장음표시 사용
341쪽
s in actionibus internis consiliat, & culta externo si consistat in actionibus, ex rernis , er o actibus internis atque externis Demncolere debemus . Deum ergo debemus in-Vocare , Deo grates agere & cum tota hominis vita moralis non sit nisi actionum liberarum complexio , quae quidem actione9 ad gloriae divinae manifestat.ionem rectum
que finem dirigi debent, hinc tota hominis vita perpetuus cultus divinus esse debet ita ut homo Deo vivere & mori debeat . Ex his omnibus evidens est dari. Religionem, , nempe modum colendi Deum . Si religio ex prinei piis rationis seu ex iis , quae in Theologia naturali demonstrata sunt, definiatur , tunc religio dicitur natuνalis , si autem ex revelationis auctoritate definiatur revelata appellatur. Religionem naturalem dari 3am demonstravimus, sive Deum actibus internis atque externis coisndum esse ;quod quidem a ne ne negari potest , nisi Deum ipsum negauerit. Quia vero religi
nis revelatae necessitas ex Theologiae natu
ralis principiis demonstrari potest; ideo sit C o N C L U S IO. .
Revelationis neetilitas demonseratur . I. Quamvis universalissima religionis n turalis praecepta homini sua ratione utenti ita comperta sint , ut deleri nequaquam possint , eorumdem tamen praeceptorum usus conclusionesque particulares ex iisdem praeceptis eruendae , concupiscentiae , cupiditate , inordinatisque affectibus saepe cor-
342쪽
rumpuntur . Conclusiones omnes ab unL-
versalissimis Theologiae naturalis principiis eodem non. distant intervallo ; aliae sunt
Propiores , remotiores aliae , quae non sinei multiplici ratiocinationum nexu colliguntur. Hanc vero longiorem ratiocinationum seriem persequi non possunt rudes atque illitterati homines . Hanc ratiocinationem fuse exponit S. Thom. I. 2. quaest. 94, art. 6. Ad legem naturalem pertinent primo qMi dem praecepta universati ma , quae sunt omnibus nota . Secundaria autem quaedam
pr*cepta magis propria , quae sunt conclιον sonet quas pνopin a principiis . Quantum ergo ad ilia principia communia lex natis ratis natio modo potes a cordibus hominum deleri in universati , deletur autem in particulari operabili fecundum quod ratio im teditur applicare commune principium ad purticulare operabile propter conev fcera riam , vel aliquam aliam passonem . Qua tum vero ad alia praevia fecundaria , potes lex naturalis delera do eordibus homi
n- vel propter malas persuasionθs eo m do etiam quo in speculatiυis erroνes comi ια-gunt circa concliniones necessarias , vel e-piam propter Iravas consuetudines s habitus corruptOM .
. Trisissima experientia haec ratiocinatio cou- firmatur . Ex praedictis enim causis tamquam ex mala radice pullularunt innum ris errorum monstra . Qui ad hoc praeceptum attenderit et Alteri feceris quod tibi feri velis , sacile concludet proximum suum diligendum esse ; qui autem attenderit ad . praeceptum. altae , Alteri ne feceris quod
343쪽
vel per furtum, vel per' adulterium vel a- Ea qualibet iniussa nocendum esse. Ita autem apud quasdam gentes depravata fuere
haec pitncipia ut furtum uxorumque communitatem licita esse putaverim. Apud a lias nationes barbaris pietatis abusu paren- res sento consecti enecabantur . Si autenutanta sit hominum caecitas ut ipsas e corde deleat conclusiones , quae eae lege natural F proxime deducuntur, quanto magis Obscurare & delere facile est conchisiones , quarnon fine multiplici ratiocinationum an ractu colliguntur 'Neque barbarae tantum gentes rudesque homines in Theologiae naturalis crassa su pinaque ignorantis versati sunt, sed eadem fere mentis caligine laborarunt ingeniosissi mi doctissimique homines divinar re elatio innis: auxilio destituti . Plato, inter antiquom sapientissimus habitus qui tot ac tanta de in animorum immortali rare egregie scripsit de hoc tamen dogmate firmitatem habuit se non videtur 9 in Timaeo enim cum dae hoc sermonem habituru, esset dixit satis si
di esse , si in re tam difficili verisimilia di-eeret . Omni' religionis notione sese caruita se propriis vel bis testatur Cicero lib. ar de Divinatione : Retinetur autem oe ad opinionem υu i s ad magmas utilitates Reipublicae mos , religio , disciplina . In ipsa. Dei notione immaniter errasso cultiores q-que veteres philosophos certillimum est , Zenonis reliquorumque Stoicorum' errore ita exponit Cicero lib. 4, quaest. Acad. Zenoni in reliquis fere noleis aether videtur
344쪽
summus Deus mente praeditus qua omnia
regantur . Cleanthes qui quasi majoram est Gentium soteus Solem dominaνi s rerum potiri putat . Itaque cogimur dissensione sapientium Dominum nostrum ignorare , quispe qui nesciamus Soli an AEtheri δενυiamtis . Sed nihil opus est in re notissima diutius immorari. Nemo enim ignorat monstruosa de ipso supremo Numine & lege naturali veterum Philosophorum commenta . Quod ergo Philosophi revelationis tace illustrati de Thoologia naturali tam saniacte & praeclare, scripserint non excellenticis ri ingenio, sed maxime di vino Iumini tria buendum est. Hinci cum Lactantio exclamandum est . O quam di ficilis es ignoran-pibus υeritas , s quam facilis fetentibus Deo foli opera sua nota sunt ; homo autem
non cogitando aut di putando. assequi eum
potest , sed dicendo S audiencio ab, eo quὼ scire folus potes oe docere . Lib. et de Fal-1. Sap. cap. I . Ex his omnibus concludit Lactantius lib. 3, cap. 26. Hilosophia non .s sapient.a si ab hominum tu abhor, ret . . . . Quod si narura hominis sapienti capax est , oportuit opifices s rufieos ta mulieres oe omnes deniquo qui kumanam formam gerunt, doceri ut sapiant . taqua tandem ex hactenus explicata probationum serie ita argumentamur - Necessaria est revelatio si satis non sint Theologiae natur lis principia , atqui ex demonstratis non sufficiunt Theologiae naturalis principia , quae is hominibus noni solum misere corrupta fuisse , sed etiam ad omnium eaptum accomodata non esse ollandimus .. Ergo &c.
345쪽
. : Institutiones Philosophie II. Ex corrupta supremi Numinis legis rue naturalis notione sponte fluebat Ipse ivini cultus depravatio . .Hinc tot nati sunt fanasiel & Juperstitiose cultus pro varia quam unusquisque sibi fingebat divini
Numinis idea ; quod quidem variis exemplis declarabimus . Deus est rerum omni iam conservator ipsique tribuendum tanquam causae' primae quod globus terraqueus , qui ab hominibus & animalibus habitatur , in tali iconservetur statu ut sit habitabilis . Quamobrem cum viderent Persarum phil sophi remoto Sole globum nostrum in Chaos quodam converti nec vegetationi amplius esse locum, hominibus ac. animalibus esse pereundum, ideo Solem rerum omnium
conservatorem omniumque naturae effectuum
primam causam esse putarunt. Hinc delati divini honores Soli, erecta templa sacrificia perpetrata. Alii astra coluerunt Deos, in iis effectuum naturalium causas qua siverunt; hinc nata est astrologia hinc va. ris syderibus cultus exhibiti . Ejusdem cri- . minis rei accusari non debent qui saturos eventus in certo quodam planetarum aspectu etiamnum hodie investigare non dubitant, sed a suprestitions vel saltem a fa-
Non solum superstitiosi & fanatici cultus Diis decernebantur , sed etiam nefandi atrue inhumani ; hine merito de his execramis impietatibus cecinit Lucretius: Tan-νum religio potuit Dadme maloriami Qui Bac chum Deum colebant ebriistate, qui Udinerem impudicitia sua festa peragebant; atque hinc horrenda Bacchanalium sole in-nia
346쪽
. . Metaph . Pars II. Soct. IL C. II. 3 3Inia , quae quidem religioso silentio preme- re jubet pudor . In barbariem ipsa vertebatur religio. Apud barbaras quasdam geldii tes , filios suos idolo Moloch flammisquel parente, devovebant, alii idolo Baal alii
Saturno filios suos immolabant. Furor ille ad Carthaginenses manavit, apud quos in ea-lamitatibus publieis frequenti mina erant horrenda haec sacrificia . Hanc cultus barbaesriem non exhorruerunt ipsi Romani ; Curtius ambo Decii sese morti devoverunt humanum sanguinem a Diis ultoribus exposci putantes; eo usque pervenit, crudeli tas ut vivi sepelirentur homines ad ave tenda Reipublicae pericula. Longius esset referre di versissimos atque immaniminos cultus 1 quibus deturpata. fuit antiquitus rei, pio natuxalis ipsaque humanitas .. Inter Christianos onoque summa est cultus dissensio,
superstitionis imo & idololatriae Catholicos
accusarunt recentiores inretici . Ecquis erit
in tantis controversis iudex nisi qui salti& fallere non potest ipsa nempe divinae
revelationis auctoritas . Et quidem ud praeclare ratiocinatur Lactan. lib. cap. II,
Nihilne illi, Philosophi scilicet , versimile praecipiuην ς ima permulta s ad verum frequenter accedunt ; sed nihlia pondexis habent illa praerepta, quia fune humana ,s auctoritato majori, id est , disina ilIaearent. Nemo igitvir credit ; qui tam fe,ominem putat ese qui audit qu*m esse ille qui praecipit. Neque dicatur principi S auctoritate eultum praescribi posse talis nim cultus principis imperio constitutus mere civilis seret nee religionis nomen
347쪽
. 331 Institutιones Philosophieae
meret ut . Divinar auctoritatis necessitatem agnoverunt Politici legislatores qui sectarum suarum commenta numinis alicujus auctoritate semper protexisse leguntur . Itaque hanc secundam probationem non secus ae primam simili argumento concludere licet. Necessaria omnino est etiam quo ad cultum externum revelationis auctoriistas , s tanta sit cultuum varietas quae nuDlo hominum iudicio , nulla privata auctoritate tolli ae dirimi possit, atqui M. nus. la &e. Ergo &c. III. Revelationis necessitatem demonstrat ipsa religionis divinae notio . Religionis objectum , principium 8e ,finis est Deus ipse , nempe ens infinitum , menti limitatae incomprehensibi se . Religio igitur- multa continere debet furis Arionem , seu mysteria rationi omnino impervia , quae ad
Theologiam naturalem non pertinent. Divina attributa illorumque summa consori fio altissimum sunt mysterium n ullo rationis naturalis lumine cognoscendum . Non solum Deus est rerum omnium creator aue,
que conservator ; sed praeter haec duo s premi auctoris beneficia, innotescero etiam debuit lan Deus pro sua infinita bonitate aliis nos cumulaverit gratiis , quae ad sa-
Iutem aeternam reseruntur ; ignorare non
debuit homo , quid post hanc mortalem Vitam sperandum bonis , quid' timendum improbis . Dogma religionis primarium , quo veluti fundamento nititor , est ipsa animae immortalitas, quoi quidem dogmaticet in Theologia naturali demonstratum iu dubiam vocarunt ali qui, negarunt ali v
348쪽
Praemiorum poenarumque aeternitas aliud est spei tremorisque plenum religionis idecretum , cujus quidem veri*tem divina auis oritate hominibus certo cognitam opor rebat . Ex hac demonstratione duabusque praecedentibus patet revelationis necessitatem duplici modo considerari posse , vel
in ordine ad ipsas etiam veritates , qua ex principiis rationis colliguntur, vel in ordine ad dogmata sublimiora , quae intellectus finiti vim omnem longe superant &sine revelatione cognosci non poterant . Pro utroque veritatum geuere revelationis necessitatem demonstravimus.
Objic. Revelationis necessitas demonstra- rari solet ex sumina inter homines etiam cultissimos discordia circa legis naturalis praecepta. At multo obscurior est revelatio , quae eam certe non habet evidentiam, quam praeseserunt ipsa legis naturalis principia ; revelatio enim fallaci sensuum factorumque testimonio innixa est , lex autem naturalis purissimo innititur rationis lumine . Et quidem affulgente etiam reve
pinionum tenebrae, atque hinc tanta sedi rum varietas; unde sic argumentari licet :Minime necessaria est auctoritas illa, quae rationis legisque naturalis luci nihil addere potest, atqui &c. Ergo Resp- N. Min. Siugulas objectionis partes explicabi- mus. Universalissima legis naturalis principia fulgentissimo quidem splendent lumine& ex homi uum cordibus deleri non possunt. At conelusiones ex iisdem principiis etiam proximius eruendas, non solum concupis-
349쪽
cupiscentia & eupiditate sed ignorantia
quoque corrumpi demonstravimus . Itaque falsum omnino est revelationis auctoritatem legis naturalis lumini nihil addere . Etenim cum evidentissima sint credibilitatis motiva , ipsa motivorum ratione evidenter credibilia fient remotiora legis naturalis principia , quorum notio cupiditatis vel ignorantiae tenebris obscuratur. Prae terea religionem non sola lege naturali contineri demonstravimus , sed sublimioribus quoque mysteriis, quae intellectus limitati vires longe superant . porro ad mysteriorum illorum fidem omnino neceu riam esse revelationis auctoritatem nemo negabit. Itaque patet revelationis auctoritatem ipsi legi naturali vim addere, omnem obiacuritatem dirimere , atque mysteriis totam fidem eamque omnino indubitatam facere . Neque est quod objiciatur tanta quae in suis erroribus confidunt Sectarum Varietas; quod enim motivorum evidentia non vincatur tot hominum pertinacia, id fit quod ad motiva non satis adverterint atque diseficultatibus , quas altissima religionis my- seria continent opprimantur superba illorum ingenia . Praeterea iniquis praejudiciis& inordinatis affectibus impeditur iudicii
aequitas, tansamque menti caliginem offundunt crimina , ut fulgentissimam motivorum lucem actu non percipiant flagitiosi homines . Quanta autem sit motivorum credibilitas evidentia repetendum est ex Rrr. J pari. 3 Log. cap. et Certum antem
est fidem divinam majorem habere auctori
350쪽
paetaph f. Pars II. Sect II. C. II. tatem , quam rationem ipsam ; idque di- flat ipsamet ratio , quae iubet minus certo praeserandum esse quod certius est. At cerini ius est id quod Deus dicit verum esse , quam id quod nobis ratio persuadet , cum magis a Dei natura abhorreat ut fallat ,
quam a nostra ut fallamus . Non tamen res ita est intelligenda quasi fides a ratio isne nullatenus pendeat , nam ut iam antea Observavimus cum S. Augustino epist. Ira, Fides rationem praesupponit oe nunquam induci possemus ad ea , quae sunt supra rationem credenda, nisi ipsa ratio nobis persuaderet ; rationi enim maxime consentansum es diυinae nos auctoritati captiυοs stib. dere . Quamvis ergo Apostolus jubeat captiυare intellectum in obsequium fidei , id
ramen ut temere & sine ulla ratione faciamus non exigit ; cum Deus evidentissi-ina At omnium intelligantiae accommodata
suppeditaverit credibilitatis motiva . Porro meminisse oportet , quod saepe monuimus hic sermonem non esse de fide quatenus est gratia aut virtus divinitus infusa, sed tantum de fide quatenus est persuasio naturalis ex motivis credibilitatis oriun
Inst. I. Cum Deus sit communis atque optimus omnium hominum pater , ab ipso Mundi exordio sine ullo temporum locorumque discrimine universum genus humanum revelationis lumine illustrare debuisset; aequalis enim erat apud omnes populos revelationis nece istas . Atqui nec ab ipso Mundi exordio locum habuit revela