장음표시 사용
101쪽
Iret Diosco RIDIS LIB. Ir. 4, εἰ nem innotaueriant. Quod uerὀ Dioscorides uno eodem' capite nunquam agat Saetet ora de diuersis toto gencre rebus,ut Manaidus caulatur, palam falsum deprchedcnt,qui in t
intelligent. Quid enim sim uecsalia quavis Drassica arina laxassica habet,quam doli. . danellam uocant, leu florem, semina, radices uitietas i Olia spectes: aut sapore consst deres herba enim est lacte manas ct toto genere a Brastica disterens,nullum pi Ster nominis consortium cum ea habet,prsterquam quod nonnunqua in cibos recipiatur ut medicamentu potius quam alimcntum. Ad cunde modum alietu bilymbrium Caraedamine cognominatum, toto genere a primo uero Sisymbrio dissidet: cui solo nata* lutido es,li idem est figura uers Sc qualitatibus diuersist ma, quid entia ureia Nasturcium contixerincum menta commune habet c Multo magis etiam a sylvestri Cyrnino disteri alte, rum sylvestre Cymmum, quod Cornuellam Galli uocant Quippe uers Nigelis
secties cum sit semen lbum in Corniculis contineat, quam similitudinem cum Uyamino umbellifera herba habere potest ad etiam ultimam Libanotidem, cuius Theophrastus meminit uerae & umbelliserae Libanotidi cognatam facit Nihil prorsus certe quod ad figuram uiresin attinet: est enim e lactucae genere, nec quidquam habet.quo umbelliferas plantas imitetur. Idem multo magis apparet in Lonchitiori cuius stera species longo aB urga caule:altera eo prorsus caret,illa folia Porri,inc uero Polypodii habet: quibus haud potest magis dissimilis eise figila. Cannabis sylvestris quom quonia Althee similis est,nihil prorsus cum cannabe c omune habet, Pr ter corticis lentore Polygonon quo mas a tormina Polygono usin adeo figura dira fert ut no possit magis differre Ide Symphy to accidit:cuius altera species Serpylli et Origant,altera uero litigiosi s potius ii militudine refert.Tribulus quot teli eliris olo fructus aculeo palustre Smulatur,reliquis notis prorsus dissidet de in Gramine uidere est: siquide aliud quodvis longo,angusto, acti inato costat folio ceu haruncunes Parnalium uero hederaceoru figuram habet. Pati modo toto coelo differut 1 raruuium Creticum,ct alibi natu: illud enim,ut aha Omitamus,Lentisci,hoc uero dicolora
iidcii foliis costat: utri uero nominis causam prSbuitHirco similis odor. Postremo manifeste etia Aconiti species id ostencitat .Pardaliaches siquide Cucumeras.Lycoctonon Platani folia refert.Illud longa, tenui, degeniculata constat radice: hoc ue 'rὀlonae diis miti. Illud breuem singulare,& in nullos ramulos aut adnata diuisum profert caulem. hoc uero multiplice imosum p. Quapropter oema pleracpiisdem caα hoc ομπὸ vitibus toto genere diuersa a Dioscoride describantur,nullius est mometi quod tra Vincentiu Caprilem pretendit argumentu Manardus noster. ema odu igitur iam enumerate herbς,quauis aliis,cu quibus ide nomen habent figura di reliquis accidentibus, dii similims sint,nomen tamen ideo earum adepta ini,quoniam aut mribus, aut natalibus, aut odore,aut alia quadam lingulari natura illis respondeant. Ita betiam Saccharum,quoniam non tantum dulcedine,uerum eliet umbustum si .multo aptius mellis nomen sortitum est. Itaque quod Dioscorides mellis species etiam Saccharum recenseat, minime probat eadem materia re mel αSaccharum constare. Hactenus Manardi argumenta diluimus, cuius uestigia etiam Leonhardus Fuchsius ingressus est, pariter ut Manardus cornendens ,non ian ei offlatu. tumesticiente forma et iiiribus uerum etiam materia disserre nostru uulgare ab anti d dule di quorum Sacc ro nostrim Cannas Sacchari non esse caS harundines,in quibuSuete; ne ex urta
irum Saccharsi concrescit ed quin eaden isti sunt quae μὴ rdo in i em in etiam rationibus quas antea attulimus d is luenda praeterimus. Restat autem ut probemus ex eadem fieri harundine di ueterum ec nostrum Saccharum: qua quiα- μ' dem in reminime perlongas ambages ingrediemur cum ante ulteri USquam tarnmagnitudo postule sermonem protrahere Codctistum Cd imissi Plu h δ h. k- .. quae ad confirmandam nostra sententiam facerent, statim quid res iit d scemus. Urox isntInciamus igitur easdem Cannas S ueterum oc nostrum Saccharum gignere : illud Aquidem natura ceu lachrymam aliquam expellere,hoc uero industria humana acus olentia preissas fundere. uod pala fit Avicenns caput de Saccharo legentibus, uti H rundin. o. enumerantia.Tabarzet uidelicet et quod ueluti Gummi ab harudine
102쪽
Tabarzetenim intelligitur e Cannis expressum prorsus depuratum 8ccandidis,mum per hoc uero quod ueluti Gummi ab harundine affuinitur natiuum, cuius ut teres meminerunt. Interim enim dum scribit assumptum sicut Gummi, indicat alit, rum uidelicet Tabarzet non este Gummi seu lachrymam, sed succum eiusdem Caninae,in qua natiuum cocrescit,quod manifeste declarat uerborum contextus, series tiordo. Sed non multifacienda tortasse quibusdam innato odio ad uetatis Arabesne, dicos exacerbatis, Avicenias authoritas uidebitur , quibus ipsam experientiam o, mnes controuersias conciliantem, ec ueritatem certissime indicantem, opponemus. Accepimus autem a pleris p qui Canarias uocatas insulas aliast regiones perlustra, runt,etiam Ideotis in nullius gratiam dicere paratis, e Sacchari Cannis erumpereti quorem qui solis calore sponte in Saccharum conuertatur, interdum pellucidum uicandum faetitium uocatum Saccharum: interdum uod candicans, oc non pelluci dum,sed uulgo negligi, quoniam no magna eius copia proueniat, quod quidem n0sex relatione aliorum accepimus,ante aliquot annos,sed altero hinc anno cum missari ex Antuerpia Cannae Sacchari partem accepissemus,certissime cGperimus,uera nararalle, qui id quod iam diximus ,retulerantan oculis enim Cannae attea parte qua id
Ita genicula amplectuntur, concretas Sacchani micas pisi magnitudine d cprchendi mus,itas haud uulgari gaudio affecti, hanc Cannae partem ad alia ,quae chara n0bii sunt,reposuimus. Quapropter quia oculis nostris id conspeximus,manibus' palpauimus,certo affirmamus eandem esse materiam-nostri S ueterum Sacchari, solo efficiente disierre. Vulgare enim igne di industria humana, ueterum uero natura i solis calore excoctum perficitur. Porro haec de Sacchari, Mannae,& Mellis materia
DE cERL CAP. os Cera est apumstmplex favus, in cellulas digestus, quae excolato omni melle,in qua Perse liquata in orbes fluiditur, omnibus nota, Medicinae οἱ rei domesticae ad multa utilis. Sequitur autem Cera mellis sui naturam, unde aliud Sardoae,aliud Ponticae, aliud uulgari est temperamentum. Candida autem Cera, quam Plinius puniucam, nonnulli Tyrrhenam uocant,qua ratione fia Dioscorides docet fit autem pia
rima Venetiis, unde ad nos affertur. θ cera ri, alia factuis hi natu sis, quam apti nouelle eonficiunt, Iuncistamen DE PROPOLI. CAA tos.
Fuit quondam magnus Propoleos in medicina usus: nune uero omnibus incogniata est. Arabes Mum uocant. Sed male eorum interpretes percam sordes alueorum intelligunt uittim enim ab his disteri. Sordes enim in fundo reperiuntur, suntque dera sis apum pedibus a fauis ramenta. Propolis uero nihil est quam Betulae popii Illachryma ab apibus collecta, ut alvearium conuernosas partes exaequent,& irais mina contra frigus obturent. Germani Berct Stop acvst vocant. Est aute insi, gne medicamentum,in omnibus alvearibus repertu facile,odore styracis.In quo non uulgare osscium apes nobis praestare natura uoluit, quia cnim tenuem harum arboarum lachrymam difficillimum fuit hominibus propter paucitatem colligere, illarum industria res utilissima nobis constat. Efficacior uerὀ Cretica & Pisidica est Propo Iis,cuius maiorem partem apes ex styracis lachryma& ladani pinguedine colligunt.
oria Di, Enumeratis animalibus, eorum cppartibus, ec uiriui 3c medicinae utilibus, ad ea scoridri. qirae frumentacea dscuntur sermonem uertit Diostorides. Sunt autem fiumentacea, μ'int quaecun*geniculato culmo oc harundinaceis constant foliis, semen panificio dc pultibus aptum in spicis aut iubis producrunt, ceu Triticum, Hordeum, Milium, Pa n cum θί quotquot his similia existunt.In tanto autem fiumentorum numero , nominummancipite significatione, authorum, in ins indicandis ac nominandis incon stantia diffi cillimum est omnia haec suis nominibus proprie appellare. Quare cum omnes ueteres authores oc ipse etiam Galenus nihil certi nobis reliquerint, arbitra mur nos quoque ueniam mereri sim appellandis omnibus defecerimus: praecipua tantum quorum frequens per Europam usus est siuis appeIIationibus ostensuri. Princi
103쪽
m Diosco RIDIs LIB. is 41 principem autem Ioarminter omnia Europae frumenta triticum tenet, quod procul distis mdubio est quod Germani a cliden i Graeci χτυ sep uocant, Galli frumentum, generis uocabulum speciei tribuentes : quanquam pleriss etiam far, frumentum appellant. Sunt autem Tritici species, obus Sc Siligo. Robus uocatur densius,solidius,et ponderosius. Siligo rarius,&leuius pondere:sed candidius Triticum. Est ct alia Tritici si distinetiomemestre, et trimestre: illud ante layeme, hoc uero initio Veris seritur,quare alterum Istrat vivemes id est, hyemale desticum: alterum Sona nevivet ei id est,sstiuum Triticum Germani uocant. An uero idem sit Robus cum semestri,ne negare,nes affirmare ausumus.Credimus tamen haud sine causa non differre Robua semestri nam a semestri non distinguunt id authores, neu Columella cum species Tritici recense semestris meminit, sed Robi,quasi idem cum eo crediderit re ipse. .
Qii admodum quo Robus Siligini praesertur pondere ec magnitudine, ita etiabemestre Trimestri,quod di Silanium dicitur,ec Siligini species existit. est, si iis
Hordeum absi ulla controuersia,est quod Germani Graeci Duocant eius species apud Columellam sunt: Hexastichum, Galaticum nonnullis uocatum. Est aute Hexastichum quod hodie uocant Hordeum sine tunica: quoniam in solliaculis nudum gerit granum,figura S colore tritico non dissimile, seni sunt spicis semianum ordines,seu uersus, unde oc nomen apud Graecos inuenit,Germani iae e thoet Aoniis me Oexstes hoc est,Italicum Romanu Hordeum uocant, quoniam exItalia primum ad nos allatum est. Distichum Hexasticho,quod ad granum attinet, non dissimile existit: sed binis tantu uersibus semina sipicam constituunt, quod nomine eis etiam prςsefert, quod aute uersuum numero decedit,culmorum multitudo restituit: qui stequenter uiceni,triceni,quadrageni e singulis granis exeunt. Nos etiam plures quam sexagenos uno semine emissos uidimus Germani Fa et sei stet hoc est saeculidum Hordeu uocant. Virui apud nos Vere seritur,oc no ante hyemem.Ρreter lite duo Hordei genera, adhuc quatuor in Germania rustici notierui. Primum candido, ponderoso,omniu* maximo grano constat, destis dicitum. Secundu hoe paulo minus granum sexi,oc pauciores uersus, atque semestre existit:ideo* nostris Uineex geritet hoc est, Hyemale hordeu nominatur.Tertium Vere seritur, state
perficitur:quapropter Germani Som i ers exste hoc est, aestiuum Hordeum id appellant. Quartum proprie Trimestre dici potest:quoniam praecox est,re tertio menasematurescit.Germani hoc e ferire Dei steri/6c 3eyUerlie seu,ut Saxones dicunt, Elisei ste) hoc est,paruum 5c temporale Hordeum appellant. Seritur aestatis iniistio ,tertio die ante Sc post Pentecosten.
Dione. Qife uero deinc*ssequuntur,quoniam ab authore opinor) morte praeuento,perfici non potuerunt,exprisae. editione, ue Francordiae olim publicata est cum Sualiberi Rivis Dioscoride) continuautavi: ita ut ea quos emendatiora er magis illustria demus,cum alia,tum ex breuissimis qui fidam ista coRDIρο hemis inquius Dioscoridis libros Annotationibus, quas manuscriptuε accepimus.
Tythum &Curmi ueteres appellabant ex frugibus fusta poeula, quesia illa mulatasunteemisiae genera in Germania.
a Latinis Zea Germanis 'Dunctet uocatur.
Crimnus crassior sarina Tritici Zeae est, quamuis etiam ex si1s frumentaresanat Vnde plus postea conficitur, m c Met re postoησ'posta vocaratu. Germa. mani me, uocant.
Olyra,ni sillo uulgare illud est tamentu,quod Germanir oci siueRoggemo
104쪽
cam.Hoc si non lactit apud ueteres,olyram non habemus,& quid Rosten sit,igno
Athera est extenuissima farina liquidior lacta pulticula, qua Germani em Gaus sinuocant.
Tragus quale sit frumentum, re quo nomine appelletu non cuiuis cognitum esse puto.
Auena duas habet disserentias. Vna enim frumentum est,quod Dabem Ger manis dicitur.Altera ab hoc ipse autore in quario lib. Graece βρωμω appellatur,quae a fruge differt, eca Vergil. Sterilis auena uocatur.
oryza frumenti genus est, quod a recentioribus Rietu, & Germanis N eis uoca. turlin plaustribushuliginosis locis nasci se Dioscorides ait. Nostra ueia Oryzi ex India in alias terras translata est,&inmultis locis Europae seritur. Quare necesse est aliam quom oryzs speciem inueniri,que etiam in Europa sponte nascatur. Nam Dioscorides simpliciter palustribus locis eam nasci ait,nec adiecit peregrins alicuius regionis nomen.Porrὀ inuenitur apudnos in palustribus ec uliginosis locis frumeri, rum,quod Sci)waderi vocamus.Hoc proculdubio illius species est.Habet enim folia,culmos, spicam, & semen omnino maiori oryzae similia, semen tamen quamuis eandem proportionem , saporem&usum habeat, minus est. Sed hocnihil impedit, quominus oryzar sit species. Hi autem uehementer errant, qui Schwaden Ses mum esse putant. Gid autem sesamum sit,statim sequetur. HALIcA VEL ALIc A. CAP. 118. Chondrum Graeci Latinorum Alicam uocant. Veteres duas res hoc uocabulo i felligunt,nempe ex Tea, quae olataeas uocatur, certo modo factam farinam,dc pesculiare frumenti genus,quod Latini Far, siue Adoreum uocant, Sed quaIehocsiqn5 dum plane compertum habemus.
'ConehronLatini Misium erimani Dius en uocancnotum est fiumenti genu harundineis foliis,ec in harundinea iuba semen ferens.
Eλυμω κρα μελυν Graecis,Latinis Panicum uocatur.Panscum ab omnibus autoria hus Milio simile esse dicitur. Quare in maximo errore uersantur hi,qui Panicum ilis ruchumenti genus essta puta quod Germani Deydentoria appellant. Vertam cum Devdensorii hederaceaselia,ec minime harundineiIm caulem habeat: Panicum uorὀ harundineo culmo ecfolio constare describatur, Panicum nequaquam Dcydenis fom esse poterit. Sed no opus est multis argumentis.Propterea quid reuera Panicat indicabo. Verum itam Panicum milio simile est,frumentum, quod Itali adhuc nigo,& Germani Fuistiman0 uocanis aliqui Vfemini alii Xend . a
Sesamum a multis esse Scumaden ereditur, quod in oryza negauimus'hoe Ioco multis certissimis argumentis idipnim demonstrari posset, nisi breuitati consule femus: propterea unum tantum afferam. Scribunt autores Sesamum semen suum in vasculis papaueris i modo continere, Emmaden uod inspica siue iuba Milia cea suum semen fert.Ergo Sm vaden nequaquam Sesamum esse potest.Miror auistem uehementer quo argumento moti sint, ut illi opinioni tam firmiter adhaereansi 'eum adhuc uerum Sesamum ex Aegypto ad nos copiose afferatur, unicum oleo ex semine
105쪽
N DIosco RIDIS LIB. Π . 4 semine expresse.Nam peregrinum nobis Sesamum est. Emmodet uero sponte aestpud ros prouenit. Porro sunt qui Ieseminos flores , quos Itali Seseminos pro iunicia it,a Sesamino semine non distinguere ualeant, ob eam causam quam inlataino
unguento indicauimus. - Eemdorter qui iam intrepretaturi et ubi hoc scribatκtium non occurrit.
Ah et Graeci, Latini Lolium unumquodi degenerans frumentum appellant: ouod cum in Hordeo nascitur, ' malu' a nobis , propter insaniam quam facit, dicit ir In Olyra uero Eve pe / alias Evest A orp.Estoc alia herba paruae&quinques olue rota similem habens florem,euiram rubentem,ct nigrum inuasculo semen quod nos A adela vocamus.Hoc etiam a quibusdam Lolium esse creditur. Cum uero auri tores Lotio sipicam tribuant, 'Laberi uero vasculum habeat,nihil affirmo. Hi alitem magnopere errarunt,qui Naden Nigellam et se crediderunt.
Nota omnibus res est Amylum sic dicta, quὀd sine mola consciaturan pharmaiscopoliis,una mutata litera,Amidum uocatur.in Germania uero Sterci e et a valle me.
roEN vGRAE cv M. CAP. ra Foenugraecum leguminis genus cst, quod Graeci τῆλιν, Germani Arctet borri et ideriseseire uocant. Sunt tamen qui posterius hoc uocabulum ad totum fiativam etiam reserant. oisseno oria uero genuinum Foenugraeci nomen est. Nam sic Germani Graecorum Aegoceron interpretantur. Semen autem Fcenugra raci eodem nomine in pharmacopoliis habetur.
Vescebantur ueteres Lini etiam ut Fornugraeci semine. Propterea lepiminibus coniunguntur.Est autem Linum omnibus nota herba, quam Germanio iaci suetio cant. Semen uero solum Lein. cic Em c Ap. Graecis,cicer Latinis Germanis Nicberti hoc tegumen uocat . Colo: rehabet triplicem differentiam. Est enim quoddam genus rustium habens semen, quoddam candidum, quod columbinum dicitur. Et tertium genus nigrum semen habet, quod priuatim arietinum nominatur , quoniam arietino capite semen eius liαmile sit. - ς 5iseri I cori simina HAustria.
rLBA, LEGUMEM. CAP. iam Cyamum Graeci Latini pabam uocant, Germani Borieri/de quo non opus est dubitale,cum omnes ab autoribus Fabae adscriptae notae huic legumini conueniant, quod nos O men vocamus.Differunt Fabae secundam colorem 5 magnitudinem. 's Non egenostrum Fabam bansiex Aeginetae lib.ώAU. t . erex Galeni capιte de Aphace patet. FABA AUGYPTIA. CAP. rari
AegyptiaFaba in inundatis Nilo campis nascitur, cuius radicem Aeyptii Coloaecasiam uocant,solo semine haec nostrati Fabae similis est. Quod enim ad caeteras eisus partes attine omnino diffinadis e secernitur. Nobis autem haec est incognita.
Φα-Lat nis Lens G rmanig etnseri appellatur. Est autem Lens duplicis dis serentiae. Q. ae iam enim legumen est, de qua hoc loco agitur. Altera stagnanimbuS uadis innatat,de qua infla sermonem habebimus.
106쪽
Distinxerunt Phaselum a Phasiolo,qui post Dioscoridem scripserimnita ut Phaalalus sitiegumen simpliciter nunc uocatum ab Italis Phasiolus, Phasiolus uero idem eum Dolicho. Sed istam differentiam nullus author adhuc, necpipse Dioscorides obseruauit. Nam hic Phaseolum uocat id legumen, quod adhuc Itali Phasiolum uoiscant. Quapropter cum uideam a multis diuersas has herbas confundi, distinguam eas,α notas quibus ab inuicem dignosci possint, ostendam. Sunt enim ambae legii mina,magnam in soliis,floribus,siliquis di seminibus affinitatem habentia. Hic Phaleolus igitur quem Dioscorides hoc loco recenset, re ab aliquibus etiam distincti nis gratia Phaselus,seu ut Itali dictuit, Phasiolus uocatur, legumen est absin admini culo seu pedamento per se subsistens,folia habet in uno pediculo tria,hede acea mollia,quarum spinaeX interiore parte candicat Flores profert candidos,& post hCs in 11liquis teretibus canda da θc oblonga semina, media inter fabas uulgares oc pisas sorma magnitudine,quibus nigrum quiddam eo loco, quo siliquis annectuntur, inaeit. mic est Uitaleolus,siue Phaselus ut quidam dicunt,de quo hoc loco scribit Diosco, sex a soliorum similis. Circunuoluitur haec in Bullis di hastis,fiunt pex ea coronae aestate longiores haec quam praedictus Phasios Ius siliquas fert. Propterea ab aliquibus Dolichus appellatur,ec fructus eius Lobi quoniam insignes sunt siliquae in quibus figura Phaseli semina nascuntur, non tan
tum candido colore. Nam inueniuntur nigro,croceo,russo colore,ct mixtus etiam
pluribus coloribus simul. Hic Phasiolus Smilax leuis et fatiua etia appellatur. Quos niam uel o hae duae Phaseolorum species inuicem similes sint, nomen etiam commune halunt. Cum uero proprie loqui uolumus,legumen illud prius descriptum Phaselurn liue Phasiolum vocamus postremὀ uerd descriptum Dolichum, Smilac m leuemiiue Latiuam,fc Siliquas eius Lobas. Porro utrunque Germaniae peregrinum suillegumen, Phaseolus,siue Phaselus,siue Phasiolus qui absit adminiculo eristiam a paucis in Germania pharmacopolis oc herbarum studiosis seritur.Dolichus uero a nurimis non tantum ciuibus uerumetiam rusticis umbrae ec ostentationis cauta De Dolicho autem statim post sequetur proprium caput.
Orobon Graeci,Romani Eruum appellant. Peregrinum hoc Germaniae hacteis raus legumen fuit,quamuis omnes Orobum uocet eam leguminis speciem.que Ger manis Dicteia appellatur,sed errorcseducti.Naministeri est Latinorum Uicia dc Graecorum Aphace,seu βικια unde Germanica uox deducta est. Veriaitamen Eruum nunc a quibusdam in Germania seritur.
mnibus pharmacopolis eodem nomine Lupinus est.
roni λαρ,sii re γογyυλ KRLatini Rapum,Germania ubens appelIant. Notae omni-Dus cum herba radices eius sun quibus uescimur. Duplicem habet Rapum differen, idendum tamen est, ne Raphanum agrestem,cum sylveastasilia, . iiii K pQ confundamuS Sunt enim ualde simiIes inuicem herbae, sed Rapum lautia 2 4B. 'R ramulo ad latera spargit,in quibus sunt lutei flores: nasci tur pinquibus aruis.Raphanus uero sylvestris pallidiores habetflores, ct paruas radices. Rapum uero pollicem crastas. VRuben. De Ophanodgressi lopsteres. NAPUS,
107쪽
Napirapis congene es sunt, densiores tamen,acriores,& minorestauerisuritur eάtiam luteo ec croceo colore Napi in Eordueidiano Brunsvicensis ducatus agro, quiabus praecipua laus ocautoritas attribuitur. Graeci hunc Napum Βουνιαδα uocant, Ita li Nauoni Germani r apen uel z I operire Stictela ubeiis Saxones uero Bi una
sulcenses suos Napos Bordiscidii me Ruben appellant, ab oppidulo
ubi nascuntur. RAPHANvL CAP. ι; . iis.
Raphanum Latini radicem aliqui etiam radiculam, Germani Remi uocatit, taue ex ube ettim.Est ec alia herba; quae a Latinis Lanaria radicula, siue simpliciter etiam radicula dicitur,a Graecis Struthion, sed diuersa a Raphano. Qitare uidenis dum est,ne alteram pro altera accipiamus. Raphani aurem duae sunt species. Una seis ritur, oc in Tui ingia cubitalilongitudine oc crassitudine,qux utraque manu amplecti nequeat,prouenit. Quare non inepte Plinius scriptum reliquit, Raphanum in Ger mania iniantium magnitudine nasci. Altera uero sponte in aruis proueuit, quam Germani tae de retrico id est, sylvestrem Raphanum uocant, Latini Armoraciam. τRecentiores Raphano etiam adscripserunt acrem istam radicem, quam nos Mer- Ait cetai appellamus,ocea utuntur, ubi Praedieto Raphano uti debebant: sed male. Non enim habent aliquem ex ueteribuS autorem, qui Pervertimi Raphani spei. rciem eas innuat. Quid tamen sit,paulὀ pHst audiemus:
Yἰσαρον Latini Siser uocant. Serebatur haec herba olim in Germania cibi causa,&optime in hacfrigida regione proueniebat, qua causa eam quotannis a Germanis flagitauit Tiberius Caesar,ut inquit Plinius. Hodie uerὀ quid lit Siser,ignoratur. Bruni sius tamen in tertio Herbarii sui Tomo scribit, quὀd Siser sit illud olus, quod Gerniani uetvic auelaber ela Gir eleuocant:cui omnino subscribo Hessi uocat riuacei rior alii G:i3elmorei .Est* omnium radicum,quae uescendo sun saluberruma Siseris radiae.
Λαπαῖον, Latinis Rumex, Germanis auspe τ dicitur. Herba est quinque sub se habens species. quapropter praedicta trium gentium uocabula in Unere omnibus speciebus communia sunt. Qtiidam Rumex satiuus est, hunc nos Gamnampli ex vocamus. Agrestis etiam quidam est, qui a pharmacopolis Lapathum nunc dicitur, Germanis D.ι 'nampibi: /I Disticulateia fquoniam rustici Eutyrum eius soliis inuoluturn in urbes uenale ferant. Non desunt etia ra qui Ruglossium eam uocent, Mystenorum Sc Vuittenbergensium Saxonum Germanico uocabulo decepti.Tertia species qυλειτα ali Graecis,Latinis Rumex acatus,vel ,ut nunc,Lapatiumacutum,Germanis Spi a inpie ' dicitur. Nascitur huis mentibus, sylvestri similis. nisi angustiora5c acutiora folia haberet. Quarta G aedis,Latinis Acetosa Germanis fasiva molor uocatur, Quinta omnium cAp. , si maxima est. Nascitur aquosis oc palustribus locis , unde a Graecis ἱππολα-θον, siue, &Germanis eade significatione e of myster&isail erampncti/nominatur. Haec sint Lapathi genera ab antiquis descripta. Est ec sextum, aceto saeforma I sapore simile,m tuo tamen minus,in agris nascens.
Lapsana agreste o trs est ex Brassics genere,Germanis appellatum Hoese apii 1 Dyrrhachium uiastitasse tradites Caesari in triumpho exprobrauerunt, ut pud Plinium Suetonium est uidcre.
. Blitoninerata insipidam olus est. Quo autem nomine iam appelletur, superua
108쪽
ANNOTAT. VALERII CORDI euum est inquirere, cum nullas habeat medicas uires. . .
Graeconim Malachexatinis Malua, 5 Pappella Germanis appellaturi Vnaus species in hortis seritur, quae a nobis Nouaisme Mappelli uocatur, sinuosa criti sis tudine per ambitum foliorum insignis.De hac & sylvestri uulgari hoc capite a vitur. Sunt enim aliae sylvestres Maluae, ceu Althea oc Alcea, de quibus infra sermo erit.
Aτραφηιρ Graecis, Atriplex Latinis, Delde Germanis hoc olus uocatur. Dupliacem habet differentiam. Est enim sylvestris S sativa. Satiua rursus duplax. est crum uiridi ct russo folio: Sylvestris plures habet discriminum notas. Haec quod in stercoarariis nascatur, Distine lde appellatur.
lν Latinis Brassica olim dicebatur,nunc uero Caesis , unde Germani suum Nol desumpserunt,aliqui per excellentiam uocant rivalit. Multae sunt Brassicae species: Est enim uulgaris quaedam,quae simpliciter caulis,& Germanis Ela f. t nomiis natur. Est ei crispa quaedam, omnibus etiam nota:utrius* folia ad pulpuram coloare inclinant.Est etiam alba Brassica, quae in capita concrescit, unde capitata ec seisiis uocatur,a Germanis uero Cappestuariis quod nomen ab Italis ad nos uenit. Illi e nim caputium sessiilem hanc herbam nominant. Habent huius capita in quibusdam cAP. 348. regionibus,ut Bohemia, illim colorem. Estoc marina Brassica, qus hodie Sol dan illa in pharmacopoliis appellatur.Porro sylvestris Brassicae plures sunt di entis: CAP. - . De Braβicabiu sibi nihil dicit.
τευτλόν Graeci Betam Romani, χeyseolfri on isd)-8c a uiruetoli Germani hoc olus nominant. Duplicem habet colore disserentiam. Est enim nigricantibus in purpura foliis quaedam e russa radice. Haec nigra Latinis dicitur, Germanis Tot maligolis siueri. ote ruben. radices enim rapis magnitudine oc forma similes sunt. Candida huic omnino similis est, sed colore dissert, quem solia eius in candido uiridem habent, aliqui Siclam uocat. NigrqBeis radices arte incrementum sumere coguntur,quae condiuntur & affatis carnibus apponuntur. Candidae uerito Belae radices minime curantur. PORTULAc A. CAP. 23 .
Graecis Portulaca uocatur, Germanis Dor ei. Notum est aretarium hoe olus.E st ec sylvestris Portulaca,in asperis littoribus nascens : de qua alibi age
Asparagus pharmacopoliis Sparagus,Germanis Spargeri appellatur. Fornicii ' Io foliis simile olus est, cuius radices ta semina in Pharmacopoliis seruantur. Dicunae tur etiam Asparagi omnium olerum, tam sylvestrium quam satiuorum, primo uere tenelli & recentes caules, quales in Rapo ec Bryonia videmus. Q satiuus omnis uitoluestris.ui autem diluesti salua simplicitcr dictu,alta corruis uel corradeto.
Αρνογλωσσον Latini Plantaginem,Germani Megbreyt uocant.Tres habet sise herba disserentias. Est enim Iatifolia quaedam, re angustis oblongis* soliis quaedam, tertia latifoliae similia habet solia,multo tamen minora,ec leniter hirsuta.
, Sionex Apii genere olus est,quod Germani Nein IPasserincrct uocant, quonia
109쪽
Paludapio simila sitfed minus. Nascitur glareosis di perennibus rivulis,ut Plinius
Primum Sisymbrium Menis species est,quam Germani uocans. Estque haec duplicis disserentiae. Vna enim nigricantem habet caulem,& tibi' in aquota sis nasi itur,abachmuni3 Germanis appellata.Altera hirsutioribus est foliis, nec tan tum iuxta riuos,uerumetia in siccis prouenit cin m6tibus odoratior) HsdBalsamita a pharmacopolis nominatur. Confunduntur tamen ab imperitis duae Sistorii species. ' a Alterum uerὀ Sisymbrium solo nomine priori simile. Nam Nasturtii potius qua cAp. is illius species est. Quapropter etiam a Graecis-Nasturtiaria,oc a Germanis Urunneves uocatur. Notum est ec salubre olus, quo Hessi frequenter uescuntur.
Recentiores hoc aquaticum Nasturtium, maXimo errore Senecionem uocant, ut in Senecionis cap. audiemuS.
Κριων,LatiniBatin dicunt.Marinum est olus quod etiam in hortis serebatur. Nomen tantum in pharmacopoliis nostris habetur. Res enim quae hodie sic apud nos uocatur a Pharmacopolis,diuersa penitus a Bati est.
Pro Coronopode male hactenus ranunculi quadam specieiis sumus: Nunc audiem uera Coronopus a quibusdam seritur. Est enim acetarium olus, tia habens peladibus , unguibus eornicis similia dc hodie ab italis herba Stella uocatur. Quidam etiamCornuceruinum appellant,a soliorum figura.
sonchum Latini Cicerbitam dc Lactucellam,Germani Semmetae 5c Dasenatot appellant. Ex Inlybi genere haec herba est.
serin Latini inlybum uocant. Multiplex Inlybi genus est, hoc tamen capite duo satiuasc unum sylvestre destribit. Satiuum Inlybum ab Italis adhuc Endiuia satiua agpellatur,est per omnia sylvestri simile, tenerius tamen & latioribus foliis. Sylve. stre, quod Cichorium Picris bb amaritudinem uocatur , ct Amaram a Gaza in Theophrasto interpretatur,in pharmacopoliis Cichorea, a nobis Dindileusi t/Π egivartec SontienNivbei nominatur. Flores habet coeruleos,qui sere semper solem uersus inclinantur Vnde etiam a quibusdam Solsequium, siueHeliotropium appellatur:quamuis Heliotropium diuersa sitis Inlybo siue Cichorio,θc fulgenerit:
quom iniseacea est herba,habeti duas species:quarum prima Cictorio est similis multo tamen tenerior&minor,florem interdum cceruleum, interdum etiam candidum ferens. Germani Nicin Gonnen ivbri uocant : nascitur in viis neis,quae selidum ec gipsosum habent solum,quales sunt in Ienensibus collibus.AD Aliquiter Chondrilla in pinguibus ec lutosis agris,prssertim in hordeacea segete nascitur. Luteum habet florem,&a Germanis Gemdifici uocatur: quod nomen fere omnia uri*xii. hus etiam inubi speciebus commune est
Cucurbita,κολοκυν ηα Grscis, Germanis a urbis appellatur, cuius duae sunt pol tiores differentiae.Vnalongos fert fructus, alteralatos etsessiles:semine eius Medici utuntur. H
110쪽
ANNOTAT VALERII coRDIcvcvMER SATI vvs. cap. 36s. Σι υγ,sive Cucumis sativus , a Germanis Struct en appellatur: quod nomen ab anguria deductum est. Sic enim Itali quandam Cucumeris speciem uocant. Semina ebus in pharmacopoliis eodem nomine habentur.
Lactuca,quae Graecis Θρίηο I appellatur, duplicem habet disserentiam .Est enim stativa altera,ec agrestis altera. Satiua a Germanis ealtim I GDei deritis/Gauri ec Bimal ecaus appellatur, praesertim in Hessia, ubi illa in acetariis cum eliquato hutyro,quod pro oleo affundunt, uescuntur homines: undere Schmalnti aut diacta est. Species functenuistis, ' capitatis.. 166. Agrestis uerὀ Lactuca ea est, quam Itali Serriolam, ues ut quidam durius proanunciant dicarriolam,quoniam do um folii serrae modo asperum sit,uocant. Quia dam etiam hanc ipsam Endiu iam appellant: nam in hisce regionibus hac herba pro inlybo utuntur Medici*pharmacopolae . Germani hanc ipsam cient dii et siue Ocnbue an appellant, quod spinosum folii dorsum anserinis dentibus simile sit. Poris xo nemo offendatur, quod hanc Endiu iam Lactucam agrestem appellem. Nam Oomnes inlybi species ad Lactucae genus reserri debent.
Gingidion, Syriacum est olus:nuper etiam ad nos ex Syria allatum,per omnia descriptioni respondens. uidam Carui de Syria uocant. Porro ed ignorantis quidam Peruenerunt,ut Senecionem, qui nobis C lintra ut appellatur, Ceret olium etiam
nominent. . Aliqvi cor olium pro Gingitio habuerunt. sc ANDIX. c AP. ιεν.
Scandix etiam agresti Pastinacae simile olus est, sponte in pinguibus aruis prouoniens. Candidos&paruos in exiguis umbellis flosculos habet, ex quihus singuli, ecce iactis longi apices sursum ena sicuntur. Quapropter a Latinis etiam acicula,&a Germanis uadet moreri uocatur.
, Caucalis Dauco similis herba est, non tamen cuiliis Dauco sunt enim pIures eius species) sed illi tantum qui in Germania Pimpinella uocatur. Hirsutioribus tamen constat caule ct foliis Germani Ratim Bibe tiellen uocant. Nam uulgὀ di sta Geo manis Pimpinella,est ueterum Daucus.
Ευυμγ,Latini Erucam Germani meis seu Senis uocant, quoniam simile per Lmnia sinapi sit, praeterquam semine, quod sinapi nigricans est,Erucs uerd candicans.
Ωκιμον Latini ocimum, recentiores Basilicon uocant.' Germani posterius nomen cum Latinis commune habent. Est autem ocimum duplicis disserentie, quodadam enim altius adolescit, oc maioribus nigrioribus constat soliis. Quoddam etia