장음표시 사용
111쪽
De decem Praeceptis Decalogi. Pra liminaria ad fecundam Partem.
Raecepta Decalogi sunt decem Leges Naturales traditae Moysi a Deo; qu rum tria prima conscripta In prima Tabula respiciunt Deum , septem sequentia scripta in secunda tabula re spiciunt proximum. Haec tenetur qui
libet Christianus sub poena peccati lethalis scire , si non quoad verba, saltem quoad substantiam , itaui;
interroganti respondere valeat, furari eme peccatum, adorationem, & cultum Dei esse necessaria , & sic de re, quis . Generaliter transgressio praeceptorum D calogi est Iethalis , nisi excusev parvitas materiae, Vel non plenus ratἰonis usus, vel inadvertentia, veIquid simile . Primum praeceptum est , Unum cole Deum: secundum, Ne iures vana: tertium, Sabba- a sanctifi sese quartum, Honora Parentes: quintum , Non oceides: sextum, Non moecaberis,septimum, Non furaber se octavum, N n feres falsum testimonium: nonums . Non concupέsces rem alienam 2 d cimum , Non concupisces at enam mulierem . Tria ex his praeceptIs assirmativa sunt, neque obligant ad semper , & pro semper I neque enim quis tenetur semper colere Deum , honorare Parentes , Sabbata
sanctificare; sed statutis temporibus. Reliqua septem negativa sunt, de obi gant semper, & pro semper . Haec praecepta licet fuerint a Deo data, sunt tamm
112쪽
Sectio I. De adoratIone DiI, ω uuus eontrarIli Sectio II. De Simonia . Sectio III. De mirtutibus TheologkIs, is de eaνκm ορ- positis. TrImum Praeceptum es, Unum eote Deum . I. Uomodo huic Praecepto quis sitIssaciet ZReo. Cultu Latriae, qui est actus volu tatis , quo subiicImur Deo tanquam ultimo fini , propter eius excellentiam, dῖgnitatem, & superiori- ratem . Hoc autem facimus praecIpue usu Sacramentorum , & assistentia ad SacrIficium Misse r item orando, & omnibus actibus , quἰhus tanta praestatur reverentia, & veneratIo , quae nulli unquam praeter Deum praestaretur. 2. Quinam actus sunt contrarii adoratIoni DeI Resp. Blasphemia, Tentatio Dei, Magia , Super statio, Divinatio , Vana observantia, ct similia, quae vel incIudunt spretum Dei, veI Darmonibus tribuunt D vInam Potentiam. Item eultui Dei sicut quis praecipue satisfacit actu virtutum TheologIcarum , Ita vitia contraria illi opponuntur . De liis ergo Omnibus In hoc capite agendum erit.
113쪽
salsas, vel fingendo miracula . Potest euam evenῖre ex at o capite, ut si adoretur Demon: quod si haec
adoratio fiat cum errore in intellectu, quo quis credat , Daemonem esse Deum vere adorandum , erit
etiam haeresis et si autem solum fiat ob sinem Impetrandi aliquid ope ipsius , erit tantum sacrilegium Idololatriae . inocunque autem modo praestetur hic cultus , sive Implicite , sive explicIte , ligat seni per peccatorem luperstitiosum excommunIeatione In
Coena Domini In foro externo : Quoad forum Internum non incurritur , nisi sit annexus error ici intellectu.
a. Quodnam est signum superstItionis
Reis. Signum est, cuin omnes, sive viri sive mu-veres , sive Clerici, sive Saeculares, Indisserenter eum rebus sacris, signis, vel orationibus ab Ecclesia non .receptis operantur res extra ordiaem naturae z tun
enim tales ritus censendi sunt superstitiosi , eo quia
donum miraculorum non est ita unive aliter, &indi fierenter concessum . Hoc furnum clarius Indicat
superstitionem , non desinit tamen alia ; ut patebillin sequentibus casibus. . Estne superstitio, dum alῖquis permittIt se tan- , di sigilari in aliqua infirmitate a filio septiminio; item a viris, vel foeminIs nonnullarum famIlia rum curantium a diversis morbis I D. Ex Azorio, Sanchez, Lessio citatIs a Be tau , peccatum non esse , dummodo post sedulum examen Theologorum, nihil quod superstitiosum sit reperiarur: Ob bonum enim Reῖ publicae potuit Deus donum curationIs Iigare aliquibus familiis , eum uegratia gratis data , quae quandoque etiam peccatorI-hus concessa fuit. Et de facto usu recepta est curatio quaedam sciaticae , quae Fulgἰnel apud unam δε- mii Iam viget, a Sancto Petro, aiunt, c cessa, &ad tempora nostra usque traditicta , qua Infirmitate Pater D. Romulus Marchellus Generalis nollrae CongregationIs curatus fuit . Item Alberonae in Pulliarultera familia extat, quae a D. Paulo gratiam cura tionis a veneno viperarum retinet . In his ergo signi s
114쪽
P . e R S - II. Hugnis , quae communiter , & publice sunt usu recepta , censendum est , nullam esse superstulonem , alioquIn Ecclesia talem non ferret abusum . q. Dubius , num aliquIs modus curation Is extraordinarius superstitiosus sit , peccatiae mortaliter , si
Reis. Si ante usum non adhibeat dit IgentIam ad Ggnoscendum , nunt haec curatio extraordinaria superstitiosa sit , peccat mortaliter , quia se expon vpericulo superstitionis r si autem adhibita diligentia dubIum deponat, nullum committit peccatum Hinc in praxi, cum non cognoscitur virtus naturalis alicuius extraordῖnariae curatIonis , standum est dicto hominis peritῖ IlIIus artis, ct timoratae conscῖentiae . Non enim cuilibet innotescunt effectus mirabiles , qui ex sim pathia, vel aliis qualitatibus, quae ideo dicuntur occultae, oriri solent.
Peccatne peccato lethali rusticus , qvi ex pso affectu permittit se signari a boua , ut putat , v. tula λεαρ. Ignorant a eum excuset ς neque cnῖm thur In dictis precibus Jc signis putat se obsequium praestaro Deo, eum offendit, ita Leu l. a. cap. 44ας. Quid est Magia 3
Reis. Est ars falsa a Daemone tradita ad effectum saetendi effectus mirabiles , & extraordiuarios opera Daemonis . Magus est semper suspectus de haeresi , vel de Apostasia I solet enim Daeuioa adorationes, acrifiela , & abiurati em verae fidei exigere ab huiusmodὶ perditae constlantiae virῖs. Adverte, quod si aliquando videtur Magus facere miracula excedentia vires natura las, puta, suscitare mortuum, vel quia si utile , tunc Daemon dec*it , illudendo sensus --
7. Quῖd est Dῖvinatio Reis. Est superstitiosa praedictIo, quae fieri nequievῖ ordinaria , & humana . MalIlla talis peccati ita hoc consistit , quod cum DIs adhibeat media improportionata & vana ad effectum dignoscendi aliquid occultum , puta si quis ponat herbas sub ce
115쪽
ipsi Ignotum , t at s manifestatio expectatur a causa aliqua plusquam naturali ; non a Deo , nemo enim sperat a Spiritu Sancto reveIationem secreti ex meis
dio tam vilὶ r ergo a Daemone e sic iste adhibetur ut cooperator, de adiutor horum effectuum: in quo est grave peccatum. Est enim , foedus, amicitIam , di correspondentiam habere cum generali inimico DeI de humanae natu me . HIne in huiusmodI divInationibus intervenIt semper pactum, vel implicitum ,
hoe est , quo tacite vuIt Daemonem auctorem talis effectus , vel pactum explicitum , quo verbal Iter ConvenIt cum Daemone , vel quo habet expressam Intent; nem, ut Daemon concurrat positis dictis mediis ad effectum , qui Intenditur. 8. Si quis sit dubIus , num medium , quo Vult uti ad divinandum, licitum sit, necne , sufficientem ne sibi provIdet , si expresse renuntiet cuicunque pacto Implicito cuni Daemone R P. Negative , quia protestatio est contra factum , dum oretenus dicit unum , & revera facit aliud . Ita Bonae. to m. a. LImita tamen In casu sin quo quis haberet aliquam rationem naturalem valde probabilem , qua teneat In medio esse conne- 'Lone in cum effectu; tunc enIm renunitando pacto , ex una parte , dc ex alia adhaerendo rationi , satis pie de prudenter Operatur.
9. Estne peccatum mandare Astrologo , ut deli. .
neet oroscopum, veI chiromant7co demonstrare manum , ut inde aliquid praesagiat a
R. e D. Si hoc fiat ex vana tantum curiositate , &fine credulitate, nuIlo modo est peccatum graver si autem quis dictis praesagiis certe , de firmiter adlia reat , maxime in iis quae pendent a libero arbitrio , peccat mortaliter, cum sit velle attribuere combInationi astrorum illam cognitionem futuram , quam
Deus sibi soli reservavit . Peccatur etiam peccato inobedientiae, eo quod suinmi Pontifices , & maxime Sixtus V. astrologiam iudIesariam condemnavit IAdverte tamen, quod aliquid de temperamento credere
116쪽
dere ex Inspectione manuum, linearum , aut ocu II rum , non est peceatum, nisi sorte haee iudIe o ee io, & In fallibili, vellet tenerei quod esset veniaIe, quia nimis dilataret activitatem causae naturalis. Item velle e ZIngaris scire honam , vel malam sortem, ex sola euriositate , ad summum est veniale ; eum credulitate, fide, & assensu , est Iethale. Tunc autem dignoscitur aliquem assentires cum esset paratus quasi iurare, quod res ita eveniat, sicut praedictum est; Deus censenda est apprehensio & suspicio, non ero assensus firmus. Io. Estne peccatum observare somnia Rust. Adhibere fidem somn is est peccatum Iethain Ie; cum enim non sit verisimile , Deum ad sat s eiendum euriositati Ioqui in somniis, & revelare o culta , talis divinatIo nequit evenire nisi ex opere Daemonis, cui credere est peccatum lethale e sie et iam plura sinistra , vel felicia iudicare sutura eae garritu avium, ex fortuito occursu animalium , ex Punctis apparentibus in ungulis , esset Iethale , nisi ut plurImum in ta IIbus iudiciis excusaret, vel igno rantia , vel levitas assensus ; qui ordinarie firmus non est, licet aliqua spes , vel timor oriatur , qua animi affectus, ut docet experientia, quandoque evicitamur etiam In sola Imaginatione bonae, vel malae 'sori Is possibilis. rr. Si quis per tImorem noIIet facere actionem alῖquam propter vanam observantiam peccaretne I thaliter , puta si nollet sedere decimus tertius almensam Resp. Negative, ex Sanchez lib. a. e. q. Haec enIm fierent ad praecautionem, quia sae' visus est essectus posterior ad dicta signa a non autem quia praestetur firmus assensus. 'i a. Divinationi addi potest vana observantia I quae est augurium boni, vel mali , ex consideratione certarum rerum casu accidentium, & naturaliter incapacium praesagire , ut v. gr. praesagire aliquid mali, eo quod sortuito saI cadat in menta . De haci
disturrere debemus; sicut supra de Divinatione. 1 3 . Quid
117쪽
. 1 3. Quid est Maleficium ZRest. Est ars falsa a Daemone tradIta ad finem noceridi at is , opera Ipssus Daemonis aecurrentis ad nutum alicuius dicti , signi , vel ficti . Arte hae
utuntur Lamyae, seu Stryges , quae si ad conficiendum maleficium utantur rebus sacris, vel Sacramentalibus, debent hoc explicare in confessione , v aest nova species sacrilegii, utpote abusus rerum ad cultum Dei pertinentium . Hinc maleficium multiplicem habet malitiam e Primo quia divertit homines a l eo, dc eos convertit ad Daemonem , ad quem recuirunt, & in bis est malitia peccati contra Religionem , dc contra prlinum mandatum , praecipiens cultum Dei. Secundo, quia causat morbos, & nla-Ia in proximo: sicque est contra justitiam. TertIo; quia ex parte modi ut plurimum intervenit abusus rerum sacrarum, de sic est mal Itia sacrilegii r Hine non licet unum maleficium alio maleficio solvere , quia licet in hae solutIone non sit species Iniustitiae, est tamen semper malitia irreligiositatis& recursus ad inimicum Dei, Od humanae naturae . Potest tamen comburi instrumentum maleficum, puta statua, vel quid simile, si in tali combustione nullum intem niat paetum . Qui scit aliquem esse Magum , veImaleficum, tenetur eum revelare Prauato , vel Inquisitoribus, non solum ex obedientia, quia hoc graviter praecipitur ab EccIesia, sed etiam ex iustitia, quia tenetur considere bono communi proximi. x q. Si filia-sciret matrem esse malescam , tenet- turne sub Iethali eam denunt aro Inquisitoribus ZResp. Cum Homobono, si filia certa sit, & nurulo modo dubitare possit de arte malefica exercita a matre, tenetur eam accusare: si enim si lius tenetue denuntiare patrem molientem aliquia contra Rempublicam, faciendo tractatus , & ineundo foedus eum Inimicis illius, multo magis tenetur denuntiare , si aliquid moliatur contra .Christi fideles. i s. Possetne filia denuntiationem suspendere, donec eam fraterne corrigat 'Resp. Licet aliqui ab Homobono eitati obligationem
118쪽
.em denuntIandi non tollere usum fraternae correactionIs asserant, si haec commode fieri possit, max me in materia sorti Iegiorum, & superstitionum , in qua aliqui quandoque cadunt ex levitate vel simplicitate, ut In rusticis; nihilominus puto cum Homo- bono, statim matrem veneficam denuntiandam esse, eo quia nulla subsit spes correctionis , cum eXρο-rientIa doceat sere nullam ex iis re s foeminis resipuisse: nec verisimile est correctionem filiae tantam vim habere posse, ut eb errore adeo turpi , & I volvente plures promIssiones, & pacta cum Damo
χ6. Quid agere debet Consessarius, cum ad eum aceedit pro ab lutione sortilegus , magus , divinatior, aut aliqua huius furfuris personat Reis. Consideret prius ad quidnam se extendat
eius auctoritas circa ca1us reservatos in ea DIceeesi, inter quos ut plurimum erunt huius generis erim
na . Deinde eos interroget, num exercendo hanc a
tem alias consessi sint reticendo hoc grave pecca-tMm , nam , ut ait Homobonus, hoc solent promI stere Damonῖ malefici , set Iicet , aceedere frequenter ad Sacramenta cum ' consessione sacrIIega . Secundo ni rogandi sunt , an renuntiaverInt ChrIstianae fidei, & tune sunt Apostatae ; an vero aliquem ta tum articulum ex animo negaverint , dc tune lanu Haeretici: an Diabolum adoraverint , & tunc idol
latrIa cum haeresi coniuncta erit 2 an usi sunt rebus sacris In sortilegiIs a an ret Ineant adhuc libros , vectalla Diabolica instrumenta huius artIs et an alIos de hae re docuerint: & quoad hoc ullisum obligandi sunt ad eos corrigendos , ut quantum est in se
avertant ab hac mala arte, qua eos Imbuerunt. A
vertendum , quod cum isti sint complices delicti ,
non tenentur eos accusare Iudicibus , ne se ipso . Prodant ἀλγ. In quodnam peccatum IncidIt Iegens librox prohibitos Rup. Si libri contineant haeresim, aut sint de haeresi suspecti, legens non solum peceat Ietialiter conα
119쪽
era obedient;am , quam debet EceIesiae 3 & propter periculum notabile amittendae fidei; sed etiam Ineid I,
in excommunicationem, quam tulit Plus IV. eontra habentes , vel Iegentes libros cuiusvis auctoris damnatos propter haeresim , aut falsi dogmatis suspIelonem. Ab hac excommunicatione , quae in Bulla reis servata non est , potest absolvere quilibet Consessarius . QuIa tamen etiam altera excommunicatio est in Bulla Coenae DomIni contra delinquentes in hae cmateria, advertendum est, ad incurrendam hane seia eundam excommunicat onem tres conditiones requirit primo, ut legens sciat librum esse prohibitum , &tamen consulto velit legere: ad excommunicationem enim requIritur scientIa , & contumaela r secundo sex parte auctoris requiritur , quod hie sit haereticus: tertIo, ex parte libri , ut haeresim contIneat svel de Religione ex professo tractet . Caeterum , si Iber Indifferens sit, & casu admisceatur error , nomest eum hoc rigore poenae proibitus . Si quis tamen ex dibro habente huiusmodi conditIones legeret cu-rIositatis gratia , octo vel decem lineas , propter Parvitatani materiae eximeretur a dictIs poenis , non autem a peccato Iethali ἱ sicut enim parvitas materIae In furto , quando est coniuncta cum grain vi damno proximI , non excusat 'a Iethalit ita et aut hie non excusabit parvitas materiae , cum
coniuncta sit eum periculo fidei amittendae s potest enim in paucis lineis quis imbui veneno erroris gravissimi. 18. QuId sentIendum de hIs , qu Iegunt libros
prohibitos, eo quod contIneant amatoria , vel alia contra bonos mores ZReis. Certuin est , eos peceare Iethallter contra Ecclesiam praecipientem abstInentiam a dictis Iectio' nibus propter gravia motiva , & etiam contra charitatena , qua tenetur unusquisque fugere periculum proxImum luxurIae . Uerum quoad hoc secundum si uxta scientiam, quam unusquisque habet de se ipso. debet sibi providere . Ita Homobonus hic de primo
120쪽
Rest. Est diebun aliquod eontumelIosum eontra Dei honorem , & eultum Ipsi debitum . Potest autem hare fieri duobus modis . PrImo , cum ex pravo a Metu voluntatIs assirmatur de Deo id , quod non est , vel negatur id quod est ; ut si dicatur; Iniustus Deus: vel, Deus nequIt bonum facere; &ista est blasphem Ia per modum enuntiatIon Is . Se cundo per modum Imprecantis, vel detestantis e vocum dieItur, ad despectum Dei , per corpus , per sanguinem ,, dc sic aliae Imprecationes , qitie in impetu irae dicuntur ad Dei, vel Christi Domini contemptum; non autem per modum iuramenti. Porro blasphemia duplex est, alia haereticalis, in qua quoad verba continetur error contra fidem , qui tamen e ror non includit assensum intelle ins , secus esset haeresis et a IIa est simplex , quae scIlIcet est in eo temptu , & dehonoratione Dei , sed sine ullo errore. S militer verba dicta in dehonorat7onem Sanct Tum , sunt blasphemiae , quatenus haec redundant In
Contemplum Dei. . 'as. Estne exprimendum In Consessione, numquis blasphemaverIt In Deum , an vero in Sanctos , de B. Uirginem ZReis. Cum Sanchez negatIve ; eo quod omnes blasphemiae specifieantur a dehonoratione Deo facta , sive immediate per blaspheniantes Devin , sive mediate per blasphemantes Sanctos . Suare ve ro vult, quod specie disserant, eo modo, quo spe-e e differunt cultus praestiti Deo, Beatae Virgini, &Saneris. ali. Estne blasphem Ia derIdere Dei attributa, aut Illudere rebus sacris, puta aquae benedictae, & simi-
Reis. Assirmative e quia IIcet nihil auferatur a Deo , aut tribuatur ἱ tamen eum attributa non sint IlIi tanquam aliquid eontemptibiIe , in II lotum ill sione quis blasphemat e sicut etIam quis blasph maret , si cum contemptu. nominaret pudenda Chrigi , vρI Beatae Virginis , vel Sanctorum , quia