장음표시 사용
211쪽
23) . qui ae sin. Vt nihil facile in Hippocrate mutari velim, dubito tamen, an non pro το κῆομα debeat IUscribi. Est sane sanguis, etsi non purus, inter ea, quste per τάραξιν descendunt. An vero sanguinem adustum lignificauerit 3 ut adeo liceat hunc locum ex illis verbis expone re, quae leguntur in Libro de Asse n. intern. p. 322.: δυσεντερ ελαν ἔχη, οδυνη κατὰ στῶσαν κοιλίην, sin τροφοs λα cuiρεει-τε uti αιμα ειγκεκαυμενον. se haec longius petita sunt. Qti id hic sit κλμα optime videtur ipsi Hippocrates indicasse in Coacis Praenot. Aphor. 6 3. Vbi habet τὰ καυματ δεα.a ) Cuiusmodi Legebatur in prima editione, ηdeleui το quod sine dubio redundabat, et pro-ς, 'Foesio et aliis, rescripsi οω, neque tamen et εινου posse, negauerim.
asin uuae aegri positura sit. Ex his signis, aliisque, My
sequitiatur, haec bina potissimum eognosti possimi, viri; φaegri, et mentis status, quae bina, maxime in asutis νὴ bis, vel spem vel periculum ostendunt. Nam si aeser pyy ter voluntatem extentus iacet, neque regere corpus p Τ ς' sed in pedes, quod dicunt, collabitur, indietum est, ςi'
212쪽
generis vermes, aut aestus labrilis est, vel, quum calida nimis tempestas humorum turbam, sermentationemque sere ciet, aut aliud malum est. Eorum autem, quae ita sponte eueniunt, maximopere exitus considerandus est. Cuiusmodi et illae pustulae sunt, quae aestiuo tempore, quo succi nostri aerimoniam contrahunt, varia sub forma, in summa cute prorumpunt atque extuberant. Neque tamen sufficit nosse, quae ex illis vel iuuent, vel noceant, sed etiam, qui sint illi, quibus ea vel noxam inserant, vel salutaria sint, medentes perspectum habeant. Sed quae permagnam ad indicationem vim habent, ad ea signa inprimis attendamus. Itaque considerari opo itet, quae aegri positura sit, an contra consuetudinem, membra male componat, et indecenter
vires omnino solutas esse. Contra ubi praeter consuetudinem, quam adeo nosse oportet, aeger varie membra comis
pouit, et inquietus, subito erectus indet, rursumque statim extentus iacet, siquidem hae motiones a voluntate procedunt, scire licet, mentem turbatam esse, et aegro paruni constare, quod longe pessimum est. Λe de his plura Hippocrates in Coac. Praenot. Aphor. 497. proposuit. Qito tamen etiam loco ita de situ erecto dixit, ut incertum sit, an eum voluerit efficere, ut morbus letalis sit, an saltem indicare. Illustr. Hossmannus existimat, situmi erectum in periculosis morbis, citam mortem inducere. Produxit etiam
eZempla aliquot, quibus hoc confirmari posset, et caussam repentini mali in debilitate eordis se inuenisse existimat, cuius vires non sufficiant sanguini, in situ erecto, ita ad cervbrum propellendo, ut tanta liquoris vis separetur, quanta 4 Vitales motus eiendos requiritur. Sed hanc sententiam n Π plane mihi probari fateor. Hosmannus sententiam sudin proposuit in Diff. de situ erecto in morbis periculosis Udide noxio. Sed de reliquis signis legendi prae ceteris Alphnu. de praesag. vit. et morte, et Lommius in Observ.
213쪽
Hippocratis Coi VIIII. Παιλυσις ἔμετου, κατω-εξο , ἔπει
263 Facere fine mora) φθάνω, a quo φθάσαι, vox sistaxenophonti propria, denotat, quae celeriter laetenda sunt. Vid. Cyropaed. Lib. I. C. IIII. p. 42. et C. V. p so. Lib. yli C. I. p. 4o I. Edit. Oxon. et permulta alia loca , quae ph
rumque minus recte conuersi sunt. 27) -- accurata cognitio, quae vomitum.) Martii sius, Vt haec cohaerere eum superioribus probaret,. hic correctionem interpretatur, antecedentium scilicet, P minus cum natura aegri ac morbi congruant, eamque
vomitione vel deiectione vel reliquis, quae sequuntur, i ridebere, docet. Qitoniam vero vel ipse recte existimat, si quentia verba usque ad ταρ καθαρσὲιι ad παιὼvm I serenda esse, hane vocem planissimum est, esse neutir' correctionem vertendam. Q iare eum hoe loco Hippo tes ea fusius declaret, quae supra breuiter proposVi morbis consideranda esse, ut ex iis, maxime sponte acςi 'tibus, quid agendum, ac si purgandi indidia sint, qινῆ 'hi' humoris euocandum, cognoscatur, verisimilli imim l
214쪽
denudet, quae natura velari iubet; deinde, quomodo aeger Vel totum corpus, vel singula me bra moueat, scilicet, utrum placida motio sit, an aliquid truculenti habeat 3 porro, an modo erectus sedeat, et oculos ad coelum conuertat, modorum sus extentus iaceat, an dormiat, et qualis somnus sit, an subito expergiscatur, et Vigiliis prematur, num anXietates adsint, et corporis iactationes, vel pandiculationes, oscitetne aeger, atque ho rore corripiatur. Namque his intellectis, de s ciendis prohibendisve, in singulis morbis, protinus consilium inire, eaque facere sine mora,
Utque horum, maxime in acutis morbis, ita VIIII.
in uniuersum eorum accurata cognitio neces.saria est, quae Vomitum, et deiectionem, atque exspuitionem, seu eorum reiectionem spectant, quae in faucibus secedunt, mucumque, qui per nares fertur. Neque etiam fas est, ea negligere,
AHσις hoc loco accurata cognitio verti debere. Hippocrates enim praecipit, obseruando discere, an vomat aeger, an deiiciat, et quae reliquae notae sunt, qualesque illae sint, rite dignoscere, et quasi se ipsum instruere, ut quam medendi viam artificem ingredi oporteat, intelligatur. Qii id autem circa singula in hoc paragrapho proposita notari debeat, ipse Hippocrates variis aliis in locis, inprimis Lib. VI. Epidem. atque ex illo, de Prognosi scriptores, maximeque Alpinus, declararunt. Qtiae autem sit ratio, cur medentes ad haec signa attendere animum debeant, et quae disci ex iis queant, mutua fluidorum et solidorum in se actio docet. cum enim hac quotidie aliquid utrinque destruatur, quod per Rivum, nares etc. praecipueque urinae vias, expellitur, eaquς praecipue in acutis morbis et celeritate et vi crescat, ae de structio maior sit, patet sane, debere medicum in tali morbo ad minimum, earum viarum excretionumque rationem habere. V κάν -, quae stibsequuntur in textu, melius ita scribuntur: κάτω Θ, nam διέξολι insta sunt
215쪽
dis, Ad lacomas) Veteres, quibus lacrymarum viae ex oculis in nares, parum recte cognitae erant, opinabantur, lacrymas in oculi internum angulum ex cerebro confluere, et per carunculam: ibi positam, tanquam per spongiam, transmitti, in illud receptaculum, quod hodie saccus lacrymalis nominatur, ut ex eo siue per ductum, qui ad nares descendit, siue per ossis unguis foraminula, in narium cauitatem, profluerent. Haec veteres partim per Anatomen cognouerunt, partim ex coniectura proposuerunt, pleraque falsa, si a Galeno recesseris, qui utique maximam partem earum viarum perspectum habuit, per quas hodie scimus, lacrymM deferri. Parum tamen abest, quin credam, lacrymas inter dum vere in saccum quasi trans colari. Bis enim aegri mihi obtigerunt, quibus saccus intumuerat, at viscido, ut vidς batur, humore, qui lacrymas non sinebat ad nares descendere Presso sacco, nunquam ulla arte incere potui, ut per pus tyi quibus a lacrymis nomen est, ille humor ad oeulum refluo
ret. Quare in haec ipsa puncta inquisiui, ut Anellii stili
immissis, impedimenta transitus lacrymarum remoueremi sed frustra. In utraque palpebra ne minimum hortina iis raminum vestigium inueni, etsi eum ipse, tiim alii iri hi rebus exereitati, saepius inquirebant. Contra circa carpi' eulam, et ubi membrana sedet, quae crescenti lunae cui 3 paratur , multa minutissinia foraminula apparuerunt. eio deinde sacco, et noua per serrum via in nares pῖr' '
216쪽
quae cum iussa e pectore reiiciuntur, aut e stomacho ac ventriculo eructantur, eumque ac dia-phragma cQnvellunt, ut homo singultiat, vel ea, quae flatus gignunt, urinam mouent, et cum hac effluunt, sternuere hominem faciunt, et ipsa hoc motu e naribus faucibusque excutiuntur. Ρlmrimum quoque confert, ad lacrymas attendere, deinde ad ea, quae prurire vel cutem vel alias partes faciunt, aut etiam Uellicationes concitant, et quae forte cuti organoque tactus admota alium molestum sensum faciunt. Ρraeter quae sane et plura alia sunt, quorum cognitio medentibus utilis est. Sunt autem sitis, fames, satietas, seu re-
omnis lacrymarum citrius in genas sistebatur, contra nares antea siccae et obstructae humectae erant. Flaee igitur me coegerunt quasi, ut crederem, esse interdum exiguas aliquas fistulas, circa earunculam apertas, quae exceptam lacrymam
in saccum subiectuna deducerent. Novi etiam alios, quos in alterutra palpebra, uuncto lacrymali occluso, nullus tamen laeymae cursus infestat. De lacrymis ad veterum, maxime Graecorum, opiniones noscendas, utilis commentatio est Alisberti Wittebergensis, quae cum tribus orationibus prodiit Norimb. Is83. 8. 293 Deinde ad ea. Etsi tria voeabula κνησμων, τίλμων, ψαυσέων, fere ita interpretatus sum, ut Dureti expolitioni respondere videantur, tamen eo inclino, ut satiu) esse existimem, hunc locum ex eo Aretaei exponere , qui est de Causs'. et Sign. morb. diuturn. Lib. I. C. T. . p. 33. Vbi ait
3o) Satietas, seu repletis.) Foesius monet, videri Galenum post πλησμονδε, κενωσιος, υπνων, εγρηγορσιος, aut ἀγρ posuisse, ut responderet sequentibus: πονων , απονίη ,εςd putauerim breuitatis, simplicitatisque Hippocraticaemdiorem debere, praecipue in hoe libello, rationem haberi, quRm auctoritatis Galeni, quae et ipsa hie dubia est. Qxiareot πο απον-s non puto ab Hippocrate esse. Nolui tamen tollere, quia sensum non mutabat.
217쪽
3 Vox et loquacitas.) Tria sunt, quae obseruari opor tet, MX ipsa, an naturalis sit, an non, loquacitas, si Πςmp aliquis a natura taciturnus, in morbo, contra morem, Nili inconsiderate loquitur, et, quod rarissimum est, lingua pq regrinis loquitur, et quarum vel plane rudis est. De hq Vide, quae collegit P. Borellus Cent. II. Obs. LIV. et mην' plura apud Cl. Franchenau Satyra X. 32 Sie ad mulieres.) Etsi eum Coenario hie nihil inbia ipsis inutaui, tamen ea eum ipso ad praeeedentia rei lytin quibus cum Hippocrates res, iuprimis non naturalς)1 p
218쪽
pletio, somnus et labor, otium, corporis aementis constitutio, ars, quam aeger exercet, seu studiorum genus, memoria, VOX, et loquacitas , aut taciturnitas. Nam prout in morbo aliqua, vel plura eX his, contra consuetudinem, vel aliter, quam ubi ager secunda valetudine utebatur, apparent, et morbi naturae ac grauitati respondent, aut contrariantur, sta militerque vel iuuant, vel nocent, horum m
xime obseruatione cognosci potest, quam grauis periculosusque morbus, quisque eius futurus exitus sit: ex quibus deinde inprimis patet, quam curationem medentes sequi oporteat. Eaque omnia ut ad utrumque sexum, sic ad mulieres figillatim menstrua pertinent, quaeque alia eXvtero fluunt, quihus profecto magna vis inest. Sed si quis, cum magno ventriculi impetu, ali- X. quid sursum reiicit, simulque intestina torque tur, etiam videndum est, qualia illa sunt, quae
hac via excutiuntur. Sunt autem vel pinguia, vel meraca, vel cum spuma.et calore atque aestu coniuncta, vel acria siue mordacia sunt, ventriaculumque rodunt, aeruginosum, aut potius v rium colorem, indolemque variam habent. abrasasque interioris ventriculi membranae
cipueque, quae exeernuntur, simpli iter recenseret, addidie in fine, excretionem soli foeminae propriam. Videtur tamen cornarius vocabulum non sine caussa in καθάρ-
33 Abrasisque particulas. Hoe rarius aeeidit, quam
vulgo putant. Intestina aeque ae alia quaedam caua eo Poris dupliei humore lubrica seruantur, alio tenui, eonti nuo, magna copia secreto, cuius sontes arteriolae ultimae,
Pςςhlinus de purgant. p. sos. . qui tamen ipsum ex glanduli. pyomanare dicit, Κωu loe. eis. alio tenaei, spita, lento, BQ
219쪽
continuo in intestina einis , uno verbo muco, tenui orto ex arteriolis vltimis, inspissato in solliculis, seu cryptis glan. dulosis, Boerbaue Epist. ad Ruyschium p. iI. et Ρrael. Vol. I. p. 294. Κaau loc. cit. p. I 2o. R. Sed ut non unum glan. dularum genus inuenio, sic neque unam muci speciem esse existimo. Duplicis autem generis glandulae in tenui intestino sunt, triplicis in pleno seu eras . In tenui enim aliae solitariae dispersae sunt, lentiformes, in medio ob foram, nutuni depressae. Non omnes eiusdem magnitudinis sunt. Reliquas omnes congregatas esse inuenio, et ita in deprello aliquo villosae loco, eiusque quasi retis areis dispostas, ut aIiae areae tres, aliae duas, paucissimae quatuor contineant
Singulae rotundae, miltiformes sunt, et in summo locosoraminuto aliquo pertusae esse mihi apparuerunt. I 0ςὴ illa depressa diuersissilvae magnitudinis ae figurae sunt.In pleno intestino, maximeque colo, aliquod genus est, quod cum 'i' iiii plerisque conuenit. Hactenus tamen pauciora et min0xδilla loca depressa else inueni, ae fere eirculo aliquo cinctὴν in iisque nullae areae sunt, et glandulae vesiculis pellucςη tibus similes. Reliqua duo genera in recto intestino sun tnempe in superiore parte lentieulares, solitariae, ea qης admodum numerosas, etiam in vivi pueri inuerso intestiηφε vidi, ubi prociderat, mucum plorantes, in extremo inις stino verissimas lacunas, iton admodum oblique, inter vili in
220쪽
particulas secum ferunt, vel crassa et faeculenta sunt, tanquam sanguinis biliosa recrementa, uti sanguinolenta et cruenta, cumque flatibus con- iuncta, cruda, vel cocta, aut denique sicca. aecunque autem ex his ita ad aluum, vel XI. ad alias quoque partes confluunt, quam facile haec, aut quanta cum molestia aeger ferat, atque sustineat, dispicere oportet. Nam vel properare medentes debent, ut ipsi auxilium feratur, antequam periculum accidat, vel omni contra curatione abstinere, ne, dum critica evacuatio cohibetur, aliquid contra naturae institutum fiat. Ex iis autem, quae hanc attentionem in primis desiderant, est laudabilis et a natura suscepta
sam et cellulosam procedentes, et satis amplas. Hic mucus eo spissior fit, quo diutius retinetur, et non raro deinde, magna copia, gelatinae forma, ut duci possit, vel sponte sua, vel sumta medicina, expurgatur. Cum hoc muco eX- perimentum feeit ad Ruysichii imitationem, qui idem instituit cum sanguine Thec Anat. VI. p. I. Ill. Albinus, ex eoque membranam formauit, non adeo dissimilem internae intestinorum cratarum. Ex quo medentes discant, sibi cauere, et non nimis credulos esse siue aegrorum aut adstantium narratiunculis, siue propriis etiam oculis, si id, quod excretum fuit, aliquam cum membrana viscerum interna similitudinem habet. Qitanto igitur dissicilius est historiis,
de partibus totius intestinorum canalis, vita etiam manente, excretis, fidem adiungere. Tales tamen descriptae fuerunt in Eph. N. C. Dec. III. Ania. IlI. p. Aran. V. et VI. p. 4Q9.
et in peculiari disis de parte intestini ieiuni per inser. guttur excreta. ab Andr. Westphal Gryphyswald. 17 I. o suaecunque autem. Olim in mentem veniebat, fortassis liquida significare, ideoque ἶνα opponi, e facile sententiam mutaui, ut cum Foesio quaecunque 3Πterpretarer. vid. Maittaire Ind. in Aretaeum. Et haec verba
σα - - - κ-παυειν, putaui ad sequetitia referenda esst,
qyyde nempe ut plurimum comprimere ae sedare non decet, b J , in iis, quae tam varia per aluum defeeimunt, idem praeceptum teneri oportere.