Thesaurus casuum reseruatorum, omnibus poenitentiarijs, et confessarijs non solùm dioecesis Leodiensis, ... vtilis, & necessarius. Auctore Ioanne Chapeaville ..

251쪽

Consuetudine etiam Reges quidam, Duces, Respublicae, imo Comites,in Marchiones DiaueIter verb. bellum s. q. p.

sis Praenotatis, dicendum est; Primo in bello iusto licitum esse directes, siue ex intentionet

occidere nocentes Vocantur hic nocentes, marma gerunt contra bellum Iust um, fouent ,

vel auxilum illis praebent. Ratio est, ouia in bello iusto licet ea omnia facere, quae uni ad defensionem boni publici, quod est finis belli; sed ad illium obtinendum, ut frequentius in cessum est hostes caedere, Ergo, c. Secundo, in bello iusto licet quoque occidere innocentes indirecte Vocantur innocentra,

Pueri, puellae, mulieres, senes,in alij, qui non gerunt arma, etiamsi alias sint a partibus hostium Indi recte dicuntnr occidi, quando praeter intentionem occiduntur, puta quia sunt inclaisi in ciuitate, ciuitas magnis tormentis impet,

tur, nec nocentes laedi possunt nisi cu illis laedatur etia innocentes Ratio eadem est quae supra. Tertid, in ipso actuati conflictou,durante pugna , licet in bello iusto indifferenter omnes c-Cidere contra pugnantes, eadem semper rati ne quia alias victoria obtineri non poterit, nec honum publicum conservari. Quarto, Parta vi storia, de rebus iam compositis subinde ad vindicandam iniuriam acce tam, vel ad parandam maiorem securitatem

licet adhuc occidere nocentes captiuos M Gmiles debet tamen hoc fieri auctoritate, i-

Centia Principis Patet quoque bac coclusio

caussis in fine belli.

252쪽

nib,licitum quoque est occidere obsides, a fiterint ex numero hostium,in hostes fidem datam non seruarint Sed si fiterint innocentes, non possunt occidi posJunt tamen pecunijs mulctari, vel carere, vel aliter Ratio prioris Partis patet ex dictis. Posterioris partis ratio est, quia iure gentium, quae ab hostibua capiuntur,

1 taccipientium.

Sexto, non licet occidere innocentes, qui timentur aliquando futuri nocentes: ut sunt pueri alij, qui hactenus arma non gesserunt; Possunt tamen capi, in carcerari, in exilium mitti , aut etiam ad Triremes relegari Ratio Prioris partis est, quia innocentes non possunt Occidi nequidem propter futurum peccatum.

Quod timetur Ratio posterioris partis , quia Iubinde non est alia via consulendi paci, Uecuritati boni publici.

Septimo, postremb, non est licitum occudere confiigientes ad templa. c. extra de immun irate Eιclesiarum Et sub poena excommunicatio 'nis ferendae, non licet auferre res, quas ad haec loca confugientes deserunt. c. sicut antiquitas ι . q. . Non tamen gaudent hoc priuilegio, qui ipsis locis sacris iniuriam inferunt per adulteria,homicidia c. ina de immunitate Ecclesiarum. Si quaeras, Qui teneantur examinare an bellum iusturn sit, an iniustuma Dico in bell6, de cuius iustitia dubitatur , Duces belli tenentur examinare caussas iustitiae illius,& audire rationes aduersariorum, num ex aequo, tono disiceptare velint. Franciscus a ridem cliet de iura

253쪽

Deinde si pro utraque parte sint rationes apparentes in probabiles, qui est primus in pos-ῖessione legitima non potest elici, quia in dubijs inelior est conditio possiidentis, secundum lurisse

Debet quoque, siquis dubitat de iure suo,

etiamsi sit possessor pacificus, examinare diligenter Caussam, audire pacifice rationes alterius, sicut etiam fieri debet, quando quis incipit dubitare de veritate matrinioni sui, vel de possessione legitima sui benefici j. Ratio huius est, quia non possidet bona fide,qui in dubio negligit scire veritatem. Verum ei tamen , Quod y examinata Caussa, dubium semper Per1eueret, legitunus possessor Cedere non teneatur, nequide m caussa matrimonij, Idem Victoria nu. r.

Praeter Duces belli ad idem tenentur Senditores, Consiliari j, Doctores, alij, qui de iure, vel Consuetudine vel alio quouis respectia, cantur ad consilium publicum , Vel priuatum ipsius Ducis, in quo de belli iustitia disceptatur; fere enim fit, quod solus Dux ad iustitiam belli indagandam non susticit. Viictorianu. t o. Qinod attinet ad milites, distinbuendum est; Nam si subsint Duci, vel abcilio tipendia accipiant, tum pacis, tum belli tempore, possunt militare in bello dubio, quamdiu non constat caussam belli esse 1niustam, tenentur domino praecipienti obedire, idque tam in bello defensitio quam offensitio; Sicut Carnifex tenetur eue executor sententiae de cuius iustitia dubitat.

254쪽

bitat. Nam iuxta regulam iuris, quod quis facit de mandato Iudicis dolo facere non videtur Min bello milites suntlexecutores sententiae Primcipii in dubio quoque semper praesumitur Ggitima caussa in Principe secundum communem sententiam Legislarum, O Canon arum apstd Sylvestrum verb. bellum . q. a. Quod intelligendum est, nisi indicia sint tam aperta de iniustitia belli, ut ν norantia subditos non excuset, esset enim ast elata, quia in tali casu tenentiu suos Superiores interrogare, an habeant iustam belli caussam,

Secundum eundem Victoriasupra.

Si 'ero sunt milites, qui non subsunt Ducimilitiae, non possunt in caussa dubia militare, quia non tenentur obedire, sicut alij,Cain verba bellum, o communis: Si tamen probabiliter crede- tuent caussam esse iustam licet aliqui scrupuli manerent, possent militare, quia moraliter, Scpradfice loquendo tales non stuat dubii. Ex quibus sequitur Primb, grauiter peccare plerosque omnesmilites nostri temporis, qui aeque parati sunt militare in bello iniusto, quam

iusto, modo parata sit pecunia Caiet verb. bellum. Sequitur secundo. peccare mortaliter, secundilacauar. c. r. nu. 3. Christianos illos, qui mariremibus Turcarum, & Maurorum remigant contra Christianos, a quo ne qui de metu mortis excusari possunt, secundum illum. Verum hoc dictum Nauarri quibusdam videtur durius Ratio est, quia remigatio ex se est indifferens, atque ita respectu Christianorum ni videtur mala, modo non consentiant in prauum

255쪽

aro D noMICID VOLUNT.pratnam finem Turcarum, aut Maurorum, sed solum intendant vitam suam conseruare. Disculta decima nona Indicitum ' aliis occidere in duelli Duelium vocatur pugna duorum belplurium, qui certo loco, d tepore conuentui, Ut cum periculo vitae decertent , hac ratione lis siue criminalis, siue ciuilis iuste terminetur, iniuria repellatur, veritas indagetur. Hoc praenotato, dicendum non licere, esseque omni iure prohibitum, Diuino, Mait 4 c.

Non rentabis Dominum Deum tuum. Duelium enim

non est medium ad illa idoneum. Iure Canonico a. q. . c. Monomachia Ciuili, c. de Gladiatorisbia L nica, lib. Ist.

Duobus tamen casibus licitum est duelliim,

apud Nauar. c.I1 nu. q. poli Caiet,a. q. ρJ. ad i. Et in Summula ver, duellum.

Primo quando Rex quispiam ius ana habet

belli caussam, sed non audet toto exercitu cum aduersario congredi propter nimias eius vires, potest petere duellum, Ungulare certamen, ita secundum illos saluatur duellum Daula dis cum Goliath. Secundo, ut cum quis falsb accusatus se interimendum praeuidet, nisi duellum acceptet. Poena duellantium est constituta a iure Canonico, licet admodum parua, non omnibus, sed clericis tantum. tit de clisicis unant. in duello.

est enim Clericus deponendus, &si aliquem Occidit, vel mutilauit, es irregularis Rursus, si alium consstituit qui loco suo pugnaret,&χΟ-stitutus alium occidat, vel mutilet, idem consti

tutus est irregularis, nec potest Episcopus dis

256쪽

Pensare cum ipso, nisi ad retinenduin simplex beneficium,qtiod sussiciat vitae stae sustentandet. Nouissime vero Conc Trid.s . F. c. Ist grauiores longe duellantibus poenas constituit, non solum Clericis, sed cuiuscumque generis ' hominibus Prinali enim Princi es, Reges Im- peratores, qui admittunt huiu1modi homines ad duellima, sunt ipso iure excommunicati, S si terras habent Ecclessiae subiectas, ipso iure priuantur eis,4 ad Ecclesiam reuertuntur, VeΙ ad proprios Dominos Secundo Patroni etiam sunt ipso iure excommunicati, cinfames, eorum bona ipso iure pioscripta,ut quilibet illa possit inuadere Tertici duellantes ipsi eandem cum Patronis poenam incurrunt, 'ui occi- duntur in duello Ecclesiastica carent sepultura. Quarto, postremo, spectantes duella sunt

quoque X commuinicati, quamuis haec excom- municatio nulli reseruetur. Discustas, 'sima: an, qui casu aliquem occidii pec- et, ct qualiter Dupliciter potest quis alterum casu occidere, Commissione, & Omissione Commissi lone, facienssi aliquid, ecquo mors praeter intenti nem sequitur omissione om1ttendo aliquid, quo omis , mors similiter sequitur. Hoc priaenotato, respondendum irim b, qui exercet aliquem actum licitum,ex':ao sequitur homicidium, tantum peccat, quantum est negligentia in non adtiertendo Si negligentia sit grauis , erit mortale peccatum; Si leuis , venia-Ie; si nulla , nullum. v. . Nobilia aliquis in

257쪽

dit viatorem Venatio Nobili est licita si igitur

antequam exploderet bene circumspexit, cneminem aduertit, si al1quem occidat nudum est peccatum : Si vertanon circumspexit. Via erat communis, peccat mortaliter, quia exponit se periculo aliquem occidendi: Si autem mediocrem circumspectionem adhibuit & via noerat communis, est veniale; Et ita in similibus. Secundb, qui exercet actum aliquem illici, tum, ex quo sequitur homicidium, peccat iuxta grauitate oeeris, etiam facta diligentia. Exempli gratia, ii Clericus lusu sibi prohibito ludat,

Puta exercet artem digladiatoriam, vel vadit Venatum; Si quem,etiam adhibita circumspectione debita, occidit, peccat,& fit irregularis. Limitat hanc conclusionem Solus lib. F. deis .ct inre q. . arr. q. tunc demtim censeri quem homicidam, irregularem,si actus illicitus,quem exercebat, erat de se perniciosus, desinductivus' mortis. Hanc secundum illum, si qui, conscendat alterius arborem, forte cadat ex arbore stipe puerum illic dormientem, si puerum occidat, etiamsi exercebat actum ill1citum, non erit Ithomicida, neque irregularis : Quia actus ille non erat de se inductivus mortis pueri. Tertio, qui praetermittit actum , quem tent-batur de iustitia facere, ex quo sequitur mors, tantum peccat, quantum peccatum es ipsa mmissio. Hinc Principes, tali Domini lcmporales, qui permittunt impune grassari latrones, qui Viator occidunt, peccant mortaliter, si

258쪽

non curent eos capi, vel expelli, quia est grauis Oinissio. Similiter Praetor, vel alius, cui ex ossi- Cio cumbit noctu perlustrare mitatem, si occidatur aliquis, peccat mortaliter , secundum cor malinem. 9d verum est si illam omissionem habet pro consuetudine; nam si semer aut aliquoties non perlustrauit, forte tunc occisus cst aliquis non vadetur mortale. Quarto, si quis omittit actum, quem ex charitate tenebatur facere, ex quo sequitur mors, si omissio est grauis erit mortale peccatum, si parua, veniale iuxta illud vulgatum D Ambro-1is; Uefame morientemsi non pauisti, occidisti.

Qui incurrant, vel non lacinuη hunc casum.

Cognito tam in generali, quam in particulari, quae Occinones hominiani sint licitae,

quae illicitae, non erit dissicile intelligere, qui1ticurrant, vel non incurrant hunc casum. Ex praemissis igitur colligitur Prim non incurrere hinc easum illum , qui se, aut alium, etiam deliberato animo voluit interficere, etiamsi arma ad id parata gestarit,etiamsi vulnera inflixerit, aut se laqueo suspenderit, sed ne strangularetur, ab alio impeditus fuit Ratio est, quia reseruatio intelligenda est de actibus e terioribus cum esse stu, ut in priora parte ἀρcuimus; Ergo, cum in proenominatis casibus actualix occisio non fuerit secuta, qui illos commiserit,

259쪽

uis D MOMICID VOLUNT.etu mortaliter peccarit, non erit dicendus incurrisse hunc casum.

Ina neque ille proprie loquendo incurrit, qui se ipsum actu occidit,si in instanti moriatur. Ratio est, quia talis, sicut a simplici Confessorio absolui non potest, ita neque ab Episcopo, neque a Summo Pontifice, citi sine poenitemtia moriatur,4 finaliter impoenitens a nemine absolui possit. Proprie igitur loquendo tale crimen 1oli Deo reseruatur, non ut absoluat, sed ut in aeternum puniat. Si vero quis sibi vulnus letale inflixit, ex quo post moritur, interiecto Uempore potest absolui a simplici Confessario in foro conscientiae propter rationem iam ante dictam. Secundb, nec illum, qui vacans rei licitae, adhibita lassicienti diligentia ne alium occideret, praeter intentionem ilium occidit Neque puerum ante Usum rationis meque furiosum, aut mente captum; l Neque ebrium usu rationis destitutum. Quorum omnium Vna est ratio, quia tales hominum occisiones non sunt peccata, t pater, vel certe non sunt mortalia, quae sola reseruationi subiacent, ut priore parte di-

Tertib neque illium , qui alium occidit ut

vitam suam, aut proximi honorem suum, aut proximi, aut res temporales defendat, seruato moderamine inculpatae tutelae Imo nec si aliquantum ilhid moderameneXcedat, o

do excessus non sit mortalis Ratio primi, quia illis casibus aliuna occidere nullum est pecca

260쪽

TERTIO A sv REsa RVATO. 2Istum Ratio secundi, quaa vemesia icut ante dixisnius, non solent reservari.

Quarto, neque illum, qui publica auctoritate alivmuccidit 41 iusta subiit caussa Q Dd Verumtest, etiamsi mala intentione illum occi- dat Ratio pruni, quia illo casu licitiani est hominem peccatorem Reipublicae nocentem Oc- cidere Ratio secundi, quia etsi tali casu pec

CC mortaliter contra charitatem, non tamen

contra iustitiam, quod lacit homicida complotus, inuic casui obnoxius. to , neque illum, qui scriptus militiae austae hostem: aut a partibus illius stantes etiam nocentes occidit, sit intendebat tantum hostem occidere Qu9d verum est,etiamsi noni qui silerit de iustitia belli,sed reliquerit hoc D ci, situs Consiliarijs Imb etiam verum erit,si praua intentione se ascribi militiae petierit.R primi,quia licitum est in bello iusto hostem directe occidere, cinnocetes indirectesecunda pradicta Ratio secitdi,quia simplex miles,max, me si Ducis subditus est, no tenetur examinare

iustitiam belli Ratio postrem est, quia etsi talicasti peccet contra charitatem,non tamen comtra iustitiam, quod facit completus homicida, reseruationi obnoxius, ut aηte monuimin. Sexto e Contrario sequitur omnes illos ii ci/ere in hunc casum, qui ara,odio,inuidia, aut simili praua assectione alium priuata auctor,tate inuadunt,4 occidunt.

Septim , illum, qui alium prouocat ad duellum, si illum occidat Non tamen incurrit,

9 si ipse