장음표시 사용
241쪽
clinet, illa potius excitans prouocansque moueat, ac si sponte fiunt, excipiat et iuuet.
νίη , πνευμαMν ανοθεν, κατωθεν, κοινοπιν, τεχνητοῖσιν. Neque alia reliquorum, quae in corpore eueniunt, ratio est. Ex quibus cutis affectione sunt, et partium extimarum, et hypochondris rum, et articularum, et oculorum, et oris, Oxcorporis positurae ac somni. Nam quae ex hii iudicandi vim habent, et quidquid talia ci*Nmouereque potest, tum etiam quotquot abscessus eius naturae oboriuntur, ut morbum leuent, et salutem polliceantur, ea ut fiant, cuncta m0'liri oportet. Et ad haec sane plurium rerum pola magna Vis est, inter quas primum locum ciust
242쪽
Libellus de Humoribus. I9Ipotionique damus. Ex his autem ut ea praestant, quae facile aeger concoquit, ad quod et hoc pertinet, Vt non plus sumatur, quam ad vires sustinendas necessarium est, sic magnae utilitatis est, temporis rationem habere. Deindes menta sunt, sexui, consuetudini, morbo accommodata, res Variae, quae quod oculis auribusque obiiciuntur, animum Varie commouent, atque excitant, maximeque exhilarant. Neque
etiam vanum est, apud eos, qui philosophicis contemplationibus delectantur, rationibus potiusquam medicinis Vti, corporique adeo' per meimtem auxilium praestare. Praeter haec alia valetudinis praesidia sunt, quae demunt aliquam materiam, et per Vias, quibus natura ataeuit, euocant. Vtimurque et his, et vaporibus, seu quae sotu humida sunt, ut calefiant partes, vel refrugerentur, et siccis, Ut sussimentis, quo vel humectentur, atque ex rigidis flexibiles fiant, et pori aperiantur, vel desiccentur, et robur accipiant; porro utile etiam est, vel illinere aliqua corpore, vel simul ita perfricare, ut a patulisper calorem Viis, unguenta resorbeantur; itemque, cataplasmatibus uti, emplastris, pulveribus inspersis, aliisque medicamentis superhabitis,
seu epithematibus. Praeterea, pro Varia morbi, noc entiumque humorum conditione, aeger ita figurandus est, Vt vel plus minus inclinatus, Vel in alterutrum latus iaceat. Tum frictione utendum est, vel medicina, et totum corpus, Vel aliqua saltem pars labore exercenda, aut Contra quies imperanda est, atque vel somnus commendandus et conciliandus, vel aeger ad vigilandum exhortandus est. Atque oportet etiam λ-
montis uti, iisque vulgaribus, aut aegro pro priis,
243쪽
Hippocratis Coipriis, vel a Medico arte paratis, quae supernis, infernisque corporis partibus admoueri queunt.
πρ) Neque alia. Diri dubius haesi, quomodo hune lo.
eum et interpungerem, et deinde latine conuerterem. Tamdem mihi visus est hie nodus optime selui posse, si pons mus, Hippocratem voluisse, medentem debme κω , I is caetri et quae ita moliri debeat,
esse, οἴα κρινει etc. Et sic etiam interpretatus sum. Vt noli negem, aliqua in hac interpretatione parum plana esse, pu. to tamen certissimum esse, reliquorum versiones nullum plane idoneum sensum effieere. Et o non post verba: οἶαν posita esse , per simplicitatem ditabili, Hippocraticae, excusaxi potest. Nam , ut sere inter loquen. dum fieri solet, Hippocrates, ubi scripserat: OANοτε τα τοιῶwτα et videbat, se abscessum omisisse, sequentia τοῦ subiecit, addita particula ετι ad indicandum, et haec Oportere μηχανααρα . m. tui etiam ora legere, ut Foetas habet, etsi, quando, verterit 6o) suae demunt.) An satius fortasse, si vertatur, sae-essitis, ut et his, inter medicamenta, locum, ab Hippocrate, datum esse,cum non aullis credamus'Mihi aliter visumest.Quae sequuntur verba: υγρῆν , ξηρῆν ,etsi abundare videamur, nolui tamen plane tollere, verum sic, ut feci, ad praecedensi reserre. Forte tamen et aliquo iure ad sequentia pertinent, ubi vertendum esset: Ad humectandum vero, vel siccandum, unctionibus uti decet eaere. Sed illud magis placet. 6i) Vel illinere.) Meminisse hie oportet inunctiones ac Bictiones alias athletarum et sanorum, alias aegrorum etsis. Neque in his idem est illinere, ungere, inungere. accipio pro eiusmodi illitu, qtii neruos grate afficit, fitqὴς medicina, quae mediam consistentiam habet, molliendas fere laxandasque partes adhibetur, estque pyρ prie inunctio , sed quae non toti eorpori adhibetur; i enim puto proprie ἀλάφεθ esse, verum vini alteriqile pῆx ti, quam e. g. dolor occupauit. Ab his differt iquae sicca frictio est, ae, ut videtur, longior; Hippocrὸ ς enim saepius simpliciter commendat, alias vero utrum qVe, et το et τὸ τρίβειν, quod frictionem indicat ςμφoleo fieri debere. 6 a) Aliisque inedicamentis. Quid quaeso bicor a surte, quod ex seqtienti ἐπιθέροισι natum; nam se in
244쪽
otiosum esse videtur, nisi transposita illa verba sint, ut illa ἀκιδε σοῖσι adi κηματια referri debeant, quod utique placet. 63 -) Ergo,quae ante commendata sunt. non
sunt inedicinam facere Mendam subesse vix dubitationem admittit. Sed quomodo tollenda l Videbatur Φίησιι scribendum esse, quod Erotianus purgariolaem, ,eXponit. Sed supra iam αφοδοισιν potitum vidimus. In mentem venit, posse vel 19νσις, aut Φαισο, vel r Mησις, ionice pro Iκειασιs, legi. perfusionem significat, hut etiam exitularationem, ab ἰ πινομήλου , I. μησις ab humectationem. Sed me fateor exemplis destitui. 6 Atque oportet. 1 Casus bis mutati, nempe, ut ab initio dandi casus esset, deinde nominandi, hinc iterum da di , totum locum suipedium redderent, nisi Hippocraticumscriptum esset, . cui negligentia sere ornamento est. Quod vero τὰ πνευ3κασιν attinet, etsi de fomentis, proprio sensu sumto vocabulo, id est de vaporibus, ex ore missis, interpretatus sum, tamen omnem dissicultatem eo sublatam esse , vix puto. An praestat πνευματα flatus et rudius interpret Ti, ut κοινα sint, quales omnibus hominibus, etiam sani contingunt, quales aegro proprii sunt, post haec vel illa alimenta assiimia, τεχνητα denique, qui per artem ex-
eitati sunt Ego nihil audeo definire. Si κν ματα. fomenta sunt, pertinet huc Hermippus, qui, anhelitu puellarum, ducitur annum aetatis IIue attigisse, de quo argumento nouis mus libellus est Cl. Cohausen, inscriptum Hermippus rediuiuus. Cons. euam Baco de Verulamio p. 334 et 539. Opp. Edit. Frs.
cessionis impetu, talia fiant, neue ea proXime instante, neue ubi extrema, maxime pedes frugent, quod interni caloris argumentum est.
Sed medicinam fas est, in declinatione morbi, ad hibore, videlicet, quum, sedato interno humorum N orgaL
245쪽
orgasino, eorum aequalis, etiam per eXtimas parates, fluxus est, ac distributio.
Conserri meretur Sallust. Saluianus de Re Mediea Var. Lect. Lib. I. Cap. VI. Romae. Is88. g.
Similiter in iis morbi accessionibus, quae pro assectus, vel aegri natura, temporibus statis redeunt, debet nulla cibi accessio fieri. Et granuiter errant, qui, propter infirmitatem aegri et vires fractas, necesse esse existimant, ut Vel cogatur cibum assumere, quo maiori imbecillitati Consumtionique praeueniatur. Etiam, ubi iud, catio morbi instat, cuius rei indicia medentjbus sunt, id auferendum de cibo est, quod adiectum
erat, cum morbus aliquantum remiserat. 66) cibi accessis fieri. Cirea cibos, in morbis, acuti
maxime, dandos, medentitim plurimi, sed diitersa rati0ne, peccant. Nam alii aegris omni cibo, non solum valenti ore, interdicunt, sed etiam abstinere eundem, per plures di =1 ab omni alimento, iubent. Alii contra nimium aegris io' dulgent, vel plane etiam ipsis inuitis, varii generis cibu)omni tempore, dant, idque faciendum clamant, quo natur/3 robustior inde facta, morbum et sustinere et superare pQ sit. Vt autem omnis valentior cibus, quamdiu morbu= yi get i homini nocet, et molestias ereat, neque adeo e hirberi debet, se maxime, ubi morbi aecessio est, et cris iii stat, secundum Hippocratis praeceptum, eibi quantit.:ς' imminui oportet. Nam, quo plus eibi assumitur, 3ς q*qille valentior et resolutu dissicilior est, eo maior vis Viiῆς)ad concoquendum illum et in humorem eorpori sinitem xς
246쪽
digendum mutandumque, requiritur. Haec autem in omni morbo debilis est, et cum hoc conflictatur, ut, quae materia morbum fecit, excoquat. Qtiare multo cibo, maximeque valentiore, sumto, totum corpus perturbari necesse est, ae vitalem virtutem infringi. Ac ipse cibus, cum a natura debeat in vitalem succum conuerti, ipsa deficiente, in corruptum humorem abire, et non tam eOrpus, quam morbum, alere debet, et exaeerbare, ex quo consequens est, ut crusis vel protrahatur, vel fieri omnino prohibeatur. Hoc autem Hippocratis praeceptum etiam in Lib. I. Aphorism. I9. licet paululum mutatis verbis, habetur, quo loco et Aphor. 8. 9. IO. II. consulendus est, et Aretaeus etiam ait de Cur. Aetat. Lib. I. Cap. I. pag. 74. D τῆσι κρισεσι , η, τι πρὸ των κρατίων. cons. etiam Celsus Lib. m. Cap. V.
μη κινεειν, μητε νεωτεροποιεctu, mum, μητε άλλοις ἐρεθισμιοι Πν, αλάν. Constans enim de iudicatione haec curandi lex est, neque omnino mouendum id esse, quod naturae beneficio, et conuenienti tempore, iudicatur, neque nouari, alterarique debere, quod post persedie iudicatum deuictumque morbum, fortassis superest. Et 'ad haec neque purganti medicamento uti fas est, neque aliis, quae stimulant, iterumque humores concitant. Tum enim satius est, nulla remedia adhiberi, et sibi velinqui corpora, quae vis naturae a morbo liberauit.: Neque novari aberarique debere. Hippocratein
Verbo νεπτεροποιέειν, eum ad superstitem, post crisin, materi 'm,um .d remanens empyreuma, quod Duretus vocat, respς c. a. . R iiii Odum verisimile est. Nam et illam altiluando ςdipi, finiouere nequeunt, atque expellere, emendarς' 4ςnt, hoc vero, empyreuma stilicet, seu, quod idςmi Na est,
247쪽
est, eatoris sebrilis residuum, plurimi, vel se die is resti gerantibiis, vel etiam, in Galliis potissimum, Chinae usu
extinguere solent , et naturam ita iuuare volunt , quo ivtrumque Hippocrates, eum hoc loco facere prohibet, tu Uς Ι. Aphorism. sto. repetit. Et sane eum ipsa ratione congruit, satius esse, post crisin perfectam, ab onilii die. duina adbstinere, et coiiuenient: tantummodo Victus genere, viribus aegri succurrere, quae, eum integri morbi impe tum frangere potuerint, et ellaiendo oppressis, resectisque neruis, frustra contra nitenti hosti, pares erunt, ae tutam sibi persectamque sanitatem praestabunt. Saltem, id omne tune minus tuis exhiberi, crediderim , quod operosit, chen ea arte, ex triplici, quod aiunt, regno, sed inpruinis minerali, paratum est, minimuinque naturae corporis respondet. Videatur Henr. Iae. Stuuen Diff. de Reliquii, post erifin ad Aphor. Iet. Sect. II. Ienae I727. et de Pre Diff. de Cibatione reconualescentium. Ers. Iraq.
Circa coctionem alia cautione opus est: Π0n enim omnia bene iudicantur, quae cocta sunt Ac tum utique mouendum est, quod c0ct.' fuit, et purgans medicina adhibenda. Sed cruda nunquam cienda sunt, quoniam id aeg Minfirmat, et ordinem naturae interturbat. Et iam in principio morbi vacuantia remedia minu recte dantur, nisi ubi materia turget, qβὴς morbum facit, et breui victum iri aegrotum in dicat, nisi protinus auxilium feratur. Tamζβet hoe raro opus est, quoniam tam prauae in ' lis morbi, tamque maligni minus frequentes iup
68) Ac tum utique. Totus hie loeus illustratus Bern. paterni Lib. cit. de Humor. purgat. Langit spist die. Lib. I. Ep. Ia. et 39. et Lib. II. Epist. 41.- ρξ'
248쪽
pag. 3D LVgd. I397. fol. et Frane. Vernage .aest. an in amitis Orgasiariis a purgantei Paris. Irris.
6ρ, Ni si obi materia turget.) Magnum quid ac diuinum
est, futura praedicere, Videtur tanaen et Medicis ex parte ebneessum esse, ingenio iudicioque inprimis valentibus. Hoc enim primum Vtique est, cui Medicus operam dare debet, ubi ad aegrum, morbo praesertim acuto laborantem, arcersitus fuit, Vt, cognita vera materiae morbifidae indole, ipsi isque adeo morbi vel leuitate vel grauitate , quid sperandum, quid metuendum sit, adstantibus exponere possit. Ab hoc omnis medendi ratio pendet. Nam ubi Medicus, febrem minus malignam esse, cognouerit, et facile a vitali virtute superandam, hanc non, ut ii faciunt, qui sibi credunt vim potestatemque morbos vincendi datam esse, vel vomitionibus vel V. S. etiam repetitis, alligque debilitabit, sed potius conueniente victu, et reliquarum rerum non naturalium usu, ac leni quadam, pro statu aegri, medicina, iuuare allaborabit. Cons. Io. Anton. van der Linden Se- Iect. Med. XII. I 6. seqq. Contra si turgentem materiam, et magno impetu, vitam ipsam oppugnantem, perspexerit, ut non leuis adeo metus sit, ne haec opprimatur, non, ut alii meticulosi Medici, propter vires aegri iam fractas, efficaci medicina abstinebit, sed, quoniam tune omnis curatio v1detur arti relicta esse, sine mora, vel venaesectionem vel vomitionem praecipiet, vel aluum quoque mouebit, idque, si opus fuerit, sic iterabit, ut oppressam sere, a turgente materia, naturam liberet, et ad morbum, porro sustinendum vincendumque, aptam efficiat. Quem finem Medicus faei-lius obtinet, ubi non aliquo loco materia consistit, sed vere turgens, magno clim impetu, per vasa vagatur, qualis facilius utique e corpore educitur. Hanc enim medendi viam inire ubi vel hepar, vel aliam ex internis partibus materia obsidet, est sere aegrum iugulare vellis. ConL Lib. I. Aphor. 22. Lib. II. Aph. 29. Vallesii Controuers. Medic. et
Philosoph. Lib. VII. Cap. XIII. Io. Theod. Sehenchii Diis de Materia turgente. Ienae. 164 . et Wolffii Diff. de Orgas- nise purgantia, in febribus acutis alias intempestiua, Vr
249쪽
aeeunque autem mouere ac ducere con
uenit, yp qua viam affectant, sed per congrua maxime loca, ducenda sunt.
Ο viam. Expressa haee sententia paulo aliter in Aphor. 21. Lib. I. est; Ibi enim legitur οπη αι μάλισα etc. et ab initio hiiliis libri Qitare Foe. sitis vult το ρεποι hic post inserendum esse. Seὸ pu. tauerim nihil nos posse cogere, quoniam το facile, vialibi factum, sensu non turbato, omitti potuit. . Mά. autem potest, vel ad Gη μν referri, Iet, Vt seci, adsequentia. Qitomodo vero per conuenientia loca, et quae educenda sint, docet Illustr. Hos annus Diff. de recta atque sinplici naturae medendi methodo.
i Quae siue naturae molimine atque virtute, siue adiutrice arte, abscedunt, et eXeernuntur, neutiquam copia aestimari oportet, sed an talia sint, qualia secundum morbi indolem, vel l0 m affluctum, vel coctionis, iudicationisque signa esse debeant: maxime an aeger id facile is rat, si que inde melius habeat.
τουτο ποιέετα1. Sed ubi imagnus periculosusque morbus po stulat, Vsque ad virium prostratiqnem, 78ani
250쪽
que desectionem ducere, videndum, quousque id fieri sine detrimento aegri possit. Nam si eius vires susticiant, id quidem fieri debet, donec
propositum finem obtinueris. Itaque ad alia loca ducas, quod nocet, et nobilem partem opprimit, vel sussitu, saeculis, aliisque remediis utaris, quae siccant, vel contra fotu epithema
tibusque humectes, vel denique in loca opposita
reuellas. 1) Animique defectionem ducere. Ρotest quidem ex
ipsa corporis structura, quatenus nobis innotuit, non satis declarari, quomodo e. g. sanguine, ad animi defectionem usque, inisso, tam subito multumque morbus alteretur et imminuatur. Ad quam enim mutationem inde in corpore, per nemorum virtutem, factam alii prouocant, ita, ut ex hoc tempore, quasi vires corpori, et ordo nexusque earum caussarum quodammodo restituantur, quibus vita perficitur,' hane equidem metuo, ut omnes plane probaturi sint. Plura tamen , quae apud Medicos auctores de hac re exempla inueniuntur, tale quid non modo tum euenire testantur, cum
ad animi defectionem usque, vel sanguis, vel alius humor detrahatur, verum etiam, ubi tam vehemens in aliqua parte dolor eueniat, ut aeger animi fere deliquium eo patiatur. Atque ex illis exemplis simul etiam hoc constat, uti- Ie esse, usque ad animi desectionem, ducere, quando, quae morbum fecit, materia, aliqua in parte, consistit et haeret, ut aliter dimoueri nequeat. Cumque talis euacuationis permagnam vim esse, ad obstructa resoluenda, sciamus, an non patet, eam, solidis elasticitatem reddendo, quam maxime agere t Hanc vero, quis nescit, a neruorum virtute penderet quam sortius impacta et immobilis haerens materia quasi oppressit. Haec virtus restituitur , .siue opprimens caussa
tollatur, quod tam larga euacuatione fit, ut animus linquatur, quo impulsus sanguinis ad partem affectam cessat, siue noua vis addatur, quod dolor effeti. Atque ex hoe disce-xς et id possiimus, quod magis ad rem pertinet, scilicet, quando talem medendi viam' oporteat ingredi. Possiimus Vero id etiam ex Boerhauit Aphorismis cognoscere, qui Vt in Rliis rebus multis, ita et in hac, veteres eum successit imitatus est. Cons. Aretaeus de Curat. Acut. Lib. I. Cap. VII.