Jo. Schilteri Institutiones juris canonici ad ecclesiae veteris et hodiernae statum accom[m]odatae

91쪽

8g FR. D VAREN. COMM. laicis constat. c. Ecclesia. de consec. distinct. s. aequum non est laicos ab hujusmodi delibe- rationibus summoveri, sed communi potius decreto omnia dissiniri, quod & ab ipsis Christi Apostolis observatum fuisse satis Lu- cae restatur historia, Actor. is. Atque ita ce- leber lini juris pontificii doctoresten serunt. go. cap. Adrianus. i. 6 . distinct. glo. c. uo. de his qua iuxta prac tametsi Panormitanus in libro quaestionum, laicis deliberationem & consilium permittens, iudicium ac definiendi facultatem adimat. Nolim tamen in hunc conventum quoslibet laicos passim recipi, sed cum regibus & principibus eos, qui iri quaque provincia insignis alicujus doctrinae, & sanctitatis nomine celebrantur. d. c. ad sedem. idque si unquam alias maxi- me hoc saeculo necessarium est, quo episco- patus & sacerdotia indoctissimis hominibusci a religione alienis deferri solent. Priscis temporibus rarum ac prodigio simile habebatur, aliquem Ecclesiae praefici, qui divinarum literarum doctor non essex , nec ideo laicorum contemnebatur judicium . Cuni igitur hodie episcopi nostri paucis exceptis, sacrarum literarum scientia caeteris ex popu- 'lo longe inferiores sint, quonam ore solide

rebus divinis iudicium sibi arrogabunt

92쪽

CAP. XII.

aconis, Hyspodiac nis, salus inferioris ordinis S gradus

clericis .

ue de iis Ecclesiarum administratoribus tractavimus, qui ministri doctri nae divinae dicuntur : iam de caeteris est videndum, id est,Diaconis,Hypodiaconis,&c. Dicuntur autem Diaconi , verbo Graeco

orum ministri , nec Episcoporum modo, sed etiam presbyterorum, ut concilio

Carthaginiensi quarto. eap. 37. ωρ. Dia stui. 93 dist. sancitum est. Et quamvis Diaconi seu ministri vocabulum episcopis quoq; ac pres

byteris conveniat, magis quam principis aut

domini, atque ita olim usurpatum iit, ta mentis de quibus loquimur proprie id tri-

butum est, ut facilior esset eorum a caeteris distinctio. Appellantur & Levitae aliquan- do, propter similitudinem ministerii: Lege

siquidem Mosaica instituti sunt Levitae, ut

Aaroni sacerdoti inservirent, ac ministrarent. 2I. istinct. can. I. Quamobrem in coem sacerdotum, aut coram sacerdote aliquo Diaconis sedere vetitum est. cap. perverit. p. non oportet. 91. distinct. Institutio au-

93쪽

tem eorum orta est ab Apostolin, quamvis presbyteri seu episcopi a Christo ipso instituti sint, ut ait Cyprianus. c. Dominus.9 .dist. Cum enim Apostoli in divina doctrina o cupati ministrare non possent mensis, quae pauperibus tum parari solebant, septem Diaconos, si ve ministros ejus operis gratia, constituerunt. Actor. 6. cap. Eorum igitur officium olim in cura pauperum praecipue,& rerum earum quae Ecclesiae offerebantur, pauperum clericorumque alendorum gratia versabatur. ca. praeripimus. rLl quot. i. c. λαμncta. Vr. distinct. Hinc fit ut hodie in E clesia oblationes ad altare factas recipiant, cum hypodiaconis suis. cap. curos. 21. distinctia cap. perlectis. 2s. distinct. Proinde quidam jurisi pontificii consultus non levis apud nostrates auctoritatis, Diaconus, inquit, hospitalitatis notaen est, presbyter aetatis. glossi prag. it. de aeta. I qualit. card. virb.cardinal GSed postea id munus auctum est, ut Clementis & Euaristi rescripta indicant. . Ait enim Clemens, Diaconi Ecclesiae sint tanquam oculi episcopi oberrantes, δύ' circunlustrantes cum verecundia actus totius Ecclesiae, perscrutan tes diligentius si quem videant v et num fieri praecipitio , & proximum essa peccato, ut referat hoc ad episcopum, & i ta

episcopo suggerere, quae ad cultum Ecclesiae& disciplinim ejus pertinent, Diaconis curae sit. c. catari. ο;. disti t. Et Euaristus,.

94쪽

DE SACR. ECCLES. MINIS T. LIB. I.

Diaconi, inquit, qui quasi oculi videntur esse episcopi, ii, unaquaque ci vitate septem debunt esse, qui culto diant episcopum praene ipse episcopus ab infidiatoribus quoquo modo infestetur, aut laedatur a suis, aut verba divina detrahendo, aut insi,vel despiciantur sed veri, lassipirituali redoleat fervore, & pax praed

cata labiis cum voluntate animi concordet. cap. Diaconi. a. 9 s. disincit. Hieronymus quoque ad Rusticum de Diaconis ita loquitur, ut magnam sui isse eorum munus in Ec-cJesia facile appareat. Diaconi, inquit, sunt Mys in Apocalypsi legimus, septem Angeli

Ecclesiarum, hi sunt septem candelabra au- a: hi sunt voces tonitruo iam, virtutum

operatione praeclari, humilitate praediti, quieti, humiles, evangelizantes pacem , annuntiantes bona, dissensiones & rixas. Ascandala resecantes docentes, soli DE colloquentes in templo nihil penitus de mundo cogitantes: dicentes patri & matri, Non novi vos: & filios suos non agnoscentes. Sine his sacerdos nomen non habet, Drtum non habet, ossicium non habet. Hic

. minister D Et dicitur, quia scriptum est

or est qui ministrat, qu in cui ministratur, &sicut est in sacerdote ministratio, ita id ministro sacramenti dispensatio. Sacer

etiam proster praetumptionem non

et de mensa Domini calicem tollere, ni si

95쪽

so FR. D VAREN. COMM. eis traditus fuerit a Diaconis : ita enim Do .inus noster omnipotens universa disposait, ut qui majorem se esse crediderit, minor esset, & qui minor videretur, major existeret. Denique quam hoc verum sit, ipse perpen-dri Levitae componunt mensam Domini: Levitiis sacerdotibus cum sacramenta benedicunt, assistunt: Levitae ante sacerdotes orant: ut si distincti' locorum creditur ita mundo, etiam in altari DEI videant sibi Episcopi qui superbi sunt, diaconos anteponi: si humilitatem diligunt. & diaconi m jores se esse in eo quod sunt humiles, recognoscant: tunc demum ut aures habeamus ad DELIM, diaconus acclamat, ipse praediacat,ipse hortatur,ipse etiam commovet astan- tibus sacerdotibus, ne leviter hanc vocem qua loquitur haec, & pacem annuntiat, audiant,aut negligenter aspiciant. Sufficit huic ordini,tantum fui me per DEUM concessum, ut non solus sacerdos in templo DEI solum agere & implere videatur. c. diaconi. s. 29. 'distiust. Ex quibus locis planum,ut arbitror, factum est,tum doctrinam divinam dc sacrorum procurationem, tum disciplinam ecclesiasticam ad diaconorum munus & functionem aliquatenus pertinere, quamvis non si tum episcopis, sed etiam presbyteris inferiores sint. Extiterunt sano nonnulli quon

dam aded vecordes, ut eos presbyteris ante- ponendos, nedum exaequandos esse contenderentω

96쪽

DE SACR. ECCLE . Mi NIS T. LIB. l. Prererit, ad ver sus quos acriter invehuntur Hieronymus,in s. ad Euag.ca. legim s. 8 . ii t. dc Augustinus. in quaestio. vet. ta noτι- testa. 9a O r. Et hanc scribit Hieronymus causam finisse tantae insolentiae& supercilii, quia diaconos paucitas honorabiles, presbyteros turba Contemptibiles faciebat. De Diaconis Romanae Ecclesiae Cardinalibus vulgo appellatis . qui moribus nostris episcopos omnes non modo presbyteros antecedunt,

paulo post disseremus. 'podiaconi longo post Diaconos tempore instituti sunt, quod diaconi omnia quaecunque ad ministerium suum pertinent, obire &exequi prae multi-xudine negotiorum non possent, nondum videlicet institutis ordinibus, quianferiores dicuntur. Subest ergo Hypodiaconus dia

cono, ut presbytero diaconus, juxta vetus, proverbium, Oli λου, te ares x xli ρτου. idque vox ipsa fatis indicat. c., NAM Ast. Archidiacom ex corpore Dia , conorum creari primum soliti sunt eadem

i ratione qua & Archipresbyteri e X presbyte tum ordine, de quibus supra locuti sumus,

d. c. legimus. nempe ut quae ad diaconorumi, ossicium spectant, tam ipsi exequerentur, , 'Rim a diaconis exeavenda perficiendaque, ςRV rent ac juberent. c. perlecto. zy. istinct. 'q*m i 8'. instinct. ει ' .ds. c. si quis., HOrumquς institutionem novam i ,. hQd cita ex οὐ constat, quod Hierony mus

eorum

tali

97쪽

- 92 FR Dv AREN. COMM. Deorum meminerit ad Nepo &veterunt alii plerique, histor. trip. lib. s. cap. 68. Theo. lib.Σ. cap.r Tradunt &historicorum non- nulli Laurentium Martyrem sub Sixto Pont. Romano hoc munere functum, dc pecuritat

ecclesiasticae custodiam Labuisse huic Diaconorum coetui, qui sus oblationum omnium obventionumque ed clesiasticarum curam habebant, cum valda excrevissent ecclesiasticae possessiones ac reditus, adjuncti sunt oeconomi, vel potius in

oeconomos hoc onus rejectum est, c. quoniam. a. tu nova. 16. q.7. ut)iberius pollent

diaconi presbyteris sacramenta dispensantibus in Ecclesia assistere & ministrare: de ne praediorum possessionumque procuratio variaeque lites, quae earum rerum nomine moveri solent, a sucro spiritalique munere eos avocarent. concit. Chalcedae. 26. ta Histac Le.9. Horum crebra mentio est in constitutionibus Justiniani. Tametsi autem presbyterorum gradus qqam diaconorum longat sublimior nunquam non habitus sit, & con- . tradicentium ambitiosa temeritas gravissimorum virorum auctoritate repressa semper ac damnata: illud tamen obtineri ad extre-

mum non potuit, ut archidiaconi in presbyteros, atque aded in archipresbyteros ipsos potestatem non haberent. Idque excusiatur hoc praetextu, quod Archidiaconi non Fodo inspectionem dc observationem, ut

98쪽

DE SA c R. Eς CLEs . MINIS T. LIB.I. 0 olim, sed coercitionem etiam jurisdictio. Itemque habeant, & veluti quodam magi- ι stia tu funga mur. c. i. deo c. archiae cau. per- lecitis. as distincit. Maximae autem dignatio

istis

nis hoc munus fuisse superioribus saeculis in

Gallia, vel illud argumento est quod nostrorum annalium scriptores memoriae prodiderint, Ludo vici Crassi Francorum regis fi lium in Ecclesia Parisiensi hoc munere functum fuisse. Quanquam id alia etiam ratio ne factum dici fortasse posest.

XII L

Cardinalibus Roma

ORdo postulare videbatur ut post Ponti.

ficem Romanum 1de amplissimo purpuratorum collegio, qui Cardinalium nomine censentur, dissereremus: sed quia in ter eos

episcopi quidam sunt, alii presbyteri, alii diaconi, melius esse duximus & ad docendum accomodatius,de diaconis aliquid prius attingere. Et videntur Cardinales appellati quasi praecipui atque primarii, caeterisque Episcopis, Presbyteris & lstiaconis digniores

99쪽

- FR. D VARgN. co MM. ac praestantiores, non aliter ac magi stri quia

dam militum dicuntur Cardinales in vetere Inice civilium , militariumque osciorum, qui absque ullius auctoris nomine editus est. Nam episcopo Romano ad tantae majestatis .fastigium evecto, par erat non solum episcopos urbi vicinos, a quibus consecrabatur,

sed presbyteros & diaconos quoque ejus dem urbis simul cum capite suo paulatim

crescere, cum praesertim horum consilio ut

quivis episcopus sive archiepiscopus in E clesia regenda ab initio uteretur, ut ex jam ldictis perspicuum est. Non enim viden tuo lpresbyteri urbis Romae aut diaconi multo lmajoris olim dignationis, quam aliarum re- cleuarum fuisse. Idque Hieronymus Ec- qclesiae Romanae presbyter & ipse crebro affirmat. Cujus temporibus Cardinalis a - pellationem in usu nondum fuisse verisimile est, cum nusquam ea vox in scri pris ejus re-

periatur. Deducitur autem a cardine, nisi

fallor, quo sustinentur & volvuntur ostiative januae. Eorum siquidem conssilio, nutu dc auctoritate totus orbis Christianus moveri, volui, sustentarique ereditur. Inde apud Latinos authores hae loquendi formulae manarunt, in eo rei cardo vertitur, id est, . ex eo tota res pendet: & Cardinem causa iis aliquo ponere, id est, summam litis constituere. Quintil. Hic causae cardinem po

nit, in quo si victus fuerit, etiam in sequenti-

100쪽

iii lut

is sDE SACR. ECCLES. MINIS T. LIB.I.

bus ruit. Quamvis igitur usitatum non fuerit apud veteres Cardinalis vocabulum, tamen ratio probabilis ostenta est, quamobrem summa illa Ecclesiae columina nunc ita appellentur. Sed omittendum non est aliquanto latius olim acceptum fui ite vocabulum ab iis, qui illad fabrefiecerunt atque usurparunt. Nam Gregorius Magnus saepenumero inepi stolarum volumine de episcopis loquens sacerdotta cardinatos eos appeta j x, quod presbyteris, ut supra diximus, majores A excellentiores sint. c. relatio. c. illud. Zi. q. s. c. pastor0lis. 7. q. I. Et Leo c. a. de oforchipres βρ. s. decret. prci'teros cardinatos meo judicio vocat, non quosvi Presbyteros, sed qui in maiore Ecclesia, quam cathearalem dicimus, rem divinam simul cum episcopo suo faciunt: Canonici hodie vulgo appellari. Mitto quod in quibusdam civitatibus, cujusmodi Ravenna est & Compo- stella, etiamnum sacerdotes quidam praee, pui hoc nomen retinent. Sed splendor amplitudoque Senatus illius Romani, qui ex cardinalibus constat, facit ut hodiς in caeteris ecclesiis excepta Romana, ludibriis obnoxia sit no0 minus quam Ivetolii Regis apud nos ista appellatio. gos. ων. pudor. M.quas. r. Hi enim a regio non longe absunt fastigio, eorumque insigne est ruber pileus. Cujus usum innocentiu' IV. ordinandi ejus ordinis causa ipsis concessit. Ex