장음표시 사용
191쪽
quiescunt. Tum primum diluculum, sive crepusculum matutinum , diei arescentis ea ordium secundum diluculum vocatur man , cum Sol videtur dies jam clarus est . Sol post hoc ad meridiem vergit , facitque meridiem , quod est medii diei nomen. Inde tempus occiduum , sive pomeridianum, vel de meridie. Hinc supreni tempestas novissimum diei tempus. Post supremam dicitur Vesperante ortum scilicet ejus stellae , quam Plautus Vesperuginem, Ennius e ferum , Virgilius Hespero appellat. Inde porr crepusculum ' vespertinum. Post sequitur tempus, quod Antiqui prima facis dice t vel prima face sive quia tunc primum Lemlebantur faces , ci. sina,Mi luminari sive quia, ut observat vir recondi-znisaeuis. s. ae eruditionis Danhes rodarus tunc venus'; Σ' ' sex coelestis incipit lucere. Deinde concubi-- dicitur , cum itum est cubitum. Postea nox intempesta , quam varro noctis meridiem
vocat , tempus miniive idoneum rebusgerendis Tum ad mediam noctem sic media nox. Haec est diei civilis a Romanis observa- Αρulesus ii ta divisio. Noctis patres eleganter describit
: Philosephus Medaurensis , Ecce, ait , crepus
culum, nox provecti , cno altior, &d inde concubia litor , c jam nox intempesta. Tum noctis inducia cantus perstr bat cri
suis gallorum cohortis. His .cibus , - - MUto ut aiunt Graeci, hoc est spatium lucis, atque noctis, a pristisauctoridias passund seribitur. a. Tertia divisio diem , ac noctem artificia-
192쪽
tem in suas quoque partes distribuit Diem artificialem intelligo piarientiam Solis super terram, a reali ipsius ortu usque ad occasum. Possunt equidem tam matutma,quam vespertina crepuscula, cum sint media inter diem noctem, adu-tiumque referri , de qua re disputant Theologi siti dis h. , Jutisque civilis, canonici Interpretes Sed ut D.Thom. 3. P, omissis controversiis clare, distinete in hoc tra i. qu si 'ctatu procedam ego diem artificialem cum Ma-ari . thematicis definio ab illo puncto, quo sol rea inbi Roma 'liter secundum corpus, substantiam suam super nossides iis. Horizontem emergens nobis exoritur , ad illud: ό. . 'punctum, quo Horizonti nostro absconditus e gnitie. misphaerium istud suo corpore deserit, etiamsi ra a cdiis sitis, virtute adhuc illii minet. Noctem de homicidiis, similiter esse dico ab occidente Sole ad orientem,' 'omne id medium tempus ipsa vespertina, ma testIud.dele-tutina crepuscula comprehendens. Et dies qui p
itur; in tempus scilicet antemeridianum,&pome- ὸ xx consilio ridianum:quo sensu horam pomeridianam pro vel a Scida, . pertina,&serotina &Janum Consulem pomeridia Husnnm nuncupatum reperies apud Adrianum Turnedum in Adversariis Vel secundum alios in mane Agid.inis meridiem supremum mane usque ad ho--P---c-P-2.
ram ante tertiam proceditur , meridies N 8.eap.ri
queri horam ante nonam supremum Lque ad Solis occubitum. Omnes vero Antiqui tam diem , quam noctem in duodecim horas dividere consileverunt. Hujus partitionis rationem affert Galenus , quem laudat explicat Hieronymus Magius multae antiquitatis homo in variis lectionibus. Porro, inquit, numerum hunc duodenarium tamquam
193쪽
εIsidor libro quam omnium utilissimum delegerunt. Dimi.
ma. nμα dein sextum,4 duodecimum , quae nullus alius post
inlisi ιε .ihi*-usquς 'vigesimum quartum conatae, deonii revidetur Hunc etenim tamquam longi ,- .uom ςpudi/runt, duodenarium numerum ve--ui, uti commoderatum judicantes in tot particulas totius diei tenipus diviseiunt. Manc autem par, titionem ex usu esse alii inulti. Romani ipsi e
perientia comprobantes, atque utentes ostendunt. Si quidem haereditateni virinen . cum testamenis tum condunt, in La.portiones distribuunt: sondere, a triensuras , quibus iii vita opus est,in ii. Dite dividunt. Haec Galenus. Quod autem det α' lipartibus haereditatis dixit, habetur in instituticia diis. - nibus Justiniani imperatoris libro secundo. Alii sectionein dies in horas ita constitutatii referunt a Mercurio illo Trismegisti, quem ruisse setro Ma dianitarumsacerdotent, Regerit, atque Phil sephum, secerum Moysis contendunt Hebraei a-,M , uis pV4 δnoistum GςQUium venetum. Hie initi
obtavisset quoddam animal, d quo uotus Mou
ra p*μ lo, Pierius in Hieroglyphicis, &Damastius tibi. in vita uidori apud Photium, duodecies in Me --ι pax naribus lotium emittere, exilladuodenario
mitisti . mictu in totidem partes diem distinxit. Mihi fa- e. . bulam redolere videtur haec saetida horarum insti- ,π' turio, quam tamen tacitus praeterire nolui, quod eam primi nominis Auctores referant, probent. Nunt autem Cynocephalum in aequinoctiis tantum, adurum ungulis diebus duodecies mingere, horas hac ratione indicare. Nec minus ri- Menda, inter fabulosa figmentanumeranda via detin lucrarte subtilior quorundam observatio,
194쪽
qui ex coeli dimensionem in 1 r. partes, secundiistimulicas proportiones horas item It .adinventa, exi
3. Solidior ratio petenda a Mat ei naticis. Hi
ex circuli aequinoctialis conversione , itemque exortu occasu signorum horarum cotistitutio dein desumunt Sunt autem signa 12.Zodiacunicirculum , queiri ideo signiferum vocant Piniet. partes aequaliter dividentia. Hortiri nomina focisticis fixionibus celeberrima haec sunt Aries , Taurus, Gemini, Cancer, Leo, Virgo,Libra, Scorpius, sagittarius , Capricornus , Aquarius,4 pisces. Quodvis signum in o. gradus dividitur , quare cum signa sint duodecim , in toto Zodaico 360.
gradus continent uti minc dirculus obliquitate sua dierurn, ac noctium inaequalitatem, omni uinq; temporum vicissitudinem causat dirimit tot uiri coelum in duo hemisphaeria, est regula,&mensura motus planetarum, qui fit ab occasu in ortum. Alium item circulum delaribunt Astronomi in sphaera, quem vocant aequatorelli , sine aequino, ctialem ab utroque mundi polo aequaliter distantem, in gladus etiam 3 so divisum. Hujus officium est diem artificialem nocita adaequare , iuri Sol per illum transit , quod bis in anno contiogit,
initio scilicet Arietis,& Librae Teni pus quoque, primumque moturn ab ortu in occastina spatio 24. horarum dirigetes, mensurare Ex his duobus circulis duo genera horarum constituuntur, quo rum unum adaequatorem alterum ad Zodiacuui .refertur primi generis horae dicuntur aequales, di aequinoctiales , unaquaeque earum est vigesi . in quarta pars diei naturalis continens illud testi-
195쪽
oriuntur, qui cito lus, ut dixinius est graduum 36ob simiel in dietotus asstendit. circumagitur
super Horizontem.AEquales vocantur, quia semper ejusdein sunt quantitatis aequinoctialis, quia motu uni mi dicti circuli desiimuntur secundi generis horae inaequales, planetari τό naturales,viremporariae nuncupamur. Harum intelligentia dis scilior;est dupliciter enim accipi possunt.Primo pro eo spatio temporis, quo medietas unius signi super, Horizontem einergit. Semper enim sex signa oriuntur in die, totidem in nocte, sive dies brevissima, sivelongissilva sit. Ea signa,quae recte oriuntur, tardiorem habent motum et ea 3iue oblique, velo, ciorem. Quae vero signa recte, quae oblique oriamtur, ex his versibus cognosci potest. Donec tu Chironis caeterasignaceou au nono, defieniant tramite recto.
it Ly inam doctrinam Scotus Poeta eterodoxus hoc
Ero vias gumferaci', lydria,'' Dux ovium, taurusve minax, geminique pinei. V cancer, Nemesque pavor, virgoqμ maligna o rix tina, specie De Mancis, ta licem Scorpii, Centaurusiqua ruci Dectabilis armonsiodunt recto eaelum seblime meatu. citaque signa a Cancto ad Capricornum, in sphaera obliqua recte ortu tur, oblique occidui, dies longos faciunt, noctes breves reliqua ei signa, quae oblique oriuntur, c rectὸ occidunt, dies breves faciunt, noctes prolixas. Non igitur
ortutu quolib. die plura, vel pauciora signa quana sex, quantumvis longa, ves brevis sit dies Excipitur ab hac regulae sph*rae obliquitas, in qu polies
196쪽
m ditari sos cum dimidio nam ibi
quaedalia signa nullo modo oriuntur. Non loquot hic eluxi dei haera rectaq,uia in ea sed peraestiales sint ascensiones mora autem uia quavia vina pro eo temporis intervallo , quo medietas cujus que igni oritu inaequalis omninis est , seu cum iustem, seu cum alteriusdiei horis comparetur,
quia non omnes medietates aequaliter ascendunt.
ideo Hipparchus Bithynus librosecundo enarra ...cet: '
tionunt ad Arati. Eudoxi Phanionis , Arati, MAttali sententiam refellit existimantium ex ortu signoriam horam noctis dignos: posse , quia vi desidet illati aliteinporis auo ipse signλ v ivn uisiilu,1M.tur Atque id etiam Manilius in Astronomicis Asti in vi Heganti cari ne licitii. aQua Anas tri it signis urgenti minorat, 'o pane ex ira , qua phoebi caeperit,inis, --τρου ia mi πιω- adipsin;
197쪽
Ios De Horis su sis, in binas non possint omnia nasii,
Cum patium non sit tantum pugnantibus horis Simori bissenastruantur lucesub omni, suem numerum debet ratio, sed non capit usius. Et quae sequust tu satis diffisc. Secundo modo, qui communior est, a nobis deinceps usurpandus, accipitur hora inaequalis pro duodecima parte cujuslibet diei , vel noctis artificialis 1 tunc ista horae sunt aequales te s. quia sunt omnes duodecima pars diei sedd cuntur inaequales, qui alio
ace unius diei non aequantur cum horis alterius, neque cum horis nocturnis, nisi tantum bis in anno, initio Arietis, de Libra . Exemplo res erit manifesta Sit dies longi caestivi temporis, cum Sol olitur hora laona horologii Italici , hunc diem in L horas inaequales distinguamus, quaelibet hora continebit minuta 7s horam scilicet integram equinoctialem, insuper quadrantem ejusdem horae. Rursum sit dies brevior livem alis 1 cum Sol oritur horai s. hic dies in horas I r. inaequale divisus dabit singulis horis minuta dumtaxat s. tres nimirura quartas partes horae aequinoctialis Hora enim 6 o. minutis constat. Ecce quomodo isti dies ad invicem sunt inaequales , aestivi namque horas multo longiores habent, quam hyemales. Idem denoetibus dicendum est, quatum horaei 1. similes aesta- Vitruv. lib. s. te breves, hyeme longiores sunt. Minc Vitruvius Architectus horas solstitiales in Cancri signo amplissimas vocat, brumales vero horarum brevitates i. R.se ij Augustinus libro de vera Religione; Hora brumalis, inquit , aestivae comparata minor est.Sicpassim apud Poetas hora aestiva pro longiqri, hyberna
Martialis sib pro breviori posita reperitur Martialis aestivani
horam pro longissima posuit in hoc Epigrammate. Gia
198쪽
Otia Prisce brevi poteris donare libella , . Iura aestiva est, nec tibi tota perit. Apud Plautum cum Simo senex dixisset Pseudolo Plaut. in Pseu
ras vocat, dicensi cum fervida venerit aestas
se ninis dividis horas. bis perspicuum est, cur ista horae dicamur inae- quales Planetariae autem vocantur, ilia per tales lior distinguuntur dominia Pisi xum , ut eae stam Oisu Chaldaeorum observatione tradit Joannes Stofis Astroi buxinus Naturales ixem,& xenip*iaria: ppellantur, it quia ductu narum didicerunt hontine lina temporum variationes ipsas quoque variari. Hηsunx horae, quibyraotimori me ferς gen v mmis. te utebantur. De Hebraeis constat a Mangelio cum Christus dixit J Jonne duodecιm knt hora ἀ- ei De Graecis testatur Galenus loco creaLOLE t ii ia
luculantum M lassis Tatii Alexandrini de hac o , Stai
testimonium,qui posterotica scripta de Clitophon in c-as rimate ' Leucippe factus est Christi nus,&Lpisco- μ' pus,testeSuida.Hicin fagoge ad Arati Phaenom ita de horis disserens ait Roget aliquis, cur dixeri- inussolen inaestivis Miti nstitutum lior
199쪽
Ἀο De Hachanicis horologiis, hydrologiis dies perpetuis horis a constare videatur. Huic ita respondemus. Qui maestio tum quilibet homo tam puer, quam vir quinos in manu digitos.habet,non tamen aequales: liceandem habent horae in diebus,ac noctibus magnitudinis doceteritatis rationem; adeo ut magnaruria magnae stat, parvarum parvae Igitur aestivi dies bybernis majores intervallo constanti horarim 13. aequinoctialium,quae in ir.proporri ne dividuntui. Idem de majotibus, de minoribus tam diebus quam noctibus iudicium est. Eundem
morem viguisse semper in Graecia ostendunt Co Caesiit l. i. , itantinus lar cognomento Pogognatus , qui li-P, bro primo de re rustica diem, es noctem in horasu perpetuo dividit: Secundus Atheniensis S phii infui in sententiis diem definit duodecim ho 3 Maεις . Mum oecursim. De Romanis praeter alia liquet ex eo Martialis Epigrammate, quo diurnarum n
rarum distributionem commemorat. Exercet raucos teria causidicos. ἐκ 'unuam varios extendi Roma labbres.
Sugyici in nonam nitiatis octava palaeserit, Impera extructos fra rara nona toro . G σα ambrosias cum tua cura dapes.
Hanc denique horariam distinctionem sequitur E
elesiam horis Canonicis sic horam primam dicimus , cum post Solis ortum duodecima diei pars exacta est tertiam, cumquarta pars sextam, cuin media. Idem proportionaliter de aliis horis dicendum est Marcellus Francolinus vir acinatissimis
doctua insine Heberrimi operiadere ore bor -
200쪽
rum Canonicarum tabulas universales composuit totius Europaeusui acconam atasad cognoscendam veram , exactam horam cuiusque ossicii quotidie celebrandi reductis horis inaequalibus ad communes, Ma quinoctiales.
Sed quoniam de horisiermo est,praeteriri nul isse,s; Alatenus debent praeclarae quaedam sanctorum Patrii lexandrinus sententiae dedis , noctisnecesaria vicissi tu stiri et 3 μ' deque admirabili providentia Dei , quae in ea relucet Theophilus Paxriarcha Alexandrinus; Dies, inosivi nox certis horarum tibi succedunt sinitus. pantatimque decrescentes, quod amittunt, recipiunt, quod recipiunt tribuunt ad eandem mensuram bis in anno convenientesci nec manent in eodem statu, sed brevitate,& longitudine horarum momenta discriminant, ut utilem mundo faciant temporiam diversitatem. Namque dies ordine,&circulo suo de noctis temporibus mutuatur, aurium nox recipit, quod largita est: dumque vicissim&tribuunt, Maccipiunt, c orbe quodam quod
paulatim antiserant decrescentes, ei alim crescentes piunt,creatoris interpretantur lapientiam Titus i.
Bostrorum Episcopus hanc diei,& noctis alteratio .e . item ideo necessariam fuisse scribit, quia nox comunis est requies omnium aniniantium. nde si semper esset dies, non possemus metiri tempus non divisum in partes non posset in multis ratio vitae iniri, di constare: quodque majus est, non essetvoluptas luminis fruendi, si non essent tenebrae; lumen enim continuum , neq, quod lumen esset,cognosceretur.
Erata culpam igitur is querelam ess nox , nec
quod multa noctia scelera committantur , erimi
nis rea illa ex animus enim accusari debet non tempus nam si maleficus nocti parerer, doliniret