장음표시 사용
181쪽
LIB. II. TΑΡ. VIIII XIII. 43citum equii: tiumque castris continuit Prima luce On- :firmes re sexploratoribus omnem equitatum, qui noviSSimum agmen moraretur, praemisit. Ei Q. Pediunt et urunculeium Cottam togatos praesedit; T. Labienum clogatium cum legionibus tribus subsequi iussit. Hi novissimos adorti et multa milia passuum prosecuti magnam multitudinem eorum fugientium Oneiderunt,
cum ab sextremo agmine, ad quo Ventiam erat, Consisterent fortiturquo impetum nostrorum militum sustinerent, prioreS quod abeSSe perieulo siderentur neque ulla ieeesSitate meques imperio continerentur,oXaudito clamore perturbatis Ordinibus omnes in fuga sibi praesidium ponerent. Ita sine ullo periculo an 6 tam eorum multitudinem nostri interfecerunt, quantum fuit diu spatium, sub occasumque Solis sequi destiterunt seque in eaStra, ut erat imperatum, receperunt. XII. Postridie eius diei Caesar, priusquam Se hoSte 1 o terrore ne fuga reeiperent, in fines SueSSionum, qui proXimi Remis erant, Xercitum duxit et magno itinere
eonfecto ad oppidum Noviodunum contendit. Id ex
itinere oppugnare conatuS, quod vacuum ab defensoribus esse audiebat, propter latitudinem fossa murique altitudinum paueis defendentibu eXpugnare non potuit. Castris muniti Vinea agere, quaeque ad oppugnandulti lusui erant, comparare coepit. Interim omnis ex fuga lSuessionum multitudo in oppidum prOXima nocte convenit. oleriter vineis ad oppidum stetis, aggere laeto turribusque con Stitutis, magnitudium operum, quaenoque vidorant ante Galli neque audierant, et celeritate Romanorum permoti legatos ad Caesarem de dedition mittunt et petentibus Hernis. ut OnSerVarentur,
impetrant. XIII. Ca0sari Obsidibus 'ereptis primis livitatis iniquo ipsius Galbae regis duobus illis armisque --
182쪽
O BELLI GALLICInibus iv oppido traditis in iodition0m riuossion os ne pii exercitumque in Bellovacos ducit. Qui cum so
Suaque Omnia in Oppidum ratuspantium contulissent atque ab eo oppido Caesar cum exercitu circiter milia snSSuum V ubeSSet, Omne maiores natu ex oppido egressi manus ad CaeSarem tendere et voce significare coeperunt sese in eius fidem ae potestatem venire nec contra populum Romanum armi contendere. Item, eum ad Oppidum necessisset castraque ibi oneros, pueri mulieresque e muro paSSi manibus suo more pacem ab Romanis petierunt.
XIIII. Pro his Divitiacus nam post discessum
Belgarum dimissis Haeduorum Opiis ad eum reverte- rat facit verba Bellovaeos omni tempore in fido atqu0 amistitia civitatis Haedua fuisse impulsos ab suis principibus, qui dicerent Haeduos a Caesar insorvitutem redactos Omnes indignitates contumeliasqu0 perferro, et ab Haeduis defodisse et populo Romanos bollum intulisse. Qui ius consilii principes fuissent, quod intellegerent, quantam calamitatem civitati in tulissent, in Britanniam profugisse Petere non solum Bellovacos, sed etiam pro his Haeduos, ut clementia ae mansuetudine in eos utatur. Quod si fecerit, Haeduorum auctoritatem apud Omnes Belgas amplificaturum, quorum auXiliis atque opibus, si qua bella indiderint, Sustenture conSUerint.1 XV. Causa honoris Divitiae atque Haeduorum
causa SeSe eo in fidem recepturum et conservaturum
dixit, sit quod erat civitas magna inter Belgas auctoritat atque hominum multitudine praestabat, DC obsi- de poposcit. His traditis omnibusque armis ex oppido conlatis ab eo loco in fines Ambianorum pervenit, qui Se unque omnia in mora dediderunt. Eorum nos Norvii attingebant; quorum te natura moribuSque
183쪽
LIB. II. CAP. XIII XVll. 45CaeSar cum quaereret, Sic reperiebat: nullum aditum esse ad eos aereatoribus nihil uti vini reliqui num- sine rerum ad luXuriam pertinentium inferri, quod iis rebus relanguescere animos eorum et remitti virtutem existimarent esse homine sero magnaeque Vil 5
tutis, in repitare atque incusare reliquos Belgas, quis populo Romano dedidissent patriamquo virtutem
proiecisSent; confirmare SeSe neque legatos miSSuros neque ullam condicionem paci necepturOS.
XVI. Cum por eorum suos triduum iter feeisset, inuontobat ex iaptivi. Subiis flumen castris suis non amplius milia passuum X abesse trans id flum0n omnes Nervios consedisse adventumque ibi Romanorum eXSpectare una cum trebatibus et Viromanduis, finitimis suis nam his utrisque persuaserant, ut eandem belli fortunam experirentur); exspeetari etiam ab his Aduatucorum copias atque esse in itinere mulieres, quique per aetatem ad pugnam inutiles viderentur, in eum locum conieciSSe, quo propter paludes eXercitui
XVJ L mis rubus cognitis exploratore menturio 1 Desque praemittit, qui locum idoneum castris deligant. Cum ex dediticiis Belgis reliquisque Gallis complures Caesarem secuti una iter facerent, quidam ex his, ut
postea ex captivis cognitum AESt, eorum dierum confusitudines itineris nostri exercitus perSpecta nocte redNervios pervenerunt atque ait demonstrarunt inter singulas legiones impedimentorum magnum numerumini dedere, neque SSe quicquam negotii, cum Primn
logio in astra venisset reliquaeque legiones murum spatium abessent, hunc sub sarcinis sti risi qua pulsa simpedimentisque direptis futurum, ut reliquae intro consistor non studerent Adiuvabat ei tam e una mim
silium, qui rem deserebunt, quod Nervii rentiquit
184쪽
46 BELLI GALLICIium equitatu nihil possent neque unian ad hoc tempus ei rei studunt, Sed quicquid possunt, pedeStribus valente0piis), quo facilius sinitimorum equitatum, Si praedandi causa ad eos venissent, impedirent, teneri urbOribus incisis atquo instoxis crebrisque in latitudinem ramis natis et rubis sentibusque interiectis esse eerant, ut instar muri hae Saepe munimentum praeberent, quo non modo non intrari, Sed ne perspici quidem posset. His rebus cum iter agminis nostri impediretur, non omittendum sibi consilium Norvii xisti
XVIII. Loe natura erat haec, quem locum OStricastris delegerant collis ab summo aequaliter declivis ad umon Sabim, quod Supra OminarimUS, Vergebat. Ab oo flumine pari acclivitate collis nascebatur ad-Versus huic et contrarius, passus circiter CC infimus apertus, ab superiore parte SilveStris, ut non facilua introrsus perspici posset. Intra eas Silvas hostes in occulto sese continebant in aperto Oeo Secundum flumen paucae stationes equitum Videbantur. Fluminis orat altitudo pedum circiter trium.1 XVIIII. Caesar equitatu praemisso Subsequebatur omnibus copiis sed ratio ordoque agminis aliter so hab0bat, ac Bulgae ad Nervio detulerant. Nam quod hostibus adpropinquabat con Suetudine Sua Caesar SeX logiones expeditas ducebat post eas totius exercitus impodimenta conlocarat inde duae legioneS, quae proxime conseriptae erant, totum agmen claudebant prae sidioquo impedimentis erant. Equites nostri cum fumditoribus sagittariisquo flumen transgressi cum hostium equitatu proelium commiserunt. Cum se illi identidomin silvas ad suos reciperent ac rurSUS e Silva in nostros impetum facerent neque OStri longius, quam quem ad finem prospectus ac loca aperta pertinebant,
185쪽
l lis. II. CAP. XXVI XXI. Teodontes insoqui auderent, interim legiones Six quae primae Venerant, Opere dimenSO caStra munire coeperunt.
Ubi prima impudimenta nostri exercitus ab iis, qui iii silvis abditi latebant, visa sunt, quod tempus inter eos committendi proelii conven0rat, ita ut intra silvas
notum Ordinesque constituerandi atque ipsi sese confirmaverant, subito omnibus copiis provolaverunt impetumque in nostros equites fecerunt. viis laeti pulsis ac perturbatis cinerodibili i0lcritato ad flum0n Meeu-
Currerunt, ut paene uno tempore et ad silvas sit in flumino et iam in manibus nostris hostes viderentur. Endum autem celeritate adverso colle ad nostra eastra atque eos, qui in opere Occupati erant, contenderunt. XX. Caesari omni uno dempore irati, agenda:
vexillum proponendum, quod erat insigne, cum ad arma concurri Oporteret, signum duba dandum, ab opere aevo eandi milites, qui paulo dongius aggeris
petendi causa proceSSerant, are0SSendi, acie inStruenda,
milites cohortandi, signum dandum uariatim rerum magnam partem temporis brevitas et incursus hostium impediobat Hii iii ieultatibus duae res erant Sub Pssidio, Seientia atque Sus militum, quod Superioribus proeliis exercitati, quid iuri oporteret, non minus commode ipsi sibi praeseribur quam ab aliis doceri poterant, et quod ab opere singulisque legionibus singulos degato. Caesar ii seuduro misi munitis instris vetu0rat Hi propter propinquitatuin et celeritatem hostium milli iam Caesarii imperium AEXSpectabunt. Sed per Se quae videbantur, administrabant. XXI. Caesar necessariis rebus imperatis ad cohor 1
virtutis memoriam retinereui neu perturbarentur animo
186쪽
48 BELLI GALLICII hostiumque impetum fortiter sustinerent, quod non longius hostes aberant, quam quo telum adigi posset, iroolii committendi signum dedit. tquo in alteram
partem item cohortandi causa prolaetu pugnantibus occurrit. Temporis tanta fuit exiguitas hostiumquotam paratus ad dimistandum animus, ut non modo ad insignia aceommodanda, Sed etiam ad galeas induendas scutisque togimenta detrahenda tempus defuerit. Quam quisque ab opere in partem casu devenit quaeque prima Signa conspexit, ad haec constitit, o in quaerendis suis pugnandi tempus dimitterus. XXII. Instrueto Xerstitia, magis ut loci natura dol0etusque collis et neceSSitas temporis, quam ut rei militaris ratio atque ordo postulabat, cum diversis Io onibus alia alia in parte hostibus resisterent no-pibusque densissimis, ut ante demonstravimus, interiectis proSpectu impediretur, neque certa Subsidia conlocari nec quid in quaque parte opus SSet, provideri neque ab uno omnia imperia administrari poterant. Itaque in tanta rerum iniquitate Fortunae quoque eventus
1 XXIII. Lugionis nona et dedimae milites, ut in
sinistra parte acie con Stiterant, pili emissi cursu ac lassitudine Xanimatos vulneribuSque confectos trebates nam his ea pars obvenerat celeriter ex loco sup0rior in flumen compulerunt et transire conantes insecuti gladiis magnam partem eorum impeditam in-2 0rDeserunt. Ipsi transire flumen non dubitaverunt tin loeum iniquum progreSSi UrSu regreSSOS ad reSistontes hostes redintegrato proelio in fugam coniec0 runt. Item alia in parte diversae duae legiones, undecima et octava, profligatis Viromanduis, quibuscum erant congressi, ic loco superiore in ipsis fluminis ripis proseliabantur sit totis fere castris a fronte et
187쪽
Lli I. II. P. XX XXV. 49 ab sinistra partu nudatis, cum in dextro ornu seriodu0destitu et u magno ab ia intervallo septima constitisset, omnes Nervii consertissimo agmine duBoduognato, qui Summam imperii 40nebat, id eum locuΠ1 contenderunt; quorum par a polo latere
legiones circumvenire, par Summum eaStrorum locum petere coepit.
cnStra reeiperent, adversi. hostibus iecurrebant ierursus aliam in partem fugam petebant, et calones, qui ab decumana porta a summo iugo colli nostros victores sumen transire OnSpeXerant, praedandi auSaegreSSi, cum reSpexissent et hostes in nostris castris versari vidissent, praecipitet fugae Iesae mandabant. Simul eorum, qui cum impedimentis Veniebant, clamor fremitusque Oriebatur, aliique aliam in partem perte riti Drobantur. Quibus omnibus rebus permoti equisses Treveri, quorum inter Gallos virtutis opinio est sim gularis, qui auxilii causa a civitat ad Caesarem missuenerunt, cum multitudine hostium iastra complori nostra, legione premi et paene circumventas teneri, calones, equiteS, funditores, Numidas div0rsos dissipatosque in omnes partes fugere Vidissent, desperatis nostris rebus domum contenderunt; Romanos pulsos superatOSque aStrii impedimentisque torum hostes potitos civitati renuntiaverunt.
dextrum cornu prosectus, ubi uos ur ri signisque in uitii in Iocum conlatis diu ille ima legionis e sertos
milites sibi ipsos ad pugnam ess impedimento vidit,
188쪽
Ouinibus fere centurionibus aut vulneratis aut occisis,
in his primipilo P. Sextio Baeulo, fortissimo Viro,
multis gravibusque Vulneribu confecto, ut iam SoSustinere non OSSet, reliquo esse tardiores et On- nullos ab novissimis desertores proelio Xcedere aetola vitare, OStes neque a fronte ex inseriore loeo subeuntes intermittere et ab utroquo latere instar et rem esse in angusto Vidit neque ullum esse subsidium, quod submitti posset scuto ab novissimis uni militi detracto, quod ipse e Sine Scut Venerat, in primum aciem prodessit centurionibusque nominatim appellatis reliquos cohortatus milites Signa inferro et manipulos laxare iussit, quo faeilius gladiis uti possent. Cuius adventu spe inlata militibus ac redintegrat animo, cum pro Se quisque in conspectu imperatoris fiam
in extremis suis rebu operam navare cuperet, Paulum
hostium impetus tardatuS St. XXVI. Caesar cum Septimam legionem, quae iuxta constiterat, item urgeri ab hoste vidisset, tribunos militum monuit, ut paulatim SeSe legione coniunge rent et conversa signa in hostes inferrent. Quo facto eum aliis alii subsidium ferrent neque timerent, ne aversi ab host mireum venirentur audacius resisteres a fortiu pugnare coeperunt. Interim milites logionum duarum, quae in OViSSim agmine praesidio impedimentis fuerant, proelio nuntiato cursu incitato in summo colle ab hostibus conspiciebantur, et T. Labi0uus castris hostium potitus et e loco Superiore, quae res in nostris astri gererentur, On Spicatus decimam logionem subsidio nostris misit. Qui cum X equitum et alonum fuga, quo in loco re eSSet quantoque in periculo et castra et legiones et imperator VerSaretur, cognovissent, nihil ad celeritatum sibi reliqui Deorunt.1 XXVII. Morum adventu tanta rerum commutatio
189쪽
est facta, ut nostri, etiam qui vulneribus confecti procubuissent, seutis innixi proelium redintegrarent, iam ne porterritos hostes conspicati etiam inermes armatis Occurrerent, equite Vero, ut turpitudinem fugam virtus dolorent, omnibus in locis pugna legi uriis militibus praeferrent. at hostes etiam in extrema spe salutis tantam Virtutem praestiterunt, ut, cum primi eorum cecidissent, proximi ineuntibus insisterent atque ex eorum corporibu pugnarent, his eleetis et coaeor ivatis cadaveribus, qui SupereSSent, ut ex tumulo telatu nostros coicerent et pila intercepta remitterent ut non nequiquam tantae virtutis hominos iudieari ob0ront, inusi quod issent transires latissimum flumen, ascendero altissimas ripas, subire iniquissimum Ioeum
qua facilia si difficillimis animi magnitudo redegerat. XXVIII. Hoc proelio saeto et prope ad internecio 1
nem gente ac nomine Nerviorum redacto maiores natu, quos rana cum pueri mulieribu Sque in aestuaria te paludes coniecto diXeramus, ne pugna nuntiatu uni
victoribus nihil impeditum vietis nihil tutum arbitrarentur, Omnium, qui Supererant, conSenSi legatos ad Caesarem miserunt Seque ei dediderunt et in comm0- moranda civitatis calamita te ex DC ad tres Senatores,
o hominum milibus iv vix ad D, qui arma ferro
p0880M SeSe redacto eSSe diXerunt Quos Caesar, ut Iin miseros ac Supplices usu misericordia sideretur,
diligontissimo consorvavit suisque finibus atque oppidis uti iussit it initimis imporavit, rudi ab iniuria it maleficio se suosque pr0hiberint. XXVIIII. adustinet, quibus supi scripsimus, eum mnibus e0piis inrisio Xerviis venirent, line pugi nuntia in ea itinere, una reverterunt eunetis oppidis eastellisque deseriis sui omni in unitu oppiduna mi uuturi imunitum contulerunt Qu0d eum ex manuibus
190쪽
in circuitu partibus altissimas rupes deieetusque haberet, una ex part leniter acclivis aditus in latitudineam non ΠΥplius CC pedum relinquebatur; quem locum duplici altissimo muro munierant tum magni ponderis saxa it praeacutat trabei in muro conlo- eaverunt. Ipsi erant ex Cimbris Teutonisque prognati, qui cum iter in provinciam nostram atque Italiam facerent, iis impedimentiS, quae Secum agere ae sortare non poterant, citra flumen Rhenum depositis custodiam ex suis ac praesidio VI milia hominum una reliquerunt. Hi post eorum obitum multos annos finitimis sexagitati, cum alias bellum inferrent, alias
laeta hunc sibi domicilio locum delegerunt.1 XXX. Ac primo adventu exercitus nostri crebras ex oppido excursiones faciebant parvulisque proeliis cum nostris contendebant; postea vallo pedum XII in circuitu XV milium assuum crebrisque castellis cir- cummuniti oppido sese continebant. Ubi vineis aetis aggere XStructo turrim procul conStitui viderunt, primum inridere ex muro atque increpitare Vocibus, quod tanta maehinatio a tanto spatio institueretur quibusnam manibus aut quibus viribus praesertim homines tantula staturae nam plerumque hominibus Gallis prae magnitudine corporum Suorum brevitas nostraeontomptu est tanti oneri turrim in muro sese conlocare fo8Se confiderent γ1 XXXI. Ubi vor moveri et adpropinquare moenibus viderunt, nova atque inusitata Specie commoti togatos ad Caesarem de pace miserunt, qui ad hunc modum locuti non e XiStimare Romanos sine pedivina bellum gerere, qui tanta altitudinis machinationes tanta celeritate promovere OSSent, Se unque omni eorum potestati termitteres dixerunt Unum