R.P. Laurentij de Portel, ... Responsionum moralium tomus primus secundus. Cum duplici indice, vno casuum, altero rerum & verborum copioso

761쪽

ii est alias matrimonio cum alia copulatus. Hic idem vir,eo quod quidam frater istius puellae, illam abduxit a domo matris, intentauit hunc fratretri puellae in publico iniuriare: cum hoc animo intrauit domum matris, ubi tunc iste filius existebat die clara,cum intentione formata, & deliberata non occidendi , sed solum intendens ut illum de domo matris fugere faceret Ingressus domum matris,frater puellae Occurrit intranti euaginato gladio,vi paruo pugione, prius intentauit statim pectus intrantis gladio perforare,quam intrans nobilis gladiu evaginaret. Quod videns intrans, 3c credens propriam vitam periclitari, nisi iuuenem occideret,evaginavit gladium, irae dictuin iuuenem interfecit, ita tamen ut ipse occi rmanserit cum tribus vulneribus ab adolelcente receptis. Et declaratur quod iste vir ultra quam quod erat valde nobilis erat etia reputatus viribus fortissimus. Declarat etiam ipse occisor, quod si ille pro sui desensione minus faceret, quam fecit, sua vita periclitare turi Declarat etiam, quod in alio tempore, ante istum ingressum habuit animum occidendi hunc adolescentem sed illo animo deposito nunc eum domum matris intrauit proposuit formaliter illum non occidere, sed solum ad fugam cogere. Hoc posito, quaeritur an iste occiso peccauerit mortaliter occidendo pro sua de sensione: S utrum homicidium fuerit voluntarium, an casuale:& virum teneatur occisor restituere vitam, de damna haeredibus defuncti. Ad primum quaesitum dico, absque dubio teneri defloratorem illam dotare,illique restituere iuxta qualitatem personae ipsius forminae. Primo, quia interuenerunt in principio preces importunae hominis nobilis ad foeminam inferiorem sibi, Myroimissiones, quae

762쪽

guo minuunt voluntarium, maxime in foemina fragili, de quo Sanche lib. A matrim ditim. O. m. q. de Rabesto tom. ita obligat ustita part. lib. 3.quaest... qui di-Cunt preces importunas, d promissiones minuere voluntarium Secundo, quia minatus est illi mortem dc exprobrauit, quod videretur ab alio deflorataci sola autem minae mortis hominis robusti erga Reminam

fragilem causant omnino metum cadentem in virum constantem, tollunt omnino voluntarium,maxime cum scemina ante has minas restiterit. Constat vero quod extorta per metum etiam leuem sunt restituenda,iuxta Sancheg cit.lo i p. 9.n. . Neque obstat quod puella anteacosentiebat facile in osculis, tactibus,&c. unde posset videri, facito consensisse in copula; non obstat , nam qui dat libenter minus, non censetur dare libenter quod est maiusci multo vero minus est consentire in osculis, & caeteris, quam in defloratione per quam foemina perdit matrimonium futurum, d incurrit multo maiorem infamiam. Neque obstat quod ait Sanche et citata dissut Io num 4 raro scilicet preces importunas viri inducere restitutionis obligationem, nisi quando ait puella vi talibus precibus voluntate repugnante, solum ut importunitatem repellat,consentit deflorationi. Ad hoc enim dico quod haec omnia possumus credere hic contigisse, puellam consensille tantum ut importunitatem repelle-Tet, imo ut minas praeteritas mortis fugeret millius etiam secunda resistentia satis indicat se consen-ssse victam precibus. Aliud exemplum ponit Rabello citata quaestione n m. s.& aliud Vega Minimus alari. . si ima, verbosuprum cassa quae confirmant hanc responsionem,quae omitto breuitatis grati ,qui suppono hoc e se certissipum.

763쪽

. Ad secundum quaesitum dico primo, hoc homicidium non fuisse voluntarium ut enim probat Suare drom.de censuris, disput. 4 se Iione . m. a. ex D. Thoma

ibi citato,ut aliquid sit proprie ac directe volutarium. non satis est quod sit voluntarium modo aliquo in sua causa ,sed opus est quod sit voluntarium in sci&in suo effectu Exemplum habere me domi medicinam purgatiuam cholerae, non est proprie, siformaliter velle Purgationem, vel potionem sumere,qui possum alias illam medicinam habere domi,ut illam dem alteri: vel pollium non habere necessitatem illius. Sic igitur ut homicidium sit proprie, formaliter voliintarium, debet elle volitum . praetensum clare in se, Lita ut clare proponat occidere. Et non sussici et solum velle Vuhaerare,quia vuhaerare non est occidere. At hic hona o licet voluerit cogere adolescentem ad fugam, hoc non est velle occidere quinimo expressu mentaliter Proposuit se non occisurum, quod propositum exclii-dit omnem voluntatem occidendi. Si enim dicas hoc homicidium esse voluntarium, sequeretur quod esset directe volitum, directe nolitum. Probatur sequela, quia primo fuit directe nolitum hic enim clare proposuit non occidere,& sic fuit directe nolitum per te est voluntarium, ergo est directe volitum : quae implicatio non est admittenda. Secundo probatur, quia principaliter iste homo voluit se defendere, cum occidit, ut ipse ait: itaque solam defensionem volitit directe,occisionem vero in directe, &minus principaliter. Adde quod vir nobilis. reputatus fortissimus non poterat cum honore fugere ab adolescente in&riore sibi in nobilitate, idque inlice clara diei: ac proinde homicidium fuit solum casuale. Videatur Suaregritata dissutatisne h. m. .sect. i. ybi clare tenet quod is

764쪽

is' i solium vulnerare intendit, si casu ex calore iracundiae occidat, lio cli elonaicidam voluntarium sal tem in foro conscientiae hic autem ininus intendit quam vulnerare, sol uni enim intendit fugam causare. Dico secundo. Hunc hominem peccasse mortalia ter, incurrisse irregularitatem homicidi casualis. Quod peccauerit mortaliter constat,quia licet non intenderit occidere,tamen dabat operam rei illicitae. Intrauit enim domum alienam cum armis intendens

cogere ad fugam filidum matris illius cum infamia,quet omnia illicita sunt Liniuriosa, &iccasionem dantia, ut filius se defenderet cum armis intrantem vio' lenter domum matris,expelleret Mille sic intrans de buit aduertere has omnes occasiones posse is causam homicidii. Qu'd vero id teneretur, S deberet aduertere, colligitur clare ex cap.vltimo de homiciliis ubi Pepa,de quodam,qui iussit alium verberar exprimes,

ut caueret ne occideret: mandatarius excedens itas agellando occidit respondet Papa quod talis mandans incurrit irregularitat cm,quia tenebatur aduertere tale homicidium contingere potui sic Q 39d vero irregularitatem incurrerit, probatur ex cap .vit proxime citato, ex cap. Tua nos,is homicid casus enim ibi adducti sunt similes isti: δ praeterea quia omnes Doctores dicunt incurri irregularitat ira homicidi casua-lis,quand'occidens antea dabat operam rei illicitae,&ψccasio natae ad occidendum, quod in isto liminicida contigit, ob iam supradicta in principio huius numeri : utraque pars istius dicti videtur probari ex iis quae tradit Candelabrum Aureum iu trajΗ.de irregularinum. 2 2. vide Sylvest ver. homicidium Dico tertio hunc teneri restituere haeredibus oc-

si si damna secuta, si quae illis ex morte illius resulta

runt

765쪽

runt, ad arbitrium prudentis viri. Probatur primo ex illa Regula iuris quae dicit. Qui causam damni dat, damnum dedisse videtur iste vero ingrediens domum alienam viduae cum animo iniuriandi filium causam damni dedit:& hoc videtur expresse tenere D. Thom. 2.2. 3.64.art. 8an sine cap. dicens, quod qui dat operam rei illicitae, non evadit homicidi reatum, si ex ipsius opere mors sequatur. Nota verba, homicidij reatum, id est,obligationem ad poenam subeundam, dc damna restituenda. Et probo ex eo quod tradit Rabello classib. quas. 2. citans Mercatum, videlicet,quod intrans donaum alicuius animo adulterandi , vel faciendi aliquam iniuriam, ex qua fuit aggressus a marito,vel alio si iste fic intrans occidit maritum, vel alium ut se defenderet, adhuc teneretur restituere aggressori occiso, propter causam quam illi dedit ob iniuriam intentatam: imo addit quod vir etiam nobilis tenetur tunc fugere, si prius intentasset talem iniuriam Constat vero quod hic, de quo agimus, ingressus est domum animo faciendi iniuriam adolescenti, sciebat adolescentem esse intusci cum tamen intrans cum animo

adniterandi supponat maritum non esse domi uxoris cum qua intendit adulterare: proinde maiori periculo homicidi se exposuit iste quam intrans animo adulterandi. proinde occidens aggret rem tenetur ad restitutionem. Facit denique lexsplares, . Sed

δε iusserjsqui sati ame cogantur,ubi dicitur quod lex non suffragatur subiicienti se periculo sua sponte: iste libenter se subiecit periculo occidendi, ut patet

ex ductis.

766쪽

De quad. im emphyleusi, cum cens, conditionibus facta. QVidam dominus directus Ecclesiasticus dedit Petro quandam possessionem immobilem sub emphyleusi ordinario contractu, sic dicens in contractu. Doci etro in emphyleusi talem certam possessionem, pro vita trium personarum, ita videlicet, ut primus possessor in fine vita sua nominabit secundam personam. Et secunda eodem modo nominabit tertiam,qui omnes singulis annis soluent directo domino certam pensionem cum declarationes, quod nullus illorum

possit alienare, nec distrahere, nec transfere domi-

Dium utile eius emphysis, seu possessionis. Polsedit Petrus virtute praedicti contractus dictam posses ionem immobilem titulo primς vitae,& virtute illius , in testamento quod fecit,nominauit suam uxorem pro secunda vita. Postea ductus aliquibus respectibus , per scripturam publicam nominauit nepotena suum,4 in ipsum per scripturam trastulit ius suae primae vitae absque licentia directi domini, Ubi reseruauit usum fructum dictae possessionis in vita de ne pos statim posses ionem accepit dictae rei emphyteu-ticae.Postea idem Petrus fecit aliam scripturam in qua

iterum nominat propriam uxorem pro secunda vita, reuocauit scripturam, quam fecerat in contrarium: declarauit Petrus in suo ultimo testamento , se ex obligatione conscientiae iterum suam uxorem nominasse pro secunda vita iterumque reuocauit alias scri-

767쪽

pturas in contrarium,& uxori commisit, statim possessionem accipei et illius rei immobilis datae mem-phyleusim: cuius iam nepos polsessionem acquisiverat. Lis mota est,in per primam sententiam adiudicatum

cst, quod Petrus in possessione persisteret, quam prior

receperat. Uxor vero de proprietate litigaret.

Quo posito, quaesitum fuit, qua scripturam ex istis

teneatur directus confirmare, an factam prius Perio, an factam uxori: videtur quod scriptura facta Petro fuerit inualida, primo, quia facta est contra formam contractus: nam directus dominus in contractu apposuit ne ullus ex illis emphyt cutis .posset dominium suum in alium transferres Petrus vero per scripturana factam nepoti dominium suum in nepotem traii stullit sine licentia directi domrni: non seruata vero forma

contractus,corruit contractus,Vt omnes fatentur. S

cundo, quia Petrus per stimum testamentum reuocauit scripturam factam nepoti, seu translationem sui iuris: at reuocatio facta in testameto validior est quam praeterita scriptura facta nepoti. Nam v I imum testa Ialentum reuocat etiam priora testamenta testatoris, si quae fecerat, proinde potuerat reuocare priorem scripturam factam nepoti, qilae minorem vim videtur liabere, qua nautestamentum prius factui ante himum testamentum la Ego credo standum esse scripturae illi priori qua

nepotem nominauit transferendo in illii ira de factulus utile quod habebat reseruatis sibi fructibus invita.Totum ac praecipuum istitis fundamentum, seu probatio est lex illius Regni,in lib. .Orrinat.tit67. g. i ubi postquam dicit, 'lii od is qui in re emphyleuta habet ius nominandi usque ad mortem, potest nominare se-inet, bis,& quoties voliterit. Subiun sit tamen mox ibidcnti

768쪽

ibidem, quod si nona inans per scripturam publicam transtulerit in vita rem emphyleutica in alium, transsiserens in alium tollim ius quod habebat in illa,sibi reseruans usum se tiectum illius,tunc iam non poterit per sonam aliam nominare: sed potius iste in quem trastulit dominium utile poterit de re illa emphyleutica disponere. Quo nil clarim dici potuit ad nostrum casum: nam Petrus quidem prius nominauit uxorem Postea hanc nominationem actam ne scriptura, sine translatione domini utilis, per scripturam publicam

nominauit nepotem, transferens in illum dominiuinutile quod habebat cum reseruatione fructuum, iuxta citatam legem talitaniae: ergo non potuit iuxta ean dem legem alteram nominationem , vel scripturam facere contra dictam legem : maxime cum nepos iam

habere postessionem acquisii tam in re emphyleutica. Vult enim prςdicta lex,quod nominatio facta per stripturam cum translatione domini utilis sit nominatio irrevocabilis Ratio vero istius legis est: nam in nomimatione ordinaria facta sine scriptura in sine transsatione dominis qualis primo sacta est uxori non abdicat a se nominans statim dominium utile quod habet in re emphyleutica , sed innuit quod tale dominium

conferet post mortem. Cum vero tale dominium utile transfert in vita per scripturam publicam cum reseruatione fructuum , statim abdicat a se dominium utile talis rei emphyleuticae, ac proinde non potest de illare emphyleutica amplius disponere cum iam il- lius dominium a se transtulerit per concessionem dictae legis. Exemplum esse poterit in re vendita. Nam postquam doni nus rei alicuius per venditionem iustam, traditionem rei venditae,abdicauit a se domi nium rei venditae, iam non potest illius rei venditae

769쪽

dominuam alteri applicare, quod suo modo facit ad

propolitum casum. x Pro solutione argumentorum suppono breuiter remissi certissimam apud omnes , in re emphyleutica tradita cum placito nominandi duplex dominium confiderari primum dicitur dominium directum, seu quasi radicales, quod manet apud primum institutore emphyleusis, tu eius haeredes, per quod scilicet dominium obtinet ius , ut res emphyleutica non possit Omnino alienari, seu vendi ab emphyleuta sine licentia ipsius domini directi,ne videlicet per talem venditionem dominus directus amittat pensionem, seu annuum censum,quem habet in re emphyleutica Aliud dominium super re emphyleutica manet apud m-phyleuticam, quod dicitur dominium utile, per quod dominium habet ius tendi omnibus fructibus rei emphyleuticae. Et quando emphyleuta in vita, vel in morte nominat alium, non transfert in illum primum dominium directhim, quod pertinet ad directum dominum sed transfert in illula secundum domini turi

quod dicitur utile seu quod habet in ustis fructus rei

emphyleuticae. . . Hoc posito, ad primum argumentum dico Petrum cum per scripturam nominauit nepotem trans serendo in illum dominium utile, quod habebat, non id fe-icit sine licentia domini direct i,nec cum illius praeiudi cio Nam ipso facto quod idem dominus directus dedit illi potestatem nominandi quem voluerit manente semper dominio directo,& pensione soluenda apud ipsum directum dominum in tali casu Petrus nominauit cum expiessis. licentia dona in dixectis quam

uis viticiis Petrus traustulerit in nepotem domitatum utile quod liabebat an iccmphyteptaca, haec tinia sati O

770쪽

tilis domini lion nocet domino directo, cuni ab illo

non auferat dominium directum, nec pensionein illi

debitam. Neque item translatio huius domini, villic est illa quae prohibetur sub conditione inc tractu

emphyleutico, in quo dicitur ne res emphyt mitica alienetur, neve eius dominium transferatur. Sed illa conditio intelligitur,ne res omnino alienet ter venditionem , vel per translationem domina j directi per quae dominus directus perdit pensionem, dominium directum. Et probo non intelligi illam codilicialem in contractu emphyleutico de translatione domini j utilis non transferenda quia si de ista intelli .geretur, esset conditio apposixa contra legem expres sani Regni citatam quae permittit emphyleutae facere translationem domini utilis in suavita inodo praediisto Conditio vero apposita in contractu conditra dispositionem legis , est nulla , tanquauit ulla

reiicitur. Iuxta illam Regulam iuris in 6. dicentem: quae contra ius fiunt, debent utique pro infectis haberi. Haee mea responsio est Iuli j Clari tis.de emphrtei si,q.I3.f.vlteriis quo O, dc Rabelli de obligat.iii Uib. 3.de emphyrei I, 7. 6.nim. I. qui cuin aliis ibi citatis dicunt, quod licet,inphyleuta non possit alienare rem emphyleuticam: si tamen primus institutor dedit rem empli te

licam pro se,&pro aliis ud fuit istalpro tribus vitis in tali cari dicut quod poterit emphyleutica, alien re explico ego,id est,dominium utile in sua vita trans ferre: Maddit Rabello susticere ad hoc consensum tacitum domini directi. Iulius vero Clarus dicit esse opimionem communem. Tenet hoc idem expresse Iulius

Clarus eodem lib.de emphiensiq. 1 nam a ubi dicit -- phyleutam Ecclesiae, qualis est iste posse donare inssuum, dummodo id faciat sine praeiudicio Ecclesiae:& a s