장음표시 사용
21쪽
multa uerba sint composita in hiq idest super his rebus, ab stoicis stilicet qui uirtute solam ad beate uiuendum sufficere demonstrare cognatur. Idem etiam epicuri faciut de uoluptate. intelligendum est hic pro intel Iectu istius quoniam propter se cxpetuntur: m bona ut infra dicetur trifariam diuiduntur. sunt enim quedam propter a Iiud psemper ae nuΚu propter se expetibilia:euiusmodi sunt pecuni e re uniuerse possessio-l nes: aliquod uero est bonum quod semper propter se ae nia nil propter aliud est expeti' bileitale est sola felicitas:alia uero sunt que cle propter se cie propter aliud sunt expetibilia: tales quidem sunt honorici uirtus. ω de his b1c ph1losophus loquebatur cum dix1t quoniam propter se expetuntur. α ex his patet 1llos magis errare qui felicitate ponunt in pecunia:quam eos qui in aliis rebus telicitatem constituere. nullum est ei Donum quod minus fit propter
Is igitur omissis de uniuersali forsam
tertium capitulum 1nquo prestabit &queadmocium dieatur inponitur tu improbatur opinio quirere. Quamquam hec questio perardua
se ob amicos qui ydeas introduxerui. 7Sed
premittit huius tuquisitiois necessitatem .secundo probat q, no sit una comunis idea olum bonorum. tertio inquirit de modo loquendi sitonis quarto inquirit modum quo nome boni de uniuersis boanis dicatur. quinto ostendit φ etiam si effet 1dea ratismo pertineret ad propositum ut scilicet laesidu cam esset querenda felicitas. secunda ibi huius opinio is latores. tertia ibi ambi at uero quispiam. quarta ibi ex illis. quinta ibi sed hec fortasse iriinc relin, quenda Muit. in prima parte tria premittit. primo utilitatem huius inqui litionis. seiscundo difficultatem. ibi qmqm hec. te tio ostendit hanc difficultatem huic inquisiti, oni no debere impedire. ibi sed pro defensione. pro intellectu primi sunt hic cluo in
L . telligenda. primum est φ illud in quo platonici ponebat hominis felicita eni dicebat
esse uniuersale honum: per cuius participat1onem cetera alia bona dicerentur. 1tam 1IIIudibonum uniuersale dicebant no per pred1cationem: scilicet sic. de aliis bonis pis dicaretur: sed potius illud uniuersale dicebant per causationem: sic φ cet cereris cauis 1a cur bona existerent.& hoc modo erant bona per participationem 1dest per bonitaistis parrem eis ductam uel comunicatam ab spo toto bono. secundo nota tum m de opi 'nlonibusterroneis quanto al1qua opinio fuerit magis erroneartanto elus improbatio erit utlI1Or.aristoteles quidem credidit φ nra1or esset error ponere 1 elicitarem in boano ac homine separato im in alio bono ad uitam humana pertinetare qualecu* illud bonum esset. cuius causa ut inquit cst quia felicitas esse debet homuli et proprium t ac tale bonum quod ab homine agi de possideri queat. dicit ergo primo igitur ommissis his scilicet prelaetis opinionibus . tuidere hoc est eosiderare de uniuersali intellige bono a platonicis posito de pro id est inquirere queadmodum 1 dest per quem modum clicatur scilicet a platone. uel dic queadmodudicatur i. queadmodii dici possit: forsa pstabit.i. erit utilius itellucq prefactas opiones co sidera Te atili improbasse. cuius cauissa ut dixeraestua qnto opto magis a veritate de ularetato eius co sideratio at. 1 mPh. tilo erit utilior. deuiat quide nimis a veritate bonia humanu extra holem ponere e e 1lhidqnlde adverbiu dubitaui forsa no uidetur quicq opari prerer hoc*e teperam erat tu locutioli. ut ei nup dicebamus de est aristotelis preceptio i secudo sue rhetorice coqueverat sapietes i rebus etia certis dubitatiue dicere. qd . o credo sic facere ut o ma se procul repellat arrogatia illa et1si co1tana1o.et. potius hic uidetur poni expositieqm copulative. ri,fiqua hec quest1ό. ubi plis lagit difficultate q occurrit i hacco sideratioe. cirea qj aduertedii est difficultate rei ciuiuspia bifaria nasti: aut ex re 1 pa q. - In se difficilis e aut ex rei circustaliis .ar1stoteles quide impbare opione platonis noni putat ee difficile nec arduu quatsi est ex parte rei: hoc in putat este p arduu ac diffici Iei quatis in hac materia e necessarisi aut dicere falsu qa nullo modo couenit aut aliis, ter qm plato qa nimis uideρ duru ppter id φ plato fuerit uir famosissimus at*elus preceptor di amicusfahertedu etia Φ hec excusatio potius hic a pho qm alibi ponte ypterea in aduersu amΙcu dicere: aliquibus uideres esse cotra bonos mores de quibusiilc conderat. dicit ergo uidere dc conderare debono uniuersali Platonico α inqxere
22쪽
qucadmodum d1catur prestabit:hmum hee questio si perardua idest dime Iis ob amicos scilicet platonicos: qui lueas 1 dere formas reru introduxerunt. ita P difficultas istano ex re ipa: sed ex homine originem habet. est quippe nimis durum aduersusamicos idicere di est aduertendum q, illud nome idea grecum in nostram declinationem trais et odui tum idem significat quod forma. e proprie ut dicunt lignificat no formam matericinherentem: sed potius exemplar ad cuius similitudinem alia producutur.& hoc couenlebat ideis platonis.ad earum enim similitudinem inquit uniuersa sensibilia pduci.raeci pro deffensione. in qua ostendit no e Te cessandu ab hac inquisitione Opis ter talem difficultatem.sed non ostante prefacta difficultate: existim adum est uni uellas homines te presertim philosophos idest potissime sapientes ueritatis professores
pro defensione ueritatis etiam propria impugnare oporter reserti, philosophos magis for. san extimandu est Nam cum ambo sint amicipium ess ueritatem in honore preferre. 7 Huius opinionis latores no ponebant ydeas i quibus prius oc posterius dIcebatur Ital nec ommerorum ydeam constatuebant. Bonum aute
dicitur re in eo quod quid est re in eo qd' quaale ae in eo quod ad aliquid.quod uero per se atq; substantia est prius natura q id quod ad ali
quid est. Nam id tanq adiacens qu1dam dc a cidens substantie uidetur esse Quare ua his q
pro defessione ueritatis impugis nare 1dest improbare no solum aliorum dicta: sed etiam sua pripria oportere idest coucni reforsam magis: intellige qm homiis ni cuipiam in re no uera astitati
ri. quod autem oporteat ueritatu
tem amicis preferri probat haeratione nam cum ambo scilicet homo de ueritas sint amici pila est ueritatem in honore preferis te. sicut enim infra libro octa,
uo demonstrabituriamicus hola norandus ex amandus est prointer uirtutem. erit itain uirtus a amore N: honore homini preferenda ueritas aute ut libro qristo dicetur una est de uirtutibus
humanis. preserenda erat igitur ueritas platoni de cuieuo homini. imo de sibi istut aristoteles in littera lign1ficare uidetur per hoc q, dixit etiam propria. ex hoc conigitur ad uirtuosum hominem pertinere sua dicta uel scripta retraetareruum ea sens trit esse d1eta uel scripta minus bene. st enim dicta sua non bene dicta velet sustinere lmanifeste faceret contra uirtutem ueritatis. de est aduertendum φ philosophus pro pris dixit pium. est enim pietas cum honor debitus maioribus exhibetur. ut pote para trietas trie aut parentibus. Cuni ital uirtus sit maior amicus quam homo: si uirtus in honois ire homini preferatur: erit profecto pietas. de si econtra fiat:non parua quippe erit impietas. Hu1us opinionis latores. hec est secunda pars principalis huius capituli in qua philosophus quadrifariam ostendit non esse unam ideam comunem omnibus bonis. secunda 1b1 ereterea cum bonum.tercia ibi preterea cum eorum . quarta 1bi ex iulis uero si ro 1ntel Iectu primi inteIligendum est arefoteles hic procedit contra plaistonem ex his que ab eo concedebantur. ponebat enim plato unam comunem ideam rebus eiusdem speciei. rebus uero se habentibus secundum prius de posterius prout aristoteles refert: non ponebat ideam communem. dicit ergo huius opinionis latores non ponebant 1 deas in quibus dicebatur idest inueniebatur prius de posterius. itaq3 nec numerorum ideam constituebant. 1ntellige de numeris diuersarum specierum. ut sunt binarius de ternarius numerus.numeris tamen eiusdem speciei plato pone bat ideam. quam ut patet ex septimo methaphice in binario dualitatem di in ternario trinitatem appellabat. ae sic de aliis .ex hoc itaqp a platisne concella: aristoteles sic adis
uersus eum procedit bonum autem dicit ut idest luenitur in eo qd quale hoc est in q, litatis genere. Ela in eo quod ad aliquid. idest in genere ad aliquia . quod uero per se dicitur atin substati a prius est natura quam id quod est acl aliquid .quod sic probat nam id scilicet ad aliquid uidetur esse tanquam adiacens quidam ae accidens. de hec duo scilicet adiacens ci: accidens idem dicunt. sicut etiam illa duo per se & substantia. ex his concludit intentum dicens quare pro igitur in his quidem scilicet in qualitate cicin ad aliquidae substantia: nequaquam 1dea quedam idest una foret idest esse possiet
23쪽
eomuntς is: intellige si non In his . nec etiam in bonis erit una comunis idea. cum bona 1n liis predicamentis reponantur. stat itain ratio in hoc 1n rebus dictis secundum prius de posterius non est comunis idear ut ipse idem plato concedebat. sed bona hais bent se secundum prius cit posterius. quod patet per hoc y sunt in predica inentis diis uersis que dicuntur secundum prius & posterius. igitur bonorum non erit una combi munis idea alioqui rebus dictis secundum pr1us di posterius esset una comunis 1dea. quod est contra platonem. Preterea cum bonum. in qua ponitur ratio secunda. 4 dicit preterea cum bonum tot modis dieatur quot modis dicitur ens nam bonum dieitur de in eo quod quid 1dest in genere substantie. ut deus de mens. ω in quali idest qIitatis genere sunt uirtutes.& in qnto 1 dest: quantitatis genere est mensuratum quod ullam est bonum: per hoc mesure subicitur. N in ad aliquid ,
est utiIe quod i linem referture dem nequaq c5munis seret ydea. Preterea in tempore hoc est in genere cum bonum tot modis dicatur quot modis di
unitas temporis.& iloeohoe citur enS .mam ec meo quod quid ut deus de est 1n genere ubit est dieta que me sic in quali uirtutes idc in quanto mensudicitur iter aut ula unius diei. ratum ec ad aliquid utile idc 1 tempore occalio
hieta me a philosopho uidetur ,- , I Γ oponi pro loco oportuno. de alia αἰ-N-huiusmodi manifestum huiuImodi inest de alia sunt bo est noesse comune Uniue aledc unum-No ei Da huiusmodi hoc est per hunc omnibus sed in uno dumtaxat prodicamen
modum in ceteris Reneribus se V e
habentia cum in qua ita est: ma diceretur. Preterea cum eorum que siccuDifestum est noelle bonum cois dum unam sunt ydeam una sit scientia certeta mune imi uersale re unum lue bonorum omnium una scientia foret. Nuc au
diceni no enim in ianibus sed plureS etiam eorum que sub uno pre1n uno dutaxat predicamelo dis dicamento sunt Ceu temporis quidem ni belacerentur hoc est reponerentur lo res militaris:in morbo medicina in labori
uniuerta bona: hoc autemse itu
uidetur ex fundamento platois qui omnia quorum est una idea dicebat esse unius ac eiusdem generis. aduertendu phee due rationes solum uidentur differre per hoc , platonem ad diuersa deducunt is eo uenientia uel diem hec 1eeunda no est ratio a prima distinia sed eius quod i ratio ne prima su plerat contirmatio.dixerat enim ibi bona dici in predicamantis diuersis: quod hic probare uidetur inferedo id quot prius 1nferebat cum autem philosoplaus1n genere substantie dixit esse deum substantiam sumebat non pro Biquo genere tiamitato: sed pro omni quod distinguitur eontra accidens ut sit substantia omne quod non est accidens. mens uero ibi sumitur pro an1 me parte intellectiva pro ea sci Ilcet qdistingui cur contra sensitivam. uel dic Φ mentem appellat partem anime rationalem quam in fine primi libri distinguit ab irrationali parte. ille enim animi partes licet, aliqui contrarium teneant mihi tamen uidetur aristotelem uoIuisse fore substantia jles partes animi. Sequitur illa pars: Preterea cum eorum .in qua ponitur ratio te tia. aedicit preterea cum eorum que secudum unam sistat ideami una sit scientia quos etiam a platone conceditur: certe de bonorum omnium una scientia foret. nunc autesunt pliares mon solum bonorum diuersorum generum: sed etiam eorum bonorumque sub uno sunt predicamento: ceu temporis 1n bello: res militaris. in morbo: medicina. in laboribus hoc est exercictis: glnastua idest exercitativa. 1lao ex positione platonis tequitur unam esse scientiam omnium honorum quod probatum est ee falsum. erit igitur positio platonica falsa cum ex ea falsum sequatur. est autem hic aduerten udum q, aliqui fauentes platoni dicunt φ aristoteles per has rationes se sequentia non obicit contra platonem sed Contra eos qui platonis dicta non bene capiunt. ego uero istos non intelligo nec per edem apolinis ambigo aristotelem hic platonem 1mpudim are:cum ipse idemiin principio huius capitul1 hoc protestatus fuerit. fateor tamen
24쪽
a nemine de nostris satis nil geses tum quid fato intellexerit. nee ego demessio hoc
dicere uereor: cum ipe idem aristoteIes 1n primo methaphlce apperte dicat se non intelligere quid pithagorici per immitationem aut platonici per participationem dicere uelint si igitur aristoteles platonis discipulus scr1pta platonis non latis intelligeis bat:quibus commentariis platonis fidem dab1muss& adde m ille liber qui timeus dicitur ubi de hac materia plato tractauerat ad latinos non petilenerit integre quidda1gitur fuerit de intentione platonis: aristoteles platonis uerba tanquam falsa improlabat aduertendum tamen P aristoteles non intendit negare esse unum summum bolisi Anum totius uniuersi a rebus sensibilibus separatum in quod bonum sicuti pe demon Istrat in duodecimo methaphice cuncta entia ordinantur ut pote in ducem exerc1tus. qi uero intendit Impugnare est in bonorum fit una id ea tanqm
una communis ratio fi hoc Opis time conuenit cura nostra theo
logia que rerum specie differentium ponit in deo ideas securiis
dum rationem di Terentes ita res est una rationes autem sunt diuerse. est tam error non paruauus dicere q, sit idea comunis una secundum rationem rebus genere aut specie differentΙum. eum igitur bona genere aut specie differant multa erit omnium bonorum uua communis idea quod aristoteles hic contra platonem proabare 1ntendit. Ambigat uero. hcc est tertia pars principalis huius capituli in qua inquirit de modo loquendi platonis. de primo ostendit Φ illud bonum non conuenia enter nominetur a D latone secundo ibi Erobabilius comoarat hanc ovinionem opiis L
nioni pithastore. pro intellecto primi inlinigendum est q, plato illud honum separa a tum appellabat ipsuni quodq;.nomitrabat enim illud bonum quod ν quasi illud esset lomne bonum. appellabat quoq; illud bonum ipsum quali per se a non per aliud effer luel ipsum'non aliud esset. 1tam illud pronomen ipsum teneretur ibi discretur . ut ι1 Ilud fit bonum: alia uero non fini bona: sed bona per participationem: tanquam fi dixeris illud solum est bonum absolute: alla uero non absolute: sed cum additamento scilicet per participationem. hanc autem diuersitatem nominandi bona aristoteles hie improbat dicens ambigat uero quispiam quasi dicat aliquis ambigerere poterat quid idest cur platonici uelint dicere idest nominare bonum illum separatum quo disque ipsum aut ipsum quod in quasi dicat nullam rationabilem causim assignare poterun procedit enim hic philosophus interronando.* autem illa cliuersitas no inimi m1rrationabiliter assignetur probat dicens si quidem idest quD certe in homine scili cet sentibili & in homine ipso supple intellegibili qui a platone nominatur homo ipse: eadem arcu una est hominis ratio. P autem sit una arui eadem ratio probat cliconsnihil enim different qua homo idest In quantum homo. quod si ita: intellige se habet 1n homine: nec qua bonum.1dest nec bonum scilicet sensibile & bonum ipsum quo clest bonum intellegibile differrent in quantum bonum. quod etiam declarat per sim Ie dioens si quidem idest quia certe non est magis album id quod diur urnum quam id quod est unius diei imo est possibile id album quod paruo tempore durat e Galbiusquam id quod longo tempore permanet. uel dic quod in hae particula si quidem metis gis album 5: cetera philosophus confutat aΙiquorum responsionem. posset enim aliis quis dicere non esse eadem rationem hominis sensibilis & hominis intellegibilis: eo φ ille paruo tempore durat: iste uero perpetue. ad hoc philosophus respondet q, duo ratio diuturna aut parua non facit diuersitatem in ratione specifica. quod demonsaetrat per album diuturnum & id quoil est unius cliei. est ita r aristotelis 1 nictio Q cum bonum separatum ae bona materialia quorum illud est idea sint unius rationis i . specificer esse debento unius ami eiusdem nominis . occaseo ne precedentium uideMiretur alicui philosophus sebi corradicat. in decimo quide methapluce iuxta fine li- Ihri arguendo contra platone demonstrat hominem corruptibilem 5: incorruptibile
bus Oinnastica, T Ambigat uero qui spiani
quid dicere uelit. ipsum quod siquidem In ipso homine S in homine Una atq; eadem ra
tio hominis est.Qua enim homomihil dimetiret quod si itameq; qua bona Si quide nec magis albu id quod diuturnu i id ql unius diei
25쪽
differre non solum speei et sed etiam genere.quod probat per hoc φ omnia contrariaque 1ut unius generis sui in uice tra1 mutabilia: corruptibile uero de icorruptibile no1 ut 111u1ce tral mutabilia:erunt igitur ut inquit genere differetia. hic tame uides dicere φ homo incorruptibilis a materia separarus de homo corruptibilis in materia exisrens sint unius at* eiulae ronis specifice.erit 1gitur in meta. redargutionis. cum hiecocedat: quod ib1 negauerit.ad hoc dic1tur pias h1c procedit ex concessis a platone ex quibus aduersus platone infert couenientia no pauca. uolebat enim plato φ homo a materia separatus cic homo in materia existes esset unius at in eiusde speciei. hoc e Pphs reprobat in methaphica.hic uero ex hoc a platone concessio 1pm redarguit ob id Φ aliter 1eparata re aliter materialia notauerit. si quide homo imaterialis oc homo in mater 1a existens sint unius 1peclei quod plato cocedebat: necessario erui unius ronis
robabilius aut uidetur dicere pithagoris
speusipus sequi uidetur.veru de his dicetur alio loco- DC iliis uero q supra diximus d
bitatio queda 1 ub orta apparet qm nec de uni
uerso bono sermo habebatur ν Et q nos PP
ter seipa appetimus atq; optamus secudia una speciem dicuntur ue uexo hec esticiunt aut
custodiutaaut cotracia prohibent Ppter illa dicuntur:&alio modo. onslat igitur bifariam dici bonaralia propter seipa: alia propter alia.
signia φ piragore opinio erat probabilior qm platonis positio. uerum de his d1cetur
alio loco Icilicet in me thaph111ca. pro intellectu horum considerandum est Φ plato Ddem et se dicebat boniam de unum.at per hoc bonum aratum esse dicebat unum comune omnibus honis. pitagoras uero duos ordines rerum ponebat.quorum primum dicebat esse honorum al1ua malorum.1n ordine quidem honorum ut aristoteles re fert in primo ae undecimo methaphice collocabat finitum impar unum destrii mai culmum quiescens rectum lux bonum quadratum. 1n ordine uero malorum dicebat esse litorum opposita. scilicet infinitum par plurale sinistrum femeninum motus curuum tenehra malum alteta parte longium patet 1gitur ex his quod philosophus dictobatella probabilius unum anter bona conumerari ut pilagoras dicebat: quam efIecomune cunctis honis ut plato uolevat.UEx 1ilis uero que 1upra. hec eli quarta Ps principalis huius capituli. in qua 1nquirit qualiter bona a1cantur aut qualiter nomen bon1 de uniuersis Donis dicatur. unde aduertendum Φ no parata est aubitatio de bonis an scilicet dicamur uni uoce aut equi uoce aut potius anologice. hanc igitur queitioonem philolaphus hic determinans: ostendit primo q, non aicantur secundum moduplatonicum. 1ecundo uerltatem questionis decerminat 1b1 Oucadmodum erilu.1n prima parte tria facit. primo questionem premittit at* que1t1otiis occasionem. Iecundo 1b1 E melior. ostendit uniuersa bona non eodem modo uel non secundum eadem ratiosiem d1ci.tertio ibi que ergo ostendit . nec etiam bona propter se secundum eamdem rationem dicatur. intelligendum est hic φ hec tria 1 cilicet aliqua dic1 unIuoce aut secundum rationem luel ideam unicam idem lignificant iuxta piatonicam doctria iam .ita uno ponto: alia ponuntur. 2 uno destrueto:alia destruuturedacit ergo priamo ex his uero que supradiximus dubitatio quedam sub apparet hoc est modo aliquo apparet.occatio uero nutus dubitat1onis est quoniam sernis habebatur hoc est sic Dat
de bono uniuerso. 1.oi. ital cu de bonis Oibus hic sermo factus fici rrit dubitatio uti bona dicatur aut qa iae eli uir uome boni de citetis bonis dica Et gnos. ottenali Q, no dicant oci mo unico. ae dici 2 illa bona q nos Ppe stipa aperimus ara opta
specifice. at per hoc unius at eiusde nominis specifici quod aristoteles hic aduersus Plato. nem Inferebat. Probalallius autem. in qua platonis de pithagore opiniones inuicem compaxat. de dicit pithagoriel autem qui in ordine honorum unum xeponunt uidentur dicere pro
babilius idest uerissimilius inatellige qua platonici ponentes
quos pithagoricos spetipus ne, Pos pia rotiis filius* 1ue tororis tequi uidet. 1taut maluit sequiexrraheu pitagoram:qm auun culum suum platone. de hoc est
26쪽
mus seeundum speciem unam idest modum unum dicuntur. illa uero bona q effici ueaut custodiunt hec scilicet bona propter se optabilia aut prohibent contraria scilicet 1storum propter se optabilium diculur intellige bona propter illa scilicet tpropter se optabilia & modo allo. idest distinio. ex his infert intentum dicens constat ergo bifariam dici bona: scilicet alia propter seipa alia uero propter illa scilicet que sulit propter seipa.sunt ita* bona aliqua propter se appetibilia: alia uero utilia que nec appetibilia sunt nisi in qntum in bona propter se referuntur scilicet tanqm eoru effectiva
aut conseruatiua aut contrarioru prohibitiva. de ex his satis e manifestum φ uniuerissa bona no alcantur secundum unam ideam illa enim que secundum ideam unam di euntur:nec bifariam nec modo quouis multifaria dici possunt. ipe namui pIato concedebat secudum unam at* eadem rationem dici que secudum 1 deam unam diceretur.
W ubi que nos opter seipa appetimus
D Que ergo propter se bona stat ab utJlibus IM, optamus secundum eadem 1eparantes consideremus si secudum unam di speciem dicuntur: intellige hoc Cantut ydeam Sed que ponenda sunt propter nec bona ad
se bona:an quot sola licet quas persequὶtur Me tem inter se. est enim modus geluti sapere uidere: dc uoluptates quidam S lio neralis ege propter se optabilianores Nam hec dc si propter aliapersequamur omnia coueniunt re pet- in . , in quem a bonis utilibus d 11fer ut
tam eae propter seipa 1 bonis quas repona n si tamen illa inter se comparci nihil aliud quicu pietern ydea. Itaq; superflua lux ut iam patebit non unius
spes erit Sin autem re hec sunt propter se ho- Σζ' 4. ii te
na eadem in cunctas ratione boni extare Opora ergo in qua ostendat φ hec etiatebit:queadmodu albedinis in nive: re cerusa bona propter se dicantur securi honoris asit&prudeli e&uoluptata salicatq; diuerse sui rationes que bona sun Non est er dicit que ergo propter se bona oo bonum comune ala quid secudu una ydea. nos separantes a bonis uti
Q - Iibus colideremus diuellan P. cundum unam dicantur 1deam
hoc est igitur philosophi propositum considerareian bona propter se Optabilia dicantur securium ideam & rationem unam. hoc uero sic prosequitur primo questione Proponit cuius duo sunt membra de utrum p prosequitur dicit ergo primo interrogari do sed que ponenda sunt propter se bona quasi dicat sed queroque sint ponenda ppo ter se bona an intellige esse diuemus.quot 1 dest quecun* hona quis idest aliquis per sequitur idest prosequitur licet idest qua uis sola idest solitaria sint ae ab aliis prelcita ueluti sapere uidere de uoluptates quedam scilicet honeste aut saltem que non sunt i honeste de ho1MMes. de addit rationem cur hec propter se bona dicantur. nam de si . 1. 4muis nos aliquando prosequamur idest prosequamur hec propter aliud: de tau e 'si dest aliquis reponat idest reponere poterit in bonis idest inter bona propter se ipia. de continuo philosophus ponit aliud questionis membrum ilicen syn nihil idest non aliud quicqua preter ideam intellige ponendum erit bonum propter se hec sunt, b, tur questionis membra quorum secundum philosophus primo prosequitur dicens t. ta* superflua idest uana erit. species idest idea: itellige si nihil aliud prerer ideam potes natur esse bonum propter se. ponebatur enim a platoneadea imago ad cuius simili rudinem essent alia producta. illa uero imago cui nulla sunt similla: est superflua de ua na. talis quidem esset idea si nulla alia preter ideam essent bona preter se ipsa. esset naua exemplar re imago ad cuius similitudinem nulla etant producta. hoc igitur excli so: prosequitur allud membrum dicens ii autem hec scilicet prefacta sint propter se hona subaud1 secudum eadem ideam: opportetat stare eadem ronem boni 1 cultis. qae exemplo illustrius faciens dicit quemadmoda in niue de cerusa subaudi eadem est raotio albi. continuo istud consequens destruit. ostendit ira r illorum bonorum non essς
27쪽
unam rationem dicens honoris autem Λ: prudentie de uolupratis sie diuerse silerationes. 6e quia aliquis forte crederer φ loqueretur de propriis rati cibus:hac de eassa addidit qua bona sunt.quasi diceret no solum habent rationes diuersas In quatum talia sunt: sed etiam in quatum bona sunt: honor eni bonum est in quatum premium aut signum uirtutis dicitur. prudentia uero ideo bona est quia ratiois pratice est perisfectio aut quia ad nnem honum est consillativa. uoluptas autem bonum erit 1n quantum uirtutis operationi tanqm eius inseparabilis propr1etas 11aheret. patet igitur ex his O bona no sint dicta seesiau modsi platonicu.1ta me boni nec de uniuersis bonis nec de his que propter se diei poterit secunda modu platonicu: hoc est uni uoce: secvudu 1 deam ato ratione unam Queadmodu ergo alcuturiin qua phs uisori bona no dicantur seridum modu
primo 1nterrogando 1ntentum umilia uidentur his que fortuito equiuora proponit dicens queadmodum sunt Sed uidelicet ex eo quia ab uno sunt aut1dest qualiter ergo dicunturFq ad cuncta conterminantur uel pe
caritur secundu modu platonia secundum anologram Vt enim in corrcumtuldendiam est qualiter clio reuisus in anima mens. Et aliud certe in alio.
potius anOIogice dicta sint. hacque1 1onem piis determinans inquit nec enim idest eerte similia uidentur his que sui
equivoca fortuito. cuiumiodi sunt illa quorum uox est una:ratio uero diuersa nec uanum nec ad aliquod unum respectu habentia. talem quide modum bona no uidentur
habete. sed inquit aristoteles uidelicet idest certe ex eo idest ob 1d bona dicuntur Mab uno scilicet bonitatis principio sunt. aut quia cuncta bona acl unum scilicet fine conterminant idest 1imul habent terminu. uel potius clieuntur secundu anologiam 1 dest timilem c5paratione est quidem anolog1a semilis comparatio aut eoparatorium illitudo.ut duorum ad unumstmlIle ad quingenta est similis comparatio Ppterea φ utrobi est dupla proportio.& hoc modo se uidentur bona habere ut eni in corpore se habet uisus: in anima mens se uidetur habere queadmodsi eni in eo ore nihil est uisu excellentius. sic etiam 1n anima nihil mente eminentius reperitur. eodis modo es1ud honum se habebit 1n alio. intelligenda sunt hie tria. primo* uoces de rebus dicuntur trifaria. uno modo sic φ uox re ratio sit una.& hece uni uocatioque fissi rem septimo phicoru 1n sola specie athoma proprie reperitur. alio modo d1eiatur uoces de
rebus sic Φ uox sit una rationes uero Dnt diuerse nec res ad unum referantur nec ad diuersa secundu eandem relatione. talia sunt equivoca fortu1tu.que licet 1n cunctis orationis partibus reperiantur: frequentius tame occurrunt 1n nom1n1bus propr11s locorum animaliu de hominii. euenit eni frequentius ut eadem uox fit fortuitu impos in diuersis locis aut animalibus uel hominibus. ω hae de causa fortuito equIuoca sue dieta est eni forte fortuna ut uox eadem apud diuersos pro rebus diuersis accipiatur.
tertio modo dicuntur uoces de rebus sic pres 1pe ad unu referantur siue illuci unum sit principiu siue finis siue aliud qui cu no differt. uel per hoc φ ad dIuersa refersitur secunda eandem relationeata. modus iste duos 1ncludit modos. 1n pr1mo attend1tur unitas termini in secundo unitas relationis. pr1mo modo arma uehiculu cte alia qua plura dicuntur militar1a per hoc ιν referuntur ad unum scilicet militem. res etia inumere sana dicuntur per hoc φ 1n ianitatem referuntur. bona quo possent hoc modo dici per hoc scilicet φ in principium uniim a quo oriuntur uel in finem unum in=uem tendunt referuntur.aristoteli tamen uidetur magis placere φ dicantur modo ecundo scilicet per hoc . in diuersa secundum eandem relationem referantur. n men 1 tao boni de cunctis bonis dicitur non secundum unitatem rationis nec termioni sed resallonis hoc modo aristoteles in duodecimo methaphisice eade dicit ee principia in cunctis peneribus. sui ei in quolibet genere tria principia.de queadmodum i genere uno se tine tria: sic ut insit alia tria se hnt in genere suo. de ite alia tria in alio. fecundo notandum . hoc nomen anologia bifariam sumitur. uno modo est nome eo
mune ad omnia dicta per relationem ad unum uel ad diuersa secundum retanone ea
28쪽
Sed Mesertasse nunc relmqueda sunt. ea trite discutere alterius esset philosophie magis: similiter autem dc de deta Si enim unum quiddam est quod comuniter de omnibus diacatur bonum aut separabile aliquid per se et
xum est id no esse tale quod ab homine agi uel possidera queat. Nunc autem tale aliquid queritur. A forte uideri potest alicui melius
esse id ipsum cognoscere gratia illorum bonorum que agi possiderit possvn Nam si hoe
tanquam exemplar habuerimus magis intestigemus que nobis sunt bona intelligetes uero adipiscemur. Hec uerba suasione cotinet qnΙ
dem.hoe modo sumstur a philosopho anolo a quanso dieit sana Ela entia per anotois
giam dici. alio modo dicitur anologia proprie quando aliqua referutur in diuella secandum relationem unam hoc est similem ela hoc modo sum1tur hie a ph1losopho est dicat bona potius pet anologiam dici. 1tam anologia potest esse de nome generis de nomen speciei. quando est nomen generis analoga dicuntur que ad unum uel ad diuersa seeundum eandem relationem referuntur. quando uero est nome speciei: ea solummodo dicuntur anotogaque ad 41uersa secunau eanderelationem referuntur tertio est hic notandum φ aliqui de nostris etiam contra philosbphu asserunt ens unum &bonum predicari de rebus uias. voce.que autem sint Ae quatum ualeant horum ratio ues pertractare nos simul cum aristotele . i
ficam differ1mus. uolo tamen te scire . illum d1ctum aristotelia cum bona dicuntur petra nolo giam hoc est per eandem relati
onem ad diuersa licet facile litdictu difficile tame intellectu. nemo quidem de nostris fuit us Ilud ad uniuersa bona applicuerit: ego quo* id tibi intelligedum relinquo. Sedihec fortasse nunc relinquenda sunt. laec est quinta ac ultima pars principalis huius capituli in qua ostedit m etiam si esset 1 dea: no peristineret ad propositum: ut sciliiscet secundu eam esset querenda felicitas. e. diuiditur hec pars trifariam. primo ostendit propositum secundo ponit responsione quam aliquis posset dare. tertio ipam exis eludit. 1ecunda ibi At forte uideri potest.terreta Ib1 taec uerba. dicit ergo prio 1 ea fortasse nunc relinquenda sunt hec scilicet qualiter uoces de rebus ac bona dicantur . naea trite hoc e perfecte discutere esset magis philosoph1e alterius scilicet methaphicesm1liter autem de idea boni consideratio no est propr1a huic intentioni. oe liuius rationem avignat. ii idest qmuis enim unum quoddabonu est 1 dest si quod de omibus bonis comunitet dicatur aut sit aliquid per se existens separabile hoe est ab aliis boὰnis separatum: clarum est id n5 esse tale quod ab homine agi uel possider1 queat. nsic autem aliquid tale queritur. scilicet quod ab homine agi uel possideri queat. intelli, genda sunt hic duo primo ex his esse plus qm manifestum nisi quis ineptire uelit . aristoteles in principio Ithri quando propotuit omnis ars omnivin doctrina & etia cuaddidit quapropter bene ostenderunt sumum bonum quod omnia appetiterno loquebatur de bono uniuersi separato a sensibilibus. at per hoc ab homine. loquebatur igitur de sumo bono humano quod ab homine agi uel possideri queat secundo notancium hec ratio ab aristorete hic addita e propter cauillatores qui forte sicut de facto sucuellent substinere bonorum esse unam 1deam. aduersus quos hic piis dicit q, etiam si esset talis 1dea:no esset id bonum quod hic querimus.bonum eim quod hic querit ut esse debet tale quod ab hominelag1 uel missideri queat illa uero coniunctio uel no diiunctive sed copulative tenetur etiam illud adverbium nunc pro hic teneri uideriar. Fm ei priscianu adverbia teporalia pro Iocal1bus ponutur 5e noeedtra. Ac forte. inq ponit aliquoria ad hac ronem cauillatione re dicit at forte uideri potest alicui. s. cauillatori melius eucognoscere 1d ip m. s. sevatu bonu gra illor a bonoru q agi potnderi in potat. 13a diceret ille cauillator si hoc Dona sepatu habuerimus tanu exeptare magis intelligemus que nobis sunt bona. intelligentes autem adipiscemur. stat crisuillatorum rat1o in hoc φ illam ideam boni cognoscere semper est utile ut per eam taqm p bonoru imagine bona cognoscamus re cognita vis mur. Hec uerba suasione
in qua bifaria excludit cavillatione prefacta. secuda ibi Nec velo.dicit ergo prio hec
29쪽
uerba suassone continet quadam. sed uidetur dissonare.1.n5 couenire scientus opactuis. nam oms ille quide scientie opative bonu quodda affectantes.i. honu quod da imrenderes de qa deest homini perquiretes: pretermittut cognitione huius honi separati .atqui idest certe tanta ac tale auxilisi a cunctis artific1bus ignorari nec perquiri absurdu esset. itaui si illius boni separati cognitio ad opationem coferret: no fuit Iet pretermissa a cui his artihcibus. Nec uero apparet.in qua secudo ondit illa cauillatio. nem stare no posse. hec ratio uidetur differre a prima per hoc φ prima sumitu rabeo quod in artibus cuctis fieri videmus hec vero est rei natura sumis dicit ergo nec utaro apparet qd coferat textori aut fabro ad arte sua. l. ad Natione sue artis. si sciuirit quid ut honu 1pm. s. separatum aut quid. 1.cur medicus uel dux exercitus fuerit. 1. erit pilior: R1dea ipam contemplatus sit.qa sic probat nec ei medicus uides comiderare sanitate modo isto scilicet separata de uniuersalem sed hois fanitate. imo forte huis ius hoc est diois indi uidui . nam singulis. i. singularibus medes uel dic singulis.1.omibus diuissim ac discrete medetur. stat 1taui ratio in hoc Nationes sit circa sesibilia particularia id autehonu est separatu di uniuersaleni nil ultuet e1us cognitio conis feret ad operandum. sequi auteuidetur per hoc φ exemplar debet esse Ppoportionatu rei fiende atin de his quidem satis. V rsus uero ad 1d quod q rimus.postil philosophus determinauit qu1desset feliciatas' secundum aliorum opinio anes: hic incipit determinare Osit felicitas secudum ueritaten hoc uero cap1tulum quartum ede conditionibus felicitatisque quali omnibus sunt manifeste. de diuiditur trifariam. prio poMilit ultimum finem esse sumum honum. fecundo ibi Sed conandum est. ponit couditiones felicitatis. tertio ibi Perfectu ergo e beludit felicitatis generale diffinitione i prima parte tuit quattuor. primo cotinuat dicta di dis inqu1es .rursus uero redeamus ad id bonum quod querimus.1.de quoquerere intendimus quid tande sit. de dixit tande ut ostenderet lianc quam 1nferet ee ultima sententia de felicitate hoc est de quidditate seu diffinitione felic1tatis. V1udetur enim. nit&ostendit In artibus diuersis eiis diuersa bona de inquid uidetur enim aliud bonum existere 1n alia mensa atin arte. si pro quia aliud quide est bonu inmedecina aliud in re militari aliud item in aliis artibus. α 1 Ila colunctio eni no cau saliter sed pro certe aut coplective hic ponitur.ite illud in alia men 1a dictu esse uidetur per merhaphora. ut artes melas dixerit.i qbus sicut in diuersis mentis hona diuersa proponuntur. Quid ergo in singulis.ostedit quid in omni arte sit bonum.α procedit interrogando aicens qui ct ergo in singulis artibus erit bonum aci hanc questionem responsens ait nonne idest certe id cuius gratia cetera nunt. intellige est bininum 1n singuIis artibus. uel potest illud nonne esse due dictiones . tunc
iam sed scientiis dissonare uidentur. in i te quidem omnes bonum affectantes.& qu deeit perquirentes cognitionem huius preter
mittunt atqui tantum ac tale auxilium a cumctis artificibus ignorari nes perquiri absur dum esset. Neq; uero apparct qnid contarat textori aut fabro ad artem suam si scauerit quid ipsum sit bonum aut quid medicus aut idux peritior fuerit. si ydeam ipsam contemplatus sita cnim isto modo sanitatrem conssiderare uidetur mcdicus sed hominis sanitate
ymo forte huius nam singulis medetur ac de
his quidem satis Ursus uero ad id quod querimus brunum quid tandem sit redeamus. Vi
detur enim aliud in alia mensa ait arte existiare si quidem aliud in medicana aliud in re mi
litari aliud item in aliis. Quid ergo in sim
gulis crit bonum nonc id cuius gratia flut cestra, si avicio hoc in medicina sanitas:i re mi
litari uictoria: in architectura odificium item in alio aliud in omni deniq; actu: dc instituto id quod finis est nam huius gratia cetera sitit.
30쪽
st. est autem. hoc idest tale bonum in medecina sanitas. in re militari ulctoria. i architectura edentiu tem in alio. .genere artis aliud erit bonu. te in omni denical aetu de nstituto . proposito id quod est finis. intellige est eoru bonu. quod sic probat na cetera nut gratia huius. s. finis. id uero gratia culus cetera flut bonii esse dicebamus. ibi. Quare si unus. ex his infert ultimu sene esse sumu bonu qd' est felicitas. ω in ut qre si unus aliqς nnis est oim agibiliu hoc est reru huanaruri agedo.1A opando id effet sumu bonu. s.nobis 1d bonu agentibus. uel dic id.i. ille certe finis esset sumu bonu i ais pedo.1.1n agibilibus hoc est iter agibilia. uelligendo p agibilia res huanas q ab ho ictiui siue illa sint actust siue habitus.& in ili sin aut plures sint fines agibillu: plura est suma bona .certe sermo trascendens.i. unu eoru pleriens: reeid1t i 1cle hoc est i unu . sicut eim i medecina ceteriso rebus unicus e finis: sic etia erit i hola qui xpter nature ianitate unicu nnem hie debet. ex his duo notatur. pr1o φ senis ult1m usi siue stimu bonu bifaria sumis. prio in genere aliquo utpote 1 medicinal alio modo absolute i toto genere agibiliu .prio modo esse poteriit plures fines ultimitatae multiplex stimum bonu. uti medecina sanitas. in re mj litari uictoria. in alio ite aliud. fumedo uero sene ultimu absolute i toto genere agibiliu no est nisi un1cus finis utatimus. qui bonu sumulac felici istas hvana diciti nonuil exta boranu humanu nucupati sicut finis cuiuis artis honu artis eppellatur. secudo notae falsa esse docis trina quo d1 no satis aristote
hois felicitates. Lpratica re contemplativa. est aut hoc expresscte
cotra id qd a pho hic determiae sed.de hoc libro decimo at polithieoru septimo apertius tractabitur. ubi plis aetermiat ho is finem ultimu esse sapientie opa
tionem. cetere quidCm uirtutes
no sunt felicitatis esseeti uel secllaturmodo ad felicitate dispolitilae. sapietia ita I sola est boni ciuilis effectiva. Sed conadu est etia. hec est secuda ps principalis hu1us capituli in qua duas ponit conditiones felicitatis. secunda ibi uia tur aut . prima ita in conditio est Φ sit bonum perfectum pro cuius intellectu confide randum est φ prout traditur decimo methaphisice perfectum est extra quod nihil est 1lle itam finis perfectus erit ultra quem alius finis esse non poterit: hoc hito: uelo ad litteram in qua tria facit primo intentum premittens inquit sed cognandum est ellisam hoc scilicet φ dictum est de fine ultimo magis declarare:inquirendo scilicet coicditiones que requiruntur ad ultimum finem. ibi. Cum ergo. ostenditi non omnis finis esse poterit bonum quod hic queritur. 1 ait cum ergo constri plures cstc fines lae quosdam ex his aliorum gratia expellc ceu cli uictast fistulast omnia r instrumenta, patet non cunctos tines esse perfectos. ad quod optimum lit idest esse lachet cuius mois di est illud quod hie querimus constat esse perfectum. quare si unum aliquid re solum perfectum est: id certe esset bonum quod queritur sin plura: id quod corum perfectissimum est quasi dicat non omnis finis erit honum quod hic querituri secl si inter seis nes est unum aliquid de solum perfectum: id certe erit bonum quod hic querimus advertendum quod licet diuiciesre fistuletae omnia organa ad aliud ordinentur: ramen esse poterunt fines aliquoru cliuicie quidem sunt finis questuarie. fistule uerolae omnia organa fines sunt artis factive fistularum laut organorum. 1h1. Perfectius au tem ostendit φ felicitas sit bonum simpliciter perfectu re dicit Plaetius aute dicimus
id ad ypter se expetibile e qm id quod Pptet aliud. 5: id qJ nunil Ppter aliud qua ea
Quare si un' aliqs Oim agibiliu sinis e id
certe eet sumum 1 agedo bonu S1n aut plures
psin trascedes certe in ide recidit sermo. Sed conadu est etia magis hoc declarat . Cu ergo stet plures ee fines'quos da exhis aliorum gla expeti ceu diuicias fistulas Otaq; instrumeta patet no cuctos ee psectos ad optimusit
persectum esse costat Quare si unci aliquid tu perfectu est id certe es let quod queritur. Sin plura id quod eorum perfectissimum est Perfectius aute dieim' id quod propter se