장음표시 사용
591쪽
cap.IIIde Explicat di itflget. 13'tia dissinitionis syllogismi. Nunc de diuisione syllogismi pfecti ab imperfecto breuiter etiam dicamus. De diuisione&utriusque dissinitione A- oristoteles sic ait, syllogismus perfectus est qui nullius alterius indiget:pr te ea quae sumpta sunt; ut appareat nC- cessarius t cuius dissinitionis haec est
intelligetia , syllogi ius perfectus ille
est, qui in inferendo conclusionem tam euidens est ex ipsa praemissarum dispositione,ut non indigeat reuocari ad alium syllogismum euidentiorem, ut appareat, quam sit necessarium ita concludere, sicut ille concludit. Syllogismus autem imperfectus ille est, u licci bene & necessario inferat con- Clusionem ex praemissis secundu dissinitionem & legem syllogi sint, tamen non est ita evidetis in prima fio te eius illatio, ut no oporteat adhibere aligdaliud, unde costet de bonitate illationis eius. Hoc aute aliud siue alia quo-rgin bristoteles meminit dicens; syllogi simus imperfectus est qui um' aut
plupium indiget, quae sunt quidem
592쪽
s o Liber quintus, necessaria per sumptos terminos,nouautem per sumptas propositiones ; sic explicanda sunt. Etenim syllogismi imperfecti,ut statim videbimus,mubtipliciter reducunt ad perfectos. N sic
per conuersionem simplicem,aut per accidens unius propositionis aut plurium,aut traspositione praemissarum, vel utroque modo simul, nunc reductione ad impossibile. Et ob hoc dicit Aristoteles, quae sunt quidem necessaria, id est, quatenus unum vel plura sunt necessaria ad illuminatione imperfecti syllogismi. Idautem quod sequitur, per sumptos terminos, non autem per sumptas eropositiones; indicat in reductione syllogisini imperfecti ad perfectu debere semper se uari eosdem terminos, sed no easdem propositiones : nam plerunque in huiusinodi reductione utendum est Conuersione unius propositionis io alteram; interdum etiam assumitur contradictoria propositio conclusioni, ut cito explicabitur. Denique de
illis duobus principiis ,-is omni &
593쪽
Gp IV.de diuerstat marem. diei ianusio nihil amplius occurrit e plicandum, quam id,quod capite prumo huius libri dictu est: praeter quam uod, diciis omni, est principiumr gulatiuum pro syllogismis perfectis assimatiuis. At vero idemct,reg titiuum est syllogi ii perfecti negati-ui,hoC est, cuius altera praemisia &Conclusio negativa est.
CAP. IV. De Huestare formarum se gur
rum es modorum ad constitutionem omniso
EX Aristotele habemus, omnε syl--ilbgismum ex duabus tantum prae- c. Missis propositionibus, & ex tribus terminis constare. At vero duae propositiones ex tribus tantum terminis constare; fieri non potest, nisi aliquis eorum bis officium extremi exe Ceat in 'traque ue nunc vicem subie cti , hoc praedicati obtinens. Is vero
594쪽
1 α Liber quintus, suid me- terminus merito dicitur medium indium. syllogismo alii vero duo dicuntur extremitates. Quarum altera dicit ma-Ωm maior torextremitas si est in maiore propositione: & altera dicitur minor extremitas ; quae est: in minori propositione. Notandum etiam est,tunc syllogisinum concludere directe, quando maior extremitas praedicatur de minori in conclusion tunc autem indirecte concludit, si minor extremitas in conclusione praedicati locu teneat, dc maior extremitas stibiectu sit. His
ita constitutis diuisionem figurarum facile intelligemuS. Cum enim figura sit dispositio triuterminorum secudum debitam subiectionem & praedicationem, eX hac parte differunt figurae. Triplex figura θllogismorum aistinguitur ab Aristotele lib. I. Priorum capite . o.
Prima figura siue forma est, quando medium est subicctum in maiori lcpraedicatum in minori. Vt V. g. omnis homo es anima omne risebiles homo. Secunda figura est,quando med i ii prae
595쪽
IV. de Diuersitate ανσι m. 1 3 dicatur in utraque praemisia: Vtinusius homo es equus, omne hinnitiis in equus. Tertia figura consurgit quando m dium subiicitur in utraque praemissa: via omnis homo es albino omnis homo est
Sed quaeritur; quare non asseritur quarta figura ex eo, quod potest medium praedicari in maiori bc subiici in minori Z vi v. g. omne risibiles h mo, dc omnis homo est animal. Qua figuram, ut aiunt, Avicenna adiecit, dc videtur necessaria, na figura distinguit secundum congruitatem medii cum extremitatibus penes sibiectione dc praedicationem. Sed ista quarta coniugatio possibilis est, ergo assereda est quarta figura. Confirmatur; quia non est maior ratio quare medium Cum stibiicitur in maiori ,& praedicaturin
minori, constituat figuram, quam vi-Ce Versa, cum praedicatur in maiori subiicitur in minori. Nihilominus respondetur , quarta figuram superflua esse,&inutilem ad arte syllogiZandi. Ratio est,quia, ut statim videbimus,
596쪽
s Liber quintus, non poterit quarta figura varisi
modos alios, nisi per eo per quoS Variantur modi primae figurae: nam sola permutatione praemissarum cita ut maior constituatur loco minoris minor loco maioris constitueret ui
illa figura:& regularetur facili permutatione per illa duo notissima principia, Dici de omnii&,Dici de nudo,quae paustulant, ut medium prius subiiciatur quam praedicetur. Deincepy dicendum est, quid est modus quotuplex sit modus. Mori est ordinatio duorum pro sitionum secun-Hin, debitam qualitatem o quantitarem. Est autem debita quantitas , ut si una ex praemissis fuerit particularis,neces se est, ut alterast uniuersalis. Debita autem qualitas est; ut si altera sit ne- rtiua, ne stario ait era debet esse afirmativa. Et hoc est Commune in omnibus modis cuiuslibet figurae. Vnde tales dantur regulat uniuersales.
- P ima regis. Ex puris particularibus - vel indefinitis nihil sequitur. Se indaret δε; e Ac puris negatiuis nihil sequi
597쪽
cap.IV.de Diuersitat gurarum. 1 Itur. Grtia consequ ens ad primam, si aliqua praemissa fuerit particularis conclusio debet esset particularis , sed non ice versa. fria re- guti; si aliqua praemissa fuerit negatiua, conclusio erit negativa. Amniar guti. Medium non debet intrare con clusionem. Omnes hae regulae quinque examina butur postea. Nunc a tem sic intelligantur necessariae, ad hoc, ut conclusio syllogistice consequatur composita ex ipsis extremitatibus, in virtute connexionis medii in utraque, vel in altera praemissa. Sed ut haec omnia plenius comprehendan-aur, operaeprectum est modos omnes trium figurarum ante oculos discipulorum Oolicere,&suis proprietatibus distinguere. Sunt igitur omnium figuraria modi undeviginti. Prima figura nouem Occupat modos. Secunda figura quatuor modis contenta est. Tertia denique sex modis exhauritur. Et in hoc
mirabile fuit Aristotelis ingenium ;si in singulis figuris possibiles omnes
598쪽
1 6 Liber quintu mocos iuxta usitatum modul ,
nima itaqueAura ad nouem , dos extenditur, qui sequentibus dbetionibus indicantur, Ut memoria teneri possint. Barbara. Cela ent. Dari'. F rio.Baralyton. Celantes. Dabitis. Farismo. Frisisomιrum. Secundae figurς modi perquatuor dictiones indicantur. Cesare. Camesres.
Tertiae figurae modi sex diel ionibus significantur.Darapti. Fela on. semis.Bat Boωπῶ.Ferison. Vt autem harum dictionum significatio intelligacobseruandu est primolita vocales. A. E. I. O. Signa esse disitarentis quantitatis, qualitatis propositionum praemissarii & conclusionis, sicut etiam in modalibus dccouersionibus dictum est. A, nota est propositionis uniuersalis affirmatiuς. E, denotat uniuersalem negatiuam.I,partic larem amrmativam reprςscntat. O, particularem negatiuam indicat. Nota :
599쪽
Cap. IV. de t mersi. figurarum. Nota secundo; in qualibet dictione pr dictorum sistae tres priores vocales notant quantitatem& qualitate propositionum , reliquae vero vocales si quae fuerint) nihil significant:sed pro. pter mensulam verius adiectae fiant. Nota tertio in praedictis dictionibus esse etiam quasdam consonantes significatiuas. Et in primis omnes modi incipiunt ab aliqua coninanti ex his quatuor. B. C. D. F. quae originaliter inuentutur in quatuor primis modis primae figurae. Et in quovis modo inueniatur in principio aliqua ex ipsis
quatuor, notat modum illum reducendum esse ad unum ex quatuor primis ab eadem litera incipientem. Sunt praeterea & aliae quatuor literae
ptis quatuor primis.Q uar quide significatiuae sunt. Nimirum. M. S. P. C.& enim M. denotat permutationem praemissarum illius modi esse neces.sariam, ut modus ille reducatur ad perfectum modum primae inurae. Litera vero. S. indicat praemissam signi-Mm a ficatam
600쪽
4 8 Ziber qinrisu, ficatam per vocalem immediate
tecedentem conuertendam essesimpliciter in reductione illius modi ad perfectum.P. autem dicit conuertemdam esse per accidens propositionem signi ficatam per vocalem immediatem cedentem.Denique C docet m dum illum reducendum esse ad perfectum, non per Conuersionem, sed per impossi bile,videlicet,ex contradiis choria consequentis cum altera pra missarum ad contradictoriam alterius argumentando. Vt paulo post ipso e ercitio reducendi imperfectos m dos ad perfectos patebit. i llam vero incipiamus exempla ponere constituendoru syllogismorum
in quavis figura & in quovis modo. Prima itaque figura, in qua medium subiicitur in maiori & praedicatur in minori,habet quatuor primos modos persectorum syllogisinorum & directe concludentium: ad quos tota machina aliorum modorum tanquam ad fundamentum reuocanda est. Habetetjam alios quinque imperfectos: qui