장음표시 사용
211쪽
ergo mirum lique: dispositio robusto est neutra,debili sit morbus. Ex hoc loco videtur fieri morbi magnitudinem ad aliquid dici, hoc est ad facultatem Namsi eadem dispositio,
quae, ni erat neutralaiteri morb' est, certe, &quae uni morbus,alteri erit morb' maior. Nasi debili laesonem dignam mentione infert, quae forti non dignam mentione,certe debiliori infertine: sione maiore, quare maiora lymptomata morbus vero maior symptomatis maioribus agnoscitur, Caeter u praeter magnitudinem hanc ad facultate est morbo sua propria magnitudo,quae in illius consistit essentia,velut febris magna est,cum est multus calor,parua cum paucus. Esto calor no maior, etsi facultas si minor. Quare neq; morb', fit maior,&si facultas minuatur, sed fit m litagnior, quonia debiles ab aequali morbo pila laedutu qua fortes. Itaque magnitudo in essentia facit ad veram morbi magnitudinem, magnitudo ad facultatem facit ad malitia. Atq; adeb decrescet facultate non crescunt symptomata pathognomonica vocari nam haec essentiae magnirudine sequntur)sed crescunt
signa mortis,quae crestete virtute decrescui. - Noartammmuae in sympto mata cre se en
tia magnitudinem indreat morbi, sed solum path gnomonica. Quare cum pleraq; signo-
212쪽
tum salutis, aut mortis in laesione operationum sint sit ut sola debilitas facultatis faciat aegritudinem eam dispositione, quae cum firmiori facultate esset neutra , tamen maiorem aut minotem morbulon nisi ad aliquid, praeter quam magnitudinem est morbo tua propria. In hoc etiam genere signorum CVPgenere praeter naturam sinit, dicit esse vitia sensuum,quae non sunt secundum magis lari nus. Ut si minus auditur, aut videtur, ad priamum genus pertinere dicit, si videtur obuersari ante oculos' dam, aut semper in auribus est tinnitus quidam, ad hoc genus quis niam etsi ipsum videre audire sit secundunaturam genere,haec tamen vitiorum genera sunt praeter naturam Certe haec omnia pota
sent in primo genere referri, sunt enim sensus actu qualitate a naturalibus diuersi. Hic vero consideratnon sensus vitiatos sed vitia sensuum nihil refert, modo intelligatur res. Nam diuersis rationibus ad diuersa genera res easdem pertinere nihil harit absurdum. sed consideradum est merito Galenum dicere omnes has laesiones , si exiguae aut non firmet sint neutrorum dispositionum esse, si sufficietis magnitudinis I satis firmataeis morborumamin ipsa dispositiones ut sint morbi,duo et chabere debet,magnitudine quan
213쪽
dam,& firmitudine saepe enim ardet homo ex iratio minus quam ex febre, se quoniam non habet firmitudine ea d1spositio,quiast tim placato animo conquiescit, morbus non vocatur,quanqua prosect dum durat,multas actiones manifeste laedit.
Quaec ns autem in iam aegrotatibus μητsignabalia quidem sanitatem indicarii, alia autem mortem Salubria quide prim alia erogenere quidem insalubria specie autem lethalia dicuntur. Accipiuntur autem , di rura laesa ex Pirtute,aut itio actionum: particuiatim aure exsingularumparitu actis- num quarumgeneraprius dictasunt rimum qind principum ecundum earum, quae ab his nascuntuν tertium habentiumpropria gubematione , accipietium era exortus quosda=aprincipijs:quartum en genus eorum, duae
tunc sunt id per se quid inutile es adprae
notiones, per accidens autem etiam ex his es aliquando praenotio:quemadmodum ex excrementis semper. his enim ratione 6mpathiae: excrementisaurem quonia concoctio
214쪽
MEDICIN G ALENI. rosmon potest feri quin aut naturam materiam,
aut materiam naturam incere semper simia ficent,aut neutrum alterum. Salubria errasiagna dicentur,incente natura insalubria aurem idia,neutra ero, quae inpugnis aequalia
bus sunt. Signa ergo manifesta cococtionis salubria fiunt quemadmodum quae incoctionis insalubria quae era nes coctionem, neq; i
cyctionem indicant seneutrorum naturae sunt. Neutra etiam, qua nunc qui elocinunc comtrarium signiscant, i strati digiti H iusmodi eri sunto critica signa dictum autem est de illis omnibus injs quae de crisi: que-ὰ modum, de cuiusq; a non in se qua de
causis o tomatum. his ego oportet omnium illorum materiam particulatim coligore. ο)er Agitudiniparcens,hic sermonem designis inio,conuertor autem ad eum,qui D
SIue volumus agnoscere morbi, siue motis breuentum, signa captamus ex symptomatis quae in tribus rebus sunt actionibus laesis,&excrementis,&mutatis quibusdam quali ratibus. Atq; signa omnia sunt concoctioniso. aut
215쪽
aut cotrarit,aut cruditatis: vel salutis aut mortis: vel cruica .signa concoctionis,aut crudi-
ratis sunt in excrementis, reliqua in reliquis. sed signa salutis aut mortis vocata semper significant bonum aut malum: quanquam hoc quoq; non semper eo de modo, sed in utroq; cst plus,aut minus,quaedam enim fgnificant simpliciter bonum, quedam valde bonu,que:
dam vicinam iam sanitatem quaedam ratum malum, quaedam vallare malum,quaeda mortem. Critica partim sunt signa tantu, quae per
se neq; bonum, neq; malu significant, sed instare Gisim parturi digna causae. Hae sunt
evacuationes, quae mante con citionem
mala, cum post concoctione bona sun tigno. Horum omni inexepta multa reperies apud Gal.lib. de crisibus,& de sympi.& apud Hippocratem in prognostico inphoi molesto eo non erat sui in stliuti haec pertractare, sed attingere Est enim breuis nae ars velut pri. ma juedam delineati totius ariis. Dicit nucsgna quae per morbos significant sanitatem futuram,salubria esse hac ratione, que morte speciatim lethalia, generatim ver insalu bria. Nimirum est unum genus salubrium tagnorum,quorum alia mala talum,alia admoclum mala,alia lethalia sunt,ita etiam in genere salubrium,quaedam bona, quaedam valde
216쪽
bona, quaedam salutaria admodum ia sunt,
Vt mnus aut vigilia si modum excedit malum, di cilis respitatio per morbos acutos valde mala, i digiti ac pedes liuent frigescente spiritu,aut aeger fertur in pedes , lethale. Constare mente Mad oblatos cibos bene habere bonum. Concoctionis signa manifesta admodum bona perfecta admodum alutaria Accipi dicit haec signa, ex operationum
Vartute,aut vicio,vi mente constare bonum,
non constare valde malum,fastidiu malum, mediocris appetentia bonum Deinde ex excrementis,ut deiectio mollis constans de rufa bona. Nigra aut varicolori, mala. Ex qualitatibus mutatis etiam accipiuntur signa seis horum non meminit Gale.hoc loco ut liuidus color lethalis:uiuido si splendes bonus.Generatim dicit signa capi ex omnium actionum virtute,aut vitii, speciatim vero ex singulorum membrorum operationibus, quorum mentio facta est prius Primum quidem ac maxime capiuntur signa ex actionibus membrorum principum deinde ex actionibus aliotu iuxta cuiusque dignitate. Ex principibus 'ua illis Iubseruiunt,aut tu tur signa bona, aut mala perse capi dicit: tamen quae sibi riuunt sine facultate quapiam
influente ob sympathiam solum qide quo' ue iam
217쪽
niam eae partes patiuntur cu principiis signi-ncare possunt. Vt putredo glandulae persequam minimum indicaret. Omnino enim perire eam partem esset leue malum: tame quo niam potest ob laguorem calidi innati in toto corpore aut corde fieri, timeri debet. In excrementis significatio est. Qi niam signifi
cant a natura morbum , aeut naturam a morbo vinci, aut neutrum an utro, quae natu
ram vincere significant, salutaria sunt huiusmodi sunt signa concoctioni, manifestae)quae vinci, insalutaria huiusmodi sunt signa incoetionis,sive contrarie: concoctioni putredinis quae neutrum vinci, sed aequalem pugnam esse signincant, utra sunt. Huiusmodi sunt signa cruditatis,quet apparent in principii morbori Haec sunt signa neutra in se cuia significatione quoniam neutrum significaeneque salutem, neque mortem, inqua significatione etiam critica,quae sunt signa tatum, sunt neutra Sed in tertia lanificatione
hoc est quod aliquando hoc,aliquando illud significent,neutra sunzcritica quoiant signa in causa , ut dictum est. Et quaedamsgna generis eorum,quae vocantur salutis aut mortis,ut digiti denigrati,tales enim, ut ab eodeGal.in com.prog.dicitur,aliquado fiunt cum morbus soluitur abscedente ad cuia nigro
218쪽
MEDICIN GALENI. Hosucco,estq; salutare signu,aliouadocum summe de ilitatur innatum calidum,estq; admodulethale.Signa ergo quibus utimur in morbis ad praehotiones talia sunt.
uuonia auto harumbunt quaeda salubres qηaeda insalubres,quaeda neutre,primu de salubribus erit sermo uuontia aut o harum ipsam aliae uidebunt conservares,asHacreressanstare,seunt peris tepore O dignitate priο- res conservaresfacietibus, conseruatibus incipienta s.c ui rursiteorpus sanu non se multiplex t prius est de irv,cuiq; lumeri ruria causa,quae Ueruet. Quonia omnis causa es in eo quod in aliquid, rursum ergo hic ρrincipiu ab optima costiturione corporis faciendu,considerata quae adlam suntsalubria. uetione aut illoru ipsa mei natura a
tione corpus emper quid maneret optimam pitutiois nequaqua indigeret an qua is ρηαesset,sed quonia comutatur corrupituνO' Fertitur,no retines qua habeto a principio confiitutionem,auxilio hac ratione indiget . urat ergo modis commutatur, rot enera auxiliorum habebit ita si,
219쪽
COMMENT IN ART. conseruantium causarum,quas constat iii ex dictis correctiva essegener . Sed quonia Harim corre hones faciunt antequam affatim apparear ιο,nonpraesepuuntes a futuro malo a messicis dicuntur,se reuantem sentem constitutionem, usae quas nos consideramus sunt quae cunque res in nostris corporibus aliquid faciunt. Hae possunt prodesse aut obesse, aut
neutrum facere,saltem quod sentiri possit. Quae prosunt causae salutares sunt, quae no cent, insalubres: aliae neutrae. Possunt prodesse conseruando sanitatem praelabiem, aut reducendo corpora ad meliorem,aut curando praesentes morbos,aut praeseruando ab im
minentibus,aut renciendo extenuatos. Haec
enim omnia ad medicam attem pertinet s Diraris gratia secere. Quae auouis tali modo prosint sunt salubres quae nocent insalubres,vr qua corpus optime sanum a sua temlmite amouent,quae reductionem 4mpedi ut quae morbos taciunt,aut augent , quae extenuant,debilitantq;. Qua, utcunque agantur neque hu neque illuc transferunt corpora
squalia multi medici a methodi agendi solugratia agunt neutra sunt. salubres verbcau-
insitu bribus,ri neutris, prioresin prestatiores
220쪽
riores sunt. Proinde agendum de illis prius aliae enim vel ex his agnoscuntur Salubrium quaedam sunt conseruantes,quae Icilicet conseruando prosunt,aliae iacienetes, quae reducedo,aut curando. aut praeseruando, aut roborando. Nam horum qu duis agere essi Conseruantes ver,sunt dignitates tepore prioresfacientibus.Nam etsi aliquanto latius, atque uniuersimis considerata,facere continiagat prius qua conseruare, conseruantur enim ea quae facta iam sunt, maioris virtutis si equod non est facere, quam quod est conseruare,tamen ad causas quibus ars medica circa corpora nostra utitur rediicto sermone, c5star conseruationem curatione priorem esse. Qu'niam curamus aegrotantes grotare ver,non possiunt,nis prius bene valeant. Vt ergo sanitas prior est morbo,ira conseruario curatione. Haecipsa ratio suadet, dignitate esse priorem. Tanto enim melius est conseruare samtarem,quam curare morbos, quanto melius est sanitate fuisquam eam procurare. Proinde dicit incipiendum hic esse a caus conseruantibus. Sed non est eadem ratio
conseruandi corpora omnia, imo ut naturalium temperamentorum sunt multa speties ita conseruandi corpora multa modi. Non eis