R.P.Fr. Dominici Bannes Mondragonensis, ... Institutiones minoris dialecticae, quas Summulas vocant

581쪽

cap. II de Conuer ropositionum. Jχ' notam, sed reuocatur ad per sic notas non est ριν se consequetias v g omnis homo es animal, nota. ergo homo est animal, q uae cu i d ens est a subalternate ad subalternatam. Rur sus ex illa subalternata infertur, ergo

aliquod animal est homo per simplicem

conuersionem & per se notam. Et Cadem est consideratio in conuersione uniuersalis negatiuae,ut, nulliu homo est

is,ergo sim lapis est homo perco uersonem simplice. Rursus ergo unon est homo a subalternante ad subalter- natam. Vnde de primo ad ultimum, 'nullus homo es lupis, ergo lapis non erit ho

. Hae duae sormae couersionum conductu & sufficiunt suo mini sterio deseruire reuocationi imperfectorum syllogismorum ad perfectos. Nihilominus est alia tertia forma conuersio Conue sionis, quam dic ut per contra positionem quae quidem magis intri- Cata est& perplexa,sed minus utilis adpriaesens institulum Est itaque diffinitio conuersionis per contraposition Consequentia unius propositionis ad Ll alteram

582쪽

no Liber quintus, alteram permutatis extremis, non eisdem,sed contradictoriorum,ita ut dec5tradictorio praedicati fiat sebiectu, dc de contradictorio subiecti fiat prpdicatum, manente nihilominus eadε qualitate & quantitate. Et hoc pacto aiunt Conuerti uniuersalem assirmatiuam in uniuersialem assirmativam &particularem negatiuam in particularem aliam negati mi, sit utriusq; exemptu: omnis homo es animal, ergo omne non animiasno homo. dam homo non est lapis ergo quoddam non ismn est non honio. Verumtamen ut appareat quam sit in utilis haec forma conuersionis ad ministerium syllogisinorum , obseruandum est praedictas consequentias malas esse, & instabiles , nisi accest rit alia propositio in antecedeti, quae importet existentiam subiecti consequentis. Tunc enim firma erit consequentia. V. g. omnis homo es albino non album es, ergo omne non album eis non homo. Alioquin si constantia illam non posueris in anteced&i, instabitur illi consequentiae, in euentu, in quo

nihil

583쪽

cap. II. de Conuers propositomin. σ3Inihil sit non album,&omnis homo sit albus: ubi vides antecedens verum MConsisquens esse falsum; quia est pro positio affirmativa de subiecto non

sapponente. Proportionabiliter etiam csuersio per contrapositionem particularis negatius erit mala consequentia,nisi accesserit in antecedeti constantia si1biecti negatiuae antecedentis, Vt V. C.

equin non es albin, ergo a uod non album

non est non equus. A atecedens erit Veru& consequens falsum in casu, in quo nullus sit equus in mundo, tunc enim antecedes est negativa propositio do

subiecto non supponenti, ergo Vera, Consequens autem erit falsum, si quidem eius contradictorium est verum, scilicet,omne non albus non equm, supponimus enim esse multa alia in mundo, quς no sunt alba,si aute in antecedeti posuisses constantia,&equus est: firma faceres consequentiam in omni Euentu Rationemirutus pro ingeniosioribus proferam. Etenim conuerso

Per contrapositione fundatur in illis

Ll , duabus

584쪽

Liber q/untin, duabus regulis Aristotelicis in lib. 1μ- riser. Quarum prior est;abasfirmatiua ad negativam praedicato variato penes finitum infinitum,ut,bonus anima ergo homo non est non Mimia,naan alias duo tesmini contradictorii verificarentur de eodem: ac proinde darentur duae contradictoriae vers. Et enim si illa non est bona c6sequentia, dabitur antecedens verum &c sequens falsum. Erit 1gitur haeC Vera, homo est animal, dc consequens falsum, homo non est non animai,' proinde co- tradictoria, omnis homo est non animal, esset vera, quod implicat cotradictio

nem.

Altera regula est, a negativa ad a firmativam cum constantia subiecti, variato praedicato penes finitum .&infinitum, est bona Consequentia, Vt bene sequitur, homo non es albis es homo est, ergo homo est non albus, alias duo termini contradictorii falsificarentur

de eadem re existenti.

His regulis suppositis, colligitur

uniuersalem affirmativam conuert,

posse

585쪽

Cap. II. de Co- Cpropositionum. s33 posse in alteram uniuersalem assirmativam per Contrapositionem ministerio praedictarum regularum, procedendo de primo ad ultimum V.g.ben sequi t, omnis homo est animal, ergo omnis Lomomis munimia. Deinceps ex illo consequenti percouersionem simplicem non animes non est homo.RursuS,omnenon animianon es homos aliquod non a imal est, ergo omne non animalest non homo, per secunda regulam. Igitur de primo ad ultimum bene sequitur ab uniuersali assirmativa

per contrapositionem ultimum consequens: sed non sine ministerio constantiae contradictorii ad praedicatum primς uniuersalis assirmativae Eadem via fere & ordine particularis negatiua conuertetur in particularem negativam per contrapositione m sed non sine intercessione constantiae subiecti antecedentis. Hactenus de coversio nibus dicta sussiciant) dummodo aduereas in conuersione simplici & in Conuersione per accidens, Cum fiunt de propositionib. de extrinseco tem-

586쪽

pore vel modalibus,Vt caueas,ne contingat alius defectus contra regulas Ampliationis vel Appellationis. Esto exemplum: Nu homo necessano est abbiu, ergo nullum assumnecessario est homo: haec consequetia mala est, vides enim 'antecedens esse necessarium, & Con-l sequens impossibile; imo aliquod al-lbum necessario est homo, ostendam lenim Petrum albia qui necessario est homo,& possibiliter est hoc album: sed de hoc alias diximus.

CAP. IlI. De Explicatione diffinitionis . DIssinitionem syllogismi ex primo

capite recolentes CXplicaret necesse est: quae dissinitio talis ab Misto, tele hahetur.'llogi in est oratis,in qua quibusdampositis aliud quiddam ab his qua positasiunt,necessario accidit,co quod hςc sunt. In hac dissinitione, ponitur loco generis ea ratione, qua etiam ponitur in dissinitione argumentatio-

587쪽

cap.III. de Explicat di iis et. 13 snis. 'quae est tertia species modi sciendi.' Qua inuis enim argumentatio

syllogismus: sit hypothetica propositio, tamen loco generis non ponitur propositio;quoniam argumentatio Scsyllogisinus non sunt propria species propositionis; eo propositio formaliter importat modu significandi vere vel false: argumentatio vero & syllologisimus non denominantur formaliter a vero vel sal ,sed a bene vel male colligendi ratione. Unde continget syllogisinum esse falsam propositionem, dc nihilominus esse bonii syllogismu. V. g. omnis homo es lapis se omnis equus es homo, ergo omnis equinoi lapis, est optimus syllogi sinus: & tamen undiq; est falsa propositio, non igit propositio genus est ad syllogismum, sed

potius oratio. Obiiciet tamen aliquis potius argumentationem, q orationε Collocadam esse loco generis in diffinitione syllogismi: quia syllogismus

species legitima est argumentationiS. Respondetur ita se rem habere, ut d icit obiectis. Verum tamen quoniam Or,

588쪽

136 quintin, Oratio est quid notius, quam argumentatio, maluit Aristoteles orationem quae commune genus est cuius

modi sciendi ponere loco generis etiam si non sit immediatum genus ad syllogismum. Omnes aliae particulae circunscribunt differentiam propriam syllogis mi ab omni alia specie argumentatio

Est igitur alia particula: in qua quibusdampossis, ac si diceret, in qua oratione positis quibusdam propositionibus , hoc est, sut Moderni aiunt dispositis in modo dc in figura. Sed profecto Aristoteses per ea quae sequuntur in dissinitione insinuauiti lem dispositionem requisitam in praemissis ex eo, quod ex illis necessariosequatur alia Ppositio. Adiecit enim, eo quod iacsunt. Et simul explicat,quid intenderit per illa verba, eo quod haec sunt,dum inquit , Dico autem, eo quod

haesunt; propter haec euenire scili. t conclusionem)propterii CVero etts-nire est,ut necessarium no sit alicuius

extrinis

589쪽

Cap.III. de pseat di it Log. σ37 extrinseci termini indigere. Quibus verbis satis dat Aristoteles intelligere

conclusionem debere costare ex terminis subiecto & praedicato, qui fue- runt termini utriusque praemi ille ab L. que indigentia alterius termini resultantem de substantia praemissarum alia distinctam enuciationem. Quod quidem fieri non poterit, nisi termini conclusionis fuerint tam apte coneXi, Cum aliquo medio, ut necessarium sit ipsam conclusionem consequi ab his, quae posita sunt.Qualis autem debeat essenaec dispositio, postea explicatur per distinctionem ngui arum & mΟ-dorum : sed haec omnia in ipsa diffinitione syllogismi implicite tanquam in

radice continentur.

Adiiciunt praeterea Moderni cuni Petro Hispano particulam quae quibusdam saperflua omnino videtur: nam si praemisi, propositiones bene S legitime sint disposita

etiam si non concedantur, tamen ne- ceu rio riunt conclusionem. Ni-bllo ninus illa particula, si bene intel-1 ' Ll 1 ligatur,

590쪽

138 Liber quinti ligatur, non superflua, sed ad intelli

gentiam diffinitionis acCommodata est. Certum est enim bonitatem syllogismi&consequentis non pendere ex Concessione anteCedetis. Sed quia sinis syllogismi est emcaciter conuinia Cere respondentem , & contingit v-tramque praemissam falsam esse simul Cum Conclusione; non poterit syllogismus esse verus elenchus, id est,c ptio & conuictio ad alterum redarguendo illum de falsitate nisi conces.serit praemisias esse veras. SensuS igitur illius particulae necessitatem consequentiae in taneum explicat, ut qui

concesserit antecedes, teneatur Con-

Cedere Consequens, Cum sit primum principium, si consequentia est bona& antecedens est verum,consequens' est verum. Vt igiturModerni docoant bonitatem syllogismi non consistere in veritate antecedentis, addideriihi illam particulam,o concessis:& iterum eam replicant, Cum aiunt mr ea quae posita sunt& concessa. Hactenus de summaria intelligentia