장음표시 사용
121쪽
IN DIos coRIDII LIB. III nARABic A SPINA. c AP. De Arabica Spina,quam Arabes Suchalia tiocant, non parua etiam inter doctos ec Pharmacopolas contentio habetur,quam componere non est nostrum.
Scolymus non est viilgaris ille Zc incultus Carduus, purpureu habens florem e sedorixinis isse,qitem ueteres Rei rusticae scriptores simpliciter Carduum uocant,Itali hodiereGalli Artecochum. Pulcher est Carduus,cuius fructu siue capite in cibis uescuntur. In Germania nuper etiam seri coepit,non tamen ad libidinis luxum, ut in Italia ocGallia.
Poteripn Cardui species est, quae hodie non cognoscitur:non, ut quidam putant, Nρ ς' arbuscula illa, quae Germanis Om ebeno om appellatur. Dioscorides Poterion grande ine tefruticescriblt. Ea lebe laboria uero frutex no est, quonia iniusta maris horis magnitudine adolesci si no prscidatur.poterion longos,molleS,uitiliti modo leneos,graciles,dc hircinae spins a miles ramulos producit. clarehcndor u uero non ramulos a terra mittit, sed crassum, duru,inflexilem, S si flectatur continuo fragilem saulicem crigit. Vidi ego Hircinae spinae ramulos, qui graciles molles sun ut carra duorum S aliarum herbarum ramuli. Sed nihil omnino commune cum hac arbore habebant, Poterion tota multa .tenui,sanos a lanugine uestitur. Diebeii dori fuero nulla lanug nis uestigia habet nisi forte aliquis in uetustis illius caudicibus muscum N uillosam caniciem lanuginem appellare uelit. Sic autem nequaquam 1ntelli git Dioscorides. Multum enim disserunt Muscus ec Lanugo. Mussetis etiam incrasessis tantum arborum partibus inuenitur. poterion uero totum tam ramulis minimis. quam maximis lanaginem ostendit. Poterio semen siue fructus odoratus , sed mediis cuiae inutilis est. υleberio oria uero inodorum ex medicinae ualde utilem habet. Postremὀ Poterio sunt radices neruosae , quae in terra sectae gummi lachrymantur. O bis endo: a uero ligneas habet radices,quae in terra sectae nullum gummi emitatunt. Certum igitur est,arborem quam nos id ora appellamus, Poterion non eise,nes a Dioscoride describi. At si eam descripsisset,in primo libro,ubi Pruna& aliat arbores recenset, quae reda esse ac minime inter Carduos iii hoc tertio,in quo deradicibus, herbis oc seminibus se scripturis in praefatione huius libri pollicitus est.
A a thion dimi utilium est ab Acantho nomen.Est autem sine dubio Carduus. quem Behedi tam uocant, Pharmacopolae Irali Carduncellum diminuto a Carduo nomine,ec Germani pariter Latinis saxo ob eis edicten,& proprio uocabulo Spio e quasi araneae carduum, propterea quod aranearum telis capita ipsius stumili septa sunt lanugine.
Exearduolunt etiam genere Acanthus est. Itali eum Brancam ursinam Romana uocant. Jn Germania 4 ci aibusdam spectaculi causa in hortis colitur. D steri a uulgo hic ut cata Branca ursina umbellisera herba plurimum,quae a Nicandro ec Plinio Bd pleuri,nόξc a ueteribus Graecis etiam Buprestis appellatur.Est de Buprestis Canotharidum genere, de qua in Secuhdci dictum est. ur ira Romana, Moluestris enialia tutiaru
qualis sit sylvestris Acanthus,nondum comperi.
Ononis ab Italis Remora aratri esta bouis,5 Acutessa,a Germanis uero Da heri .lic ora te ea iit appellatur. Longissimas habet radices, quae bouesecaratra inarando remorantur,unde etiam Italis nomen inuenit.
122쪽
Tragacantha Latini Hirci si mam uocant, cuius lachryma quae ex se sta manat ra, dice adhuc in Pharmacopoliis Tragaganilium appellatur . Falluntur aliquo trecenatiores,qui gummi Arabiciam Tragacanthae lachrymam esse putant.
Eryngion, quod hodie quidam Centumcapita, Germani malleti distet Iucla a debit tet uocanKomnium Carduorum pulcherrimum est, propter soliorum spe. cstabilem formam, & capitulorum posituram, quae alibi candida, alibi pallida, re in quibusda locis coerulea spectantur. Radices eius in Pharmacopoliis siccatae ec Za.
citaro conditae seruantur. ALOE. CAP. in
Aloe omnibus Pharmacopolis notus est succus, cuius frequentissimus est in Modicina usus. AFrtur autem ex India Herba ipsa etiam apud nos studiose in hortis colitur,ea qua a Dioscoride describitur figura. Quid a Semperuiuam Indica appellant.
Absinthhim Germani Devinuti &.lsenia uocant. Multas habet quae statim insequuntur differentias . Hoc loco tamen de uulgari oc ubivnascenti agitur. Errant qui album Abroianum,Ponticum Absinthium esse dicunt. Errant etiam qui Cupressum herbam quam nos Graeci Cham scyparissum nominant Seriphisi, id est,marinum Absinthium csse contendunt. Ultro Assincio quia parum adsti regit admoerimtia Rosa.
Marinum Absinthium a Seripho Insula etiam Seriphium dicitur. Nascitur maria timis locis unde nomen inuenit. Pharmacopolae eius semen habent, quod Alexin drinum semen uocant, quidam etiam Sanctum semen,quod nomena Santonico deis p. as. duetum est. Nam hoc marino Absinthio simile est,semine tantum exiliore. Nascitur hoc in illis 5 Germaniae quibusda locis,& semen eius ab Italis Sandonigo,d Pharmacopolis T inae semen, vel semen Sanctum minus appellatur. Germani utrumque ui inpimenita taurintvaut uocant.
Abrotonum duplex est,scilicet nigrum & candidum.Illud mas,hoc uod foemina Intelligitur. Mas apud nos in hortis planta tur, Sc Geimanis Grabn urn/ Barthis. candidum similiter in hortis seritur, sed interim multis in Iocis spontate gignitur, propterea a nobis solide tisib uxn re sociive stabivuxu appellatui Mas apud nos raro flore ob nostri coeli frigiditatem.
Hy pus sine dubio est ea planta, quae adhuc ab omnibus hoc nomine dicitur: quamuis multis argui nentis contei cressiquiS Posset,nos Hystbpo carere . Sed ea argumenta facile dilui qaeunt. Germani I op uocant. Naseitur circa hunc fruιicem cistula,multὀ reliquii siubtilior: qM pro Epithmo,si opus sirem utemur. una
Stichas in S uchadibus lasulis e regione Massilis olim serebatur,unde dc nomeriis
123쪽
IN I IOS CORIDIS LIB. IIL si uenit.Huius Ioeo hodie Arabica Stichade utuntur pharmacopolae, quae omnino ea demestsed densiorem spicam habet. Porio omnibus hodie ignotum est, quidnam spica liliust ueteribus illa herba, quam nos Lauendulam maiorem, siue Spicam,appellamus. gam. Quidam tamen Nar dum Celticam esse affirmant: quorum opinione in Celtica Nar do confutaui. Alii Rorismarini genus quoddam existimant,inter quos Leonicenus Manardus oc Parens meus fuerunt. Verum ne,3 horum opinioni allentiri possum' salua tamen semper doctissi morum uirorum authoritate, dichari parentis reueren 'ria. Cum uero ab illorum sententiis omnino recesserim,meam opinionem de Lauendula ista,seu Spica ut proferam necessie est,ne uidear temere dc ab scp ratione a doctiis, simorum uirorum iudicio recessitis. Mihi autem omnino persuasi, Spicam istam Stichados speciem e se. Namna sicitur&plantatur iisdem locis,quibus Dioscorides Sti, chadanasti ait. Sed leue est hoc argumentum Consulamus ergo omnes alios sensus
qui si integri nobis fuerint, nunquam in iudicandis plantis errare Sc falli possumus' iamdudum ita in ea opinione haesitavi,qud d crederem Spicam istam Stichadis speciem esse. Nolui tamen quicquam certi pro lauticiare, antequam utran in plantam uiruuam uidissem. Curaui igit ir Arabicum Stichada , nostro orbi peregrinam plantam, mihi afferri,allatum* ex Narbonensi Gallia semen terrae mandaui aliquoties: ocὸ semine pr9diit planta ramulis, liis, odore, sapore ramulorum foliorumcpposita Spicae Lauendulaces per omnia similis. D ragrantior tame est Arabica Stichas, quam Spica. Nes tamen his notis contentus fui. Animaduerti etiam flores Sc semina in uestrat simili ma esse,quae utral in oblongis spicis gerit. Arabicae tamen Stichadis Spica breuior est Si densior,quatri Lauenduli e siue spicae. Huius etiam generis clivulgaris ista Lauendula, quae ex maiore illa in eam quam videmus degenerariit. Porro Mesue uehcmenter errat, quod scribit Arabicam Stiis
chada semen non habere,cum illi satis manifestum 5c perspicuum sit.
Origani multae sunt species ut Heracleoticum, Onitis,origanus sylvestris,et Hircina origanus. Heracleotica uero plures adhuc disserentias habet, inueniturm una eius species quaeiarma soliorum occapitulorum Maioranam imitatur. Haec iam ex Creta a quibusdam allata est, odore lucindit Simo. omnibus illis speciebus nos in nostro orbe caremus, sola sylvestri Origano eXcepta, quae copiose in nostris montiis
bus gignitur, ec a nobis ' olienoc socis cmur appellatur. Haec iam in pharmaco, poliis habetur.
Nouerunt omnes Pulegium,quod humentibus locis sponte gignitur,& a quibusdam in hortis oc perforatis fictilibus plantatur, propter miram germinandi facilita, tem. Nam etiam minutim incisum latum prouenitdc germinat. Germani Vol
. Iamdudum a doctis deprehensum est,nos uera Dictamno carere,ct diuersissimamst ea radicem in eius locum recepisse,quam magno errore Dictamnum nominamus. Constat uera Dictamnus Pulegii soliis , nostra uero , qua pro Dictamno utimur Fraxini folia habet,quae longe a Philegii foliorum similitudine recedunt. Vera Diactamnus etiam foliis Medicinam facit tantum,xa diues enim lignos e sunt, propterea rarus illarum usus fuit.In nostra uero suis r dices medica uim habent.Dictamni praeterea folia densia lanugineutritam uestita sunt: strς aute folia omnino glabra cernutur. Quapropter in D ictamno hac ualde erram US, ute calumnias ct conuicia auis dire cogar, quod a comuni persuasionereceda, indicabo ubi na uera sit Dictamnus: Georgius Agricola primus in Germaniam Dictamnum ueram attulit, cum ex Italia rediret. Vidit hic uiuam Dictamnum cum Scordio ius stilibus vasculis Venetias ex Creta allatam. Post hunc magnailliu*copiam Olingerus Norimberga Venetiis adueXit,a quo peritiores etia pharmacopols emur. Nucaute quotannis magias eius saxons ex Creta Venetias,a Venetiis Franco sordia asterutur. E t tam graphice ab omnibus descripta historiam expriinit, ut non possit meliu*. Veru minime caule caret,ut
124쪽
ANNOTAT VALERII coRDI Theophrastus scribit.Minime etiam flore,ut Dioscorides putat. reum florem. uapropter hac in parte potius Vergilio, quam Theophrasto&Dio, scoridi crediderim, qui caulem dc flores purpureos Dictamno tribuito Sed uenia diis nos illos pronuncio, cum multae herbae quibusdam temporibus ec locis neq cau, Iem nem flores habeant. Non tamen id a proprietate illis inest. Simile in Cyno ob se Dioicorides commisit, quae quibusdam locis S temporibus caulem & flores minime producit cum tamen alibi utrunsp producat. Plures sunt herbae,quibus nessi caualem nem flores,nem semina Dioscorides ecth dicit. Ego tamen multis nunc annis hoe obseruare uolens,iale nihil inueni, sed deprchedi eas herbas, quibus ille caules omnino negat interdum, ut antea dixi, sicnasci. Illud tamen animaduerti uerum esse,nulatam Filicem Filicim cognatam herbam caules flores & semina serre.Thelypteris auatem quamuis caulem tarat,flores tamen semina minime gignit. Vulgarem Dictamnum,Itali Fraxinestum uocant: quod nomen aliqui sigillo salomonis non recte adtribuunt. psEvDO DICTAMNUs. CAP. 38.
Pseudodictamnus antedictae similis describitur, sed humidioribus Iocis gignim'
Necesse igitur est,maiorem priore seri,quod ad solia oc caules attinet. Viribus uero multo inferior existit. Non assertur haec. Satius enim est nobis priore uti, quae uirisbus hanc superat. c RETENs Is DICTAMNUS. CAP. 3'. Non apportatur ad nosti oc Dictamni genus. Quidam credunt nostram Dictam, num illud esse. Sed haec ubit nascitur, propterea non opus suisset, ex Creta eam in Graeciam afferri.
Elelisphacum Latini Saluiam ubcant,Germani Salbey. Optima est quae mino εra habet folia. Vehementiorem enim saporem remittit.Nota omnibus Saluia est. s saluta cruciatas,de qua Dioscorides sientit,minor Maior uero, hacesia Theophra MEN THA SATIVA. CAP. M.
Nil μοι, siue Miknυ, Germani 2 hausemun appellant, Saxones uero Dausemitici cui pharmacopos. ae Mintham crispam. Salvia haec Mentha est,ec nisi tapetransferatur, Sisymbrio similis fit.
Mentastrum Uxestis Mentha est. Germanice ς'vdsmunn appellatur. Serpit tetiam hi sultatibus oc grauius bientibus foliis,quam satiua Mentha. Sed nemo aquaticam Mendiam me intelligere hoc loco credat.
Nepeta tres habet species.Est enim montana,agrestis,& fruticosa. Montanam nondum uidi. Agrestis priuatim a Latinis Nepeta uocatur rquodnomen male nunc tertiae speciei,quae omnium ignauissima est,tribuitur.Habet uera Nepeta Pulegiisse militudinem'aliquam,&nobis Horumund uocatur. Tertia species fruticosa & procera est Germanice a aderimund uocatur, quoniam feles ea delectantur. Ob eanes dem causam ab Italis Mentha cataria dicitur. Graeci omnes has species Calaminthax uocant.Recentiores pharmacopolae ueram Nepetam Calamentum Sc Mentham octodoriferam dicunt, ut distinguatura satiuare morata Mentha. Verum inepta est haec distinctio,cum Calamenthesin etiam iisdebdoratum sit.
Thymus in multis Germaniae Iocis inhortis plantatur,5 a nobis Tymoeen uoca tur. In calidioribus regionibus sponte gignitur. Is uero qui in Creta nascitur,spicata habet capitula,& Dagrantissimum spirat odorem. Nonnunquam etiam ad nos aster tur N a pharmacopolis Thymus aromaticus appellaturi THΥΜ.
125쪽
Thymbra 'luestiis, &sativa est,utraxi, Clinita a Latinis dicitur, satiua uerὀ Saatureia tantum. Ha canobis' alia , dc Oarten furiel dicitur. Nemo credat, Columellam Thymbram a Satureia diuersam facere herbam,cum ait: Et Satu1 eia Thymi referens Thymbrae in siporcm. Satureiae enim uocabulo satiuam Cunilam intelligit Thymbrae uero syllicstrem. Quasi dicat: Satureia quae Thymbra fatiua cst,meaedium habet inter Tlarinum Jc sylvestrem Thymbram saporem. Sylvestris autem satureia,quae proprie Thymbra uocatur,& ipsa iam affertur ex Creta pro Poliosed falso,habet*circa secusculam Epithymi modo, quam Paulus Aegineta, Epithyma
brum uocantis ERPILLUM..c Ap. 46.
Seripillum quoddam satiuum, quoddam etiam sylvestre est. Satiuum hodie non temere cognoscitur. Errant ital qui nostrum Pulegium iIlud esse credunt. Sylvestre uero ubi pin asperis nascitur , &a nobis auende leuise L Ocb elothii uel uocatur. Quidam adeo inertes sunt, ut 3 ei dieiiDel Sc Feldthuminet eandem rem esse cre, dant:cum hoc uocabulo Caron agreste illo uero Serpillum sylvestre Germani intela ligant. Porro magnam similitudinem Cunila cum Serpillo habet. Propterea hoc1Iotius etiam nomen sibi apud Germanos adoptauit.
Sampsuctusque Amaracus, Latinis Maiorana, Germanis a eyeron uocatur. Omnibus nota est herba.Illud tamen reticere nolo,Amaraci nomine etiam aliam herbam Galeno,Dioscoridi ec atris Graecis sigm sicari. Nam Galenus libro tertio κατα Amaracum non boni odoris eisse indica i propterea eam delicati cuiusdam emplastro miscere noluit. Quid uero sit Amaracus, quam eo loco intelligit, postea eodem hoc libro in Parthenio indicabimus.s nuchin aliud emine sieritur: aliud surcula,quod fruticesciti
Melilotum Latini Sertulam Campanam uocant. Non idem Melilotum omneapharmacopolae habent. Quidam enim humi stratam trifolii speciem, i Helvetii uoiscant Gala urbe nexopi ie)quae luteos habet flores,pro Meliloto accipiunt,sed male.Necp recens enim,nem sicca ali iam odoris bonitatem habet: Melilotum uero fragrantissimum habere debet, praesertim siccum. Propterea hoc Dioscorides cu Sampsucho inter alias odoratas herbas describit.Ii tamen melius faciunt,qui Steirielec appellatam Loti siue Trifolii specie, pro Meliloto accipiunt. Odorata enim est ualde. praesertim quae luteos habet flores: hi siccati melius etiam Olcnt.
Maron olim omnibus nota fuit herba propterea cui in re nota fit forma eius dis stripta non fuit.Hinc fustum est,ut hodie omnino ignoretur.
Acinos nisi ocimum Cariophyllatum fuerit, quod Germani basilieri uocant,omnino incognita est hoc tempore. BAccΗARIS. CAP. sic
Bacchar sue Baccharis,coronaria est herba.Cuius caput in quibusdamexemplaribus male Asari capiti commixtum est,& ab imperitis additum,ut suprat cum de Asa ro ageremus, dictum est.Bacchar uero quo nomine iam appelletur,ignoratur. Ruerulius eam nouisse se putat.Ego uero qualem ille herbam intelligat,non scio.
Rutam Germaniri autenisiue Nemraulen appellat. Omnibus nota est herbas Habes
126쪽
ANNOTAT. VALERII c ORDIHabet autem suas differentias. Vna enim satiua csi,de qua nunc agitur. Altera sylli Eseris, odqris & saporis acrimonia fatiuam superans. Hanc Arabes Harmel siue Atimet uocant: pro cuius semine Cicutae semen magno periculo hactenus in usu fuit
quem errorem alii ante nos animaduerterunt. '
Parens meus in suo Botanologico ait, nostrum uulgare Hypericum siue Persor,tana,Ascyron,id est,alteram Hyperici speciem esse. Antonius Musa uerὀ negat, ascribit nostram Perforatam omnino eam esse, itiae hoc loco a Dioscoride Rutasyluestris uocetur. Miror autem quomodo in tam pervcrsum iudicium incidere potuerit uir ille alias acerrimus simplicium censor. Quὀd autem hac in re falsum iudicium tulerit,nunc conabimur ostendere, a temperamento Rutae sumpto initio.Certum est se. citridum Galeni, re omnium Medicorum sententiam, at ipsa experientia comproahat,fatiuam Rutam in tertio iam completo excalfacientium ordine siue gradu esse unde etiam tantam exiccandi uim acquisiui ut ipsum genitale fcmen exicceti Sylve stris ueta Ruta integro gradu in caliditate 5 siccitate satiuam excellit: quo fit,ut non sine nocumento intra corpus sumatur. Qui igitur haec probe considerauerit, nullo modo iudicabit Perforatam sylvestrem csse Rutam: quippe cum Perforatam secum do tantum calfaciendi 5 siccandi gradu sit. Unde perspicuum est,eam nondum fati. uae Rutae,nedum sylvestris temperamentum habere. Qui hoc credere noluerit ip, sum Galenum re certissima iudicia, quae a gustu ec experientia stimuntur, temere reis prehendit. Sed dicent aduersarii,& errorum eorum assectores ut sunt ad calumn ias prompti coeli temperamentu in causa esse, ut Persorata apud nos in calore desciat. Eos suo gladio iugulabo. Nonne idem coeli temperamentum etiam ipsam Rutam ii calore deficere cogere deberet ' Nonne Rura praeterquam quod satiua est, ex alto e. tiam orbe ad nos allata fuit, unde necessariὀsequeretur eam frigidiorem multo seri si coeli ratio tantum in mutandis herbarum uiribus ualeret & tamen adhuc apud
nos calida in tertio gradu existit. Cii uerὀ Perforata hic minime seratur,sed spote ubique proueniat,θί omnia spote genita satiuis acriora sint,etia in ea de so te, & tamen in calore integri gradus interuallo fatiua rutam no assequatur,minime uerum esse potest,quὀd Musa ait Perforata rima sylvestre esse. Nec animaduertit Rute sylvestris caput deprauatissimili esse in Dioscoride,de quo nunc uerba faciemus.Duplex&dia uersia sylvestris Ruis historia hoc capite in quibusda exemplaribus legitur,ac male shlipsi totum caput cohaeret. Necesse igitur est unam ex illis notant A adiectitiam esse. Quae autem illa sit,ipsa ratio & meliorum codicum fides docere potest. Siquidem in principio huius capitis tota Hyperici historia legitur,qus male ab imperito quodam hesi apiti prsposita est. Quilibet enim hoc, qui legere tantum Grscas literas potest iudicabit. Nam de uerbo ad uerbum totum Hyperici caput huic loco accreuit. Hae ita est nothata adulterina historia Rutae sylvestris,cui Musa iam Perforatam contuli non animaduertens Hyperici descriptionem esse, net hoc Ioco in probatis synceris codicibus legi. Abiecta igitur adulterina hac historia,uera 8c genuina seque,tur,quam ille neglexit.Eam autem Rutae speciem a quibusdam in Italia seri uidit ha, rum rerum diligentissimus obseruator Georgius Agricola, Medicinae Doctor, qui aliquot cum soliis,floribus 5c seminibus ramulos secum ex Italia attulit, eos ego dili, genter inspexi,& historiae contuli. Cui post quam per omnia respondere sint uisi, ipissa me rei ueritas pronunciare coegit,ipsos de Ruta sylvestri decerptos fuisse. Haec uero Ruta omnibus ignota est pharmacopolis. Porro amicis haec scripsimus. Nam si necesse foret,ualidiora adhuc allaturi essemus argumenta. Haec candidis ingeniis stitificiant. -MNostrum Ligusti habet eandidumsimen, uiae sit m Diostorides Hlaestri loquitur.
Panaces Herculeum male apud Theophrastu Ligusticum interpretatus est Theodorus Gaza. Sunt enim natura diuersae,non tamen penitus dissimiles ferulaceae plants,quod ad radicem, 'caulem dc semina attinet, solia uero plurimum discrepant. Ipsa herba
127쪽
I l II OgcORIDIs LIB. IIIa herba apud nos non nascitui sponte, in Italia uero a quibusdam ostentationis gratia eam seri audio.EXi adice incisa liquor manat, qui OPOponaX Nopoponacum uocatatur, cuius adhuc est uelicias in medicina uiua, Arqui non queo satis admirari praecoces eos Zc temerarios in dcmonstrandib plantis iudices, qui quam primum uniea tantumnota 8c liinilitud o historis siue descriptioni conueneri tam salile plantam aliquam,hoc uel illud eide pronunciant, reclamantibus interim plurimis desciriptioni
notis In eorum etiam numero Itali quidam sunt, qui nostram uulgarem Drancam uris sinam Panaces Herculeum cliti putant,nobi Sin Germanis semen eius ceu rei exoticae mittunt,cum tamen apud nos nihil illa uulgarius ex ferulaceis herbis inueniaturi ΡANACEs AS c LEPIUM. cAP. 36. Panacis hoc genus ab inuentore suo nomen inuenit. Hodie uero non coilnosci tur. G
Inuenit olim Chiron Centaurus , di a se nominauit hoc, quod mmc ab omnibus
ignoratur,Panaces. Quidam mentum Saracenicam uocantsed falso:Theophrastis quidem Panaces chironium, Helenium uideruna Miud quam Nicander er Dioscorides Chironium habet. LIGvsa IcUM. c AP. 33.
Ligusticum a Liguria, ubi copiose nascitur, appellatum est. Galenus L ibysticum uocat,pharmacopolae Leuisticum Germani et eriloctet. ψ
Erratica Pastinaca a Germanis Nilde moret I ae 9oseisnetis propter umbellae
figuram,appellatur. Graecis pharmacopolis uero Daticum. Sed omnes authores Daucum diuersam herbam ab hac sylvestri Pastinaca laciunt. Proispterea hic scriptor Daucuseorsim etiam descripsit, cuius caput statim sequetur. Sunt igitur diuersiae herbae,sylvestris Pastinaca Sc Daucus.
Seseleos multae sunt species, ut Massiliense, Aethiopicum 8c Peloponnesiarum' Lit etiam Creticum, quod proxime sequitur. Aethiopicum autem ct Peloponnesiaiscum,hodie a nobis non cognoscitur. Solius Massiliensis semen pharmacopolath heni,Sileris montani appellatione,quod nomen a Sile deduxerunt. Nam Sesellii teres etiam Sili oc Seli uocabant. Siler uero pumile salicis genus quoddam est in
Yὸρδυλον sunt qui τορ ύλιον uocent.Nicander Hordylon, Aegineta πωγυλου nia uitium in exemplaribus sit. Herba haec qualis ueteribus fuerit, nulli hactenus cosni uim est ex recentioribus, qui de simplicibus scripserunt. Ego tamen affirmare ausi meam ei seqilaea Germanis Demum appellatur, a quibusdam etiam Mea sed falsid Harens noster in Bolanologico suo herbam , quam Permuri; vocamus ' Daucum reticum elle putauit. Semen uero manifeste historiae reclamat,quod ille nondum ui erat. Ruapropter ab illius sententia libenter recedo.necharum alioqui patrem Pluriris quam ipsam rei ueritatem aestimare uidear, Non enim is sum,qui suos suim parentis errores defendat. Econtra uero si iniuste ab aduersariis reprehendatur me illum
Sision siue Sinon exiguum semen est. Hoc tamen nomine a pharmaconolis non gnoscitur, qui duo semina Amomi appellatione ostendunt.Vnu rotundum ec Pap/dere minuS,nel acre,nel odoratis, quod Botuos seme est Alterum uero Apii RuePe
128쪽
ANNOTAT. VALERII c ORDIuePetroselini semen Mura&quantitate aemulatur, colore nigrum,cum trandituro
ram Cremitu aromati Ierimonia linguam pungenS Uris omniamum l : 3 Dosterius hoc sine dubio est illud semen, quod Dioscorides alum
uixerunt & pharmacorum compositiones inluminaribus stuS,ut uocant,runt,male P oselinum olus atrum quod illi corrupie OhXatrum uocanCoc Sinon quod Sinonum appellant) idem esia putant.
Amsum omnibus notum est semei' quod in pharmacopoliiS nomen suum inmmouidam etiam Fceniculum Romanum illud appellant,cum ramen Romae idem ha -FIniculum, quod nos Semine uero nostro dissimile Foeniculo est. Seriuir in Germania multis locis ad uectigal,oc a nobis anxij vel Qiti l appellatur.
καρ siue Caroniatini Carum uel Careon,pharmacopolae Carui Germani rei, senet et siue ycio ei mei, uocant. Nascitur in piatis ec campestribus pinguibus non tamen uliginosis locis. Semine eius quotidie in cibis utimur. ANET HVM. c AP. 67. Anethum umbelliserum olus est,Fornicul simile, latiore tantum semine. Phar macopolae herbam eodem nomi appellan Germani uero rui. CYMINVM sATIVUM. CAP. 6s.
Cuminum sum qui Cuminum appellant Pharmacopolae Cyminum, siue milvi Romanum ermani Aran exin cur omii verrumet. cYMi Nun sYLVESTRE. cAP. D. Dunlex λluestris Cyminigenus hoc capite describitur. Vnusativo simile semen, sed uinosum ferens quod OAb vexim hi Germanis uocatur, quoniam alien moa 3- in ortatur hoc aliunde cum sativo in Germaniam. Alterum Nil
ue Oile portu, quamθymino simile est.Cum uero Nigellaquola quibusdam Cyrmi et aesspe gri PQ ita ad hane herbam Cymini appellatio tranSferri. Vi*S ue . Nisteile omnino similis foliorum incisuris,florum figu ra Idolore, dium colore Nidore fruticosiori latum, o semen non vasculo tranao ut Ni ella sed incorniculis pluribu ex uno principio sine flore sursum cres i bu, H Germani Dorutumniei id est, cornutu Cyminu uocant. RuelliuS libro cap. xliiii. ait ad alterius sylvestris Cymini desicriptionem satis accedere uideri herbam. Quam uaruraCornutam a Corniculi S uocant. Quam rebene iudica Ruebit , opterea nequeo non illius iudicium Probare. ALPulmm 1l similiter in
AmmiLatrii Ammiam, pharmacopolae Ameos nominant. Peregrinum nobis semen est Ninterdum eius loco Petroselini semen Materies istae pharmacopolis uen dunt Seri aliquoties mihi missum recens eos semen re nostrum coelum minime resipuit,habet mediam inter Apium S satiuum Petroselinum figuram.
M-ῖς -ον Latini Coriandrum,Germanimat id reuisti cimicibus S Dnethoc possito nomine) ct Cortandor uocant. Nomen inuenit a foedo odore cum ii rida adhuc est,Cimices imitatur. Pluribus Germaniae locis aduectigal ab holuoribus scritur.
129쪽
Non reor Dioscoridem hoc loco inter umbeIliseras plantas Hieracium descripsisse.Cum enim sint Inlybaceae oc oleraceae herbae,eas in secundo libro, ubi de Lactucaec inlybo agitur,describi oportuit. E st autem Hieracium maius Inlybi agrestis speis cies,quae a Germanis talide Sem distet uocatur.
uocatur. Coliculum breuem, tenerum, concauum, oc glabrum sine ramulis & foliis a terra ex circunstratis soliis erigit, in summo luteum orbiculatum & latum florem sustinens qui postquam in pappos resolutus fuerit, uestigium relinquit sacrisculorum masurissimile. Porrὀutrunt Hieracium nomen ab accipitribus accepit, qui eius lacteo liquore oculorum suorum aciem acuere existimantur Idem etiam de Aquila quidam tradunt.Pharmacopolae raro has herbas colligunt.
Omnibus cognitum est satiuum Apium, quod Germanis deducto ab A pio nomine,8 eua uocatur. Apium etiam sponte in nigro ec pingui solo circa
pagorum fossas acriuulos nascitur, sativo per omnia simile, ocidem , praeterquam quod non colatur.Copiose autem hoc inter Lipsiam oc Merseburgum urbes circa pagos crescitivi suiuum aliud est latifolium,mercr. aliud critum nostrum Petrosilinam.
Eata λινον apud Theophrastum Paludapium non indocte uertit Theodorus Gaza. Qui quamuis Graecus natione esset,primus tamen fuit,qui in Latina lingua Graecarum dictionum compositiones imitari auderet, nec in seliciter Latinam Iinguatia in rerum appellationibus auxiise uidetur. Est autem palustre,siue rusticum Apium,gradis herba,Apio sativo similis, in palustribus proueniens, quae a Germanis iuerct appes latur. Nullus eius apud nos est in Medicina usus. Cum tamen cadem omnia quae satiuum possit. t: i , Estotelinum maius, v aiberinerct inerce. MONTANUM AP iv Μ. c AP. τε Montanum Apium quid si hodie omnino ignoratur. Nolo tamen praeterare,u hementer errasse interpretem Virg.Marc. quod capitula huius Apii Papaueris capstibus comparauerit. Ruellius autem Cicutae capitibus illa similia uertit, ct hoc quia de optime, ut nuc ostendemus .Magna enim est ineptia,umbellifers planis capitula, id est, ipsas umbellas papauerinis capitibus coparare,cum nulla sit inter utrast illas partes proportio uel similitudo. Grsci tamcezeplaris culpa est,quod Verg.Marcellus in uertenda hac no ta peccauerit. Nam in illo legitur: κεφαλια ubi ille Papauer uerti cum tamen μηκον Papauer, ειηκωνων uero ex PaPaue
re e re Tum succum significet. Quis igitur herbarum partes succo alicui conferret Verum abundat in ea dictione μν, syllaba, re simpliciter κων legendum, quod est Cicutae. Et sic etiam uertit Barbarus. O mnes enim A pii species in umbellis flores ecfemina seriansi ec minime in papauerinis vasculis. Propterea sine dubio ipse Dioscois rides huius montani Apii capitula siue umbellas Cicutae capitulis comparauit, quae et am umbellas ec minime papauerina vascula fert. Venia dignum Marcellum proin nunciarem,si non ipse etiam omnia argumenta,quae pro nobis sun probe sciuile ocrro saa uersione contra Barbarum Apologiam scripsisse in huius capitis Commenis
Quamuis Petroselmon quol similiter in montibus ut Oreoselinum nascatur
130쪽
i ANNOTAT VALERII c ORDImen diuerse sunt herbae. Petro scimum enim non tantum in monti bus gignitur, sed Praeruptis illorum petris,unde nomen inuenit. In Macedonia optimum nascitur,una de Macedonicum etiam appellatur. Ostendunt eodem nomine grande nigrum quoddam semen pharmacopolae,quod Ruellius etiam uerum Macedonicum Petroselinum esse credit,lib. iii.cap. xlvii.Cum uero Petro siclini semen Ammio candido reminimo semini comparetur, nequaquam uulgo uocati Petroselini Macedonici scimen uerum petroselinum este potet Hoc enim nigrum ec grande est. Quod autem hoc semen Petroselinum Macedonicam non reci Hiocetur, eorum culpa est, qui in suis luminaribus docen Petroselinii Macedonicum Θc Olusatrum, siue Olixatrum, ut illi pronunciant idem esse sed magno errore. IJahet enim Olusiitrtim proprium eca Petro selino diuersum genus , eius ipsemen es , quod falsd Macedonicum uoca tur Petroselinu,ut sequenti capite indicabimus. Porro uero Macedonico caremus Q iod uero eodem nomine apud nos in hortis seritur,illius speciem cultura maia suo facitam esse minime inficias eo. Hoc a nobis Meterbilieri appellatur.
Hippo selinum Theodorus Gaza apud Theophrastum Equaprum uertit, proopter magnitudinem sic a Graecis uocatum. Est autem Olus atrum sine dubio ea Apii
species cuius semen hodie in pharmacopoliis Petroselinum Macedonicis appellant. Omnes enim notae descriptioni conueniunt.Idem etiam Musia sentit. Ruellius Oluis satrum non cognouit,cum huius semen antea Petroselinum e se dixerit.
Smyrniona Myrrha nomen habet, quoniam radicis lachryma 5 semen Myrrhae aliquem odorem re saporem habeant. Hanc herbam pater Angelicam esse dixit Monuulgarem tamen,sed qus in Pomerania ct Brisgoia nascitur,nigra soris radice: dc hac in re dubium non est. Quellius non sciuit, Smyrnium hodie Angelicam uocari,aliori qui non assirmaret, Angelicam Laserpitium Gallicum esse. Inuenit enim in quibusdaartis ueterinariae compositionibus Laserpitium Gallicum requiri. Postquam igitur satiuam Angelicam in Gallia uidisi sistatim, sed temere) iudicauit,eam Laserpitisi Gallicum ecte. Cum uero a nullo utiquarii probato authore aliqua Laserpitii species in Gallia nasci scribatur,nec eius his ita a quoquam ponatur, uana haec est coniectara, qua patriam suam celebrare conatur,ut ii militer Laserpitiferar appellentur Gallis, quemadmodum Cyren ae,quas Catullus Laserpitis eras carmine suo appellat. Sed eis sto quod non est Angelica Laserpititiis Gallicum uocetur, tamen etiam Smyrnisum eae potest. Quapropter ipse Rubili in Smyrnium quoi non cognouit, quamuis herbam uiderit.Ille Smyrnium eam e*s yerbam dicit, quae Gallis Leuechia,tiue Leis Ueche appellatui .Cum uero ego compertu habeam, Leucchea Leuistico deductunire corruptum uocabulum csse,ae sic Gallos satiutina Ligusticum appellare, et minime uerum est quod scribit,Leucche Smyrnium Gallis uocari. Pori ὀ ucrum Smyrnium, id est, Angelica, a Germanis Dei lig-8c augelia uocais rur: quibus nominibus ea est intelligenda, quae ex Pomerania &Brisigoia affertar radice nigra. Nam aliud etiam genus ubi, pinu liginosis circa paludes k profluentes. oc in humidis petris prouenit,quod multis notis at priore discerni potest.' et Bene diceret cordia i nostrum lagi acumstu Leui hcum uulgo did&m, cum ueterum Ligui hco conueniret.
Ad Elaphobosei descriptionem satis accedere uidetur herba, quae Germanis Cibsa re appellatur,alias eae ii uel Et ven3el.
Marathrum Germani senici appellant. Notum omnibus est, scrutaceam ecuma belliferam herbam esse Foeniculum. ,
Hippomarathrum grande&syluestre est Foeniculum. Describitur θcalia sylveis stris Uceniculi species, sed utracp hodie ignoratu quamuis Ruellius sibi Hippomao