장음표시 사용
31쪽
quit concipi, ut anιmat rationale respectu hominis Essentia dicitur, id sine quo res nequit concipis ut vivens onmens respectu animalis. Necessarium , id sine quo res esse nequit p. tamo praeditum respectu animalis. Hinc omne essentiale est necessarium, non vicissim, Ritiuum, quippe, homini est necessarium , non e sentiale q. ad eius essentiam non pertinet,
Existemia dicitur quasi actus sistens rem extra nihil. Dicitur quoque rei actualitat ; nulla, quippe, est
rei non existentis perfectio. Definitur, actus quo res est formaliter,& praecia extra nihil. Vnde respondetur ad quaestionem qua quaeritur an res sit.
a. Proprie, est multitudo partium integrantium dissimilium ι sic in domo est eniιtas. s. Stricte est multitudo partium similium . Substantialium; ut in ligno. v. Accidentalium tuncque est duplex; π.Extensiva, L. quantitativa, quae est extensio Dion a f. intensio quae est multitudo graduum eiusdem qualitatis in eadem parte subiecti , ut muctitudo graduum lucis in eadem parte aeris.
Entitas latξ, propriὸ, &stricte, distinguitur abessenti 1.
Nam, late dicitur de qualibet re, p. de D st, do Auelis,de pede hominis dc
32쪽
Proprie dicitur tantum de multitudine partium integrantium dissimilium, ut dum dicitur pigmeus entitatiuε differe a gigante. Stricte dicitur solum de multitudine partium similium integrantium,ut de substantia ligni,de gradibus caloris &C. Essentia vero dicitur tantlim de eo quod primbrem in suo esse constituit. v. g. de corpore animatorespcctu viventis. Histaeas d fert a pigmeo entitatiue,seu quanti s non essentialiter. Modus late dicitur quicquid determinat,sic diis rentia dicaturmodus generis 3 ut rationale, respectu animalis. Stricte , est id quod sic assicit subiectum ut ne diuinitus quidem ab eo possit separatum eonseruari, p. simitas seorsim a naso.
DE RE, ET ΤERMINO. RES proprie, est quid non fictilium , id est quid
actuale, v. possibile. Sic aduncitas nasi dicitur
2. Stricte de vi opponitur modo est id quod seorsim ab alio saltem diuinitus existere potest, ut aia
Terminus est id quod impedit ne aliquid ulterius citeriusve progrediatur ue ut paternitas respectu ia
Definitur vltimum rei extra quod nihil est, de intra quod omnia continentur, sic subiectum,& attributum sunt termini propositionis. q. tota Pro positio ijs continetur
33쪽
Terminus actionis, est id quod per actionem producitur ; vispecies expressa coloris, respectu visionis coloris. Guare terminus distinguitur ab obiecto icalor enim est terminus calefactionis, non eius obiectum; co-ur est obiectum visionis, non eius terminus. Vnde verbum mentis, ut producitur ab intellectione, est eius terminus , non obesum. Omne principium est terminus,non vicissim ; nam ultimus dies mensis est eius terminus, non prin-eipium.
DE UNIVERsΑLI GENERATIM, ET SIGILLATI M.
UNIVERSALE, est unum aptum inesse
- Dicitur unum definitione, non indiuisone a confirmitate , non natura; conceptΜ, non re. I. Materialiter, est natura communicabilis multis niuoce,&diuisim. p. humanstas. a. Fundamentaliter, est eiusmodi naturae conformi tas. Ut conuementia humanitatis Petri curi humanitate Pauli. 3. Formaliter,est uni tas, & aptitudo naturae, com munis ut insit multis uni uoce , & diuisim. V. g. Idoneitas humanitatis ut insit Petro , Paulo &c.
Vniuersale M etaphy sicum quintupti*ἱn. ge nus, species, differentia, proprietas, & acciden
commune; p. albedo. PArticulare, est quod partem capit uniuersalis; t homo respectu animalis; etenim est solum quoddam, non autem omne animal,
34쪽
Genus, est unum aptum inessie univoce, & diui- sim multis specie, de numero differentibus, ut pars essenti ae communior materiae respondens; P, ans malitas homini, & bruto. Disserentia,est unum aptum inesse multis specie . a vel numero differentibus , ut pars essentiae minus Communis forisae respondeus, ut radix haRendi, duos pedes in homine, &aue. Rationalitas in Petro,
um aptum ines univoce, &divisim multis solo numero differentibus, ut tota communis indiuiduorum essentia,ut humanitas Pe tro, & Paulo. Huiduum, est quod sub specie infima dire 23 collocatur. Seu natura specifica contracta per di ferentiam numericam s sic Petrus est humanitas contracta per petreitatem . . Omne individuum est fingulare , cumsit incontanunicabile ut inferiori natura , p. Petrus, s At non vicissim. Nam Deus maxime sing 1 is est, nec potest este indiu:duum. cum non sint possi biles plures dij numero diuersi: at individuum exigit plura indiuidua eiusdem secum rationis; q. participat speciem; ut pctrus naturam Eumanam. Natura, est tota communis essentia ue ut huma-
Singularitas, est incommunicabilitas e tantia alteri tanquam inferiori , ut incommunicabilitas essentia diuina alteri Deo. Indiuiduatio , est differentia numerica; Vt
35쪽
FORMA est interna, s actus receptus in ali
quo ut vi sio in vidente. Externa, L actus manans ab aliquosvi visio, a visu. m. tendens ad aliquod; ut visito ad parietem.
Interna est substantialis, ut antria Accidentalis, haecque est physica, vemisto v. Me taphysica ; ut δε--ω. γs-2-μγ Ηι Hinc denominatio est. UInternae -pe-s sntrinsera C amans titur a P ut f ab amore Externa, forma extrinseca camatus DE SUBIECTO. SUBIECTUM i. Logice dicitur primus terminus propositionis, quod vocatur subiectum simpliciter, v. inferius, L. 1 tectum attributionis de quibus in Logicis. a. Metaphysice v. Physice, quod est quicquid aliud recipit. Uuod υ. est subiectum denominationis quod ab aliqua forma denominatur; ut videns
a. Informationis quod praesertim recipit in se sormam substantialem ; ut corpus animam. 3. Inhaesionis, cui inest accidens commune, estque Proximum, quod nullo mediante reeipit formam accidentalem; ut intellectus Philosophiam. v. rem O- tum, quod alio mediante, ut anima rationalis eandem Philosophiam.
36쪽
I L L V D ssimplex, s. signum ; v. complexum, L.
Signum, est id quod facultati cognoscenti aliud hse repraesentat. nihil sui ipsius signum est Multiplex est , . Naturale quod a natura habet vim significandi;
ut rugitus Leonem. Estque idem apud omnes. Arbitrarium, s. positiuum, quod ex instituto significati ut haedera, vinum vaenale., estu. varium in Gariis locis. Instrumentale, quod non ducit in notitiam alterius , nisi prius cognoscatur i, ut statua HENRICLMAGN1, ad inuictissimi illius regis agnitionem. Formale, est quod ignotum ducit in alterius coagnitionem, vispecies luminis, ad luminis visionem. Indicatorium, quod manifestat rem quae 1emper latuit ; ut sudor, cutiS porOS. Speculatiuum, quod non essicit id quod significat; ut Tubar clangor , praelium. Practicum, quod facit id quod designat ; ut boreas, frigus a
ri j reic rasentis c eunitione cfutura Irit est signam rem ρratinum isderis Deum in
37쪽
ter,& homines de nunquam futura uniuertati Quia uione : demonstrativum nubis roridae ; prognost cum breui futurae pluuia .
Axioma, est propositiosamosa, quae tantum eget proponi, non probari; q. digna est cui sine probati ne fides adhibeatur. Definitur, propositio prima, certa, & euidens etiam sine probatione ; ut haec quodlibet est v. non
Deus est, non est axioma ;q. potest quis credere eius oppositum esse verum, dixit enim insipiens in corde suo non est Deus. Eget igitur demonstratione ut firmius, dc euidentius cognoscatur. Dicitur Effatum; q. sitfficit illud essari, & essemenec eius rationem Verre, ut illius veritas clarissimE
Dogma , & propositio indubitata. speculativis Cprincipisi, Ototum est maius
practicis upraceptμ, ouum cuique. Moralibus Csentetia Vbona bene
38쪽
ra politicis, veri, maxima, vernacul ε maxime;vestprema lex esto Reipub. salus & tranquillitas. dininis Coraculum C extremagauddi luin
In triuialibus, & vulgaribus, dicitur Proverbium
Axioma est.. v. I. commune omnibus scientiis , estque v. Omnino primum; ut impossibile est idem ulesse, est non esse. v. Non omnino primum,ut nulla est potentia cuius, actus est impossibilis. 2. Peculiare alicui scientiae, quod uni scientiae
tantum conuenit, ut contraria contrariys curantur,
soli medicinae. i Estque praecipue triplex, N. I. buppositio, qua praenoscitur quod aliquid sie; ut in Arithmetica, quod sit numerus. Scientia supponere debet non probare suum obie
a. De finitio, s. principium quo praenoscitur ιν uia res sit, ut quod rectitudo sit extensio breuissima cipuncto ad punctum. 3. Postulatu quo postulatur concedi, quod aliquid sit, aut non sit. V. in ijs de quibus auditor nullam habet opinionem; ut quod omnis linea sit diuidua in duas paries aequales. B iii
39쪽
m Aduersus quae habeat contrariam opinio Mem , ut quod coni nuum sit diuisibile in infinitum.
DE CAUSIS ENTIS UNIVERSI M. CAUSA, est principium influens e sse in
In fluere esse, est communicare essentiam, & exi
stentiam; ut Deus , creatura .
Ali . dicitur, quod habet essentiam, saltem n mero diuersam, ab aliquo; visi respectu luminis. Ca alitas, si causatio, est id per quod causa est causens, estque duplex, n. Causalitas in adia primo, si vis essectus productiva. ut virtus calefaciendi in igne. Causalitas in aEtu fecundo, est actualis productio effectus 1 causa, ut emanatio luminis a sole. Cond tis sine qua non , est quaevis dispositio ad agendum, vel patiendum praerequisita, ut approxi- matto samma ad stupam, dc exsiccatio stapa respectu inflammationis. E se tui, est id quod in suo esse pendet a causa. Vocatur causatum, quod sit opus causaesut vas, figulI. Pendere in suo esse, est ab alio accipere essentiam& existἱntiam saltem numero ab ipso diuersam, sic Socrates pendet a Sophronisco.
Hinc creatura ens dependens, Deus autem ens in independens dicitur. Principium distinguitur a causa. 'Quod v. non influat esse, ut ignorantia, rz0. scientiae.
40쪽
ei. Non inquat in aliud, ut pater resp. Verbi Diuini. Nemo dat quod non habet. Hinc causa debet suum effectam contin re, v. x. Formaliter, id est ipsum habere in se secundum propriam rationem, ut ignis calorem. a. Virtualiter s. effectum habere in se per albquid praestantius, sed cum defectu, ut fol continet calorem , quia habet in se lumen caloris producti uum, quodque est quid calore perfectius. Quod continet virtualiter, estque quid imperfectius, ut apes prudentiam ; agit instar instrumenti 3. Eminenter, est habere essectum, modo prae stantissimo, s. sine defectu ut Deus calorem. Nulla causa agit in distans non agendo per mediAm. Hinc debet suum effectum contactu attingere ; qui duplex est n. x. Contactnsfuppositi, quo substantia causae tangit
sistantiam effectus, ut ignis accendens ceram in se coniectam. a. Contactus virtutis, quo causa attingit effectum, per virtutem a se diffusam 3 visolproducens aurum in visceribus terra.
DIVISIO C A V SAE. 'CAV S A est actualis, v. virtualis.
Virtualis , ea est quae realiter ab effectu non distinguitur, ut immutabilitas ab aeternitate Dei, rationalitas, a facultate admirandi. Haec dicitur causa q. assertur ut ratio alterius, non