장음표시 사용
481쪽
Primb, cum is,qui iurat credit esse falsu,quod iurat,in reuera falsum est ut si Catholicus uret oretenus Christum non esse realiter,& substa tialiter in Eucharistia, ipse credit se iurare falsum etc reuera falsum est,in haereticum Tale periurium manifeste peccatum mortale est, MArmale periurium, quia ex inten ione peierat. Secundo cum is, qui iurat putat esse Verum, quod iurat, sed no est verum, ut si haereticus iuret Christum non esse realitem,& substantialiter in Eucharistia, putat se verum iurare,sed reuera falsum est; Tale periurium si proueniat ex ignorantia crassa, supina, Vel affectata , ut in haereticis peccatum est mortale Λ censeri debet formale periurium; quia licet talis non intedat falsum iurare, propter ignorantiam tame affectatam actus redit in naturam suae formae, cem
setur voluntarius: Si fuit adhibita aliqua dilige-tia ad ignoratiam vincendam, sed non sufficies, peccatum est veniale; Si sufficiens,nullum. Vide
Tertio, cum is, qui iurat putat esse falsum. quod iurat, verum est, ut si haereticus existi in Regem Nauarreum ad fidem Catholicam
C uersum, iuret illum esse Caluin istam putat suum iuramentum salsum esse, cum tamen Verum sit; Tale periurium peccatum est mortale, quia formaliter et ex intelione periurium est. quamuis materialiter, dc praeter intentionem i
Quino, cum is, qui iurat, dubitat,an id, quod
482쪽
iurando assirmati ut si Catholicus dubitans virus ex Nauarreus sit vere conuersiis, iuret simpliciter illum vel esse Catholicum, vel haereticum esse Quale periurium est etiam peccatum mortale, secuntam omnes, quia talis exponit se vol-tarie periculo peccandi mortaliter. Ρeriurium promitarium similiter committi potest quatuor modis. Primo, cum is, qui iurat, scit quod , id, quod promittit, non positi, aut non velit, aut non liceat illi praestare in verum est. Secundb, quado qui iurat putat quod, id , quod promittit, possit, velit, aut liceat illi praestare, M
Tercio cum is,qui iurat, putat quod no possit.
aut non velit praestare, tamen erum non est.
Quarto, cum is, qui iurat dubitat utrum id, quod promittit, posat, velit, aut liceat,& nihilominus aureiur indo illud praestare simpliciter promittit: Quando hi modi peierandi sint mortales, vel veniales, potest iudicari ex illis, quaeia diximus de quatuor modis periuri assertorij. De periurio comminatorio, execratorio eodem modo dicendum, quo de duobus aliis h-pradictis quia comminatorium est veluti promisibrium defuturo execratorium est veluti assertorium, quando est depraesenti,in promis sorium quando est de futuro. Ad tertiam quaestionis partem dicendum reseruari hoc loco periurium solenne,siue illud sit assertorium, siue promissoriui siue comminato
483쪽
soLENNI PERIURIO Titana alat execratorium.
Quid sit selene periurium facile colligere est
ex prsdictis, nimirum , Iuramentum falsum factu super re sacra, aut ad pectus sacerdotale,&c. Ex quibus omnibus sequitur Primo periurium peccatu esse mortale ex grauissidiis. Quod Patet Pruno, quia maximam Deo irrogat inauriam reputando illum veluti mendaeem , deteste falsitatis Patet hoc ipsum ex poenis Nam utroque iure grauissim s pcens periuris infliguntur is nonico, Clericus periurus deponitur ab
Ordine c. cim nan homine, de iudujs,c ibi doctores:
Insuper priuari debet beneficio Ecclesiastico, si
quod habet c. querela de iureiurando Collatio beneficii illi facta est ipso iure nulla Panar. alii.
Doctores in c. querelam eodem titulo. Ratio eorum est,
Quia periurus cst in lamis, codatio niami factaeit milla quo lintellige verum esse, sin tome fueris infamis. Vtroque iure periurus censetur infamis c pomes o. q. cti si quis G de transa rari,in Quod tamen intelligendum est de periurio promistbrio , non assertorio, t annorauit D. rhoma a. a. q. 93 art. 3. Iures mili, periurus assertorio mulctatur exilio ad tempus. LVltimass. de criminestellianari Crimen stelli onatus dicitur quam do quis Vericatas, mendaci j que reus est Sic dictum a stellione reptili animate in modum stellae varijs maculis asperso, quo nullum animal fraudii lentius inuidere homini tradunt, ait Plinius i 3b cap o Periurus promissorio periurio rure ciuili propter infamiam meretur hancic nam , ut soluat poenam contra stra in amittat omne
484쪽
omne cbmmodum conuentionis L.si qui c. transactoribus Periurus in iudicio incurrit crimen Mil. s. i. g. defalsis Eandem notam incurrit Mille, qui interrogatus tacet veritatem, dicitque se nihil scire si qui uu cum Gisi sanu. E D. Thori. a. a. q. 73. ἀrt. 7. Si tamen testis tacuerit veritatem absque dolo . excusatur ob praesumptant simplicitatem. Vide stlarictrum verb. Periurium I. Er
Sequitur secundb, periurium suo genere grauius esse,homicidio quia hom cidio proximus laeditur, periurio Deus, quod late ostedit D.Tho'
art. conclusione . Non obstat,quod homicidium grauius puniatur: Quia non semper grauius.yuniuntur illa peccata , quae in se grauiora sunt, sed illa solum in foro cxteriori grauius punir solent, quae magis Reipublicae nocent, etiam si alias suo genere sint alijs leuiora. Sequitur tertio, quod quamuis periurium solenne, 'non solenne eiusdem sint speciei etii specialissimae, grauius tamen sit solenne, quam
non solenne Primo propter maiorem deliberationem, ex qua illud perpetratur Secundo, Propter maius scandalum. D. Thom. a. a. q. si Art. s. adsecundum. Disscultas prima an periurium assertarium possit ex κusari a mortali propter ignorantiam, iacstri, N:tκrta, ina-mmaduertentiam 'Quod ad ignorantiam attinet, Nota tripliciter posse contingere, quis insum i et igno.
485쪽
esoc verum, quod iurat hoc catu, si adhibuit i- Iigentiam debitamia inuestigenda veritate, nopeccat, quia est ignorantia inuincibilis Si adh1Buit aliquam, sed non suilicientem , culpa venialis ros Si nullam est na ortalis, quia est crassa ignorantia quae non excusat. Secundo, quia putat esset lium, quod iurat, tim tamen sit ve-
Tui i, hoc casu manifeste peccatum mortale est, quia est sermale periurium, cum intentio eius feratur ad falsitatem , licet materialiter sit veruiuramentum, quia iurat verum praeter intentionen . Tertio, quia id, quo certum non est, pro certo iureiurando assirmat, quod etiam est mortale secundum communem, quia exponit se periculo peierandi. 'iod ad manimaduertentiam attinet, dicendum illam a mortali excusare, quando homo vel non aduertit se iurare, vel non videt se iurare falsum; quia imperseetio actus, hoc est, qua-do homo non satis deliberate agiv, semper excusat a mortali. v. G. Si quis subi Lo, lingua mentem praeueniente iuretialsum. D. Thom. a. a. q. dii arr. 3. ad a.
Qusd ad metum attinet, dicendum non excusare, quia non facit in oluntarium simpliciter, sed seci indum quid monergo ampedit, quine eccatum sit mortale p. T m. a. a. q. yδ. m. 3.ad I. Non obstat, quod in c. eruin de iureiuranda dicitur,
ruet d, qui coacte siue pro vi a 4 rebus seruanis peierauit no puniatur pro mortali rimine; quias illud non dicit non peccasse mortaliter,
id solum asserit non puniri tam grauiter, a Rabsqua
486쪽
absque incusso metu peierasset. Postremo quod ad iocum attinet, dicendum, quod, qui ioco peierat, non cultat diuinani irreuerentiam, quae inperiurio reperitur, sed potitia quoad aliquid magis auget, non ergo e cuiatura mortali. D. Tuom. a. a. , 9b ata. 3 Ma.
Discultassecun a an censen vi sit periurin, qui iurat verumsecundum suam intentionem falsum auremsecundum intentionem Uerentis iuramentum'
Dicendum; Primo, quando aliquis iurat non
rogatus, debet in illo sensu iurar quem concipit ide, qui iuramentum excipit; afflixocens min1titutuni est iuramentum , ut quisque sincere aperiat, quod in mente habet Unde peccant mortaliter mercatores, cum spote iurant sexanti mercem emisse aequivocando , inteli igendo scilicet non illam solum sed cum alijs mercibus massam, ut ementes decipiantur quacunque Secundis, quado quis a Superiore examinatur. ac iuridice petitur iuramentu, no licet inferiori uti aequivocatione, sed debet respondere secundum metem Iudicis sub poena peccati mortalas. Dixi cum iuruice interrogasar, nam si peta aliquid contra formam iuras , potest uti aequivoc
tione, decipere Iudicem,putas petat aliquid, de quo non praecesserit infamia, nec habet aliquod indicium, Iudex petendo peccat mortaliter; Ille vero non peccat aequivoce respondei
do: Peccaret tamen etiam mortaliter seiunium Nauarrumu a. n. Ir si diceret mendacium.
487쪽
interrogatur sub iuramento, si non iuret secundiun intentionem eius, subinde peccabit, subinde non peccabit Peccabit, si illa particularis persona rem Vtilem petat, nemini noctuam, es maxime ii non importune petat Non peccabit, si rem non utilem , imo noctuam impDrtunis precibus, minis, Verberibus petat. v. G. Si ouis verberibus datis peteret a me Io o. aureos sibi dari possum iurare me sibi daturum aequivocando, subintelligendo nimirum, si illos de-heam Similiter, si vir petat ab uxore sub iur . mento, trum commiserit adulterium si est occultum sic ut nullum subsit indicium' potest iurare dicendo se in veritate, Z in conscientia sua non fecisse, aequi uocando, ut, scilicet, illi dicat Nec illa peccat vir vero peccat X en do illo casu iuramentum. Ex his patet resolutio multorum quotidianorun casuum , qui a Doctoribus ' praesertim
Discultas tertia semper censendia sit periuriu, qui poti prastat, quattvreiuranda premis, Ex multis causis quis excusari potest a periurio, ii n praestet, quod iureiurando promisit; Primo ex parte materiae ut qui iurauit facere aliquid,quod est peccatum mortale aut veniale, non tenetur struare iuramentum Imo si seru ret, peccaret, sicut peccauit iurando: Similiter qui iurat res indi fierentes nec bonas, nec malas, puta non ambulare nost coenam peccat ad mianus venialiter iuranao, nec tenetur seruare.
488쪽
quid facere,in postea euenit casus, in quo non est bonum illud facere, quod contingere potest quinque modis Primo clim euentus iacit rem quam iurauit impossibilem ut si quis iurauit die dominico inuitaturum se amicum ad prandium, ille recessit a ciuitate , ille excusatur ab inuitando Vel si quis iurauit se ad certum tempus persoluturum aliquod debitum δε interea a latronibus spoliatus est pinnibus rebus suis. Secundo, quando euentus facit rem, quam quis i rauit, esse peccatum, cuius generis fuit Herodis
Tertio, quando euentus inducit graue malum temporale in impletioncire iuratae, Puta si ciuis hoc mense iurauit se peregrinaturum ad noItra
Dominam in Hallis,m postea audit latrones esse in via Vel si iurauit se ieiunaturum singu- Iis feriissextis,4 accidit illum labor re dolorς capitis illo die, vel febri, excusatur. Quarto, quando euentus impedit bonum maius, ut si quis iurauit die Dominico proximo se iturum ad certas Ecclesias i accidit, illo die pater aegrotet, qui desereretur , si vellet
satisfacere auramento, excusatur ab impletione,
quia adesse patri aegotanti melius est, quam ire
ad illas Ecclesias. Quinto,quando cessat res iuramenti: visiquii iurauit se obediturum Domino suo temporali vel Episcopo, si Dominium ab illo, vel Episcopatus ab hoc auferatur, n0 tenetur ad implexionem sui iuramenti.
Excusatis uuis tertio ex parte modi iurandi Eca Not
489쪽
η38 o II i UIR IvRI 2 lota aliquando ex communi modo loquendi iuramentum nori obligare, puta quarido verba iurametiri sonant unum , , ex naodo loquendi sitiatis aliud , G. Duo nobiles volunt sibi inuicem cedere ingressum domus, vel menta, iurat alter se primo loco non ingressurum, nihilominus ni stata ciuilitate alterius victus prior in-Εreditur non est per inrui, quia, quantum in se fuit, ita secit, ut iurauit. Nam non est ingressus sponte,Ted precibus alterius victus. Quartis, ex parte relaxationis, primd excusa tur quis, quando is, cui nistum est in amentum, Telaxat promissionem , ut si iurasti te daturum Centum aureos Petro, si nolit illos accipere, eXCus aris: Secundo, si potestatem habens iuramentum irritet, aut illud commutet, aut in illo disepenset quod potest facere Papa, vel Episcopus,
qis idem verum est nisi iuramentum fa- stum esset in fauorem tertij, quia tunc nequet Papa, neque tota Ecclesia posset iuramentum illud relaxare sine cosensu illius, in cuius fauore praestitillii :st; Imb neque in melius cdmutare.
Ratio est, quia nemo potest ius alterius auferre. Excipiuntur duo cauis,Primus,quando relax tur ab EccIes 1 Plurimenta praestita excomminicatis 1 haereticis. Secundus, quando iuramen, tum fuit vi exibi tum , vel fraude. c. erum de iure. iurando Inferiores Papa , vel Episcopo non pos sunt iuramenta relaxare sine illorum facultate,
ut Reic vota, quamuispossint trin rectione
490쪽
voti,i iuramenti absoluere. Disculta qu/rta, ct passi evia sit semper censen gr
Multis similiter de causis excusitur quis a periurio , si , malo inferendo , quod comminatus est abstineat. Pruno , quando quis iurauit inferre poenam 'quam inferre peccatum est, non tenetur implere iuramentum Imo implendo peccat mortaliter, vel venialiter, prout es poena, quam iuratis Secundb,quando poesiam etiam licite comm natam melius es non implere. V. G. Iuravit Douid se occisurum Nabal, tame ad preces Abigair Condonauit poenam , non seruando iuramentum quia melius fuit acciuiescere precibus illius Lanctae mulieris quam illam inferre. Tertio ratione mutationis status. V. G. Iuravit pater se castigaturum filium, desipse emen, datus a patre non castigatur.
Quarto, quando poena est inutilis, si prsceptor iurauit se castigaturum discipulum feci videt postea se parum proficere castigando, quia non timet flagella, potest licite non implere iuramen . tum, talia via discipulum corripere. Quintb, quando ex poena, quam quis intensedit infligere, videt plus mali, quam boni sequi et ut si iurauit pater se castigaturiam filii Cpacem domus videt inde turbandam,quia uxor. α ali aegre feret, potest relinquere absque parturio mani pax est maliis boriunm; eccitate