Thesaurus casuum reseruatorum, omnibus poenitentiarijs, et confessarijs non solùm dioecesis Leodiensis, ... vtilis, & necessarius. Auctore Ioanne Chapeaville ..

241쪽

a licere Ratio est, quia quod licet facere, licet

intendere Nam docet Aristoteles . Ethicorum ad emcacem voluntatem finissequi electi hemmedij, quod ad illum iudicatur necessaritime Clim ergo ut praesupponimus,non sit alius m diis euadendi manus inuasoris, quam illum occidendo, licebit mortem eius intendere. Hinc sequitur eum, qui videt hostem in se Iecta evaginato gladio tendere, & timet se non posse cosertis manibus defendere, posse directo spiculo, aut sagitta eminus iacta, aut bombarda explosa iugulum hostis inuadere,vt illum prius prosternat. Ita Sotin supra Et confirmatura quia reuera quomodo fieri potest, ut quis non intendat mortem uadentis cum videt actum esse de vita sua, si non o cidat inuadentem Z Discuba octaua: .llaeat alii xm occidere ra nec saria defensione vitaproximi' Dicendum non solum esse licitum, sed etiam subinde esse necessarium. 'd sit licitum patet ex ca.fortitudo 3. q. F.cte. dilecto, de sententia exeommunicationis in b. Et est comminissentemi Threie,sum Ratio eorum est, quia debemus aliis facere,quod vellemus nobis fieri. 'd subinde teneamur, probat auarrus in c.

non inferenda nu ro sesequentibα . Quod verum est, siue quis sit Laicus, siue Clericus, siue proximi. quos defendimus, sint consanguinei, siue extranei. D doctr1nam explicat Caietanus a. a.

Teiutur vero quia defendere vitam proxi

242쪽

mi ex duplici capite; Primb lege iustiti ermactenentutiudices,& ali min1stri iustitiae. Secundo lege charitatis;qua tenentur omnes,quando

proximus est inpericulo,& non est alius , qui Promptius succurrere possit. In utroque casu peccatum est mortale proximum non delendere, quamuis diuersimodes Nam qui ex restitia tenetur; si non fecerit,tenetia ad restitur inem damnorum: Qui vero solum ex charitate tenetur, imia fesierit, Non est obnoxiuὰ reditutioiii. Hinc sequitur peccare mortaliter ciues illos, qui conciuem inuasum misere trucidari pe mittunt, clim nemo sit illis paratior quisu currere possis absque vitae pericillo facithetaluare, sempere possent ex manibus inuadentis.

v equitur secundo peccise mortaliter, 'εest keri ad restinitionem omnium damnorum RG ges, Principes, Magistratus, Iudices in alios 1ustitiae 1nistros, qui ciues,4 alios iniurijs aD

secios non defendunt, cum possint. Disscultas nona, An liceat alium occidere pro necessD-ria rerum temporaliui defensi et Est communis Theologorum licere Caiet. a.

'que -οηmip. 3. it. . . f. Quassequitur Nauar nu.s licet Canonistae illis contradicantivi In nocentius in c. Sibero desententia excommunicationis, o Panor in c. Interfecimi, de homicidi ἰ sed malE.

243쪽

rantia excommunicationis in b.

Deinde, ratione; licet enim publice bellum serere propter res temporales, in quo subindet Plurimi occiduntur Ergo priuatim licet M lium occidere, res suas temporales defendedo , maxime si sint necessaria aci sustentationem Vitae status, d honoris. Postrenab Si hoc non liceret, daretur furibus,ti latronibus passim ansa quosvis bonis suis spoliandi. Non obstat . Intemeo i, quod a Panor.conir obi jcitur; Vbi dicitur laicum non peccasse, qui se, suaque defendedo alium occidit, quasi dicat

peccas, si sua tantum defendendo alium o bderit Nam secundum Communem expositi nem illa verba,Iesuai, non sunt Copulative exponenda, sed disiunetiuE. Non obstat secundo, quod iure Canonicostar nocturnus occidi possit, diurnus verbion pos- iit, nisi telo se detendat. Per c.f.er diens de homici io; Qui responderi potest, id ita legibus cai tum este, quia, ut Plurimum fur potius Comprehendi debet, quam occidi: Non tamen inde sequitur furem nunquam occidi posse pro necessaria rerum defensione. Non obstat postremo, quod Iege charitatis vita temporalis proximi praeferenda sit rebus nostris temporalibus; Illud enim solum verum est in extrema necessitate ficulania in mili It - min; potius enim debemus res nostras exponere, qua permittere ut proximus fame moria

uia ciuili casuid quo nunc M. itur , fur non est

244쪽

In ea necessitate, quia, si velit, potest Librio desistere, taliter vitae necessaria conquirere. Ne tamen haec doctrina aequo largius accipi tur, nonnullas requirit limitationeS. Prima; ut res, pro qua defendenda quis occiditur, sit magni mometi iniquum enim valde esset pro re parui momenti alium occidere. Secunda, ut tunc solum procedat, cum res a-

Iiter defendi non potest Nani si quis speret se osse rem recuperare alia via, puta iuris, vel a-

iter non debet occidere. Tertia; ut habeatur ratio personariam; mitius enim agi debet hac in parte contra Vicinos, c gnatos, talios parentes, quam Contra extraneos, ut annotauit Sylvester Ub. bessum a. u. a. Disscultas ecima An liceat occiderefurem, e latro,nem cum reRu temporalibus iamfugientem φAliqui putunt non licere, Ioan Andreae,ac Hostiensis apud Sylvestrum verb. betam a nu. t. Et Angei verb. defensio Sotus vero lib. y de iust. O iure q. r. arr. dicit toto tempore flagrantis delieti vim vi repellere posse, sed postquam fur aliqu6 iam se recepit non esse licitum alium aggredi, sed eripectam dum esse donec Iustitia illum apprehendat. Meliustosse dici videtur, licitum esse non solum in nagranti delicto,sed etiam postea,nec solum post cluo, tres, quatuor dies Vt quidam dicunt, quibus videtur supra consentire Solus e sed, cum primit m dabitur oportunitas hac limitatione, si res via iuris, aut aliter recuperari

uon possit,in est nobis ad vitam necessaria. Ita di reseruis

245쪽

etoo DE HOMICID VOLUNT. resoluit Sylvestersupra verb. bellum.

Non obstit, quod hoc videtur esse vindicta:

uia reuerano est, sed potius defensio. Is enim dicitur se vindicare, qui vult malum pro malo: reddere defendere,ero est iniuriam, vel selum, quod imminet impedire,vel illatum resarcire, si resarciri potest. . , Discuit ue decima An et Clericis licia pro rebusumporal:bus tum occidere

Multi dicuntillis non licere, sed prohibitumelle, non quidem iure naturali, aud Diuino, sed Canonico. c. Interfuisti, Ocinusceptrum de homicidio. Quia non conuenit, ut Deo consecrati prorem hus temporalibus pugnent. Verum defendi potest, dine strupulo ten si spiciatia alioruili, qui dicunt, Clericis etiam adlicere, imo Religiosis, si1 absit 1ςandalum. Ita

docet Cauar de homicidio p. a. rnico, . b. Usne of smy resectione de iure belli nu. . Ratio eorum eat, quia secundum Canones licet Clericis x x 'iunipm defensione vitae si iciem v-nica de homicidio Ergo etiam pro des fione rerum ad vitam sustentandam necessariarum. N obstant C nones allegati pro contraria sententia, quia ad illos responderi potest dupli-cger 3 Primo, loquitiatum de defensione, in qua exceditur modus inculpatae tutelae, ut dicit Couar upra Secund5, melius, inbs ii secundum ius antiquum , quo prohibitum fuit Clericis , etiam pro defensione sui alium occiadere Can de his Clericis dist. 1ο. Quod ius constat

iam esse abrogatum per Clementinam iam cia

tatam.

246쪽

Discultas duode ma an liceat alium Occidere id sensisne honoris' Dicendum licere. Ita Diuester, veri hom. r. q. quemsequintur cauarrvi . , . m. b. o estis unis Theologorum Ratio est, quia honor pluris faciendi .est, quam res temporales; Si ergo licet occidere pro defensione rerum temporalium,i, si, periore quaestione ostendinausaicebit etiam pro defensione honoris Exemplum adferri solet

de homine nobili, si vellet eum rusticus aliqgis vel plebeius ignominios baςulo percutere de homine militari cui turpe esset segere. Exigit haec doctrina aliquas imitationes Prima, inon possit suum honorem aliter defendere Secunda, ut sit verus honor Tertia, ut honor non defendatur appetitu vindictae.

Discultas decima-tertia simam Clericis liceatis. noris defendeηdigratia alium occidere 'Communis sententia est, illis non licere Ratio est, quia non es turpe illis fugere.. V rum quod interdum liceat illis eius caussa etiam alium, cider8, si liga esset conii Mista cum m gna ignominia,ut potest accidere spis copis, Cardinalibus,& aliis maioribus Praelatis, quibus saepit; malos; est infamia iniugam com

pelli, quati graue perdere res multas tempora les, vadentur docere Panor in c. olim de restitutione stoliatorum, is Franciscis a Victoria in relictione do iure est nu . seu luenter ver bellum a. q. a. Hoc ero Certum est, nullum neque Clericum, neque Religi0sum teneri fugQ e, quando

247쪽

α6 D HOMICID VOLUNT. ex fuga imminet periculum mortis.

Doculta decima quina: an liceat ilium occidereprorecupera da horare

Explico dissicultatem exemplo; Est nobilis, qui iam fuit a ruitico ligno ignominiose perculsus, quaerit dissicultas, an poterit talis inse- ciuendo rusticum illum occidere pro recuperando honoret ijdam putant licere Probabiluis videtur non cere Ratio est, quia hoc non esset defenadere honorem; sed se vindicare ut patere potest ex differentia supra allegata inter defensionem, dc vindictam. Confirmatur, quia talis rusticus non aufert secum nobilis honorem, sicut latro aufert res alterius teporales, quae recuperari possunt. Huius sententiae est Sotus lib. 4s o iure q. r. H.8

ctaritare publica Respondendum licere, seruatis quinque co-ditionibu Ρrima, ut verE sit auctoritas puDlica,quia occidere hominem non est bonum: nisi proptethonum publicum; Ergo illud solum spectat ad

personam publicam. Secunda, et sit caussa iusta, Hegitima rotvero sit talis, debet esse valde grauis, 'uae similiter respiciat bonum commune. Quare peccant Duces militiae, qui saepe ob res leues ins

runt poenam mortis.

Tertia, ut fiat amore Iustitiae, nam si ex alia caussa occidat, puta ex odio,vel vindicta,etiasi

248쪽

alia causa mortis iusta sit, peccat mortaliter,no tamen contra uistitiam, sed cotra charitate. Quarta, ut non sit persona Ecclesiastica,quae occidit, quia illi a iure prohibetur. c. Clericia,ts.

Quinta, Ut seruetur ordo iuris nimirum venemo occidatur, nisi prius citatus, conuictus

de crimine.

Disculis decimasexta An nullo da clericis pini. ca auctoritare fungentibis liceat alis occideres i. Certum est a temporibus Apostolorum iudi-mum Languinis Clericis semper fuisse interdisclum Patet hoc iure Canonico, praecipue ista .rit. Gerici, vel Monachi in b. Ratio est, quiam nus eorum est altari deseruire, non sanguini rundendo operam dare. Episcopus anae, qui simul habet potestatem secularem,potest creare Iudicem,qui sententia languinis erat,sed non potest se im scerei cicio sanguinis. c. ali, ne Clerici ni Monachi in b. Et Inquisitores Ecclesiastici, quando tradulaI1quos brachio saeculari,cum Canona cairoi statione se non petere sanguinem,non peccant. c. utinis da erborum Agniscatione. Licitum etiam est Ecclesiasticis omnibus d cere Principes saeculares poenas legum & eos inducere ad iustitiam faciendam. Posset etiam Pontifex Summus dare Epist po,vel alteri Ecclesiastico facultatem, ut per se exerceret Iudicium sanguinis si abesset scand

. Ium; quia tota haec prohibitio pedet ex iure, litiuo humano, sipra quod est Pontifex Vita

249쪽

borum de Iust o iure lib. . q. I. art. F. Disculta decimaseptima an liceat publica potestatialium occidere, omis ordine uris , Caietanus in Sammula verb homicidium, dicit no

posse in peccare mortaliter Principes', qui id faciunt; Imovi illos, qu1 illis mandatibus imorem gerunt.

Qii e sententia Caietani vera est in Principi-hus 1uperiorem habentibus , sed in Summis Principibus non videtur semper vera Ratio est, quia illi possimi dispensare inordine uiris positivi, non tamen in ordine iuris naturalis , nisi sorte illud interpretando , caussa legitima oc Currente, ut docet Couaru de 'myalibin a. c. b. .=

Ex quo sequitur Principem posse occulte occidere aliquem non Citatum , nec auditum quando crimen eius est notorium,& aperte c6 Hadrila morte dignum, quod notauit Nauarrus c. a . u. o. Quia ordo iuris non est necdifarius, nisi ut constet hominem dignum esse morte. Ergo, quando hoc Constat per euidentiam,non .est opus ordine iuris. Nihilominus videtur Venim, quod ait Caiet.. a . br. art. a. Quod si huiusmodi secreta executio veniret in publicum Principem debere reddere populo rationem sui facti ad tolledum

Pro resolutione huius quaestionis notandum, bellum pon esse illicitum . modo seruentur 5-

250쪽

QuΡd quidem verum est tum de bello defensiatio, tum offensivo. iDixi, ndis serueretur conditiones requisitari ad virumque enim bellum, Ut licitum sit, aliquod conditiones requiruntur.

Ad bellum defensivum requiruntur tres; Necessitas, Iustitia, & bona intentio. Necessitas, si alter, qui bellum infert, non vult desistere Iustitia si saltem otiis nesciat se habere causiani inius am, cin ubio paratus sit stare virorum proborum arbitrio, etiamsi non sit omnino Certus an habeat iustam Caussam se defendedi: Bona intentio ut defendatur pax Reipublicae. In bello defensivo auctoritas publica non est necessaria, quia iure naturae quilibet potest se defendere contra inuasorem, etiamsi homo sit

priuatuS maxmae cum Vrget necessitas,in ad

1uperiorem non est facilis aditus. In bello ostensitio tres quoque conditiones sunt necessariae; auctositas publica, iusta causesa, uecta intentio. Necessaria est auctoritas publica; quia bellum offfensivum est actus iusti-itiae vindicatiuae, siue punitivae; punire vero non est nisi auctoritatem habentis. Haec auctoritas

helli indicendi, si Caussa, pro qua suscipitur

spirititalis fuerit, est penes Summum Pontificem, apiscopos Si Caussa fueri temporalis, est penes eum, qui Superiorem non agnoscit, hoc est , a cuius iudicio non potest appellari in ciuilibus risis denire est solus Imperator da