장음표시 사용
221쪽
x ε 3 OMICID. voLYNY diuisio non est generis in species , sed eiusdem peccati in dimerib gradus Nam in homicidio,
sicut is alijs peccatis , reperiunt tir TCS gradus urimus Homicidium cordis sine quo homicidium peccatum essz non potest, ctim peccatum sit usque adeo voluntarium, ut si non sit voluntarium, non sic peccatum Secundus oris, ut si quis voluntatem occidendi verbis manifestet. Tertita operis, quo peccatum homicidij
Huic non est absimilis diuisio illorum, qui
dicunt, Homicidiorum aliud internum latilio, aliud e uernum tan tim aliud externum,in ii ternum simul: Cuius diuisionis membra ex praecedetibus quiaestionibus sunt satis manifesta. Ex quibus omnibus non obscure intelligi potest, quod a quibusdam hoc loco traditur Scnon paruum Vium habet, ad intelligendum id, uo maxime quaeramus nimirum , homiciturn committi quinque modis, Primh, is sto, victim quis actione propria, mediata, vel immediata alium occidit. Secundo praecepto. t cum praecipit alieri, Ut alterum occidat Tertib. consilio, ut cum quis consulit alteri mortem inferri. Quarto, auxilio, rictim quis occidentem adiuuat. Qui mo, postremo, permissione, ut cum qui potest, Hebet unpedire mortem alterius in non facit. Ad tertiam quaestionis partem Quae nimiruhonunis occisio sit licita, vel illicita. cendum quaestionem dissicilem esse , cui a pluribus ipsusEcien ex respondctu .
222쪽
. Primo non bene respondet Scotus, qui doceem dist. F. q. 3. H. 3. licitam esse hominis occidionem illam, quae cassibus veteri lege ex- Pressis conceditur, Exod aa. Illicitam vero omnem illam, quae illis non conceditur. Probatur Dramo, quia inuasorem semper licuit occidere, seruato moderamine inculpatae tutelae , t postea Φηdemin tamen hic critis non exprimitur
an Veteri lege Deinde ante legem scriptam res- Publicae gentium scelera capitis supplicio in rato euniebant, sed hoc non faciebant, quod legissent illos casus diuina lege expressos, cum lex diuina scripta adhuc non esset Ergo, c.
Praeterea tam naturale est ut homines nocet tes, in rempublicam pestilentes e medio tol- Iantur quam ut non occidantur innocentes; Ergo potestas hominem occidendi non pendet ex illa concessione legis antiquae, sed potius iu- Te naturae conceditur. Postremo, si respublica Ciuilis non haberet ficultatem alios malefactores interficiendi, quam eos, qui veteri lege ex- Primuntur, non liceret hodie furem virgis caedere, aut suspendere, neque incendiaritim Pitis poena damnare, neque haereticos, talios criminis laesae maiestatis manifestos reos ultimo
supplicio afliceres, consequens est absurdis,mum, contra tenorem l. c. ubi incendiariis, alijs capitis poena decernitur,in haeretica exuruntur, Jae res marestatis merito dilaniari iubentur iAli vapulant flagellis deati in exilium relegantur, quae tamen crimina. ecimarum. genera in veteri lege non sunt M M
223쪽
1 D HOMICID VOLUNT. expressa. Non obstat, quod Scotus dicit, non posse in iure natura dispensari atque ita non posse humano aliquo iure statui, ut homo quantumuis peccator occidatur; Quia ex iam dictis fatis apparet falsum esse, quoiu ipse tanquam principiuPraesupponit, Omnem hominis occisionem i. Te natura prohibitam esse Sechmdb, nec illi bene respondent, qui putant omnem occisionem proxim1 es e illicitam,
Iicitam ver,sui ipsius t quia subinde licite occiditur proximus, nullo casu se occidere 1i-Cet. Horum errorem refutat D. Augustinus lib. r. de ciuitate De c. a. io infra aliqvid de eo
Tertib, neque illi satisfaciunt, qui dicunt omnem illam occisionem esse licitam, qua nocens occiditur, illicitam , qua innocens linia potest dari instantia de illa occisione, qua noCens probatus in iudicio nocens occiditur Deinde potest dari nocens,etiam talis probatus, qui non potest priuata aues oritate occidi. Quarto nec sussicienter respondent, qui dicunt omnem illam occisionem esse illicitam, quae fit priuata auctoritate, licitam Vero, quae
fit publica: Quia potest dari instantia de eo, qui invaditur ab alio , vim vi repedendo priuata
auctoritate occidit inuasorem, quem statim ostendemus noti peccare ieinde, publica potestas, si innocentem damnet , vel si peccat rem quidem, sed alijs non nocentem , vel no-xentem quidem, scd contraduris ordinem, Pec
224쪽
Omisiis igitur his insuffcientibu, erroneis responsionibus, si quisquaerat Quae occisio sit licita, nuce dicita hoc loco reseruata, Breuiter videtur responderi posse, occisionem omne illicitam, vel licitam esse illam, quae lumine, turali iudicatur esse talis Insinuat hanc responsionem D. Thomas I. a. q. Ioo an Lia .
Neque hoc est, quod cuidam videri posset, explicare idem per seipsum , aut ignotum peraque ignotuml, quia homicidium non ideo ma- Ium est, quia prohibitum, sed ideo prohibitum, quia est malum: Interroganti ergo, Qtiae occisio licita, vel illicita 8 videtur responderi per causesam , quandidicitur, quod omnis illa , qua lumine attis ali deprehendi potest esse talis v. G. dico quod licita est alicuius hom1nis Reipublicae noctui occisio, puta furis, etiam si de illo nulla fiat mentio in veteri aut noua lege, quia lumine naturali notum est, licere bonum publi- Cum praeferre priuato,& membrum putridunt. nocivum rescindere,ne totum corpu'Pereatroico nihilominus talem hominis occasionem esse illicitani priuata personae, quia lumine naturali etiam manifestum est, curam membroruReipublicae commissam esse publicis magistra tibus,& principibus, qui capita sunt Reipublicῖ,α sic in alijs. Verum uia doctrina genetalis in moralibus parum est utilis, speciatim magis inuestiga' dum est, quae hominum occisiones sint licitae Aqua illicitae, di hoc loco reseruatae. Quam rena
225쪽
alioquin amplissimam,in apud Doctores multumconfusam , ut facili, de consueta methodo expediamus, mouebimus plures dissiculiates. quae ad duo genera reduci possunt. Primi generis erunt de occisione sui ipsius Secundi de occisione proximi priuata, publica, voluntaria, Micasuali. Ucaltvieipli rei, qua ad uolenera iuxta
Non est licitum, neque ullo bono sine fieri
potest. Prima pars probatur; quia est contra natur Iem inclinationem naturaliter enim quaelibet res seipsam amat minc est, quod quaelibet res naturaliter conseruat se inesse, corrumpentibus resistit quantum potest. Est D. I nom. a. a. q. art. I. Deinde patet hoc ipsum alia via ex lumine quoque naturali petita 'libet pars id quod est, est totius, quilibet aute homo pars est Reipublicae, Ergo, qui se interuarit, Iniuriam facit Reipublicae, ergo peccat. Patet alia ratione Vua est quoddam donum diuinitus homini attributum,& eius potestati subditum, qui occidit, ouiere facit, Ergo, qui seipsum vita priuat, Deo iniuriam facit, sicut qui alienum seruum interficit, peccat in dominum,cum est ipse seruus. Hinc est,quod interficere seipsum omni iure reperitur prohibitum liuino non occides. s. hominem ergo nec teipsum , t argumentatur D. Auzustinius o. i. de ciuita Dei Gψω Huma
226쪽
sui ipsius occisor ecclesiastica priuatur sepultura, iublicis Ecclesiae suffragijs Iare cuidi. L
Secunda pars probatur quia sui occisio non
potes esse rectu medium ad maiora bona as queda, aut maiora mala vitada Primum patet, quia neque ad virtutes acquirendas aut gratiam Consequendam in hac vita, quia illae positae sunt in potestate liberi arbitriiErgo , si homo Ve Iit laborare,in honeste vivere potest illas adi- Disci , nec est necesse propter illas se enecare Neque etiam ad gloriam, siue stelicitatem con sequendam in futura vita, Sicut D. Augustinus, , de ciuitate Dei, lib. I. dicit fecisse quendam philosophum nomine Theobulum, lacto libro Platonis de animae immortalitates quia transitus ex hac vita ad aliam Heliciorem non subiacet libero hominis arbitrio, sed potestati diuinae, D.
Thom. a. a. q. b Secundum, quod nec ad maiora
mala vitanda, probatur; quia summa mala Virae sunt mala culpae, siue peccata, quae similiterposita sunt m potestate liberi arbitris, atque ita potest homo diuina adiutus gratia ulla vitare, nec propterea necesse est se necare. Si replices cum Donatistis nos esse infirmos, pronos ad peccandum, ideo per mortem, tanquam ComPendio quodam, velle omnia pericula, occationes simul vitare; Respondet'D. August ,
nus dupli Citer rimb, Deum fidelem esse Mnon permitter Uttentemur supra vires λ
227쪽
lib21. de ciuitate Deli Similiter non licet se OC-cidere propter aliquo peccatum commissum, sicut fecit Iudas, Mathiel in c. Quia malefactorem occidere non licet, nisi per dicium publicae Potestatis ut sipra obiter dictum est o inma latius 'n- demus. Deinde quis se interficiens sitas si maX1- me nocet adimens sibi tempus poenitentiae. Nec etiam ad euitandu alterius peccatum;quia ne mo debet in se admittere crimen maiu , Vadel1cet homicidium, ut vitet alienum minus, Puta fornicationem, aut simile. Nec postremo ad'- uitanda mala poeniae, qualia sunt miseriae Vitae praesentis, sicut fecit Achitophea Eeg.c. 7. Et - Cato Vticenssis, audita victoria.Ιulij Caesar1s,se. Cundum D. Augustinum lib. a. 4e ciuitate Dei;Quia Vltimum, Tummuli malorum poenalium huius vitae est mors secundum Philosophorum 3. Ethicorum c. 8 Stultum vero est maius malit assumere ad euitandum ainus. . . . Quaerunt hic aliqui, An ab hoc peccato saltequis excusari possit per ignorantiam in inc1 bilem. Dicendum est prinab Noli posse CXcinsari illos, qui sine caussa se occideriint, quia γ tiam Ethnici viderunt hoc non . licere'. Phalais phad , aristoteleis lib.3. Ethicorm Cicero in sem
. Secundo, probabile esse excusari.potuisse ib los, qui id honesta aliqua, & graui de caussa fe- cerunt,Vt pro patria defendenda, vel pro vitan- da aliqua graui ignominia,&maxime pro Uen'
da pudicitia. Ratio est a quia non solum genti'
228쪽
Ies philosophi hoc putauerunt, ut Cato Vticensis, Curtius apud D. V. .rtae ciuir Dei c. q. Lucre 'tia nobilis Romana: Sed etiam Iudae , t Iosephus Lib. .de bello Iudaico c. t. Imo quidam Patres Ecclesia pro tuenda saltem ca1titate, it D. Am
θη. Eusebius in ita Constantim ιbic is Vbii a rat exempltim de quada nobili Romana Chri- 1llana uxore cuiusdam Senatori ordinis , quae cum a Valentino Imperatore tyranno se vi landiau, consentiente marito, intelligeret, exiguo temporis spatio postulato, quo corpus con-1ueto apparatu decenter ornaret, in cubiculiam Hagrella, gladio sibi pectus transfixit propter quod Eusebius eam laudans ratque ita inquit,'ralem tam illusirem,sIeiiiit. Idem exemplum refert Nicephorus lib. . c. 3. Quam mulie em 3C11 miles aliter a peccato excusare non possumus. quam Vel propter ignorantiam inuincibilem; Sicut Sotus lib. 1. de iust ct iure q. art. s. 7D. - Ap-Polloniam excusat , quae in rogum ardentem'iponte se conjecit vel propter Dei re elatio nem. Sicuti Augustinus excusat Sampsonem
Postrem , hoc tempore non est pisebabiu Ie quenquam posse excusari per ignorantiam inuincibillam, si seipstim occidat quachmque edi
Caussa rario est, quia ex quo haeretici docirerut' licitum esse se occidere,in de facto seipsos cc . Perunt interimere ut doceti su ast de are bushρ. Ecclesia rem hanc totam satis diligenter,
aperte declarauit priuans suffragi j Ecclesia-
229쪽
sicis, sepultura eos, qui seipsos occidissent.
Vide de hac quaestione Caiet.a. a. q. M . arr. I. aca.
Discultas secunda; an liceat alicui interficere seipsium intenti e saltem secundaria v. c. est aliqui , qui vult interficere hostem patrice, hoc n0n potest facere, nisi interimat seipsum, sicut fecit Samp-Ωn Iul. Ibc. Dicendum, primb certum esse quem non Peccare, si praeter intentionem se interficiat, si-Cut fecit quaedam mulier, quae cupi fugeret ibIum, a quo ad stuprum sollicitabatur, de ponte cadens submersa fuit, ut refuturi exparte, ,stulturis.
Secundb, dubium esse, an id liceat facere ex intentione secudaria, de qua quaerit dissicultas;. Nam quamuis graues Doctores putent non lue: Cere, solumque excusent Sampsonem, rimi-1es, qui seipsos occiderunt propter inst inctum spiritus sanct1 oti ad id mot1 filerunt Non minus tamen probabilis es aliorum opinio,qui dicunt sine Dei inspiratione speciali 1ntali casu posse quem sibi vi m esipere. Ita Frankiscus , victoria vir acutissimi ingenij, reled . de homicidio 3 . Videtur enim esse quaedam fortitudo pro Patria vitam suam hoc paeto exponere.
Disscustia tertia: In liceat bibere venenum, quando a iudice quis damnarus est, ut veηenum bibat, vel in ignem tigredi vel exsala, aut monte exilire, quando quis martis adiudicatu est. .
Dicendum, probabiliter licere; u:a in actu institia vindicatiuar, quae non possunt fieri nisio ipso reo licite ponunt fieri ut ascendere scalam
230쪽
scalam ad suspendendum, porrigere collum ferienti carnifici, ita venenum bibere Deinde. qui cooperando mandato Iudicis aliquid agit, Hon tam agit, quam patitur. Praeterea,qui metu maiorum tormentorum cogitur aliquid facere, non videtur esse in culpa si mors sequatur, quia non est tam actio illius, quam cogentis. Hoc modo putamus excusari illos qui nostro tempore coacti fuer ut ab haereticis ex altissimi Iocis se praecipites dare, neRauiora pater tur. Huius sententiae in Franciscus a Victoria riuut.
IJe homicidio nu. o. Quamuis Caietanus .a.q.β.art. -- p. contrarium doceat.
Dissculta quatra an licitumst permitteres occidi Qui permittit se occidi, peccat, nisi rationa-hil ex caussa excusetur. Huius ratio est manifesta, quia cum homo custos sit vitae suae, debet illana conseruare.
Hinc si quis temere se conijciat in hostes
peccat mortaliter, si occidatur.
adix , at a,isi de causia exculetur; quia quis multis de caussis excusari potest Prima, Si quis a Iudice condemnatus permittit se occi i Imbpeccat mortaliter, qui conuertit se conti ai carnificem , aut satellites, secundum D. Thomam a. a. q. v. art. . Secunda, ob fidei defensionem; ut si Tyrannus yellet te negare fidem, debes potitis te permittere occidit,secundum omnes Tertia, ob vitandani quodcumque peccatum etiam veniale rvt femina debet potius permittere se oc-