장음표시 사용
191쪽
PRO MONARCHIA. IgLmagnitudine , praeter necessitatem uti possa: nee impensas in ludos multos & varios facere, ne studiis inanibus consumantur : nec inimici fiant stulta ambitione. Volo enim eos certas sodalitates, & ludos, praeter equorum cursum,
qui apud nos usurpatur, habere: non tamen tot,Vt Publica res, aut priuatae illorum domus detrimentum capiant in v tq; peregrinus aliquis apud eos aliquid impendere cogatur, cibumq; perpetuum victori quibusdam in ludis praebe re. quum enim est, ut diuites extra patriam aliquem sumptum facere cogantur. Gladiatores autem praemiis , quae singulis in locis in stituta sunt, contenti esse debent: nisi quis eorum Olympia, aut Pythia, aut quem uis aliorum ludorum , quibus utaritur ipsi,vicerit. Hi . n. soli nutriri debent , ne ciuitates frustra atterantur: nec quisquam , praeter dignos victoria, exerceatur, cum aliud tractare, sibi & reipublic. utilius postit. Haec igitur mea est hisce de rebus sententia. Equestres vero ludos, qui praeter gymnicos fiunt, nulli alii ciuitati permit vendos censeo, ne frustra magna pecunia insumatur, virique misere infamant: atque in primis, ut equites nostri bonis equis abundent.
Hac ipsa de causa haud prorsus dissita deo, quominus alibi quoque celebrentur: aliiS vero mo de rationem adhibendam censui, ut homines spectaculis, & musicis canticis moderate uten tes maiore cum tranquillitate , ac taediscordiis vivant.
192쪽
II1 MAEc ENATIs ORATI Nemo eoru monetas &mensuras proprias habeat, sed nostris omnes viantur. Nemo ad te
legationem mittat, nisi negotium quodpiamst, q, decisione tuam postulet: sed omnes Prae secto suo, quid velint, declaret, ac per eum tibi petitiones suas, quas ille approbauerit, offerat. Hoc enim pacto nullam ipsi impensem faciet, nec male res suas geret: sed response integra fine ullo sumptu & labore habebui. Alia quoq; optime in huc modu geres, si legationes hostili, foederatorum, Regu & popuI , in Senatu introduxeris. Na praeterquam Phonestu & aequum
est senatu videri omni u reium moderator , at
que et ut hostes nostri se multos aduersarios habere cognoscant: Leges quoq; oes& decreta velim te, autore senatu sancire, hac enim via imperii maiestas magis stabilietur, legumque aut horitas apud omnes certior erit & clarior. Si senatorum quispiam, filiive foeminaeue graue aliquod delictum commiserint, propteri aut ignominia aut exilio, aut morte mulcta di sint, Senatus iudicio, sine ulla tua sententia,PeImittes , eique iudicium integrum & liberum trades: ut qui deliquerint , ab aequalibus suis puniatur, quo fiet, ut & tu extra odium sti& illi ignominiam publicam metucres, melio. Ies evadant. Ea autem nunc malefieta intelli
go,propter quae leges sunt latae. Nam si quis in
te conuiciu iecisset, aut de te ineptius locutus esset,accusatione ne audito, neue eiusmodi res
inquirito. Turpe enim est, credere quenquaruiat n
193쪽
Pxo MONARe HIA. in te contumeliosum fuisse, cum tu nemini iniuriam feceris, sed potius beneficiis omnes affeceris. Soli namq; improbi principes haec eret dunt, ex sua conseientia, talia quod vera sint, de sed secta esse existimates. Deinde dura res est, de eis reb. si vera sunt, molestia suscipere, praestat enim ab eis abstinere. Sin falsa sunt, stultitest maiorem ansam praebere huiusmodi sermonibus: M pleriq; hoc modo fecerunt, de qui b. multo turpiora post dicta sunt. De iis igitur qui
in te eontumeliosi fuisse insimulati fuerint, haec mea sentetia est. Te enim omni iniuria superiorem atque altiorem esse oportet, nec nisquam in opinionem venire , aut existimare,
quenquam turpe aliquid posse Leere: videte ea opinio sit, quae de diis ipsis immortalibus
habetur.' nimirum te sacrosanctum, atq; non
violabilem esse. nod si quis quempiam ad te detulerit, qui tibi insidias facere voluerit c 'qRidem interdum accidere poterit ὶ tu de huiusmodi re ne iudicato, neue sententiam ferto. Iniquum enim foret, eundem & accusatoIem& iudicem esse: sed tunc in Senatum ducito, ibique causam dicere iubeto : qui si eonuictus fuerit, poenas ab eo quam moderatissimas, ut ea iniuria fidem inueniat, sumito , nemo e nim facile credet, inermem armato insidιas facere ausium esse. Quod quide ut credatur, hae Una ratione obtinere poteris , si in puniendo abfit iracundia & crudelitas. Haec dico, non
de eo qui exercitum habeat: huiusmodi enim
194쪽
18 M AECEN ATIs OR ATIO non diseeptatione, sed armis, quasi hossis, illi Co ulciscendus erit. Haec igitur, atq; huiusmodi multa grauissima, quae ad publicam rem spectant, senatui permittito. Publica . n. per publicas personas gerenda sunt. Est enim hoc omnibus fere hominib. a natura datum, Uttan inquam pares eius, qui dominus eorum est, se tra
etari gaudeant. laudentque quicquid aliquis una eum ipsis decreuerit,& quasi suum ipsorum decretum ac voluntarium amplectantur. Itaque ut ea ad Senatum referantur, aequum esse aio,
ut omnes reliqui praesentes dicere suam sente tiam possint. Cum autem ex ipsorum ordine quispiam d: seretur, tunc non omnes, nisi qui ante Senatores fuerint, aut Quaestores, sententiam dicant. Etenim absurdum fuerit , ut qui
ante aut Tribunus, aut AEdilis non fuerit, sententiam in eiusmodi hominem, aut horum ali quis contra eos qui Praetores fuerint, ferat,aut horum etiam quispiam contra virum Consularem: sed hos volo potestatem in pares, acetia in inferiores tantum habere. Tu vero eas causas cognoscito, quae a maiori b. magistratibus,
a Procuratari biis, ab Urbis Praefecto, a Subcε- sore, ab Hipparchis, ab annonae, itemq; vigilum praefecto ad te reiectae fuerint: quia nemo ta in istegram potestate in iudi iis habere debet, quin ab eo prouocare liceat. Eadem de Equitibus &Centurionibus adscriptis , deque priuatis hominibus primariis, cum de infamia aut nece il-ὶOrum agitur, intelligenda sunt. Etenim huiusmodi
195쪽
Pno ΜONARCHIA. 11smodi res a te pedere omnes debent, nec a quoquam perse,ob iam dictas causas, iudicari. Ea enim iudicia ab honestissimis senatoribus & equitibus, atque etiam a consularibus & praetoriis viris ferri tecum debet, ut tu in eo ipsorum rationibus cognitis, eis post tutius uti possis. vicissimque illi moribus & consiliis tuis assuefacti, tales in prouincias profici stantur. Horum autem sententias quae diligentiorem deliberationem poscunt , ne palam Iogato , ne forte ut eos decet , Ib ere loqui non ausint: sed sententiam suam ad te , scedulis inscriptam, mittant facito, quae in tuas tantum perueniant manus, ne quis praeter te eas videre possit: mox eas statim aboleto : hoc enim pacto cuiusque sententiam maxime perspicies: si eam aliis non patefactum iri existimabunt. Praeterea in cubiculiε, tum in literis, tum decretis ciuitatis, petitionibulque priuatorum hominum : Item in aliis rebus omnibus quae ad imperii administrationem pertinebunt, adiutores& minimos ex equestri ordine habeto, hae enim ratione facilius & singula procedent, & tu neque inique aliquid comittes, nec offendes: nec laborem, ut si solus administrares, unquam senties. Facultatem te adeundi cuicunque tibi consilium aliqua in re daro volenti , praebeto. Si enim eius verba tibi satisfecerint, non exiguam utilitatem capio: sin apud te pondus no habebunt, nullam iacturam feceris. Quorum autem consilia bonum exitum habent, tos lau
196쪽
186 MAECENATIs ORAT 1. de honoreque assicito: quorum vero minus procedunt, eos ne vituperato, neue incusat . Mens enim euiusque expendenda est, non euctu S r xum reprehendendus. Hoc ipsum etiam in rebus bellicis obseruato, neq; en i m grauior cui 'quam propter infelicitatem esse debes, nec inuidere propter eius res secundas : ut om ues a lacriter & libenter pericula pro te adire non dubitent, cogitantes, etiamsi minus successerit, se tibi poenas tamen non daturos: si successerit, inuidiam non subituros. Plerique enim inuidiam apud eos qui cum imperio sunt, me tueares errare , quam res ad folicem exitum adducere maluerunt, quamobrem illi quidem tuti fuerunt: sed in principes damnam redundauit. Itaque ipse maiorem ab utrisque & deterioribus & praestantioribus fructum perczpturus, nunquam velis verbo quidem alias, re autem tibi ipsi inuidere. Dicito facitoque omnia, quaecuque alios facere &sentire volueris. Hoc namque pacto eos melius institueris, quam filexu seueritate eos retinere coneris: quoniam altero eos aemulatione prouocaueris , altero metum eis incusseris,nemo enim est, quin ina' gis recte factorum exemplo in admirationem
eraducatur, quam ut quae legibus vetita sunt, vitet. Omnia autem diligenter facito, nec tibi ulla in re indulgetor ut qui certo noueris, quic quid dixeris fecerisue, it eo cunctis mortalib. uotum fore: ita ut neminimum quide delictu occultare queas. Nihil enim sol ut unquam factit
197쪽
eere poteris, quod nunquam sis saturus solus , omne'; reliqui mortales libenter Principum facta inquirunt. Qui mel animaduerterint, te alia eis praeeipete; alia vero agere, nihili tuas deinceps minas fecerint: sed facta potius imitabuntur. Aliorum vitam ipsὸ inspicito, haud tamen in eam diligentius inquirita: sed ea tantia
iudicato, quae ab aliis delata erunt. Nec ea tu, quae nemo accusauit, resciro cura: praeter deli cta, quae in Rempublicam committantur, iusmodi enim vel sine accusatore inquirenda sunt. Alia vero ad rem priuatam pertinentia, idcirco scire voles, neva quam erres in mini stro inepto ad aliquod munus vocando: tamen eos redarguere non curabis. Nam siepenumero natura homines ad peceandum contra te ges inducit: quos si quis in iudiciu vocare voluerit, aliquem aut nullum impune abire ne cesse est. Quod si quis aequitate leges temperabit, hae forte via eos ad meliorem frugem reuocabit. Leges enim etsi seuere exigat poenas, tamen vincere semper naturam non possunt. Quidam enim quod se latere posse putant, alii leniter admoniti fiunt meliores: illi couinei
Verentes, hi iterum peccare verecundantes. At si in lucem pertrahantur, & ignominia assiciatur aut ultra modum puniantur, tum conlaudunt x proculcant omnes leges, naturaeque tantum tuae libidinem sequuntur. Quamobrehaud facile est, oes eastigare: nee tamen aequa
est permittere,ut aliqui palim sint vitiosi. Hoc igit
198쪽
r18 MAECENATIs ORATIO igitur meum de delicti a & poenis consilium est:
eis exceptis quae ferti nullo modo possctunt. Benefacta vero maioribus etiam, quam res post a 'lat, praemiis assicito: quod hac ratione homines liberalitate a vitiis reuocabuntur, & magnanimitate tua ad virtutem expetendam in citabuntur: Pecuniae autem atq; aha qui b ba nefacta hominu remunereris, ut tibi desint, ne metuas, nam multo paucissimos fore puto eos,
qui tuis beneficiis digni sint, cum tu tam amplum terra marique imperium habeas. Nec etiam metuas, ne quidam a te beneficiis affecti ia te ingrati fiant, nihil enim tam vel subigit, vel conciliat aliquem,etiamsi alienus sit aut hostis: quam non assici iniuria, & insuper etiam beneficiis assici. Erga alios igitur te ut in hune modum geras suadeo. Qua cibi daxur, quae quidem aliquam praestantiam aut elationem c OR tineant, omnia cogita, siue a senatu, siue ab aliis deserantur siue facto, siae verbo : quod honos abs te aliis habitus, ipsis ornamento sit: tibi vero nihil maius rependi possit , quam quod in te est. Omnino enim nemo videtur volens huiusmodi res decreto, potentiori tribuere: quod si quis suo iure sibi omnia vendicet, is nou modo non laudatur, sed contra potius irridetur. Itaque tu aliam gloriam , aliumque splendore ex benefactis tibi comparabis. Vt tibi imagines
aureae aut argenteae fiant, ne permittito : pro 'pterea quod haec non modo sumptu onerant,
Verum etiam fragilia & caduca sunt: sed in hominum
199쪽
PRO MONARCHIA. 18st iminum animis beneficiis alias imagines sabri- .ltari studeto , quae aeternae sint & immortales.. Templum nullum tibi fieri sinito: magna enim pecunia in huiusmodi res inaniter impendi tur,. quae utilius in res necessarias insumeretur. Mai gna: namque opes non tam multa capiendo, . quam pauca insumendo comparantur. Ea his
lautem delubris exigua gloria comparatur; i quoniam Virtus est, quae mortales Diis sim di-
. mos essicit : hominum autem decretis nemo
i unquam Deus factus est. Igitur si bonus fueris,
i aequitateque imperaueris , terra uniueisi tibi loco sacrarii ei it: omnes Urbes Vice templorum,
omnes homines instar statuarum , quod tu in eorum mentibus cum vera gloria perpetuo fi xus haerebis. Qui vero secus imperant, tau- tum abest ut ex his rebus gloriosi sint, quanquam in omnibus urbibus in altum tullantur, ut potius Viruperentur: quod ea vitiorum & iniustitiae quaedam trophaea & monimenta fiunt: qcae quo erunt diuturniora, eo diutius illorum extabit infamia. Itaque si vere immortalis esse cupis, haec quae a me dicta fiunt, facito. Praeterea deos patrio ritu ipsie venerato .alios ut idem faciant cogito. Qui peregrinos colendi Iitus
inuexerunt, eos detestator, punitoq; non mo'
do deorum caua quos qui parui facit, is nec alium quempiam Deum coleret: verum etiam quod , qui nouos istos deos introducunt indicio plerunque sunt, se per egrinis legib. vi uere, atque eΣ eo coniurationes & seditiones
200쪽
MAEeENATIs ORA Troexistunt, quae ab unius dominatu alienae sunt. Ne igitur quenquam aut sine Deo, aut veneficum esse patiere. Diumatio tamen necessaria omnino est. Αruspices , auguresque certos constituito: quos, qui opus habebunt, consulat. Magi nulli sunto: quod eiusmodi homines
rera interdum dicentes , saepenumero au emmentientes, mortales ad res nouas ag tandas
incitant. Hoc ipsum quidam etiam faciunt, qui se fingunt philosophari. Hos igitur etiam vita 'to. Et quanquam Arium Athenodorumque bonos atque hon. stos esse homines compererismon tamen omnes alii, qui se dicunt philosephari, eorum similes sunt. Quidam enim nomine & praetextuPhilo phiae infinitorum malorum causas, populis priuatisque hominibus attulerunt. Te igitur animo tranquillo esse oportet, nec quidquam praeter id quod habes, optare. Quod ad apparatus attinet, te bellicosissimum esse volo, ne quis velit, audeat ue tibi iniuria facere, si quis deprehensus sit, facile & subito det poenas. Et quoniam tum propter haec tum propter alia, quosdam intentos esse speeulandis &subauscultandis omnibus ad imperia tuum spectanti b. necesse est, ne quid te lateat, quod aut custodiam aut cor reaionem desideret: memineris omnibus eo tum sermonibus
fidem habendam non esse, Ged omnia diligenister expendenda. Plerique . n. siue quorundam odio, sue quod eorum fortunas appetant, siue