장음표시 사용
471쪽
Non falsat litteras propri , qui utitur litteris falsis; quia sunt diuersi falsare et uti falsis. Neque qui corrigit illas, si sit aliquis error in;llis manifestus; quia non falsificat, sed potius verificat. Qu'd proculdubio verum est in foro
conscientiae, in quo solius veritatis habetur iratio, non ita in foro exteriori, in quo locus est Praesumptionibus. Neque qui punctum inordinate appositumi, lit, aut contra punctum omissum pro clariori
distinctione d intelligentia ad ij cit Sectis si
Punctum, aut litteram unam apponit aut tollit, Per quae sensus Verborum immutetur quia hoc proprie est falsare sensum earum quocumque modo immutare, quod fieri potest vel solius conlatis adiectione. Ad alteram' estionis partem dicendum, re seruari solum fallitatem circa literas Praelati in ferioris Papa commissam . . . Praelatus communiter loquendo dicitur omnis habens curam animarum; proprie, crocis so-
tim, qui abet iurisdictionem, in foro exteriori,
secundum Innocentium in c. firmiter desumma Trinitate, o in c. quoniam vi lire non contentata, relatum a Sylus ονιrb. rvitus n. r. Secundum quos ad Praelatum
p roprie dictum requiruntur quatuor Primum, ut eligatur ab aliquo collegio, velimi uersitate, confirmetur per superiorem, per quem accipit
iurisdi stionem fori exterioris vel certe V praeficiatur quocumque modo alicui collegio,seu v- niuersitati per superiorem habentem legitima ad hoc potestatem , c. nihil. σὰuarent. SeCun- dumo
472쪽
dum, quod collegium,vel uniuersitas,quae ipsi in eligit, sic clericorum,Vel religiosorum: quia alioquiti non posset dare iurisdietionem in personas ecclesia1ti as Tertium, quod electus sit clericus; ouia alias iurisdictio spiritualis in eum non cleret, per c caussam, de re pris. Quartum,quod habeat iurisdictionem ordinariam in foro contentios ex comunicandi, talias per censuras Ecclesiasticas subditos coercendi. Summus Pontifex est omnium Praelatorum sumimus, in quo tapaquam in fonte omnus iurisdictio Ecclesiastica residet. Praelati inferiores sunt Patriarchae siue Primates, Archiepiscopi, qui Metropolitani nominantur, Episcopi,Ma gistri generales, Priore , Prouinciales, Abbatcs,
Et hoc quidem de iure communi, sic apud
omnes Apud nos Vero sunt etiam Praelati Archidiaconi, cum habeant iurisdictionem ordinariam in foro exteriori coercendi subditos per poerias,& censuras Ecclesiasticas,ut patet ex generali concordia inter Reuerendissimum Episcopum Leodiensem,in suos Archidiaconos,qughabetur in antituis statutis Synodalibis Ecclesiae Leod e susubfη m. Quibus , ut apparet , annum crandi sunt Decani primarij,4 secundar ij cler: Leo diensis propter eandem rationem. Ex quibus omnibus patet falsare litteras maxime Praelatorum peccatum esse moriale suo genere. Qusd patet Prim b, quia est adius natura sua perniciolus mico litura sua; quia proporrimperfectionem actus,sicut & inatis generibus
473쪽
η et ima pars ITATI CIRGA LIT.&c. Deccatorum, posset esse tantum veniale patet hoc ipsum ex poenis, quae tum canonico, tum
ciuili 1ure falsarijs litterarum infliguntur. Iure canonico falsari litterarum apostolicarum, qui Perse, vel per alios vitium falsitatis exercent, cum fautoribus in defensoribus suis sunt exco- municati & si Clerici sunt,' de hoc crimine Convicti, insuper ossiciis, leneficijs omnibus priuantur si per se hoe crime patrarint, bra
Chio saeculari traduntur, Per Sullam Coenae Domim, quam habes apud Nauarram c. ar nu ba Iure ciuili, si laici hoc crimen commiserint, deportantur, hoc est, in exilium perpetuum mittuntur, di bona eorum publicantur, per textum L . .'a- i ad L Corneliam defa s. Et in regnis Hispaniariam extremo supplicio assiciuntur, ut testatur gnatiin Lepti insiua Practica criminali c. 1ir Clerici falsarij Iitterarum Episcopi, si criminaliter accusantur, deponuntur ab ordine, Sc beneficio, dc perpetuli in monasteriu detruduntur, eri Discopuι,ἐin Io. Si vero per modum inquisitionis conuincantur. ab ossicio,si beneficio sunt suspesi, si cundu Ηοstire. sem insumma de criminefalsis finali, donec indultem etiam Apostolicae Sedis mereantur obtinere.
in AESTIO SECUNDA . Q i incurrunt, vel Mn κcurrunt hunc caseum.
E praemissis sequitur primo non incurrere
hunc casum illaim, qui quocumque modo praedi florum falsificat litteras Papae, sed incurrit quid grauius, censuram excommunicationis Summo Pontifici reseruatam per Bullam corax Domina, ut pateti
474쪽
secundb neque illum, qui subreptitie,vel obreptitie impetrat litteras a suo Archidiacono Episcopo , Archiepiscop, quia non falsificat
Litterae subreptiliae vocantur,quando pro illarum impetratione exprimitur falsitas, vel lac
Obreptiliae, quando sub inuolucro verborum sic recte supplicatur, ut Arch1ἐ1aconus Episco-Pus Archiepiscopus, hon percipiant veritatem. bic explicat.&distinguit, issenini. a. r. C. 'ti ira iis, litiuitatem ublicam. Verum hi duo terminni aliquando confunduntur.peccat tamen mor taliter sic impetrans, per ea, quesuperiore quastiοηοdiximiu, ac debet carere impetratis, reris 3ς Προ
Tertio, neque illum, qui habet apud te litteras falsas, aut utitur illis quia proprie non falsaz litteras, ut anteaiximus. Imb nonpeccatu' heat, aut utatur illis ignoranter niu forte ignotrantia esset culpabilis, quod regulariter non est, uuando si sciuisset, non tenuisset aut usus illis non fuisset; Secus si utatur illis scienter, ut d Iose apud se habeat: Quia, quamuis non cur rat hunc casum, peccat tamen mortaliter cum obligatione restitutionis damnorta inde eque
'' ibi neque isum, qui mutat in litteris ea,
quae prilis erant in sua supplicatione expressa, si Per errore Notarii et scriptoris fuerint variata. v. G. Porrextraliquis supplicationem Episcopo, qua petebat sibi dari liccntiam excipiendi con .
475쪽
feruones in simul absoluendi ξ reseruatis in foro conscientiae Gutrumque concedit Episco-PUS non eXPrimitur autem in litteris eius . nisiracultas excipiendi confessiones, non incurrit hunc casum, si ascribat, absoluendi a reseruatis, prout continebat in sua supplicatione signata. Quod proculdubio verum est in foro conscientiae per ea ,s 4:ximus in prima quastione sed hoc leuiter faciendum nan est propter scandalum,in praesumptiones fori exterioris. Quinto, neque illium, qui ex litteres Episcopi, aut Archidiaconi rasit aliquam dictionem, aut sententiam animo apponendi diuersiam,sed poenitentia ductus eadem restituit, quamuis peccet iuxta ea qua in L quas diximin; Imb non inctu rit, si non restituit, sed cauet, ne cuiquam damnum, aut interesse per illas inferatur, quia non censetur committi falsitas , nisi cum immutatione veritatis,& dolo concurrat elim praeiudicium
textij, quod hic non sit. Sexto, neque illum, qui falsificat litteras Epis.
Copi, quae iam evanuerunt, hoc est, quarum usus iam expirauit, per ista,qua habe Nauarrinc 7.nuia by.
Q Nd erum est, si per talem falsificationem
relinqtia litteras inutiles Vertim si ex inutili-hus faciarsibi, aut alteri utiles, incurrit,cum hic reperiantur omnia , quae ad falsitatem requiri diximus, mutatio veritatis, dolus,& iactura ter- iij Episcopi videlicet, vel alicuius alterius. Sepcimb, e contrario sequitur incurrere hunc casum illum omnem, qui litteras Episcopi, aut Archidiaconi commendatitias, aut dimissoria-
476쪽
les, alit prouisionales beneficij, aut similes u cumque modorum in prima quaestione destri torum vitiat, si cum dolo , dc iactura tertij hoc
Litterae dimisibriales vocantur, quae dantur ab Episcopis ut subditi Promoueri possim ab alio Episcopo ad ordines sacroS. Commendatitiae, quae conceduntur clericia peregrinis, aut doece1im mutantibus. Qua poena sit puniendus litteras dimissoriales falsilicans, docet Abbas in c. cum oltim de resiriptis. Et si per illas sit promotus ad ordinem alique . functus fuerit eo, quid fieri debeat vide extra
Octaub, illos, qui vitiant sigillum Epist
pi, aut similis Praelati, si quis illo utatur cum o bligatione res ituendi damna inde sequentia. Secus si nemo illo utatur Similiterac qui lita rarum datas mutant, si cum dolo,' iniurias
ciant, ut patet. Postremd in omnes cousulentes, mandates, auxilium ferentes ut littera tales quocunaque modorum praedictorum Hlsificentur , quia si tutum, quo maleficium punitur, hos omnes imuoluit per illa qua c. 3, Mi aliquoties diximus. in AESTI, A. Qua obseruan a circa confestonem, o absolutionem fas cantis littera Praelati.
Κrca confessionem aduertendum non sufficienter confiteri qui dicit se vitiasse ii . teras Praelati, scd debet addere Papae vel Praelati illo inferioris, quia primo casui est an 'ixes Hexa
477쪽
1s D soLENNI PER IvRIonexa excomunicatio Papae reseruata, alteri non. Circa absolutionem videndum, utrum res sit
integra, hoc est, utrum litteris falsificatis quis usus fuerit,in alteri iniuriam intulerit, an verbnecdum illis usus fuerit; lain primo casu imposita poenitentia,& debita restitutione damno . xum facta, absolui potest,& debet disecundo, nec potest, nec debet, nisi dolo deposito, aitteris laceratis,aut restitutis in integru, aut nouis, α veris procuratis, studeat impedire,ne cuiqui iniuria inferatur. Quod falsari litterarum teneatitur restituere damna, interesse ex falsitate consecuta docet Sylvester verb. falsaris Et Bartholus ni Paulias: Ualsarii, in ι qua rabul-jdefuriis.
UT intolliga quid, quotuplex periuriu.
Oportet intelligere quid, dc uoluplex iuramentum. Iuramentum,in inuocatio diuini nominis intestimonium Et aistus est religionis, quo honor, cultusque Deo defertur, ipsum testem infallibilem veritatis protestando; Estque licitus si tres conditiones, siue circun-mfitiae seruentur, quae habentur apud Hilare
478쪽
iustitia i tuticia Quae explicantur a doctoribus scholasticis re .sent diis 3 ρ. Et Canonistis in
uar de pactu p. r. M. 3. Prima est veritas, Ut iuretur. quod veru est. Secunda,'uistitia, Vt non ursiue nisi quod bonum licitum est. Tertia i dicium, ut nemo iure sine necessitate, dc re-
quibusdam recensentur sex casus, quibus necestitas facit essedicitum iuramentum uri mus, cum alicui findetur, quod ad salutem necessari est,uel utile, non vult credere Habetur hic casus aa.q. r. c. iis es cantra.Secundus, qua do quis iniuste i medaciter est diffamatus, potest fama suam purgarituramento,di debet tibi credi, nisi contrarium per testes probetur. r. . . c. Presbiter Tertius , pro fidelitate a creditoribus promereda. v. G. est pauper qui nullos habet fidenas Ares,in nemo vult ei quicquam credere, potest iurare se velle certo termino soluere dc ita intendit,in quod in se est facit non peccat. Quartus, ad finem controuersiae accelerandum, puta si duo litigarent super re aliqua, ini certo de rei veritate constaret, ponet talis iurare ad litem citius terminandam. Quintus, promit tendo superioribus obedienti xvel Praelatis fidelitatem, vel etiam alicui communitati ratione publici ossicij, vel alijs certis de causis.
Sextus,Pro tuitione corporis,& bonorum fortunae; ut 11 quis te vellet capere, spoliate,occidere, tamquam inimicum, Vel regium,&tu non esses
inimcus, vel resius, potest aerere iurameto c
479쪽
talem non esse absque peccato; Iuramenitim mustipliciter diuiditur; ut videre potes apud Ilue1bum veris iuramentum I. q. a. Duae sunt dii usiones solennsores,in proposito nostro magis accommodatae. Priana, Iuramentorum aliud est assertorium
quo conficipamus dicta nostra & praecipue respicit praeteritum. praesens tempus Aliud pro . missorium, quo promissiones stabilimus Aliud Comminatorium, quo mala sp5demus, quae duq respiciunt tempus futurum. Aliud execratomu, uo insuper inuocatur Deus in iudicem, ii icem, quodetespicit subinde futurum tempus. Tria priora iuramenta non disserui specie, quia inuocatio diuini testimoni non variatur specie per praeteritum, praesens futurum es m nec quartum sic differt a reliquis, si intentio iurantis sit, solum Deum in testem inuocare Sed si latentio feratur formaliter in ipsum malum, quod sibi quis, vel alijs imprecatur, erit pecca tum specie distin stum. Secunda; Iuramentorum aliud est solenne, quod fit super resacra, ut tactis sacrosanctis Euangelijs, cruce sancta, aut tangendo propriumpe is si Episcopus, aut Sacerdos est qui iurat.
Vide Couar de m p. r. f. r. v. a. Aliud non solenne, quo haec non struantur. Obseruantur suoque insolemni iuramento de iure quaedam aliae Caeremoniae Prima, ut illud fiat a ieiuno c. hone sum s. hoc partim propter maiorem re uerentiam, partim ut sciatur hominem sciuisse.
quid iaceret iurando, quia sobrius fuit: us tamen
480쪽
men eaeremonia solum requiritur ut decens, non ut necessaria. Secunda', ut non iuretur diebus festis c. decretur a. q. F. oris omnes de feriis Limita, nisi sit negotium pacis , vel multii Vrgens necessitas, secundum Sylvestrum ver, iuramens Ama . . Tertia ut non admittantur pueri ante ψ.annum c. aruuliar. q. F. Quia propter immaturitatem iu-
dici non satis magna cum reuerentia iura reiit,& facile induci possent ad peierandum ri tamepueri habentes suffcientem usum rationis iurauerint siue in iudiolo siue extra iudicium eodem modo peccant, quo alii in foro conscientiae, licet in foro exteriori non puniantur. c. r. de delictis puerorum. Quarta, ut excludantur periuri . . qui semel eierarunt c. aruuli, citato. Qu9d verum est, si
per sententiam declarati sunt tales, vel si alias sint notori etiam extra iudicium Sylvester verb. iuramentum a. q. 3. Ratio, quia tales indigni sunt, quibus credatur. His praecognitis facile respondere est ad quaestionen propositam, cuius tres sint partes Prima quid periurium, secunda quotuplex, tertia quale hic reseruatur. Ad primam igitur dicendum est, Periurium esse iuramentum carens veritate, quando inus inuocatur ut testis falsitatis Ad secundam dicendum, Periurium esse quadruplex Assertorium, Promissorium, omnH- natorium axecratorium, si nimirum in aliquo ex quatuor iuramentis supra descriptis desit