장음표시 사용
441쪽
mp. 2 o. De tremore animalitim
Quare timor, et frigiditas tremorem inducat,
ia ad musculorum actionem continuandam requiritur perenne stillicidium succi si, irituosi,qui de sare potest, tum ob inopiam, tum etiam, quia impeditur eius diffusio , et aduentus ; talis autem accessus succi spirituosi ad musculos inflandos impediri potest triplici modo, Primo, indueta quiete in ipsis succis
spirituosis. Secundo, agitatis motu contrario, nempe fugiendo versus cerebrum . Tertib, obstruetis vijs, et orificijs ductuum neruosorum .Quod frigus ex sui natura torpore, et quietem afferat, omnes scimus. Quia frigus nil aliud esse videtur, quam priuatio , et dest'ctus caloris, et proinde frigus inducet defectum, et inopiam caliditatis, seu praecipuae cauta motivae Animalium - Quapropter mirum non est, quod aduenien' te improuiso frigore sillatur, aut saltem retardetur motus spirituum intra musculos; et ideo displosi0ne φ. eis fiant periodo interrupta, ex qua interruption ςremor sub oriatur. 3 4 idi I x ul --
,Postea, quod timos sit fuga quaedam spirituum
intra, coniicitur ex pallore faciei , oculorum offusca tionem vocis exilitate , et interruptione, virium dest ΟΠ, ζου tr inore artuum , et ex cordis valida, et st
ρος lipalpitatione ii quae omnia symptomata contia gui jdinatu integro perfectae sanitatis Animalis,du'spiriIus 4bundant . Ergo subsequuntur ex retrati0 Πς, et iuga spirituum,quam inducit apprehensio pςri
442쪽
euli , et mali imminentis. Igitur mirum non est,quod luna spiritus in tali perturbatione retrocedunt parce instillari possint intra musculos, & ideo vicibus interpolatis displosiones fiant, a quibus tremula vacillatiocritur.
Causam tremoris morbifici, qui in Paralysi,sebribus,& senio contingula exponere, Praeter tremores superitis enarratos,qui a spirituum defectu, vel ab impedito eoru concursu oriuntur, dari alios tremores, qui a morbifica causa dependent,m nifestum est. Videmus enim , quod laesis neruosis, &tendinosis extremitatibus articulorum,paralytici quidam tremores producuntur ; insuper in passionibus epilepticis , & in poroxysmis febrilibus vehementissimo tremore artus concutiuntur; minori tamen ve hementia Irae perturbatio tremores affert. Hae Ο-Πζs passiones proculdubio ab aliqua causa morbifica iirritante produci debent, clim praeter voluntatem cΟ tingant,nec a potenti vi motiua spirituum animalium impediri, & refraenari possint. Tales igitur vehementes concussiones articulorum factae inuita facultate animali,conuulsivae vocari doriunt. Quae producuntur ab irritatione, & modificatione nemorum, & membranarum, ob quom molestui sensum dolorificum exprimuntur ab eis intra muscuri0s succi spirituosi, displosiones continuatas efficientes , a quibus contracti retinentur ; o& ideo articuli flexi, vel dilatati persistunt.
443쪽
o IO. AL. BORELLI 'At in tremore paralytico fund quoque conuulsu,
illae neruorum mordicationes, non quidem coeatinua
sed pausis interpositis, ut contingat quaedam ste quens oscillatio,ad instar fune- penduli. Quod contingere potest ex eo, quod succi salini, & mordicantes,
aut insinuantur intra neruos, non fili Xu continuato ad
instar fonticulorum, sed guttatim, vel potitis, qui ab peristallico quodam motu compressis neruis,aculei talini intra neruos insinuati pungere possunt per vices fibras, & membranas nerueas. Quod praeterea confirmatur, quia tales irritationes excitantur,vel augentura turbulentis spirituum agitationibus , ut contingit in Paralyticis,qui dum excandescunt, vel contristantur, vehementius tremunt. Et in fanis hominibus motus Irae artuum tremorem inducit: quia nempe in turbulento spirituum motu punctune illa vehementes excitari possunt. Omnium tamen validissima est concussio tremoris, quae in paroxysmis quartanae febris contingunt,& qux in spinali medulla molestissimam passionem inducunt, ubi nimirum succi salini a praecedenti fermentation separati,mordicationes lias dolorificas creant, ut suuloco dicemus. Tandem sinitis tremor licetconsimilis sit affecti0di Paralyticoru , adiuuatur nihilominus valde a virium i& spirituum defectu Verum tamen est , quod in quolibet motu tremo xis itus , di reditus, fere aequi temporanei esse debζης .lege oscillatoria , ut dictum est , quatenus muis phantagonistaei simili , & aeuq ali frequentia alternatisM contrahi debent ad instar funeb penduli . i
444쪽
Torpedinis vis stupefactitia, & Hystricis tremor
Duae fabulosae narrationes passim circumferuntur duna est de Torpedinis Piscis vi venenata,quae manum Piscatoris,hasta mediante,δ longiquo stupefacit. Altera est Hystricis, quae cutim tendendolpinas illas praelongas,quibus dorssi eius tegitur, longitis eiaculatur. De utroque animali enarrabo ea , qine pro prijs oculis vidi. Est Torpedo Piscis latus, similis Raiae, molli tamen
cute tectus: haec digitis compressa,tremore adeo vehementi concutitur, ut manum contrectantiS molesto torpore dolorifico assiciat, fere simili spasmo illo , qui producitur a cubiti cuncussione super mensas, . Talis energia stupefactiva non oritura facultate, vel aura ulla venenosia . Nam primo si tangatur , con recteturque Torpedo eo tempore, quo quiescit,manum prorsus non laedit. Secundd,eodem ipso tempore,quo piscis concutitur, si extrema eius pars lateralis digitis contrapos1tis stringatur,manus nil l ditur. Ex quo eliincitur, quod piscis ille nullam auram venenatan emittit. Verum est tamen , quod digitis compresso eius thorace prope spinam, ubi frequentissimi nerui , ct musculi adsunt,tunc concussio vehemens illius animalis manum contrectantem stupefacit, & spasmo quodam afficit. Hac passionem adeo eXaggerallit nobilis Anathomicus Anglus, qui tremore paralytic Ve Sabatur, ut affrmauerit coram Serenissimo Ferdi-
445쪽
nando Magno Duce Hetruriae sibi molestum dolore brachij per duos dies intulisse torpedinis illius conta
ctum . Nescio .an opinio malum auxerit . Dicam eo6
bona fide, quae expertus sum . Quptiescunque digitis non flexis, sed in directum exlesis leui conatu th6. racem Torpedinis stringebam,tunc absque ulla mole stia illius piscis tremorem tolerabam: at quando articulis extremis incuruatis pollicis praecipue, excipiebam perpendiculariter percusiones tremulas plucis, tunc spasmum patiebar. Vnde cognoui, qudd iatali casu tendines iiostri, et ligamenta articulorum, neruosa, et sensu exquisito donata,valide contundu tur ab ictibus repetitis,factis a piscis concussionibus, qui proinde spasmum producere possunt similem ei, qui a cubiti percussione producitur . Ηystrix vero non eiaculatur spinas suas praelon, gas , sed tantummodo eas arrectas retinendo,tremula concussione agitat, et vibrat. Hoc quidem efficitur arille musculosa, & a musculis semilanaribus, quibus interna cutis stipata est,qui radices spinarum erigunt,
Deberet modo subiungi Theoria aliarum innumerabilium motionum morbificarium, de quibus Medici copiosissimE disserueremt.At quia me tanti non facio Vt meliora proferre valeam , ideo solummodo paης subiungam.
446쪽
AG a de motionibus Excandescentiae sebrilis,quae licet nostris sensibus exposita sit, dc quam frequenter nostro malo experiamur, nihilominus earum causae, & modi mechanici, quibus ericiuntur, quamuis summo studio quςsiti fuerint usque ad nostra tempora,adhuc humanam sagacitatem fugiunt; cum non vereantur Doctissimi Medicorum ingenue profiteri, adhuc febrium naturam e assecutos non fuisse. Si ergo in re tam ardua, & recondita nil profecero, no magis mihi,quam caeteris vitio vertent Eruditi Lectores; Quibus aliunde ingratum non erit,noua methodo, a principijs longe diuersis ab ijs , quae traduntur in communi schola, ea me deduxisse, expressisse.
PROPOS. CCXX. Vulgata febris definitio affertur, eiusque deseelus
Nomen febris ab hominibus impositum fuisse, constat,passioni cuidam excandenscentiae motus cordis , α arteriarum non quidem irritatae ab ira, & vehementi corporis motu, sed spontaneae,S . permanentis cui as clari solet feruor, & caliditas totius corporis , ς que consequuntur alia symptomata , languoris,de inlitatis, doloris, & alia plurima . Sed breuitis defini-xi solet febris, quod sit calor accensus in corde . Fe
447쪽
bres postea subdiuidunturialiae enim intermittente aliae continuae sunt; aliae periodicae , aliae irregulare,. aliae incipiunt cum rigore,& frigores aliae ab initio in calescunt;aliae ardentissimae sunt; aliae minimum inca lescunt, quae aliquando perniciose valde censeri s6
lent a Circa causas excandescentiae febrilis, putant,eri cientem,esse natiuam cordis caliditatem; materialeia
esse sanguinem,copia, vel qualitate peccante, qui non sectis ac ligna, pabulum incendio subministrat; & quia ut plurimiim febres habent certas periodos durationis , & intermissionis , ut determinatis temporibus exactitis , quam horologium renouentur, oportet,ut in sanguine generetur, aut aliunde ei communicetur
aliquid, quod ad singulas periodos febriles in stata mensura , & aequali proportione, & tempore possit
febrim denuo reaccendere . Hoc autem erit,iuxta e0rum sententiam, humor aliquis excrementitius,& c0rruptus, in minera aliqua delitescens , & sensim augmentatus in stato tempore, ut inde fanguis asciatur,& fermentescat. Talis minera , seli focus in vulgari sententia ponitur in venis meseraicis, vela sibi; materia Vero sunt quatuor humores vulgares. Sed haec prosercto sententia merito reijcitur , post sanguinis circula tionem detectam, clim sanguis nec in meseraicis, flecalicubi stagnet, nec recessus , aut specus pro minerit Vsqua in corpore animalis excogitari possint absqVς tumore insigni, aut abscessu aliquo . Et proinde tina haec fabula evanescit. Non
448쪽
Non a foco, vel fermento in corde existetite, febris
Alij recentiores cum Cartesio aiunt, seu guinem in febri ebullire , & feruescere ex calore contracto in corde, manifeste euinci ab experientia, scilicet ex pulsu grandi, & .vehementi, & ex aestit intolerabili in praecordijs, & ex siti ardentissima. Ponunt postea prie 'cipuum sanguinis fermentu in corde ipso, qilod focus caliditatis est . Sed contra hanc Cartesianam imaginationem res
ipsa clamat; naem in vivorum anatome non Obseruatur in corde feruens illa caliditas , qΗam tantoper exaggeran t ; immo irritato animali doloribus, & cruciatibus acerbis,dum secatur, proindeque in excessin rabioso iracundiae eius quae ex sui natura caliditatem in corde auget satis moderata caliditas in corde eiust reperitur, nempe eiusdem gradus, ac habent viscera , t di reliquae partes internae animalis ; scilicet non supersti gradus o, termo metri, scilicet est aequalis caliditatis solis aestiui .
Postea in corde non reperiuntur vasa,fermentum continentia . nil enim aliud ibidem conspicitur,quana cauitates carneae,consistentes,mundae,& abstersae,quae continenter abluuntur a simplici transilii sanguinis ,Πζc saporem aliquem acrem, acidum, aut alterius na-xdrae, quam purissimo sanguini conuenit,quisquam re
Ea his ergo, alijs rationibus, quae contrR
449쪽
Caftesium ab alijs adduci solent, satis euincitur,eas ditatem, aut focum cordis, fermentum.hesse causam excandescentiae febrilis. '
Non accenditur febrit a sanguide alterato , fermentiatoque, neque ob mordacitatem eius cor irritatum febrilem excandescentiam desunt tamen Praeclari Authores, qui adline antiquorum praeiudicijs praeoccupati,censent, sanguinem principem locum obtinere in hac scena . Aiunt enim,sanguinem, vel ob copiam eius, & rurgentia , vel ob admistionem humoris alleuius fermentitij,alterari, fermentari, & corrumpi facile posse ; Ex quo
fit, ut motum, fertiorem , caliditatemque contrahat singuis ab ipsamet adtione fermentativa; sicuti videmus,herbas contusas, maceratasque, & vina tiouia feruere, ebullire, motum , agitationem que vehemei: tem maxima eum caliditate cotrahere. Praeterpa p0st quam sanguis ex fermentatione iam dicta,aerimonia,& pungiti tuam quamdam naturam contraxit, necessc est inquiunt ut in transitu eius per cor mordicet, α pungat stamina fibrosa cordis , non secus,ac in cord auulso a contactu succi mordicantis , ut aquae forti irenouatur , augeturque extincta eius pulsatio; ex qβδpunctura cor vehementissime commoueri, & pulsa debet cum ingenti ardore, ac caliditate producta
ipsis corde, vel potius a sanguine virtute propriae
450쪽
liditatis natiuae, vel excitatae a ferm*nto ipsi sanguini Cap. zr. De
superaddito. . descentiae Nituntur postea confirmare,ex sanguinis corrupte- febriusu febrem oriri , propterea quod passim in febribus
urina alteratur, corrumpiturque , cumque urina exsanguine in renibus segregetur, secum deserre cogitur particulas impuritatum , quibus sanguis coinqui natur, & tanditi urinae alteratae perseuerant, quamdiu febres perdurant; quod est signum indubitatum corruptelae sanguinis. Contra hanc plausibilem, & a magnis viris receptam sententiam, nonnulla militare videntur , quae examini doctiorum operae pretium erit eXpOnexe .s Et primo,non quia urina fiebricitantium alterata est quoad colorem , & consistentiam,sequitur biquod sanguis, cui urina commista fuerat, sit quoque corruptus . Fieri enim potest, ut non a sanguine, sed ab alia causa,vrinae alteratio, δc perturbatio contrahatur. Sicut ab oleo purissimo, insipido, a quo aqua com-naista separatur, possibile est, ut dulcorem ,vel acredinem amaram,quam aqua secum defert,a contaectu saccari, vel rabbarbari contraxerit, non ab oleo insipido. Quare,etsi urina alterata in febribus a sanguine separetur, non licet concludere ,sanguinem eadem corruptela assectum esse , & causam efficientem fuisse ait rationis urinae, nisi certo constiterit, quod a nulla , alia causa liquor urinae contaminari potuerit. inis edim scit, an in stomacho,vel intestinis, aut in glandulis mesenterij reperiatur humor , sal, aut fermentum , a quo effici potuerit talis urinae conturbatio Et hoc aliunde euincitur, quia si urina alicrata , &ςorrupta indicat corruptelam actu existentem in mase