Gasparis Contareni Primae philosophiae compendium

211쪽

valde cupiunt qmulari pro viribus summum bonum, ac rebus aliis bonitatem suam elargiri,ad idem a summo etia bo

no aguntur,quod intra res omnes est,ac interius in eis operatur. Etenim omnia operatur quatenus sunt, ac ut supra oste dimus,nec momento esse possent, quae

pumque sunt nisi a primo esse continue eotum essendi vigor emanaret, qui mo tus rebus intrinsecus a primo bono cD fluens, a Platone in Thimeo significari videtur : cum inquit patre omnium ad minores Deos couersum eis praecepisse, vi in factione inferiorum rerum, quam eis demandauerat te imitarentur. Cupiunt ergo hae supremae mentes clargiri aliis perfectionem suam:verum ad eum modii effectionis,quo primu agit,quos

res Omnes a principio rerum omnium emanant secundum se totas, ac cosistuc attingere non queunt,idcirco conantur deteriori nota cum efficientiae modum aemulari ac per motum corporum caelestiis formas effingunt in hac inferiori materia, quas ab intellectu acceperunt, veluti quida naturae artifices : quaobro

212쪽

in effectione rerii inferiores omnes co-

currui quaedam perfectius,imperfectius aliae.Intellectus supremus, a quo in animas caelorum effluut omnes formae,patris vicem gerit,animae ipsae vicem matris,ac inferiora liqc entia sui veluti foetus,quos in lucem edunt cςli motu & lumine medio, tanquam instrumetis quibusdam suorum foetuum pariendorum, sic ergo per motum localem ac lume caelorum materia haec inferiorum formai his formis,quas animae ab intellectu coceperunt. Et haec ut reor,est sentetia Platonis in Thimeo.hoc ide sensus quoquo nobis ostendit & ratio perstiadet, Ut ex

naturali philosophia cuiq, perspicuites se liquidb potest. Satis iam disputatu est

de incorporeis entibus pro huiusce opusculi modo,ac prout humanae rationis imbecillitas attingere valis ea quae suapte natura manifestissima sui, atque in maxima luce costituta,paulatim in clivordini res a primo principio degenerat, sensumque dilabuntur. ideo post natura animae, quae suo modo prae se fert diuisibilitatem quandam,est nateta corporis

213쪽

quod ab anima formatur .Hoc vero primum est corpus,id est coelum,quod &diuisibile est, licet maxime inter corpora ad unitatem accedat:nisi eum diuisibile esset & extensum,Vtique corpus non esset,ac propterea etiam est mobile: nam omne corpus mobile est, no enim cors ullum infinitu esse potest, attamen ingenerabile & incorruptibile est, nec diminutionem,aut augmentu ullum recipit, penitusque cuiusuis alterationis est expers,Vt naturales philosophi demostrat: quare ex generib' motuum solum l'calem motu admittit:est pr terea simplex ac purissimum corpus: magis nanque ad unitatem accedit simplex compositio. figura habet maxime simplicem. sphaericam inqua,quae una tantum superficie

continetur: mouetur motu locali maxime simplici,yrculari inqua agit simplici qualitate quAest praeditum, lumine videlicet,quod caliditatem quandam annexa habet, quq se habet ad c teras qualitates sensibiles ut lume ad olores omnes. Itaque calor is ca testis omnes alias qualitates sensibiles virtute sua fouet ac

214쪽

continet, licet cum a puritate sua degenerat,confestim decidat in calorem ele mentarem,qui calori caelesti magis pro- . pinquus est , atque magis attinet quam 'ulla alia qualitas simplicium corporum sic lumen cum a primo degenerat,in albedinem migrat. huic est quod interdupro materiet captu calor c testis vrat,ati que perniciem adferat, cum tamen sui

natura vita prestet omnibus , omniaq; foueat ac conseruet.verum cum pro materiae captu degenerarit, in calorem elementarem migrat, ius ea propria munera sunt.Hunc calorem asseclam lumi nis caelestis,alium a calore elementari,

vel obssationem censuerim ego statue- dum esse. mmittae nunc interim alia 'preteriboque coplura dicta philosephorum praestantiu in hanc sententia, quod si secus esset,utique satis intelligi no eotest quonam pacto calor elementorum, qui intra viscera terrae, & in seminibus est conclums constitui posset esse; instrumentum c linium corporum,ab eisque moueri omniumStenim mixtorum generationes coseruationis causa est calorn 3

215쪽

naturalis, ut Aristoteles inquit in qua to Metheororum libro,nisi ab ipsis itide

tangeretur. mouens nanque proximum&motum simul sunt:quod luculeter Aristoteles testificatur in septimo Physicorum Volumine .Tangi autem qui potςst clim talopere distent, nisi qualitate qua. dam, ac Virtute a cςlis eminente ac Om. nia permeante.Lume vero tantum dia-phani est actus,opaca no penetrat, ideo

. , assecla luminis alia virtus omniapenetrans,ac omnia formans. Hunc nos caelorem caeleste dicemus alium ab eleme- in a i rari. Platonici dixere corpus hoc esse a ' thereum vehiculum animae mundi Caeterarumque animaru omnium. c terum quonia corpus nullum caeterλ corpora

penetrare no potest, qualitatem quadaesse hanc oportet, quam ponimus, Ut az tificem motricόmq; aliarum qualitata omnium,ac ut vehiculum quodda virtutis animae. Haec vero omnia quae inesse corpori cςlesti diximus, ac perspicimus, b anima ei proculdubito instat.Na materia conuenire formae opus est. Ast alii mae caelorum maxime sunt aeternitatis

216쪽

capaces, nulliq; obnoxis mutationi, idcirco corpora etia sortitae sunt immortalia,ac immutabilia,mutatione quae pertineat ad intrinseca.Hς prqterea animς simplicissimae sui se que operatione spiritualem quendam circularem moxum exprimunt refferuntue. Circuir nanque spirituales quida sunt nex's illi superjorum metiu: quia & mutuo se intelligur, ac mutub se araent,nedum amant,idco Corpora quoque habent simplicia, cirpilaresque figuras,circulari quoque motu agitata. insuper hoc lumen, cui calor coniunctus est,non elementaris sed lestis, effluxus quida est in caelestiac rpo- ra ab animaru intelligibili lumine, atq; ab amore illo quo ardent: id enii est lume in corpore, quod intelligeti in anima , id est calor hic omnia generans ac conseruans,quod in anima amor . sunt ergo haec omnia i ginei quq im corporeae proprieta um animς immaterialium, quod, ut puto, civis vix doctissimus sciit,cum inquit de caeli anima,me . remque profundam circuit, ac simili eo uertit imaginu . Int l autu

217쪽

. supremum obtinet locu supremamq; dignitatem octaua sphqra que immuneris Llgoribus est illustrata ac motu velocissimo maximeque uniformi mouetucidiurno inquam ab oriente in occidetem. . quamuis non me lateat astrologos Pla- , . tone & Aristotele iuniores,commentos

fuisse primis nona,deinde decima quoq;

- , sphqram, cui diurnum motum attribuerat,alium ite tardissimum: octauae vero sphaerae attribuunt mostruosum quenda motu titubationis seu accessus & recessus. Verum & in his & in planetaria cir- culis nometa seu potius figmeta Astrologoru a nobis omittatur, ac sequamure . ' potiores philosophos, Aristotelem videalicet & Platonem,hunc diurnum motu Plato in Thimeo vocat motum similitu

dinis seu uniformitatis:& Aristoteles insecudo libro de caeloia dextro in sinistrupermeante motum cum esse dicit,utpote qui perfectus sit,& ad unitatem accedat, que motum caeteri quoque planetae sequuntur, Vel ex natura propria motori a quo mouentur,vel quantus motores

planetarus mali a prima anima octM

218쪽

uae sph rq motrice, motu ilius propriit. perfectissimum tamen omnium in suis sphaeris ectangunt.Hic verb diurnus motus causa est quod generatio corruptioq; istorum inferiorum sempiterno tepore conseruerur ac perduῖet. Post octauam sphaera planetae sunt orbesque eis accomodati, in quibus quoniam ad multitudinem atque ad distimilitudine magis accediit preUr motum diurniim qui est similitudinis, alius quoque inest motus qui dissimilitudinis a Platone appellac& ab Aristotele perhibetur esse veluti asinistro in dextrum: dextrum nanque a quo est motus ille sinistrum est univcrsi: deficit ergo ab eo qubd est secundu naturam in uniuerso,cum prepostere pro- . cedat.hic vero planetarum motus obliquus sub zodiaco, causa est ut ξeneratio

ac corruptio et arietiqubd vero gener tio inferiorum quamuis varias, semper eunde testiorem seruet, a motu diurno . est.Inter planetas veris nobiliores sinit,

si antiquis philosophis essentiamur, illi

qui sunt seperiores elatioresque:inferio res autem ac depressiores ecotra impe

219쪽

fectiores:cuius ratione adferunt quoniacontinens est nobilius contento:coteissiliumque ad continens se habet tanquamateria ad forma, & perfectibile ad perfectionem .verumtamen si ab effectu ad causam intelligendam nobis est via,difficile mihi persiladeri potest planetas cς

teros superiores esὰ prestantiores sole, quem certissimu inspicimus causam esse harum inferiorum rerum,ab eoq; Variaru anni tempora caeteraeque que hic inferius agiatur.Caeteri vero planetς vel

nihil vel insensibile quodpiam videtur adferre. Praeterea si lux est qualitas qua celum agit ac defluxus quide a lumine intelligibili in ipsiim corpus cςleste, id

corpus in quo pr statior lux est,excelle-teexistimari debet csteris,quq no adeo luce decora sunt neq, adeo luce pollent. At solis lux quantum lucem alioru planetarum precellat, omnibus preterqua. Cecis compertum est Precipuus ergo solerit meo iudicio,cui sententiae ctia astrologi adstipulari videntur, qui inquiunt planetas c teros dirigi ac teperari a se leac quasi cooperarios solis esse: qua de

220쪽

causa Venerem Mercuriumque no rocedere a sole nisi parum, siue antecesserint siue pone fuerint.Luna vero agere prout a sole illustratur: triti praeterea siseperiorum motum planetarum ratione habere ad motum solis. Antiquorii Vero

phylosephoru argumentis non difficile

est soluere: nam recipimus cotinens perfectius esse contento, si caetera paria suerisi:et si caetera praeualcant praepondCrantque, no semper continens absolute perfectius censendum est esse contento, sicuti in animali cor non est imperfe- , . ctius membrum aliis a quibus cotine At in sole c tera longe praeualet,Vt cuiuis exploratissimum est. Sol ergo praestantissimus est ac perfectissimus planctarum omnium, luna imperfectissima, quae a sole lumen mutuatur. Ac veluti terra caelestis est , ut inquit Alexander Aphrodiseus,reliquorum planetaru stestarum ue numeros ac gradus persecte digno scere,supra humanu captum est. Naqui perfecte cognoscit aliqua, etiamtifreretias & gradus eorum sigillatim dignoscit. Nos vero imperfecte cognosci-