장음표시 사용
321쪽
6 distitutiones Phil sopbicae anti quo creatura vult aliquid , illud ipsum vult etiam Deus Inst. 3. Concursus iste non videtur di ferre a eoncursu mediato . . M Ergo &c. Be p. N. iant. . Di scri me no est inten utrunm Rus ς concursus enim mediatus thabet protermino immediato inlam potentiam ; t quia mediante tantum , enectum producit Deus
cum creatura ; concurius Vero qualis a nobis explicatur , habet pro termino immediato ipsam actiunem seu operationem Cre
-ι Inst. 4 Saltem concursus ille Mon est , Mec dici potest simultanens . Ergo Sc.
Prtib. Ant. determinatur a Creatura L, ergo
non est simultaneus . . Resp. N. Cons. Lon enim concursus Dei determinatur a Creatura per actionem praeviam , i nam de- aerminatio illa creaturae est ipsius creaturae
atqui cictio illa creaturae particularis . non ansecedit actionem Dei concurrentis, siqui- vina est volita fimul & a creatura & a I eo ipso p ergo determinatio creaturae non anis recedit , sed comitatur actionem Dei seu concursum . Ergo licet concursus determinerur a creatura , non idcirco subsequitur meatura determinationem. Cum Ipitur potentia agendi creaturae concessa transit adactum aliquem particularem , eodem . instanti ' generalis Dei voluntas , quae terminatur ad potentiam liberam prout est libera , seu concursus ivi actu primo transit od volitionem particularem talis numero actus, ac tunc ita derer minatur de si pa ticularis, seu fit concursus in actu secundo per
322쪽
Metaphoes Pars II. Ses. II. c. II. go per actionem creaturae , ita ut illam non subsequatur sed comitetur . Inst. 3 Actio determinans est prior actione determinatae ad eundem effectum, j sed determinatio creaturae est actio determisnans, H Concursus in . actu secundoe est actio determinatae ergo &c. . . Respia Dista M., Actio. determinans & independens est prior actione determinata , C. Mai. achio determiis nans & dependens, N. Mai. D. M. N. C. Actio igitur ereaturae determinans Concus sum, ipso tamen prior non est, quia penudet a concursu , nec potest sne illo concispi, quamvis determinet concursum; neque enim creatura potest eonei pi agens, nisi Deus ipse concipiatur agens & operans cum
creatura. Ergo actio creaturae determinans
non est prior actione Dei determinata. Id autem sequenti exemplo illustrari sulet . Rex praeficiat alicui provinciae Pro regem,& edtino suo decernat se omnia velle quae Proreae iussurus & voliturus est pro renum exigentia. Deinde Ppopex dicat: Stapud
Me provinetae hujus incolis uesi novae conis fruendae laborent. En duae Voluntates quae volunt novae urbis constructionem 3 utra prior hune numero este mi voluit λ An Regis ad Proregis Sane mauua . I Non Regis , quia Rex volebat per voluntatem gemneralem quidquid a Protege statuendum erat , nondum tamen hanc novae urbis construinctionem ante Proregis statutum a Non
Pror is , nam eo ipso instanti quo vult Prorex civitatem construi, eo ipso Rex id velle intelligitur. Idem , proportione sero vata, dicendum est de voluntate generali
323쪽
Dei applicata & determinata per eteaturam liberam ad actum aliquem singularem . Inst. 8. Si actio ereaturae determinaretaso inem Dei, actio Dei penderet ab acti μne creaturae; salsum consequens; ergo &ant... Resp. Dist. Mai. penderet ab actio iane creaturae ageotis per virtutem acceptam a Deo & ipsi subordinatam, C Mai.
agentis per virtutem independentem neci subord alam, N. Mai. Dist. Min. N. C. Etiam cum creatura per actionem suam determinat Dei ooncursum, Deus servat rationem causae principalis & primae, qua tenus creatura non agit aut se determinat nisi per virtutem a Deo concessam.
Inst. 7. Si effectus idem produceretur simul a Deo & a creatura, actio Dei & erea
turae esset eadem; ac proinde alterutra causa laret inutilis. Ergo &c.... Resp. Distant. actio Dei & creaturae esset . eadem terminative sumpta, C. Ant. prineipiarivo sumpta, N. Ant. & cons. Actio cujuslibet agentis spectari potest vel ratione principii & dicitur actio principiative sumpta,
vel ratione termini seu effectus & dicit actio terminative sumpta. Re quidem vera actio Dei concurrentis & creaturae agentis est eadem actio terminative .sumpta , quia est unus & idem terminus seu offectus productus tum per causam primam & universalem, tum per causam secundam ω particularem. At non est eadem actio Dei& creaturae principiative sumpta, quia sunt duae causae agentes & producentes eundem effectum, voluntas scilicet divina & creata . Neque inutilia est causa alterutra ἔ nou
324쪽
Meta' s. Pars In Sect. II. C. II. 3ον quidem actio crestturae, quia sine illa Deus ipse effectum non produceret; neque e I machio Dei , quia sine Deo cooperante &producente euectum creatura non posset producere .
De Deo rerum omnium G creaturaurum gubernatore ,
DEus res omnes 'gubernare sue rebus omnibus providere dicitur, quatenus eas conservat atque ad earumdem actiones Uncurrit, omnesque ad suos fines dirigit Igitur Providentia divina est decretum Dei de conservatione rerum Omulum, de con cursu ad earumdem actiones, & de Omnium directione ad suos fines.
Deus providet rebus omnibus, quae sunt ae suxit in uviverso . .
prob. Nulla creatura seipsam conservare potest, sed omnis a Deo conservetur ne cesse est. Similiter nulla datur creaturae cuiust que actio, ad quam Deus non conincurrat & quam ad suos fines non dirigat, ut antea demonstravimus s cum ergo Deus dicatur rebus providere quatenus eas con' i servat, ad earumdem actiones concurrit, ,
illisque ad finem dirigit, manifestum est Deum providere omnibus quae sunt c sunt
325쪽
gro Institutiones PMIosphie in Universo . Quia vero Deus omnia ab interso praestivit & in sempore facit quod
ab aeterno decrevit, certissimum est Deum ab aetemo decrevisse rerum omnium in hoc Universo conservationem, divinumque con cursum ad quascumque actiones atque sinsularum ierum & actionum finem. Cum igitur decretum Dei de conservatione rerum omnium in hoc Universo, divinoque concursit ad quascumque earumdem actiones & de omnium rerum atque actionum directione ad finem sit ipsa Providentia divina, patet dari Providentiaem divinam . . Et certe argumenta omnia quae probant Deu in existere, demonstrant quoque Mundum universum divina providentia regi &gubernari . Hi ne praeclare observavit Cicero ItbDi de Natura Deorum : suix hune
hominem Aixerit, qui cum tam cratos caeli motus , tam exaras astrorum ordinea , ram.
quam omnia inter se connexa apta videt, neten in illas MIIam esse rationem λ . . quα quanto consilio geruntur nuito consiIis
Objic. Si Deus omnibus providet, nihil
casu fortuito contingit, fallum cons. Ergore ant. . . Respc D: st. torri Maj. n il casu fortuito contingit ex pam Dei, C. ex par te creaturarum, Ne Ma, quare Nego conc& explico: quid sit easus, quid fortusa &quomod nullus sit casus nullaque fortuna respectu Dei. Casur ptirus dicitur aestiatitas sive . existentia . destum rationensus ictente ', ut cum Atrii fingunς homicas olim lex iteora instar. fungorum prodiisse. Cum enim neque in torsis neque In tam- da
326쪽
Metaph f. Para II. yin II. Q. II. 3Irtur aliquid, per quod talis ortus..intellige possit, istiusmodi ortus isset te sus puriis ἀCnfusi simpliciter dictus est concursus cauissarum ad effectum quemdam producendum, quae causae singulae alteri ut effectus gratia agunt. E. G. Ponamus aedificium dirui &int in murum reperiri gemmas pretiosas, gemmae dicuntur casu repertae. Etenim eas intra murumicondidit dominus non eo, si ne ut aedificium diruens eas reperiret'; nec
qui ardificium . diruit i id eo fine facit uegemmas reperiat. Itaque ad hunc effectum
Concurrunt tum qui gemmas intra murum conclusit ut eas certius asservaret,. tum
qui murum diruit ut aedificium novum eα-trueret, sed uterque agit propter effectum alium quam qui ex illo concursu, prodiit Similiter si ventus ex tecto dejicit tegulam quae hominis praetereuntis caeput. vulnerat, ad vulnus , capiti inflictum eoncurrunt &ventus, & causae tegulam disponentes ut impellenti vento facile cedat, & tegulae gravitas, & homo aedes praeteriens. Havero causae non agunt capitu vulneris in.
fligendi causa, & ideo vulnus hoc casui
Farativa est concursus causarum minime
praevisus ad offectum homini vel bonum vel malum producendum. Dicitur fortuna fecunda quando effectus inde pendous judicatur nobis bonus s contra autem . a resa fortuna Vocatur, quando effectus inde pendens nobis malus censetur .i Ita, inventiis gemmarum in muro diruto tribuit . sori
327쪽
3ia Iastitutiones Philoseph;ea adversam . His positis definitionibus facile
ostenditur nullum esse calum, nullamque fortunam ex parte Dei, sed tantum ex parte causarum secundarum & hominum. Nam cum Deus ab aeterno praesciverit omnes omnium causarum effecius , seu quidquid iti hae rerum serie contingix, & hoc Univer sum gubern ns omnia dirigat ad certum finem , dubium non est quin omnes effectus a nobis minime praevisos ab aeterno praesciat & ad certum finem dirigat. Quamvis igitur eausae , si eas in se spectes, ali.
quando casu fortuito agere videantur a. gunt tamen propter finem a Deo intentum .
Nullus igitur casus , nulla fortuna est res. pectu Dei , sed tantum respectu causarum secundarum , & omnia quae casu & sortuna contingere dicuntur Providentiae Des decernentis vel permittentis &: ad finem bonum dirigentis subi iuntur V Non dasue.
runt tamen vereres Scriptores qui univerosum naturae ordinem a Deo constitutum Fati nomine appellarunt. Verum hanc appellationem excusat S. Aug. lib. 3 de Civ. Dei cap. 8. sui omnium connexionem δε-riemque causarum , qua H Omne, quod frFati ' nomine appellant , non multum cum eis de υeisi e ιν eoia ιaborandum atque certandum es 3 quandoquidem ipsum ea arum ordinem ει quandam connexionem Dei
stimini tribuunt voluntati s potestasi, qui optime oe veraeissme ereditur oe cuncta scire antequam sant, o nihiι inordinatam velinquero . Quae quidem sanoi Doctoris verba probe perpendenda sant 3 apprima enim congruunttacum iis quae de mutarivri
328쪽
Metaph . pars H. Ses. II. C. II. connexi ne illarumque ad finem ultimum relationem demonstravimus. Inst. I ..Si Deus omnibus provideret, cum sit optimus & omnipotens , non sineret toti mala physica & moralia in Mundo contingere , aut saltem impiorum prosperitatem& iustorum afflictionem atque oppressionem non permitteret . Ergo &c Res p. hanc difficultatem fuse explicatam fuisse atque dissipatam ubi de sapientia & bonitate
Dei sermonem habuimus ; ostendimus enim malorum tum physicorum, tum moralium Ori. J nem; Sc quare Deus optimus & omnipotens simulque sapientissimus ea permittat. Quod autem spectat impiorum se licitatem &justorum amici ionem in hac vita , inde tantummodo probatur alteram esse vitam in qua
impii punientur, justi remunerabuntur, & illi divinar iustitiae, hi divinae misericordiae manifestandae inserviunt. Praeterea per malos boni exercentur , purgantur , erudiuntur ;
quit S. Augustinus in Psai. 14. Eandem responsionem fusius explicat S. Doctor lib. 1 de Civitate Dei cap. 6. Patientia D si , inquit, ad poenitentiam invitat malos sicut flagellum Dei ad paenitentiam erudit ho
nos . Item misericordia Dei fovendos amplectitur bonos, sicut δευeritas Dei puniendos corripit malos ; placuit quippe diυinaepr videntiae praeparare in pollierum bona ju, Itis quibus non fruentur injusti, o malae
impiis quibus non excruciabotur boni . Ι-pa vero temporalia bona s mala utrisque moluit e se communia, ut nec bona cupidius
329쪽
a petantur quae mali quoque habere cernun-xtir , nec mala turpiter evitentur quisus
boni plerumque asticiuntur ; nam δε nunc omne peccatώm manifesta plecteretur poena , nihil ultimo judicio ferυari putaretur. Rur-jus fi nullum peccarum nunc punisset aperre Divinitas , nulla esse Pro,identia diυina videretur . Tandem nemo tam justus est qui non aliquando delinquat , inde remporalis punitio ; nemo tam malus est qui aliquod bonum morale interdum non operetur, inde fluxa & temporalis felicitas ; ho- ni hic poenis exercentur ut mundentur &caelo maturescant, mali hic falsa tape se licitate gaudent, quia post mortem acerbius torquendi. Caeterum divinae Providentiae leges expendere humanae non est is apientiae ghinc praeclare ait S. August. lib. de vera Rel. cap. 22. Non multum iis qui nausea υertigine laborant .di miles smus, qα, omnia Iur um deorsumque verti putant , cum ipsi υertantur. Idem enim his de quibus sequimur accidit 9 neque enim Deumfa sapientiorem esse putant. Inst. a. Providentia rebus omnibus ne elissitatem imponit; quae enim Deus praeordinavit non possunt non fieri, alioqui Providentia divina effectu suo frustrari posset. Praeterea res omnesqta disposuit idivina Providentia ut effectus omnes ex causis antecedentibus pendeant . Ita apud Ciceronem
ib. de Fato argumentatur Chrysippus : Si
ista antecedentibus causis fiant , omniis naturali colligatiove eontexte conferreque
tat . id se veram es , nihiἐ es is nosera
330쪽
Metaphys Pars II. Sees. II. C . II. 3potesate. Ergo &c. .... Rei p. N. ant. &singulas probationis partes explicRmus . Cum Providentia nihil aliud o sit quam rerum omnium conservatio & divinus ad
creaturarum omnium actiones concursus
singularumque actionum directio ad ultimum finem, manifestum est ex singulis hu. sis definitionis pavibus quas antea specialibus quaestionibus seorsim tractavimus, nihil omnino laedi humanam libertatem . Et quidem probe distingui debent causae liberae & causae necessariae; quamvis autem r omnes causasque singulas divina Providentia disposuerit , causas tamen singulas secundum propriam earum naturam ordinauit : quae sunt necessariae ad unum sunt ne incessario determinatae , quae vero sunt liberae eas salva libertate divina Providentia gubernat. Hoc idem argumentum solvit S. August. lib. Is de Civ. Dei cap. s. ordinem causarum non negamus ; non est autem
consequens ut si certus es ordo causarAm , ideo nihil sit in nostrae υoluntatis arbitrio , ipse quippe voluntates in causarum ordine
sunt. Et quidem causas liberas , salva libertate , colligari inter se posse exemplo illustrari potest. Pater filium bonae docilisque indolis paterno affectu minatur , hor tatur; patris comminationes & hortationes. voluntatis determinationem in filio libera: liter instituto producent infallibiliter non tamen necessarios ideoque causae liberae in - aliam causam liberam influxus erit quidem infallibilis, minime tamen necessarius . Ne . que etiam causae physicae in causam libe-xam influxus libertatem tollit ; etenim in O a Mun-