장음표시 사용
221쪽
mus superiora, ac a nobis remotissima entia:quamobrem etiam comunia quς-dam, generaliaue nonnulla ipsorum cognoscimus, no tamen valemus minuta quaeque attingere.Hactenus ergo de corporibus coelestibus dixisse sufficiat, nucaccedendum nobis est ad entia generationi ac corruptioni obnoxia, in quibus iam magna turbatio est plurim2que tumultus,quonia ab unitate atque ab esse maxime recedunt,ac ad multitudinem& non esse accedunt qua proxime,multamque eorum partem habet. Hic verbium entia vicissim contraria,tum cotingentia,ac fortuna casusque apparent seseque nobis offerui quae omnino a superioribus sunt aliena: nam & in supremis mentibus & in cςlis nihil est continges, nulla ibi contrarietas, sed summus omnium consensis nihil fortuitum,Verum omnia suma ac certa ratione procedur.' Etenim propinqua sunt, eI primum entium, cuius similitudinem reserui, logis sime verb distant ab infinitate & cotr ctione noentis,de quo supra est facta a nobis mentio econtra in hisce que sunt
222쪽
infra coelum contingentia est:nam propter contumqpa ac inequabilem ut ita didam materisiquet no enti propinquisisima est, ut dicetur infra effectus no omnino respondet impressioni ac efficietie agetis,quamobrem quamuis coelorum ii illuxus & impressio ad bonu & ad perfectum sit:tamen quonia materia ob imperfectione continuatam diuersa atque inequalis est effectus, minime respondet impressioni agentis, inde contingentia est amplius quoniam praetei materiam in qua esse bis recipiturico currunt etiaparticularia agenda preter coelum quae
materialia sunt,& propterea eorum co- uersus inter se certam causam no habet ideo multa cotingunt,neque necessario omnia coueniunt. Ratio igitur cotingetice in inferioribus est ex imperfectione seu a non ente,cui infima hςc entia propinquiora sunt,quam superiora,eadedecauta vicissi fit quoque cotraria sint in feriora liqc quς infra coelum esse conspicimus:nam ex cotractione entis incipit mio diuersitas deinde contrarietas, ut docuimus. Quoniam ergo in
223쪽
de ova tractabitur infra , posteaqua tractavi de substantiis completis, ac per se existentibus fine imposuerimus. Duplici vero de causa substatia qu cumq, inferior lunae orbe coposita est, ac nulla simplex existit,primo quidam, quonia propinqua non enti cum sit,tendit etia suapte natura ad non esse:in nihilium vero substantiam quempia redigi, atque runditus interire bonitas primi principii, a. quo omnia sunt,non permittit. Idcirco hisce substantiis costitutu est fundam tum,in quo omnia liqc inferiora inchoationem quandam habet, atque cum his interitus cotingit, in id resoluuntur,nullumq, redigitur ad nihilum, quavis intereat,neque ex omni parte perit. A ltera
etiam ratio est, cur constent ex materia
omnia ea quς sunt infra lunam.Na cum ista omnia non immediate, statρmque fiant a primo principio, sed a corporib'c testibus,eorumque mentibus, medio motu,neceise fuit,aliquod subiectu prς-
existere, in quo superiorum corporum. agentum impresso,ac motus reciperes. Constant ideo omnes hae substantiae ex forma,
224쪽
forma,& materia: ac propterea cum natura, essentiaque uniuscuiusque rei sit actus,& forma, natura nulla in his inferioribus Per se est,sed unaquςque cotra
cta est ad indiuiduas, singularesque sub
stantias, quq tum certo loco, tum definito cmpore cotinctur,omnes'; eiusdesunt generis, quonia in eadcin materia conueniunt, a qua genus sumitur,vicissimque omnes mutatur tandem in omnes, ac si interitu alterius alicr insta ratus,omniiq; hic demum tumultus ge'nerationis,corruptionis,alterationis ab
Optimo opifice,in uniuersi pulcherrimuOrdinem temperatus. Paulatim vero ac sensim natura a superiori genere ad inferius descedit, ac media quae a semper statuit,quae utriusque quodam odo parte habent. ideo inter substantias inferiores homo sit premum locum obtinet,qui suprema tui parte etiam caelestes mentes quada ratione a tingit. huic omnia inferiora deseruiunt,ac,ut ita dicam,obtemperat.Eius ma intellectus inqua,im- materialis est ac immortalis, ut opuscu
lis duob'quib' respossim' excelletissimo
225쪽
hui' qtatis philosopho Petro Poponatio
praeceptori nostro,ostedim'.Sed quonialiumanus intellect supremi illi' luminis statim capax non est ob imbieillitate luminis,quod natura sollitus est,nisi prris veluti solet caecutietes oculis in reru sesi biliu opacitate fuerit exercitatus. idci co corpori,in quo vires sensitiuae pretexcellentes aedificat essent colunctus fuita quibus cognitione sensibilium rerumnas ciceretur per qua ascenderet ad capicndas immateriales abstractasque mas. sic ergo intelleae humanus imitas jpsum bonu,in quo sunt omnia,sed eminenti modo ac supra cognoscibilitateni intellectus autem dc mentes bono pro xim sunt & ipsi omnia, verum secundu
determinatam naturam, & secundum quadam multitudine, ut superius expo
suimus,id est secundum natura intelligi
bilen, corpus coeleste qua habet esse ab anima, in qua sunt omnium formae, tas ionia in ipso est lux, calorque ille non
clemetaris,sed aethereus, in quo virtute sunt formae omnium inferiorum; ipsum
quoque quod modo est omnia intellae
226쪽
erδ humanus esti& ipse omnia, non actu sed potentia,quia scilicet capax est omnium ob excellentia. ergo perfectio- mra em hac habent quaedam formς, ut no ri tantum sint id, quod sunt, secudum cst eriaturale, veru metia vi possint aliarum Daturam & formam induere,ea ratione quod capaces formaru cqterorum entiu
secundu esse spirituale. Intellectus igitur humanus inter hasce formas, quae actu
non sunt id latum quod sunt secundum csse naturale, sed potentiam habent, ut fiat etiam alia secundum esse spitituale, Primum praecipuumq; locum obtiner, quia omnia fieri potest. Post intellectu
est anima sensibilis,quae ctia no conteta finibusaessedi,quod a natura sollita est, in alia se tras format: verum non in omnia , sed sensibilium tantum formarum atque accidetalium capax est, multasq; differentias ac species huius animae coperias, quarum quaedam persectiores existiit, ac quadam ratione ad homine accedunt quarta imperfectiores, adeoq;
imperfectae aliς ut plantis qua proXima snt: queadmodum ex historiis Ψnim
227쪽
lium cuilibet potest exploratum esse nimae subicctum,corpus est,quod quatum feri potest, teperiem aequalitateque caei estis corporis imitatur. idcirco elemeta ad maximam aequalitatem in eo cOstituendo sunt mixta, ac prςterea in eo calorem esse oportet,qui adco sit tempe atus,vi caloris illius, seu teporis celestis aptissimum subiectum esse queat, a quo perpetuo in mebra terrestria,ac ea cras
siora dispositio qu dam huiusce celestis
qualitatis quodam modo permanet dc influat,quq maxime propinqua est animae naturae,ac qiiς item nisi perpetuo foueatur a calore illo, cofestim evanescit, eque aptum subiectu corpus illud amplius minime esse potest.Vt ergo corpus,quod est subiectum animς, sit maxime unurri id est,capax unius illius cςlestis qualitatis,propterea etiam maXimC mixtu est. Post animalia in hac uniuersistena sunt plantae, in quibus vestigium quoddam animet est,augmenti inquam,
ae nutritionis motus. Mouere nanque corpus in quo est secundum circularem
morum,propriu est animet qui anulos
228쪽
illos intelligibiles potissimu imitatur.
Hoc vero prςcipue adsequutur corporuc testium animae, animalia cςtera ipsa quoque suo tame modo circulari motu
moventur quonia non versus Unam ta tum parte ut inanimata corpora grauia, inqua S: lcula moueatur verum ad omnem loci differetiam ut dextrorsum sinistrorsum,sursum deorsum antea, dc ritas retro,plantae aute no queunt locali mo tu ex se moueri sed motu augmenti ac nutritionis in omnem loci differetiam
sese explicant superius inquam dc inse rius,& undiq; in latus. Planstarum ani ina est tantum id quod est secundum esse naturale, neque est capax aliarum formarum secundum spirituale esse,corpus vero cramus habet qua animalia in quo plurimum sit terrenς fecis,calore tamectiam ipse obtinet,qui instrumetum cst animae cuiusque in plantis magna est latitudo ac diuersitas adeo ut quq ia vide antur accedere proxime ad natura ani malium . nonullae autem sunt in quib'
abigas an sint radices an metana. Post plantas inferiore adhuc in entibus locu
229쪽
tenet mixta inanimata ut metallorum genera in quibus quida putauerunt nullam aliam esse formam nisi complexio-
confectam. Ego tamen verius esse existimauerim in metallis,prqter qualitatem illam secundam coplexionem ea videlicet quae resultat ex mixtione qualitatu primarum,esse etiam substatiale forma conflatam quodammodo ex formis elemetorum diuersae namque operationes metallorum disparesque vires ostedunt
formam etia ac natura eorum diuersam esse,parum tame in eis forma elucet,elemeta vero mixta sunt in eorum quibus- secunda ac tertia mixtione: in no-
nullis vero prima quasi mixtione: nam argetum vivum statim videtur ex aqua& terra compactis & comixtis tempore coelesti conflatum esse in quo parum sit tum aeris tum ignis. Sulphur aute quaedam terret species cesetur esse, duo auteli c videtur postmodum materia esse ex quibus cpnstiterit c tera metalla,quauis.
sulphur ut perhibet Phisici gerat vicem
230쪽
patris atque agetis,argentu viuum verbsit tanqua materia ac mater haec in no- nullis metallis ut in auro maxima ac perfectissima mixtione conflata in unu lunt etenim in eo metallo preciosissimo omniu sic partes terrae cotinent aqueas,& aqueae perfundunt terreas ut nulla vi ignis tum aquei; evanescere seu in VapO-,' , rem ditandi nequeat,tum terrae no pos- tbsint ab aqueis destitutae a re fieri in aliis metallis mixtura ex solutione. Ea idem formae rationem coperias in lapidibus& lapillis,quamuis corum principia nosint argentum vivum ac sulphur magis namque terream naturam prae se feriit: Ccontra metalla aqueana infra huiusmodi mixta inanimata, que tamen persecta mixtione sunt mixta, ea inquamquq unum medium ex mixtis elementis
tandem referent sunt imperfect quae- r sdam mixta in quibus prςter complexionem quandam nulla est natura seu forma alia praeterquam elemetorum,gran
dines huiusmodi sunt pluui veti ac fulmina.Tandem in substantiis prcstremu