rationem expositam habebit. iEt licet rari fuerunt, & admirabiles, morta-l; les tamen & ipsi fuerunt, atq; minor hac se illis iobtulit occasio. Quae enim aggressi fuerantii egregia faeta , nec iustiora nec faciliora extite-ltrant,nec ipse Deus sese illis amantiorem quamlii
nobis exhibuit. Hic iustitia summa est. Nam dilbellum est iustum quod est necessalium : & eald
arma pietatem redolent, cum nulla aliam rr,l2 quam
153쪽
P R I N e a P s. ηιν quam in illis spes omnis vertitur. Hic summa rerum dispositio est, quae m xima ubi cernitur, nulla dissicultas, quae magna esse possi inesse videtur , modo instituta & legum formam ab iis ducat esse petendam, quos tanquam finem, ad que collim et propositos habet. Ad haec mul
in extra ordinem etiam sine exemplo hic ad sunt Deiopi. max. ductu, singulariter pro post ta. Aditus maris patet: nubes viae ducem se pla:-stitit, petra aquam effudit: manna caelitus e L fluxit, omnia tandem ad amplitudinem fami liae tuae conuolant: quod reliquum est sua tum est partium e non omnia sibi agenda assumit Deus , ne nobis nostrum eripiatur arbittium nec ea pars gloriae, quae nobis obuenit Non est quod quis admiratione ducatur, si Italorum, quos supra recensiuimus, nemo potuit essicere, quod effectum dari nunc, ab illustri tua familia quis sperare potest: tametsi in tot Italiae conuersionibus, & bellorum administrationibus militaris eius virtus extimcta e C. se videatur. Quandoquidem id inde adeo factu est, quod bellicae artis prisca illa instituta & ordines , illis temporibus minime congruerent, nec quisquam hactenus prodiit, qui noua sciret inuen re, quae constitueret. N iid est, quod
tantum nominis recens ad honores emergenti homini concilient , quantum nouarum legum constitutio , & bellicae disse plinae noua Ium rationum udi nuntio His enim probe firmatis, &piaestantia quandam piae se serenta b. augustum
154쪽
I NI C. M A CHI A VELLI augustu illum, & snspicie dum reddunt. In Ita- .lia aut nulla deest facultas, quominus quaelibet uiuedi forma introduci possis . Hic plurima in me bris virtus, modo in iis, qui capita esse dicuntur, non deesset. Singularia certami i l, Mqui armis sunt si usuri r L amin speculo eo rem plata licet. q uatuum Italieaeteris omnibus piaestent viribus, corpori S 3-gilitate, & an inir praestantia. Sed tamen cuia in aciem prodeundum est, nusquam apparent. Id autem quicquid est, totum ex capta imm-becillitate Olitur. Qui enim rerum periti sunt, nemo est qui iis patere velit, rerum & ipsi omnes multaru usum se tenere aibitrante S. Nec hactenus extitit, qui & virtute & fortuna eo magnitudinis & authoritatis processerit, cui reliqui omnes loco cederent. Hinc fit, ut in tanto temporum cursu, in tot bellis per hos io. annos elapsos gestis, nunquam non turpiter exercitus. si quando totus ex Italica gente suisset conflatus, de se periculum fecerit. Hoc sane testatur primo, quod ad Taritu flumen gestum est bellum : deinde ad Alexandriam,ad Capuam, Genuam, oppidu Vallam quod appellanti Bononiam denique, & Mestrem. Si itaque sedet hoc animo illustri tuae familiar, ut
eos viros virtute prς stantes sequi velit, qui suas 'prouincias liberarunt: omnium primum illud Liducat necessarium, tanquam omnium rerum gerendarum fundamentum, domesticam ae laro iam militiam esse comparandam Nam l
155쪽
qui magis iis sint fidi, magisve certi ae idonei, profecto non est quod quis sperare possit. Et
licet singuli boni sint, in unum tamen coeuntes meliores fient , cum proprium & germanum princ: pem imperantem , seque honorantem S conseruantem , sibi obtigisse intelligant. Quo igitur ab exteris se tueatur, permagni refert, ut iis armis sit instruendum compatet. Et quamuis Helvetiorum & Hispanorum pede stres copiae terrori multis esse videatur, nihilo
secius nec ipsa in omnibus respondent. Ob id med in in si quis constitueret militiae ordinem, posset non modo illis obsisti , verum &superandas sperari. Equitum impetum Hispani sustinet O potavi t Helvetii vero habent Quod timeant peditum copias, quan doae queae ipsi pervicaces suis copiis sese in certamine obuiam oblisterent. Qua in re perspectum est,&re ipsa constabit, Hispanos Gallicum equitatum sustinere non posse, Heluerios autem ab Hispanorum pedestri exercitu fuisse fusos. Et licet huius postremi facti non ita integrum exemplum experientia constet, specimen tamen in praelio Ravennate perspicuum dedit, cum ab Hispanorum , & Germanorum qui&ipsi
eundem, quem Helvetii in acie ordinem retinent pedestri exercitu concursum est. Vbi
Hispanorum copiae, tum corporis agilitate ex peditiores, tum clypeis protecti in aciem irruperant, sic, ut subcun res conserti agmini praelongas hastas tuti eos serirent, sine ullo quod
156쪽
NI c. MAeHIAVE L. PRIN e. afferre possent Germani, remedio Et nisi equi tum turmae in eos impressio no fecissent, ad una
omnes ferro absumpsissent. Nova igitur institui possiet militaris disciplina, postqua harsi v-traque natio, ostenderunt quid cui deesset. Quae noua milit adi ratio equitatu sustineat, & peditatu non reformidet. Id aut non armorum Re nere, sed priscoru ordinum comutatione net. Orflinata nouo principi eum existimationem. tum ampl idine civiciliant. Non est propterea, quod haec occasio e manibus essiuat, ut tandem Italia suum eontempletur redemptorem.
Nee facile oratione assequi possem, quo amore, qua anhela 'lciscendi sti, qua fidei constantia, qua animi pietate, qua lacrymarum vi excipi edus ab iis prouinciis est, Quae tantam ex te torum illuuiem tamdiu sustinuerint. Quae portae illi claudetentur ξ Qui populi parere recusarent Quae inuidia sese opponeret I Quis ex Italica gente obsequiu illi detrectaret Non est,n5eli linquam cui hic scelidus barbaroru domi
natus nauseam non faciat. Aggrediatur illustris tua familia nobile hoc opus,eo animo, eaq; spe, qua omnes res iustae susicipi solent, ut sub eius insignibus haec patria nobilitetur, & eius auspiciis Petrarchae dictum vere contingat: Virilia in barbaricum furorem
Arma capiet, nec longum erit besii certamen. Nam Antiqua virtiuis Italicis animis nondum extincta iacet.
157쪽
CTA v Ius Caser gustu potitu rerum , pacas per orbem terrarum parta consiliuin de armis ponendis, ac Republ. s. P Ut R. reddenda, crem Agrippa Macenaio duobus intimis amicis
eum quibus arcana omnia communicabat, ce
pit. A t prior Agrippa ei principatum dissuasit, o
mi Rempublicam Romanis redderet, siuasit. Macenm autem contra, consuum de retinendo pron-ιψaiu dedit: sedita tame, ut eum urimum principem, non Urannum esse vellet. Casar viri que consilio audito, trunt tum se Mentia, tum ab eloquentia tum etiam a dicendi fibertate comen
dauit: verum Maecenatis potitas iude quod ita secum statuisset ue eim oratione per uasus, consilium seculm est, imperiumq2 retiuisit. Et quanquam Agrippa contrarium comitium dedisset, nihilominus tamen sic ei se εr fau i , ita ilium complexus est , aes ipse eim consilii, quod eruebatur, autor extitisset. Ut tamen utrassatisfaceret, vis maiore gloria .cerstur, ac principatum suum hominum voluntate ac decretis, non vi e G a armu
158쪽
I 8 ARGUMENTVM. armis tenere videretur: septimo eo utatu suo dispositis in Senatu Sι natoribus iis qui ad ea rem apti viderentur. se Reipub. imperium velle reddere simulauit : ais id voluit, obtinuit,nam partim metu, partim amore principatu postularunt,ais
ad Imperatoriam maiestatem mcipiendam eum scoegerunt. Cum igitur altera oratiosit cotra Monarchiam,altera proMonarchia , ex eo harum orationum utitit s elucet. Agrippa quidem oratio breuior ιs, sed tamen locum nusium pretermittit, ex quo popularis Reipub. dignitas , se princi' ipat in incomoda demonstrari possint. Moenatis , vero amplior, propterea quod ea pene omnia com plectitur, qua ad optimum principem instituenda requiri posse videatur. Equas qui vocantin Prin-eipis hodie, vellent attendere alg exprimere, me- istus res humKna haberent. Surget igitur ille Au- ἰgusim in iudicio, vi ct regina Austri, cum homi- ntb- nostras, eosis condemnabit quod is Macena. tis prudens consilium auderit, cum hi audire vo- i cemsi i Dei recosint. Verum his omissis, duos ρ summos vires de Repub. contrariis lsententiis dicentes, audia-
159쪽
MONARCHIAM, EX DIO ne lib. i. Caelio S. C. lnterprete.
E mireris C far, me, qui ab istorno principatu tot tantisque bonis afficidi s possem , tibi huc ipsum duJ ia deic: qui si tibi quoq; utilis & com Odus
futurus esset, ipse eum t b pariter optare. Veis Ium quando nulla inter principes princ pumq; amicos similitudo est , quod amici quem cupiunt fluctu, a principi b. sine inuidia & pericu lo perciplunt: in principes autem ipsos tum odia, tu pericula omnia redundant: existimavi, ut in caeteris rebus, sic etiam in hac ipsa, me nomeum proprium commodum, sed comune omni u potius respicere debere. Itaq; animo tra-quillo, quae in hoc principatu continentur, omnia consideremus. Ae primum in eam parte covortamus animu, inquam ratio nos ipsia ducit. Nemo enim est, qui hunc dominatu a no-b Is expetendum esse diceret, nisi s t nobis utilis futurus: alioqui aut rebus secundis elati , &vi-oriis inflati videbimur , aut multo ante hoe
160쪽
regu uaffectasse quanquam patre, &nostram
erga ipsum pietate, cavati sumus aut senata populumque Romanum nobis proposuisse, non ut eos ab insidiatoribus ipsorum vindicaremus, sed ut inseruitate adduceremus : quod quidem utrumq; vituperabile est. Nam quis animadueitens nos aliud clausum in pectore,a' Lud propium in lingua habere , non indignareturὶ Quis non maiore nos odio nunc prosequeretur, quam si ab initio cupiditate nostram prae nobis tulisi emus,& ad principat si palam aspirassemus ξ audere enim per vim aliquid a gere, quamuis iniustu videatur, tamen nat viae horninis cousentaneum esse creditur: quod, quisquis se aliqua in re alicui praestare atq; antecellere studer, etiam plura habere,eo cui praestare vult, cupit. Quod si ei prospere e dit, fortunae potentiae sertur acceptum : si a contrarium euenit, fortunae inconstantiae totum ad-
scrobitur. Qui autem eiusmodi quippiam per
fraudes & dolos machinatur, is primum homo dolosus,& varius, & nequam habetur: quibus vitiis te implicatum esse, etiamsi totius orbis imperium consequerere, quemquam vel dieere, vel sentire te nullo modo velle, mihi ipse persuadeo. Deinde si res ei siue cessit, iniustum lucrum fecisse videtur : sin minus , merito tibi omnia mala accidisse mortales existimabant. Quae quanquam ita sint, tamen aliquis virio nob s verteret, quod tametsi initio nihiqderrincipatu cogitassemus, nunc tamen illum