장음표시 사용
111쪽
Pars I. Me veritate mysterii S. Trinitatis Prop. XXI. o
166. Obi. . Vetustissimi Patres saepe iis terminis utuntur, quibus perspicue significatur Filium et Spiritum Sanctum esse Patri subordinatum. Ita S. Iustinus M. de Filio ait alium esse et dici Sub Creatore universorum Deum et Dominum, qui et angelu Vocatur Dial. Cum Tryph. 56ὶ Iesum verum Filium Dei esse edocti, ipsum secundo OCO, Spiritum autem propheticum tertio habemus ordines Apol. I, 13 . Tenullianus ait et Pater tota substantia est, Filius vero derivatio totiu et portio, Sicut ipse profitetur Io 14, 28ὶ Quia Pater maior me est Adv. Prax. in . Atqui his et aliis similibus docetur
subordinatianismus. Ergo Veteres Patre invocari non possunt ut testes doctrinae CatholiCae. Ross. Concessis dicti Patrum dist. min. Hi atres utuntur terminis subordinatianismum olentibus, quando student explicare doctrinam traditam, conc. min. diCunt Se O termino aCCepiSSe e traditione, ex min. Dist. conseq. Non Sunt teste doCtrinae CatholiCae in expositionibus suis speculatiViS, conc conSeg. non Sunt testeS, quando referunt, quid sibi traditum sit ab apostolis, nes comess. Omne Patre teStantur ut doctrinam traditam tres personas unius substantiae divinae et hae re eSt, de qua agitur, non X-plicationes magis aut minus elices, quas singuli dederunt. Tertullianus de haeresi patripassiana ait et Se Xistimat meram veritatem possidere, dum unicum Deum non alias putat Credendum, quam Si ipsum eundemque et Patrem et Filium et Spiritum Sanctum dicat, quasi non si quoque unus sit omnia, dum e uno omnia, per SubStantiae Cil unitatem, et nihilominus Custodiatur oeconomiae SaCramentum quae unitatem in trinitatem disponit,
tres dirigens Patrem et Filium et Spiritum Sanctum Adv. rax a), ubi etiam effert hanc regulam ab initio evangelii decucurrisse 9. Si quae vero minus bene expliCat, eiu sunt, non traditionis. Similiter Origenes varia de Trinitate exponit, quae admitti nequeunt, sed quando de traditione loquitur, ait et Didicimus credere in Deo tres esse hypostases Patrem et Filium et Spiritum Sanctum In Ioan tom et M G 4, 28 . Iam S. Patres de Origene hanc distinctionem adhibent, quemadmodum S. Basilius dicit Origenem multa opinione non Sana habere, sed eum non OSSe reSistere Virtuti traditionis, et eam secutum recte docere De Spiritu Sancto 3). Velut S. Athanasius distinguit inter ea, quae Origenes proferat θετικῶς ut testis traditionis et υμ ασοκως ut philosophus De deCr. niC. Syn. 27 . Si Patres dicunt Filium et Spiritum Sanctum esse Sub atre, Vel Patrem SSeiis maiorem, volunt efferre non diversitatem naturae sed prioritatem originis. In divinitate ater est principium sine principio, Filius et Spiritus Sanctus
Sunt e prinCipio Ho sensu ater est primus, Filius secundus, Spiritus SanCtu tertius. Ideo Pater vocatur αυτ θεος, vel ὁ θεος cum articulo, Filius praedicative vocatur θευς sine articulo, etSi ho non Semper Servatur. I 6 T. Obi. I. Interdum Patres dicunt Patrem voluntarie genuisse Filium. Atqui si voluntarie genuit, potuit eum non gignere. Ergo Filius non est enS
necessarium ut Pater. Resss. Dist mai. Dicunt Patrem Voluntarie genuiSSe, i. e. non inVitum, SiCUt etiam voluntarie est Deus, conc mai voluntarie, i. e. Cum indifferentia libertatis ad gignendum aut non gignendum, ex mai. Dist. min. Si Ο-luntarie, i. e. non invitus genuit, Otuit non gignere, ne . min. Si Voluntarie,
i. e. cum indifferentia libertatis genuit, potuit non gignere, conc. min. Et
112쪽
nei conseq. DistinCtio data est ab ipsis S. Patribus cf. S. Athanasius,
I 68. Obi. m. atres dicunt Filium et Spiritum Sanctum ministrare atri in creatione. Atqui ministri Sunt inferiores eo, Cui ministrant. Ergo Filius et Spiritus Sanctus non sunt aequale Patri. Resss. Dist male inistrant ut ministri a divinitate exclusi et ei subiecti, ex mai ut ministri Cum Patre divinitatem intrinsecus Constituentes, simili modo atque intellectus et voluntas serviunt homini in operationibus
suis, conc mai Dis . min. ministri Sunt inferiore eo, cui ministrant, si sunt natura diversi, conc. min. Si habent eandem numero naturam, ex min. Et nem comess. Ita S. Irenaeus Contra OS, qui diCebant mundum Creatum esSepe inferiorem demiurgum, urget Deum non indigere ullo alio, sed solus unus Deu fabricator . . . qui fecit ea per semetipsum, O est per Verbum et per Sapientiam suam Spiritum Sanctum , Caelum et terram et maria et omnia, quae in ii Sunt Contra haer. 2, O, 9 CL , O, in. Ergo DeUS omnia per emetipsum facit, quia per Filium et Spiritum faCit, non per aliquod agens extra ipSum. Μinistrat enim ei ad omnia sua progenies et figuratio sua, i. e. Filius et Spiritus Sanctus, quibus serviunt et subiecti sunt omnes angeli ibid. 4, 7, 4). Verbum enim ministrat ut aeterna idea omnium rerum, quae idea ab aeterno fuit Verbum insitum , 670 ἐγδιαθετος, sed per Creationem et revelationem fit Verbum prolatilium , λό70 προ ρ0ρικυς, ut ait S. Theophilus Antiocri. Ad Autol. 2, 1Ο - at Verbum faCtum est prolatilium non ita, ut Deus Verbo vacuus fieret, Sed ut Verbum gigneret et Cum Verbo Suo Semper versaretur ibid. 2, 22 . 169. Di. V. S. Patres docent atrem Sse plane invisibilem, et solum Filium visum esse hominibus. Ergo Filius habet aliam naturam atque ater. REss. Dist antec. S. atre diCunt atrem esse invisibilem, quia
habet solam naturam divinam, et Filium visum Ss in natura humana, quam habet praeter divinam, conc ante ἰ dicunt Filium ViSum Sse SeCundum naturam divinam, ex anuc. Et dist. conseq. Filius habet aliam naturam ut homo, conc comes. Ut DeUS, Q. conseq. S. Irenaeus de hac re loquitur in libro , C. O, Ubi doCet Deum non per alium praeter ipsum Sed per Verbum suum et Spiritum Sanctum omnia reasse, dein Vero e manifestaSSe per Verbum inCarnatum, per quod et Communio Dei et hominis secundum placitum Patris facta est, ab initio pronuntiante Verbo Dei, quoniam Deus vide-bi ur ab hominibus et conversabitur Cum iis super terram n. ). Deus in hac vita non videtur immediate et visus quidem tunc in et Test. per Spiritum prophetiae, visus autem et in Nov. est. per Filium adoptive videbitur autem et in regno Caelorum paternaliter', i. e. SeCundum divinam naturam n 5 . Sic patet, quomodo ater sit invisibilis, Filius autem visibilis,
quia solus Filius incarnatus est Theophanias autem Veteris Testamenti SS. Patres omnes fere ad Filium referunt et Considerant ut praeparationes quasdam et typo incarnationis futurae. o dicunt, quia is, qui apparet, VOCatur angelu Seu miSSUs, Pater autem non poteSt mitti, quia nullum habet, a quo mittatur, Filius autem mittitur a Patre. Hinc quia manifestatio Dei maxime fit per Filium a Patre missum dicunt Patrem numquam viSUm SSein se sed solum in Filio.
113쪽
Pars I. Me veritate mysterii S. Trinitatis Prop. XXII. Io I
Haec exempla sufficiant ad dandam aliquam deam, quomodo varia dicta recte exponi poSSint. Sed si revera quaedam dicta sunt a veteribus scriptoribus, quae reCte expliCari nequeant, fatendum est eos in privatis suis opinionibus errasse, quo errore fide tradita non infirmatur. Cf. λα- burienses, De De Trino n. 298 Sqq.
Prop. XXII. SS. Trinitas est mySterium Stricte dictum, non
17o. Stat QuHESt Mysterium Stricte dictum S VeritaS, quae neque independenter a revelatione per Sola Vire rationis naturalis inveniri neque poSt tactam eiu revelationem a nobi in hac vita positive ut
possibilis cognosci potest. Quidam theologi vel philosophi putaverunt
se invenisse demonstratione S Trinitatis, ut Saeculo XIV K mundus Luttas, saeculo XIX Genther, Smini, alii, Sed omne miSere desecerunt. Neque opuS St eorum inepta argumentatione repetere Cf. Frangelis De Deo trino thes. 8). Multo plure Sunt qui dicunt doctrinam Trinitatis Pugnare Cum ratione, quorum argumenta facile refelluntur; attamen eatenus rationi humanae in a Vita non SatiSfit, quatenu revelata Trinitate oritur naturale desiderium positive penetrandi hanc rem. Sed hoc desiderium non satiabitur nisi in visione beatifica. Prior pars thesis Si Saltem theologice certa, quia, etSi non immediate definita, e doctrina ecclesiae cum absoluta Certitudine colligitur. Altera pars est de fide. III. Prob. HT I. M. Trinitas est FSurium Stricte dictum. Nam Sunt mySteria Stricte dicta. S. q. d. in revelatione divina nulla Vera et proprie dicta mySteria Contineri, sed universa fidei dogmata POSSe per rationem rite XCultam e naturalibus principiis intellegi et demonStrari, A. S. Conc vatis. SeSS. 3, de fide et ratione an. I Dens. n. 8I6 Cf. n. 796). Atqui omnibu fatentibus Trinitas, quae ad intimam Dei naturam pertinet, Si altiSSimum inter mySteria. De quo ait S. Gregorius Θss. e Nullo sermone declarari potest ineffabilis profundita mysterii, Trinitati. Orat Catech. C. 3 . . Fulgontius Trinitas et Si eXCedit omne, quod Cogitare Vel capere POSSUmUS, Sicut Superat omne, quod sumus Ad Trasimund 2, I). S. HieronFmus: De mySterio Trinitatis recta confessio est ignoratio scientiae, In s. l. 8Prooem.). S. ThomaS: Qui probare nititur Trinitatem personarum naturali ratione, fidei derogat s 1 q. 32, a. ). Et sic multi alii PatreSet theologi. Contrariam doctrinam saepe auctoritas ecclesiastica damnavit. Ita
Gregorius XI die a Ian. 1376 errorem Raymunditulli, insu epistula ad episcopum wratistaviensem die O Martii Ι 83 7 data errorem Guentheri. Decreto S. Officii die 14 Dec. 1887 damnata est propositio 23 Kosmini: Revelat mysterio S. Trinitatis potest ipsius exsistentia demonStrari
114쪽
argumenti mere peculativis, negatiVi quidem et indirectis, huiusmodi tamen, ut per ipsa Veritas illa ad philosophica disciplinas revocetur atque fiat propositio scientifica Sicut Ceterae a Dens. 9I3 Cf. 9I6).
Interna ratio est haec Deu a nobi non Cognoscitur immediate Sed e Creaturis Supra n LSqq. 6 . Atqui Deu non Creavit mundum Secundum differentiam perSonarum Sed Secundum unitatem naturae. ε Pater et Filius et Spiritus Sanctus non tria principia Creaturae Sed unum principium a Conc. orent. deCr. Pr iacob. Dens. n. O4). Ergo creaturae nos ducunt quidem ad Deum intellegentem, Volentem, potentem, Seu ad attributa abSoluta, non vero ad differentiam per- Sonarum. Etiam ratio fide illustrata non habet conceptum Dei per se proprium, Sed indiget conceptibus analogi ad Deum CognoSCendum. Atqui Deus est trinus Secundum modum Uum SSendi PropriUm, non Secundum aliquam persectionem, quae etiam modo Saltem impersecto in Creaturi inveniatur, quia in Creaturi numquam Sunt multae hypo
IT a. HOD. Hra II. Demonstrari nequit doctrinam Trinitatis erae
contra rationem. De qua re ait concilium Paticanum SeSS 3 C. EtSi
fide Sit Supra rationem, nulla tamen umquam inter fidem et rationem Vera diSSenSio SSe poteSt, Cum idem DeuS, qui mySteria revelat et fidem infundit, animo humano rationis lumen indiderit, Deus autem
Dens. n. 797). I tantum, qui immediate videret essentiam divinam posSet diiudicare, utrum hae eSSentia Secundum modum Suum Proprium admitteret tres relatione in uno ente abSoluto necne. Atqui nullus homo immediate videt essentiam divinam. Ergo abSurdum est velle quoad omnia diiudicare, quid persectioni huic essentiae SeCUndum modum Suum Convenire poSSit, quid non et multo magis absurdum est Deo revelanti aliquid de hac re fidem detrectare. Id unum poStulari OteSt, ne quidquam nobi Credendum Proponatur, quod continet contradictionem in terminis. Tale quid autem non StTrinitaS.IT 3. Obi. . Si de Trinitate nihil capimus, superfluum est Trinitatem reVelari. Atqui Deus non facit superflua. Ergo aliquid de Trinitate
Ress. Dist. mai. Si verba, quibus doctrina Trinitatis enuntiatur, pro nostro intellectu non haberent ullum sensum neque quidquam nobi mani festarent de Deo fine nostro ultimo, superflua esset revelatio TrinitatiS, conc. mai. Si verba nobis habent sensum et nostram de Deo cognitionem Vereditant, ex mai. Concessa minore dist. conseq. Aliquid de Trinitate Capimus, quo OSSimus e ConCeptibus analogis a priori demonstrare Deum SSetrinum, ex conseq. humiliter subicientes intellectum nostrum Deo revelanti, Capimus internam Dei vitam esse summe admirabilem, eiusque Visionem im
mediatam esse obiectum omni Conatu appetendum, conc comes.
115쪽
Pars I. Me veritate mysterii S. Trinitatis Prop. XXII. IO3IT 4. Obi ΙΙ. Deus Cognoscit et amat seipsum. Atqui qui cognoscit et amat seipSum, produCit Verbum et amorem ut ipsiuS. Ergo Deus producit Verbum et amorem ut ipsiuS, non utique per modum CCidentis sed per modum rei substantialis. Quare in Deo est Verbum substantiale et amor substantialis seu Filius et Spiritus Sanctus. Ross. Conc mai Dist. min. Qui Se CognOSCit et amat actu accidentali, producit verbum et amorem, conc. min. qui est Ctu puru et substantialis cognitio et amor sui ipsiuS, produCit Verbum et amorem, sero probationem. Hoc autem probari non potest, immo nisi ex revelatione sciremus in Deo esse tales produCtioneS, ratio OStra id potius negaret, quia in actu puro nihil produci videtur. Revera actus essentialis cognoscendi et amandi in Deo nihil producit esse autem in Patre et in Filio etiam actum relativum, qui sit productivus, naturaliter nos omnino latet. Sine revelatione diceremus Deum esse substantivam Cognitionem et Substantivum amorem ut ipsius sine ulla productione; et eatenus recte ita diceremus, quatenu e Creatur poteSt solum fieri illatio ad actum essentialem cognitionis et amoris in Deo, qui non Si produClivu ad intra. Supposita revelatione potest mysterium Trinitatis aliquo modo illustrari per immanentes proCeSSiones, quae sunt in intellectu et voluntate nostra. Id
praecipue ostendit S. Mustinus in libris de Trinitate et post eum S. Thomas I q. 45, a. 7 q. 93, a. ). Sed hi nequaquam his considerationibus tribuunt vim argumenti stricte probantis. Eodem modo iudicandum est de argumento, quod Deus ut Summum bonum perfectiSsime e CommuniCat, et de aliis argumentis, de quibus CL Suares, De Trin. I, II, et uis disp. 43 et 44. IT 5. bi ΙΙΙ. Unum non est aequale tribus. Atqui hoc aftirmatur de Trinitate. Ergo hae doctrina repugnat.
Ress. Trans mai Nef. min. et conseq. nam CCleSi non docet unum Deum SSe tres deOS, aut tres persona esSe unam personam, Sed SeCUndum
diverso respeCtus in Deo est unitas et trinitas. Idem valet de illo axiomate Quae non distinguuntur ab uno tertio, non distinguuntur inter Se. Nam tres perSonae divinae, quia identificantur cum uno absoluto, non disserunt inter Se per absolutum sed per relationes et quamvis hae relationeS non sint alia res atque ipsa essentia divina, tamen sunt alii respeCtu realeS, sicut idem homo est secundum diversos respectus filius unius et pater alteriuS. Id solum in Deo aliquid singulare est, quod diversi respectus fundant Per sonas realiter distinctas, de qua re ratio nostra non potest formare iudiCium, sed fidere debet Deo revelanti. Nobis sufficit, quod in hoc ysterio nihil de eodem sub eodem respectu simul affirmatur et negatur. Solum magna attentione pu est, ut detegantur fallaciae, quae facile irrepunt in arguendo de ho mysterio. Principia metaphysica manent intacta, sed applicatio ad ordinem physicum, maxime divinum, non semper est facilis; nam abSolutum,
relatiVUm, natura, perSona, alia omnia Deo et Creaturi non niVOC Con'Veniunt; unde optime fieri potest, ut in Creaturis aliquid repugnet, quod inente infinito non repugnat.
116쪽
1o Tract. II. Me De Trino. Pars II. Me processionibus divinis.
is De Trin. disp. 4 sqq. euron, Des ipso Deo n. 943 sqq. Labauche, Lecon de theologie dogmatique I3 Sqq.
Prop. XXIII. Filius procedit a Patre per generationem intel
176. Stat. QuaeSt. a Revelatio docet in Trinitate Patrem non procedere sed Sse principium Filii et Spiritus Sancti Filium procederea Patre per generationem et eSSe Cum Patre principium Spiritus Sancti Spiritum Sanctum procedere a Patre et Filio ut ab uno principio, non
tamen Per generationem, neque SSO Principium proceSSioni ad intra. Processio Si roductio rei a Suo frincisio. Est transiens, Si effectuSponitur Xtra principium, Siout mundu a Deo Creatur; S immanenS, Si productum manet in producente, Sicut intellectio manet in intellectu. Processione divinae Sunt immanente et ConSiStunt in Communicatione naturae divinae. Cum in Deo non sit transitus e potentia in actum, proceSSione divinae Sunt actu puruS, aeternUS, immutabiliS, Seu Sunt aeternae et immutabile relationes principiat ad principium Suum. Neque igitur Deus producit terminos intellectionis et volitionis, ut intellegat et Velit, Sed quia est substantivus actus intellectionis et volitionis, habet aeternos terminos intellectionis et Volitioni Sine ulla actione Seu pe- ratione proprie dicta. b c Substantia, Ssentia Seu natura divina . . . non ES LENEVariS neque genua nec procedens s Conc later. IV Dens. 432 . Actiones enim et paSSione non Sunt naturae Sed PerSonarum. Neque SerUaretur unita divina, Si essentia, quae Si re abSoluta, ProCederet.
Neque Pater procedit. Pater a nullos ibid. Dens. n. 428). Pater quidquid est aut habet non habet ab alio sed e se, et est principium Sine principios Conc. orent. de r. pro lacob. Dens. n. 7O4). Propterea Pater a graeci Vocatur τέ- τος et ανυλος i. e. Sine natiVitate et Sine principio. S. Frisius Hieros. e Primum fundamenti instar in anima vestra dogma de Deo Patre Stabiliatur τ ὁ δεο ει εστ μυνος, α Γίγλύτος, αν Ζος Catech. 4 4). Sta Vocabula Sumuntur non mere negative Sed etiam relative et hoc sensu Sunt Patri propria CL Dens. n. 277 o αν Ζος, Summum principium, quod non habet principium. Hanc fidem profitetur ecclesia in Θmbolo AIhanasiano Pater a nulloeSt actu ne Creatu ne genituSs Dens. n. 39). Cf. S. Thoma I, q. 33, a. 4. Inde restat probandum Filium et Spiritum Sanctum procedere. Et de Filio quidem tuo statuimus: in illius procedit in Patre ser
117쪽
Cap. I. Me processione Filii. Prop. XXIII. Iosgenerationem; b Filius procedit per generationem intellectualem seue intellectu Patris. Trior pars est de fide, altera est theologice certa. 177. HOD. para . Filius procedit a Patre per fenerationem. S. Scriptura Saepe docet Secundam personam divinam esse Filium Dei Verum, ProPrium, Unigenitum. Vidimu Horiam eiuS, gloriam quasi unigeniti a Patres Io , 4 cf. I, 8). Si Deu dileXit mundum, ut Filium suum unigenitum daret, I 3, 6). Deu proprio Filio Suo non pepercit, Sed pro nobis omnibus tradidit illum Rona 8 32), ut simus in vero Filio eius, Io , O cf. 4, ). S. Paulu teStatur Verba S 2, 7 Filius meus es tu, ego hodie genui tes dicta SSe a Patre de Secunda persona divina Hebro, 3 Cf. PS IO9, 3, ubi lectio
non est plane certa). Eadem doctrina in Sy mbolis enuntiatur et Credo. . . in unum Dominum Iesum Christum, Filium Dei unigenitum, e Patre natum ante omnia Saeculas Dens. n. 86 Cf. I9) et in multis conciliis
definita est Dens. n. 276 428 32 462 7O3 . Patres de hac doctrina
multa Scripserunt Contra arianoS, Sed in re tam aperta pia non Simulta testimonia colligere. S. Augustinus ait: Ideo quippe FiliuS, quia genituS, et quia Filius, utique genituS De Trin. 3, 6, 7).
Ratio, cur dicatur Secunda perSona divina generari, haec Si Generatio St proceSSio Viventi e vivente coniuncto in similitudinem naturae vi productionis. In Similitudinem naturae dicitur ad significandam internam et essentialem Similitudinem in oppositione ad similitudinem Xternam et fortuitam, sicut inter homine filius generatur in Similitudinem patris, quatenu est homo Sicut pater. Dicitur ViproductioniSs, ut XCludatur Similitudo, quae per accidens vel e alia causa fieri posset, sicut in generatione aequivoca Secundum multorum opinionem. Iam vero Secunda perSona divina procedit a Patre ut viven a ViVente per proceSSionem a Patre ut principio Coniunctos accipit naturameSSentialiter eandem, quam Pater habet, et hae Similitudo cum Patre non aliunde est Sed e ipso modo processionis, quia intellectu SeipSum CognOSCen vi huius cognitionis producit imaginem sui similem. Quare Solum probandum restat Filium revera procedere e intellectu PatriS.I78. Tob. ara II. Filius procedit ei intellectu Patris. Nam Filius est Verbum Dei. Atqui Uerbum Dei procedit ex intellectu Dei. Ergo Filius procedit ex intellectu Dei Patris. Maior probatur, quia a S. Ioanne in evangelio in epistula, in Apocalypsi idem, qui est Filius Dei, vocatur Verbum, tauro IO I, I 4 8.
Io I I 3. Ap I9, 3). Unde hae doctrina a Patribus, a SummiSPOntificibuS, a Concilii proponitur. E. g. S. CFriatas Alex. et Quid Ob- Secro de Ioanne Statues, qui Filium vocat Verbum atque an maXime propriam appellationem ei tribuit, quaeque essentiam eiu mani Stet γ TheSaUr. SSert. 9). S. Damasu papa: Cum ipse Filius sit Verbum Dei Dens. n. 3) Concilium chalcedonense docet unum et Unclem
118쪽
1o Tract. II. Me De Trino. Pars II. Me processionibus divinis.
Filium et unigenitum Deum, Verbum Dominum Iesum Christum s Dens. n. 48). Idem docent theologi, ut S. Thoman I q. 34, a. Iraq). Minor probatur. Nam FiliuS St Verbum immanen et aeternum Dei Patris, qui est purus Spiritus. Atqui Verbum immanen et aeternum Dei procedit e intellectu Dei, quia puru Spiritu non aliter loquitur nisi per intellectum. S. Gres oriun s. dicit Filium appellari Verbum, quia sic se habet ad Patrem, sicut ad intellectum se habet verbum, Orat theol. 4 verSus finem). Graecum vocabulum oro, habet multiplicem significationem, imprimi Significat rationem et verbum. Unde Patre graeci interdum Si argumentantur Pater, niSi haberet oro υ,eSSet Goroc atqui non St toroc ergo habet oro υ. Ita S. GregoririS 'SS., qui inde Concludit SSe oro viventem et simul a Patre
diStinctum, Cum Sit Conceptu relatiVUS. Non enim SSet Verbum, nisi alicuius verbum Sset. . . . Sicut dicimu in nobi e intellectu venire Verbum, neque SSe plane idem atque intellectum neque plane
diverSum . . . ita etiam Verbum Dei per propriam hypostasim differt ab eo, a quo habet hypoStaSim in quantum autem eadem Xhibet, quae in Deo Sunt, Secundum naturam est idem Deus sicut ille Pater , Orat Catech. C. ). S. BaSiliuS: Qui erat in principio Uerbum, in
Cur Verbum Quia imago est genitoris, totum in Se genitorem StendenS, nihil inde Separans et per Se persectum SubsiStens s Hom. in illud In principio erat Verbums n. ). S. CFriatas Alex. et VerbUmet Sapientia Filius appellatur. Verbum quippe et Sapientia dicitur Propterea, quod e mente et in mente est proxime et indivulse, In Ioann. . , C. ). Copiose an doctrinam de processione Verbi ex intellectu Patris proponit S. Aufustinus De Trin. 3, IOSqq). Eandem doctrinam Xponunt theologi in Commentarii in Sent. , diSt. 27 vel in Sum. , . 34. Hi ostenditur doctrinam SSe Certam. Cf.
Eandem doctrinam colligunt Patres et theologi ex appellatione sientiae, qua Filius appellatur in libris sapientialibus supra n. 6 c et a S. Paulo Cor 1, 24 , quia sapientia pertinet ad intellectum et ex appellatione ima inis Colo, 3 cf. Hebr I, 3 Sap. 7, 26),
quia ad rationem imaginis stricte dictae requiritur, ut ab Xemplari oriatur, Seu ut i originis Sit exemplari similis; nam ovum non Stimago alterius ovi, Sed si pictor imitatur lineamenta faciei alicuius hominis, haec Si imago hominis, quia homo est iu CauSa XemplariS. Atqui in Deo unicus actus immanens, e quo vi productioni oritur Similitudo naturae, est intellectio. Ergo Filius ut imago procedit ab intellectu Patris S Thoma I, . 33, ).I79. Obi. . Processio et generatio est transitus de potentia in Ctum. Atqui talis transitus in Deo non est. Ergo in Deo non est proceSSi et
119쪽
Cap. I. Me processione Filii . Prop. XXIII. Io Ressp. Diu mai. De OnCeptu humanae proceSSionis et generationis est transitus de potentia in actum, trans mai. de OnCeptu omni processionis et generationis, etiam divinae est tranSitu de potentia in aCtum, ne .mai. Conc. min. Dist conseq. Ergo proCeSSio et generatio non dicitur de Deo et homine univoce, conc conseq. non diCitur analogice, ut sit in Deo processio et generatio sine ulla imperfectione, quae in homine ei annectitur, nem comess. DiXi tranS. mai. γ, quia OSSumus etiam de anima humana
dicere potentias eius et proprietate proCedere ex SubStantia eius; et hic non est transitus de potentia in actum. Similiter in Deo non est transitus de potentia in actum, quia non fit nova SubStantia Vel natura, quae antea non fuit, Sed eadem numero natura, quae in Patre S per modum dantis, est in Filio et in Spiritu Sancto per modum recipientis. Neque Pater priu est et dein gignit, sed essendo gignit, et gignendo St. Pater non St Ctu purus intellectionis sine Verbo, neque Verbum est sine actuali intellectione Patris. Intellectio Patris et Verbum sunt aeque Ctu puruS, aeternus, immutabiliS,
quia Sunt eadem natura divina, quaes in atroe est dicens, in Verbo dicta. I 8Ο. Obi. I Deus est ens a se. Atqui qui gignitur, est ab alio. Ergo Deus Filius non poteSt gigni.
REAp. Dis . ai. Deus Si en a Se i. e. substantia non ab alio esseCta, conc. mai. Deus Si en a Se i. e. illa SubStantia, quae St a Se non
poteSt esse in hypostasi generante et generata, ex mai. Dist. min. Qui gignitur, est ab alio, saltem quatenus eiu hypostasi est ab alio generata, conc. min. neCeSsario, quatenu eiu SubStantia est ab alio effecta, nef. min. Et nex conSeg. Pater non produCit Substantiam Filii, sed solum communicat, perSOnam autem seu hypostasi Filii producit, quatenus alius est actus dicendi, alius terminus dictionis seu Verbum Asellas excludit Causam X-traneam efficientem naturae divinae generatio excludit identitatem relativam generantis et generati, qui habent eandem numero naturam divinam. Itaque
Conceptus entis ab alio, qui XCluditur per seitatem, et Conceptus geniti ab alio, qui includitur in generatione, sunt duo Conceptus plane disparati, qui nihil inter se commune habent. I 8 I. Obi. II. Non solus Pater sed etiam Filius et Spiritus Sanctus habent intellectionem. Atqui Filius et Spiritus Sanctus non producunt Verbum. Ergo ex intellectione divina non procedit Verbum. Resp. At male Pater et Filius et Spiritus Sanctus habent eandem
intellectionem divinam, conc. mai habent eam eodem modo, Q. mai. Conc. min. Dist conseq. Intellectio divina non producit Verbum, prout StCommUni tribu PerSonis, conc conseq. prout est in Patre, em conSeq. CiliCet
eadem intellectio divina est in Patre et Filio et Spiritu Sancto, sed in Patre est ut dicens Verbum, in Filio ut Verbum dictum, in Spiritu Sancto ut Per
fectio a Patre et Filio Communicata. Itaque ediceres et Verbum', Si Pro' prie et Stricte Sumuntur, sunt appellationes personales. Sed interdum Su'muntur SenS latiore et minus proprio, ut dicere sit idem atque intellegere, et Si Convenit omnibus personis S Thomas I q. 34, a. I ad 3), et Ut Verbum Sit idem atque manifestatio veri, et sic interdum essentia divina dicitur Ver bum, in quo omnia Cognosci possunt S. Thomas, In I, diSt. 27 q. 2, a. J. Ceterum hae et aliae similes quaestiones magis exponentur in deCUrS traCtatUS.
120쪽
1o Tract. II. Me De Trino. Pars I. Me processionibus divinis.
SOBOL Pater non est Sapien Sapienti genitR. 182. S. Augustinus De diverS. UaeSt. 83 q. 23 docuerat PatremeSSe Sapientem Sapientia genita, Sed POStea Retract. I, 26 hanc doctrinam revocavit, quia O loquendi modo Significaretur Filium esse Causam formalem sapientiae Patris, quod est falsum. Sapientia est praedicatum absolutum, quod aequaliter OnVenit Omnibus personis. Quare neque Pater est Sapien Sapientia ingenita neque Filius sapientia genita. Neque dicendus est Pater intellegere Uerbo, quia Verbum non est causa vel principium intellectioni PatriS, neque tres personae disserunt modo intellegendi se modo habendi intellectionem cs. Mares, De Deo , IO). Verum tamen Si Patrem non poSSe habere Sapientiam vel intellectionem, nisi intellectio terminetur ad Uerbum productum.
Hoc enSu recte argumentantur Patre Contra arianOS: Pater numquam
fuit in Sapientia, ergo numquam fuit Sine Verbo e. g. S. AthanaSius, Orat. 4 Contra Arian. n. ). VerUm etiam Si omne persona divinaSintellegere in Verbo, quatenu in Verbo mani Statur omne erum. Sic essentia quoque divina mani Stat omne Verum Sed hae manifestatio specialiter appropriatur Uerbo propter eiu proceSSionem X intellectu.SCDOL Qui cognoscendo Pater generet Verbum. I 83. Obiectum primum et proprium Cognitionis divinae est SSentia divina supra n. 88 . Unde omnes theologi docent illo actu cognitioniS,
quo Verbum producitur, atrem cognoSCere SSentiam divinam. Praeterea cum in Deo non in diversi actu cognitioni Sed unus tantum, quo omnia CognOSCuntur, Patet Cum Cognitione SSentiae neXam SSecognitionem omnium rerum. Sed quaeri poteSt, num omnia neceSSario CognOSCantur actu, quo producitur Filius, an quaedam Concomitanter tantum se habeant. Si autem evidens, in Deo SSe proceSSione internas, etSiamsi Deus decrevisSet nihil creare. Ergo Cognitio Creaturarum non est neceSSaria ad hoc, ut Filius e intellectu atri procedat. Contra Vero essentia divina Cognosci nequit, qui CognOSCantur ea,
quae cum SSentia diVina idem sunt, i. e. Pater Filius et Spiritus Sanctus. Neque tamen ideo Filius et Spiritus Sanctus sunt principium Verbi nam in scientia divina obiectum ut obiectum habet nudam rationem termini, non ausae aut principii supra n. O). Similiter cognitio
possibilium non poteS Separari a persecta cognitione eSSentiae divinae. Ergo dicendum Videtur Verbum procedere e cognitione SSentiae di-Vinae, perSonarum diVinarum, OSSibilium Cognitionem Vero rerum actualium Solum Concomitanter se habere. Varios loquendi modoS vide apud S. Thomam , . 34, a. 3 et Contra gent. 4, 3 Scotum, In , diSt. I, I, Vasques, De Trin. diSp. J42 C. 3 4.