장음표시 사용
271쪽
De sanguinis expurgatione in enibus. Postquam de compositione sanguinis in pulmoni
bus abunde egimus , consequenter de modis, quibus sataguis purifieatur in reliquis visceribu, tractabimus. Et primo usum Renum exponemus.
Renes non conferre immediate ad vitam animalis. omnes sciunt, in Renibus sanguinem deputari, quatenus ab eo secernitur nimia aquea seiositas , vaacum salinis, & tartareis excrementosis partibus. Vnde patet,quod Renes non sint organa,quae immediate ad vitae conseruationem conferant, ut sunt cor,& pulmones, qηi sanguinis vitalem motum producunt, diconseruant.
Et profecto talis sanguinis a sero aquoso depuratist non videtur adeo necessaria , ut ea per aliquod bro ue tempus neglecta, sanguis inutilis omnino sit. Nam Videmus , quod maxima pars massae sanguinear,nempς nouem decimae partes eius per renes non transeunt dum semel tota sanguinis massa corporis circuitss' absoluit, & ideo praediistae sanguinis secum dest runt Vrinosunt excrementum ad caput , brachia,thq racem, & ad Epar , & lienem . Et si quidem tλὶ in sanguis inquinatus noxius esset, & nutritioni inepx' profecto stulte ageret natura , adducendo eum prin-
272쪽
Albeipem, nobilissimamque sedem spirituum,nempe Cap. ρ. Debeerebrum , ut ibidem spiritus impuro, faeculentoque succo aleret, & partes alias principes thoracem, ἶViscera excrentitia urina coinquinaret. CumquGilli, stultitia sit incredibilis , dicendum est, utilem , esse humorem aqueiam urinosum in sanguine,si modum non eXcesserit ,' nempe, si nimia copia, & mora diuturna superfluam fluxilitatem , aut acrem fermentationem finguini conferat. Caeterum cerebro, &Ventri stiperiori utilis, & necessaria forsan est paulo abundantior sanguinis serositas; noxia vero musculis, &reliquis partibus corporis ; tum quia sanguis dilutus, & aquosior facilius per vasorum angustias permeare, & fluere potest, pariterque obradere, secumque deferre salia alchalis ata valet, quibus illae partes abundant, tum etiam quia in cerebro, visceribus, & pectore copiosissima vasa excretoria , saliualia, & lymphae diustus apposuit natura , ut eX-cipiant talem seri abundantiam , illudque post usus
Necessitas copiose potionis exponitur . Nemo est, qui fontem adeo amplum in propriam d*mum deritiet, qui sit usibus domesticis,laedit in su-ptrildus, sed insuper cogatur ingenti labore, & sum-
ἴ'.'dβ aedes, & atrium continuo exiccare . Fuerat 'Vn Dperae pretium fontem, modum no eXcedentem, 0mi immisisse .i Sic errare videtur natura nimio ἴψxR QRimalia replendo , quem continenter eicjerς
273쪽
Cap. 9. De sanguinis expurgatio, ne in renir
teneatur, non sine graui animalis luctammodo D
Quia vero nefas est naturae inscitiam nostram tit.buere, conabimur pro viribus indagare usus,2 cdν
dia, quae natura consequitur eX humoris aqueo serosi receptione , retentione , & expressione per renes. Et primo aduerto, quod admittitur aqueosus humor eo. piose, ut mistus cibarijs aridis in stomacho recepti, imacerationem, &fermentationem eorum adiuuet, mox ut succum chilosiam componat, extrahendo particulas ciborum , & fluiditatem eis conferendo, ut fit vehiculum chili, & succi nutritij , pariterque sali. guinis, & succi spirituosi, necnon fecum excremea-titiarum; sicuti enim arenae acertuis aridus insinuari, fuereque non potest per canales angustos, nisi a c0piosa aqua admista, lubricam consistentiam acquirat, lic molectiliae solidae cibi, chili, sanguinis, et reliquo rum succorum animalis, ob eam scabritiem , et irre gularem , angularemque figurarum varietatem nullstpaeto moueri, et diffluere possent per angustias cunalium corporis animalis. Et ideo oportuit,vi fiu0rii aquei admistione lubricitatem, fluiditatemq; acquiro rent. Hoc porro bonum fluxilitatis consequitur p) xura ex permanentia seri aquos in ventriculo, inῖς stinis, in chilo , et sanguine. Nam si immedi x post aduentum eius subito a corpore discederet, cli minareturque, cessaret,aut interrumperetur ille φρ circularis perpetuus, a quo vita animalis copiςx
Praeterea eadem mora , et permanentia aquei intra sanguinem, carnes, et viscera,aliud praecl/xy'compendium natura assequitur; absorbentur Πςφi sales
274쪽
, & tartarei a praedicto stro . nullo C p. y. De hiri alio artificio educi possunt sales fixi , qui tetra satagiimi, eissime QSlutinati, etVeluti ferruminati sint intra fi
bras, & pbrositates carnium , et viscerum, nisi ab bu,. aquae ablutiqne, et madefactione . Hoc eXperimur
in carnibus, Et piscibus sale conditi s , cum sit stru-
iura, et dispositio particularum aquae accomodata ad exceptionem , et tenacissimam retentionem salinatum molecularum intra eius poros ; itaui nccessitate mechanica aqua auide sales amplectatur, retineatque, ut iam ostendimus . Vt vero facili iis , et commodius aqua epota impregnari queat,instilliit natura aquae moram non gelidae , et in quiete constitutae,sed excalefactae in visceribus,et agitatae ope circulationis sanguinis, ut ictibus , et quassationibus varijs, diue licula omnia solidarum', et fluidarum partium penetrando, salas ubique reconditos exugere , et inhibere
possit. Tandem postquam aquea serositas salibus grauida
reddita est , valde noxia esset, tum quia sua tempe rie acerrima pungeret, et inordicaret membranaS, et neruos exquisitissimn sensu donatos, tum etiarn , quia diutius fermentata perniciosam corruptelam, naturae inimicam acquireret. Necessarium ergo fuit , ut tale noxium excrementum extra corpus animaliSRηceretur. Qine mechanica operatio separatoria in i nibus celebratur ; cuius artificium deinceps declarabitur .
Et quia iam ostendimus necessitatem , utilitatem-qης huius excretionis abunde declarauimus; Restat ''do inquirendum , quo artificio , ex quibus or-
mechanicis aquea serositas a sanguine separeturia
275쪽
Gp. 9. De in renibus. Utque hoc exactius fiat, considerati es sanguinis artificia , quibus natura utitur ad separanda eniri h ,hi fluida aethero geneZ, quae pri ilS confusa, et mista iiii , se fuerant. Et primo.
Opificium fermentationis separatoriti
Nomine fermentationis intelligitur motus intesti nus partium corporis misti , quae propria vi motiuL, vel alterius corporis aduenientis agitantur. Ex qlla intestina conturbatione consequuntur plures et diuersi effectus , ex quibus in praesenti solummodo c0Πῆ1derabimus dissolutionem texturae corporis misti, qui lpartes aetherogeneae possint ab inuicem disiungi, et deinceps in diuersis locis separatis reponi.
Et priuab obseruo , quod mistio duplici modo feri
potest , aut quando particulae aetherogeneae simplici contactu Vniuntur, aut cum arcta connexione mutest Vinciuntur. In primo casu separatio unica tantlim Operatione loco motiva abs bluitur. Vt in aceru0 cog fuso mi iij, et tritici non est necesse, ut granorum cor nexio scindatur, nam simplex contactus nullam vis Vnitivam habet. Ergo restat solummodo , ut Si pum iiij, siue propria vi motiva, siue ab externa lacultat. impiat filia colligantur in locum vnum separatu ab ς' in in quo triticum coadimatum est . Sic e nebula particulae minimc e aquae per a r I innatantes sensim collectae in guttulas maiores,Vi yy' priae Trauitatis decidunt, et sic ab aere separas xyi'
276쪽
Attamen e vi externa aqua 1eparatura laliblis , et bus.
a concretis vegetabilibus in alembico , ab igne nempe resoluente aquam in vapores, et a frigore in pileo, fumos condensando in aquam . Postremo separatio alio modo fieri potest,a vi nimirum intrinseca, et ab aliena,et hoc,aut agendo, aut remouendo impedimenta absoluitur. Hoc patet fere in omnibus praecipitationibus, et sublimationibus chymicis , quatenus a vi motiua ignis, aut fermenti ad itineti dissoluuntur vincula terrestria , et viscosa p0rorum, et anfractuum vegetabilium , aut mineralium; ex qno fit, ut dissolutis, et ruptis carceribus, interclusi igniculi , aut spiritus , et aliae partes se mouentes , possint libere suam indolem motivam exercere, et discedere.
Similiter liquores sulphurei , oleost , aut sales diuis in minutissimas particulas possunt intra aquata quiescere , innatando duplici modo , aut qui 0b molis paruitatem vis excessus specificae grauitatis unius fluidi minor est resistentia, qua villi fluorum se mutuo Vinciuntur , ut declaratum est , aut quia oleip rticuliae salibus grauioribus coniunctae componunt moleculas aeque gra tu es in specie, ac est aqua , veluti cera, et arena, ex oleo, et salibus lixivij in sapon 80mponi possunt massae , quae ubique infra aquai mdatent. Iam ut praedictum oleum , aut sales sepa- Nntur ab aqua , oportet, ut aequalitas grauitatis spe-ςincae alteretur , vel augendo , aut diminuendo gram medii fluidi, vel corporum innatantium γ
pariterque vesiculae minutissimae aereae , aut oleose particulae per aquam dispersae paulatim collectae sur
277쪽
274 IO. AL. BORELLI quod multis modis fieri potest, addendo , aut subiti
hendo particulas igneas, aut salinas rarefaciend6 vel condensando medium fluidum, vel corpora ipsi innatantia, aut disssoluendo connexionem partium innatantium , quae actiones motu quodam intestin6 seu fermentitio sient, deinde sponte partes comini stae vi propriee grauitatis sua loca repetendo,a fluido
A causa non dissimili metalli minimae particula a
salibus aquae fortis, veluti a limis corrosae intra east dem aquam innatant, ob insignem minutiem, ut dictum esst , & postea effuso alio liquore minus graui, quam est aqua fortis , potest huius fluxilitas augeri, aut eius grauitas imminui, & proinde puluis metallicus ob excessum ponderis in fundii aquae praecipitabitur . Vel contra , si menstruum magis salinum fuerit , ut est oleum Tartari , huius particulae suis impulsibus secu in descensu transferre possunt natantes, 2 atqfii libratas metalli particulas. Aliquantum diuersa videtur actio separatoria seri e
lacte , nam fermentum acidum corrodendo , & lacerando pelliculas glii tinos is vesicularum lactis spum0sarum, exitum concedit serosis granulis aqueis,quae id vesiculis coercebantur , & sic aqua coaceruatur circ grumos caseosos, ut dictum est .
Ex ijs omnibus deducitur, quod simplex actio str menti per se si impla , motu illo intestino, potest qdi
dem dis luere aetherogenearum partium arctam 3 firmam colligationem, ita ut nullo alio vinculo vni R tur, quam a simplici contactu : Attamen postea, y omne S particulae quae unius generis sunt, deser ' contactus Particularum alterius: generis , dc congi
278쪽
eentur , tam hae , quam illae in locis separatis a se in- Cap. 9. De uicem, requiritur noua causa motiua diuersa a succo sensentitio , quae ut plurimum est grauitas diuersa fluidorum aetherogeneorum, qui naturalibus motioni- bus. bus ab inuicem separari possunt.
PROPOS. CXXXVI. permentativa separatio non in fistulis strictissimis, sed in vasis amplis fieri potest.
Quia motus fermentationis in fluidis fit turbulenta quadam ebullitione , 3c ra e fa est ione partium misti, ut experientia constat , & talis feruescentia fieri nonis p0test absqtie eo , quod aliquae partes fluidae intra alias pariter fluidas moueantur , cumque talis motus feri non possit, nisi illae loca cedant aduenientibus idebiliae coguntur vertiginoso motu accurrere ad replenda loca relicta ab aduenientibus rergo in progressu motus fermentatiui sepius reiterari debent praedi-
Vertim in fistulis strictissimis tales motus contrarij , vetetiginosi a fluidis aetherogeneis fieri non possisnt, Vt ostensum est, utque experimur in fistulis vitreis flabtilibus , in quibus guttae aquae vini rubri hydargi-rii di aeris, quantumuis concutiantur, & insufflentur, numquam motibus contrarijs, de vertiginosis confundi,& misceri inter se possunt, sed es pristinas commutando , & hoc necessitio contingit, nam fluida : 0d componuntur ex indivisibilibus, sed ex inolecu - quantis, figuratis, duris, & angulosis, quae simplici ς ψ*tactu virituaturi ergo in strictissimis canaliculis non M m a pos-
279쪽
Cap. De possunt contra iijs, & vertiginosis imotibus agitari, h-purgatio diueris contiguae componuntne in iecit riem fere similem operi texellato, & proinde quas bus, molecula super aliam excurrere non potest in l6co valde restricto, bn quo nequeunt dilatari, ut tran tum verticibus angulosis concedant , dc hoc impedi mentum augetur ab asperitatibus internis fistulatiuiti Quapropter, si fermentatio esceretur simplici m6tu partium contrario, & vertiginoso, nullo modo in an
gus ijs illis fistulosis esci posset.
Vertim fermentatio requirit praeterea partium c0a- turbationem , & rarefactionem, quae multo maius
spatium exigit , ut videmus in femore , & ebulli tione , ergo , si prius simplex motus localis vertiginosus in locis restrictis fieri non poterat , eo magis impol sibilis erit motus fermentativus , qui ultra l0calem vertiginem, rarefactionem , inflationemquυ requirit ,
sit lices impossibilis non esset confectio fermentationis in angustijs fistularum , saltem stulta , & inepta esset talis elaboratio , & proinde incredibile est , uteiliciatur a natura sapientissima. Nedum enim discillime motus vertiginosi, & rarefacti ut esci possent in angustijs restrictis , sed praeterea talis angustia
capax non esset totius succi, qui fermentari debet dinis fistulae multiplicarentur. At tunc aduerte, quὸν dissicile sit , & laboriosum deferre succum fermenta bilem, eumque distribtiere , collocareque in tot l0 p los distinctos, & separatos ; & hoc opus postea maj0 ri, & reiterato labore destruere ; nam completa fer rnentλtione, e tot vasculis separatis aetherogenei sic
ca colligi deberent,dc quilibet corum inproprium ν in
280쪽
esolum reponi. Verunt hi prolixi labores inutiles Cap. 9. DE A finem fermentationis , & separationis consequen sum omnino euitantur , si loco Vasculorum subtilium he m iEhi ejohiberetur vas amplum,& capax totius succi fermen- bus. tabilis .
separatio fluidorum aetherogeneorum ope fermentationis non momentaneo, sed tardo motu, '&diuturno tempore perfici potest: nisi fluida valde exaltata, & spirituosa fuerint. Quia , ut dictum est,plures contrarij, ic vertiginosi T0tus a corpore fluido intra aliud fluidum effici debent, ut fermentari queant, scilicet, ut ebullir , rarefieri, subdiuidi, & separari possint. Primo enim succus fermentitius diffundi, & dispergi debet in uniuersas partes fluidi misti, ut eas immediate tangat , vel mediate , alterando scilicet partes inter medias , eo quod sine contactu actio physica non
Secundo post contactum oportet, ut partes misti impellantur a vi fermenti, ad hoc, ut separari,& dis idngi ab inuicem possint, talis autem disiuinctio est impossibile , ut absque motionibus contrarijs, & ver xiginosis ebulliendo, & hinc inde accurrendo, ab sol
Tζrtio' post discissionem praedictarum paritu hqrogenearum, requiritur nouus motus, Ut partes HVretae inter se homogeneae in locum unum colli gῆntur. Hi