장음표시 사용
31쪽
pia & libidinosa intemperantibus,maledica & acerba inauidis atq; malignis hominibus.
contra Plutarchi criminationes. EX nis Plutarcni vernis linutrum apparet tum mI Vm, de summo poeta iudicium , In quo refutando,dum aliquid operae mihi sumo, tuam, lector amice , sequanimi itatem efflagito, teq; oro, ut nihil prius contra Aristopha nem statuas, hac Plutarchi autoritate deceptuc quam rationes illius probe mecum excutias.Equidem magni iti- disj, & multiplicis eruditionis hominem suisse Cheronaeum Plutarchum,nemo sanus dubitat. Nam non modo in omni Graecorum Latinorumq; scriptorum historia versatum esse,sed etiam Philosophorum omnium scholas perlustrasse, de accuratas dicendi ac disserendi de rebus Varijs rationes egregi h eum teli utile, quiuis potest intelli gere, qui in scriptis illius cognoscencus mediocrem operam posuit. Ego certe huius viri literaria monumenta tanti facio, ut e maximo optimorum ac praestantissimo ruin auctorum cumulo,quovis alio potius,quam hoc au etore carere velim. Nam ita iudico, caeteroru scriptorumi acturam, vel unius Plutarchi operibus resarciri posse Ni hilominus tamen tanti eum non aestimo, ut, quae ab illo scribuntur, ea cuiquam alteri in praeiudicium valere Velim.Nam quia in iudicando,& sententia de alijs ferenda, ut homo, errare, labi, decipi potuit, caute omnino in ea parte legendus, probandusq; hic audior est. Quam enim
maligne & inique de malignitate Herodoti scripserit, id
32쪽
nostra aetate homines quidam doctisiimi perbenigne Guidenterq, demonstrarunt.Quam temere interdum Plutarchus de viris doctissimis pronunciet, vel ex uno loco, ut omittam alios satis intelligi potest,ubi suam is de Aristotelais Metaphysicis fert sententiam
δεδάααλιανυμ μ ηέν ουδήν zReuera inquit) commentarius ille,qui dicitur Metaphysica, ad docendum vel dicendum nihil habet momenti, eo fine ab initio scriptus, ut esset modo specimis eruditis. Hoc iudicium tanti viri de summo Philosopho, quam sile
friuolum,&prorsiis nullum,omnes intelligunt,qui ad la Philosophice intrarunt, & Aristotelis praecepta recte perdidicerunt. Quare neq; in hac compuatione duorum Comicorum , neque in alijs scriptis, Plutarcho ita assentiendum censeo, ut, quid ea in se veri aut falsi habeant. prius perscrutari non liceat, quam fidem adhibeamus. Etsi enim non inficias eo, recte sensis. de Μ nandro Plutarchu, qudd eum Aristophani praeserendum censuit sest enim tanto superior Aristophane Menander, quanto maior est Plauto Terentius, licet alii diuersum a me sentiant) quia tamen non sine contumelia alterius de , omninis mei ossicij esse puto, ut a falsis criminibus alter vindicetur. Ac initio quidem non nego, genus sermonis apud Aristophanem reperiri φο nχῖ' 'ικον βυ- πν,illiberale, sicenae accomodatunn,&Qrdidum. Nam multa in Aristophanis Comoedia o currunt Verba obscoena , muIta geruntur scurrilia, multa dicuntur sordida. Sed quia tamen ista non in om ni bus
33쪽
Comoedijs, neq; inhsdem semper aut crebro obuia fiunt,
propterea non tota accusanda aut repudianda erat oratio, in qua pleraque dicuntur grauiter,& multa geruntur ad modum prudenter.Quinimo hoc ipse laudat orationem Aristophanis Plutarchus,cum eam scenae accomodatam
esse dicit. Equidem scurrilia, illiberalia, & obseaena illis
tantum poeta tribuit, qui stant tales,Vt: serui nequam, senes auari ac salaces,vetulae libidinosae,&cόnsimiles persenae,ubi non suum, sed alienum in persona introduhain-ynium poeta delineat. Equidem hac ipsa aetate inuenias omines do flos,qui hac ipsa de causa Aristophanem Menandro praeserent, quod genus illud sermonis Aristophanici sit accommodatius scenae, quam Menandri: &hoc ταγικώτερον, illud κώμακα et ρον esse dicturi sunt. Nam vetus Comoedia ante Aristophanem omnino talis fuit, ut pleraq, in ea ossicoene & sturriliter agerentur, ac dicerentur. vitio igitur temporum illorum potius quam poetae hoc, quicquid reprehensionis est, astribi debet. Quid φquod ne ipse quidem Menander hac culpa vacat φ Si enim
adebesset pudicus, adeo probus, ut a Plutarcho praedicatur , certe magnam illi faceret iniuriam Plinius, qui Μωnadrum vocat OMNIs LvxvRIAE INTERPRETEM. Postremo sui omitta alia) vel finis poetam excusit. Nam, Caelio Rhodig. teste, Comoediae finis non fere alius erat Graecis,quam laetitia,& hilaritas.Quod adeb verum est,ut in libris obseruatum sit,& testis in Nebulis Aristophanes, interpretis item accedente calculo,risius gratia,plerunquς scorta pudenda graphice expressa,& id genus alia DO pau'ca produci consi Nuisse: adeo, ut Comicum risum prouer-bh vice Vstirpari quandoque compererim. Cui quoniam inesset sirpe morsus aliquis, Sc principum foeda sugiuatio,
34쪽
Caeliust .6. M.t7.Idem ergo finis nostro poetae fuit propositus, ut spectatores in risum selutos excitaret, dc de lapientibus
dictis, atque occultis in Comoedia consiliis admoneret. ipsos' decorrigenda Rep.& emendandis moribus quasi praepararet. Quid enim vetat & ridentem dicere verum Certe illis temporibus adeo pruriebant aures populi , ut Cratinum cum suo grege loco moueret, propterea quod nihil obscoeni admiscuisset. Neque enim Comoediasvel audiebant, vel spectabant, quae non obscoenos haberent locos: sicut alibi queritur de hac re ipsemet Aristophanes. Quo autem consilio ipse obscoenos homines &spurcos in
omicorum sales venenatos dicit Seneca. Haec scenam introducat: & quo animo dicta illorum velit accipi,idem non obscure docet,cum ait: F πο- τοις καὶ σι οφοισι α συφαπμυεμιν δνοι ς κρινέν ἰυ Τοῖς γελοισι 4 ' τ γ sλων κρίνiν .u . Non enim turpes ἐκ obscoeni homines i-debintheatrum producuntur, ut ex illorum turpitudine legibus vetitam voluptatem capiamus, illorumque similes ei se studeamus:sed ut moribus aliorum foedis tk illiberalibus conspectis, nostros emendemus, & vitam ad honestatem componamus. Enimuero Aristophanem siua non fefellit expectati',& quam de ciuibus,ista spectantibus, conceperat opinio. Nam quod multi oratores gra-
ε apud plebem consequi non poterant: hoc Ari- consequebatur. Qua- a Comico alienum fecit, neque culpatur a Plutarcho ex merito, qudd ridicula & obscoena in scena nunc etiam reliqua, quae Plutarchus
35쪽
ἔn Aristophane vellicat potius, quam reprehendit. Nam etiam dictionem & verba carpit, qudd videlicet abAria sophane antitheta, similiter eadentia , paronymiae, & si miles figurae,intempestiue & frigies adhibeantur. Atqua hoc Plutarchus prolatis exemplis quibusdam confirmare nititur. Primum est,quod Aristophanes res, & praefectos aerarii, in aquam demerios,non sed λα us hoc est, striges ut Ahiatus hanc vocem lib. 8.cap.ra.in parergis interpretatur) nominandoscenset. H-xonomasiam hanc a Plutarcho frustra & inique reprehendi,quilibet potestintelligere: cui quidem vox Lamia non erit ignota. Lamiam enim fuissereginam Lybicam,scribit Diodor.Siculaitaro. quae obitu filiorum vehementer indignata, aliarum mulierum foetus e complexibus matrum abripi & contrucidari praeceperit. Igitur de ea aliquid dicendum,ut elegans verbi usus cognoscatur.Philo- Bratus ait, Lamiasa quibusdam laruas appellari dolemures, esseque ad amorem & Venerem propensas: .& carnes humanas,maxime formoserum,esurientes appetere:quae
cupiditate libidinis eas alliciant , quos postea cupiant deuorare. Sed, obsecro te,quomodo elegantiori paronomasia,magisq; tempestiua,potuissent B Mοι , quaestores inuqui, di peculatores rapaces denotari , quam si dicantur λαψουs t sicut enim Lamiae carnes humanas appetunt, M libidine allectas deuorant: ita Rerumpi. depeculatores homines devorat :& quos primum inescant,eosdem post comedunt, dum bona illorum sirdoreparta consumunt. Quid est humanum sanguinem exugere,ut striges factura si hoc non est Alterum exemplum est de Cleone Syc
phantat cum aristophanes ait; λθ - - , η
36쪽
κοφαντας myd. Hic aut malitiam aut jcophantiam 'serat. Quo iure haec ομοιοπJonris vellicetur,ego non video. Nam iste aut vir simpliciter malus fuit, aut malo peior, &sycophanta pessimus. Et quomodo possit esse allusio v nustior, quam est in Nominibus quorum hoc venti nomen est, illud malitiam significat 'Τertium exemplum est,q uo Parasitum Aristophanes de
scribit his verbis: γαροὶ s τοις κάλοις.
Elegans est allusio in voce M λοις: significat enim λον,& membrum externum,ut manum,&pedem:& intesti- num. Cum autem homines ad laborandum sintprocreati,Vt Victum ' uaerant manibus & pedibus: idcirco festiuε notat Aristophanes parasitum, quod in octo aliorum laboribus fruatur, & segnem ventrem, atque intestina sita alieno cibo pascat: quandoquidem ventre intestinis v-tatur,loco membrorum. Quid autem in hoc ιο ά, ros reprehendendum censeat Plutarchus, aeque nescio. Sed nec illud improbandum ceniseo, quod Plutarchus quarto loco perstringit: cum quidam apud Aristophanem siclo
ad ridendum deueniam. Nam saepe in hominum vita toe- mccidunt ridiculae, Ut Una Vita fatis rideri coepta, alia se offerat. Quintum est de Amphora, quam dicit exostracis aram. Atqui ut ursiuam amphoram, quasi communi exilio multatam, utem & exilij siociam nominet, quid, obsiecro, vetat Saepe a persionis in res coniunctas,aptis simatu nominum &vocabulorum detorsio. Est autem ερο-
quaedam sipecies eXIlη continetur. Nam exulum bona pulicabantur: ostrasilino damnatorum non item. His
37쪽
Ioeus & tempus exulandi dabatur:neutrum illis.sextum profertur ex TeisophoriaZusis: Ubi Vna mulierum accula Euripidem, inter alia haec dicit
Nunc igitur voscunctas hortor,ac moneo tri hunc virum propter multas causas plectatis. Nam amo ct truculento modo multa nobisinfert mala: Quippe inter olera gregius in enutritus.
' νυα pro αSM. Citantur hi versus aGellio,lib.ss.ca. 2o.ubi nihil in illis desiderati iriquamuis corrupte ibidem legantur. Quid igitur Plutarchus reprehendit φ An illam μελγοργω in Voce αγριοις quae VOX repetitur in sequeti vexsti) tanquam frigidam Scintempestiuam carpit At mihi squod pace tanti viri dixerim)intempestiua videtur haec reprehensio :& Aristophanica misis, i, non frigida, sed calida: non intempestiua sed fellitia. Cum enim Euripides insecta tus fuisset mulieres, & agresti feritate illas tractasset in si iis Dramatis: idcirco mulier haec iudi ateum vicissim inclementer a foeminis esse tradiandum.
Deinde causam addit agrestis animi cu immitis erga fi mineum seXum, eamque rejcit in illius educationem, quod agrestibus oleribus sit enutritus: quasi agrestis victus, agrestem in illo essecisset ani mum. Nam,ut Gellius ref rt,mater Euripidis agrestia olera vendendo,sibi victu quaesiuir. Postremo hoc ipso scommate mulier ista Euripidem ab insectatione, & conte ptu aliarum mulierum deterrera
38쪽
hocin olerum Venditricem. Nam istam genitricis pauperiem , superbo Spraefractohomini exprobrare voluit. Mihil ergo hoc inloco video , quod Plutarchus iure possit sigillare,&carpere. Septimum &Vltimum exemplum ex Acharnensibus adducitur,ubi Dicceopolis circa finem Comoediae, Lamachum irridet, poscentem a famulo a maturam, ut cito se expediat contra hostes in Sicilia, qui adesse nunciabantur. Vbi enim Lamachus nominat arisma militaria, belli socia: ibi Dicaeopolis contra arma culinaria.&instrumenta pacis nominat. Estque omnino pulcherrima ibidem parodia,qualis illa Terentiana in Adelphis r ubi, cum Demeagrauiter ac serio,de filio filo,recte,& ex moribus si uminstituendo dixisset:
In sticere tanquami Iubeo: ais ex alijssumere exemplum'bi: Mocfacito: hoc fugito, claudi est hoc pitio datur. Ibi Syrus nequam seruulus,eadem prope Verba, παραὶδων in iocum vertit: '&ad conuiuia,&rem propinariam de
te prandio interim intentus Constera inqui' d eundem illispmipio modum: Ηο allium est: hoc adustum est :hoc lautis est parum: Illadrecte: iterum sic memento Veduo Moneo,quepossum pro meas sentia. Postre λυπρο-i mJecubini, in patinas, Demea, Ingliareiabeo:er moneo, quod acto Uussiet. Eodem plane modo Lamachum irridet Dicceopolis, hodem prope verbis resumptis,&ad rem dissi ruilem accommodatis. Quare, cum Lamachus dicit ad famulum:
39쪽
To λοφειον εξ λ πωλοφων. Loculum mihi esser cristarum trium. Ibi sibi; cit Dicoeopolis, alloquens famulum: Καμι λε νιον λαγύων δὸς κρεων. Et miti lancem asser leporinarum carnium. Iterum ubi dicit Lamachus secum ipso cogitabundus:
Nise ante coenam farcimen ego deuorem. Quid in penultimo versit laxet Plutarchus, nulla coniectura assequor,nisi νο pi αν forte: id est,obscuritatem aut nouitatem vocis etζιχύρωτες. At vero nihil hac ipsa Voce potuisset venustius excogitari, cum ille Lamachum, xanquam pediculosum militem, notare vellet, qui frustra de crittis suis, & tinearum arrosii esset selicitus, & suos interim capillos a pediculis non praeseruaret. Cima enim λοφω non tanthm significet cristam, sed etiam capitis Verticem,poeta talem vocem excogitauit,quae utrique significationi possit applicari: siue igitur per velis intelligi crinium devoratrices tineas, dc vermes, a quibus cristae& comae illarum erodueur: sicut Lamachus hanc Vocem accipit: siue pediculos, qui inertissimi illius Ducis capillos exedant: neutrubi sua verbo venustas ab rit. Quinimo hac ipsa nouitate verborum sesquipedalium Poeta ostendit militum iactantiam,&voces inflatas:quales etiam suis Thrasonibus assingit Plautus, Aristophanem in hac re imitatus. Paulo post alij duo sequuntur
40쪽
versus : alter Lamachi, alter Dicaeopolidis: duos itidem reprehendit Plutarchus: Aia Φερε λυρογρρορ .
disciplinae,&vanae virtutis opinione inflato.Nam glori si milites,quos poetae Comici in scenam producunt: quia ut modo dixi) animos praeterierunt elatos, sublimes, regios,tragicos: ideo consimilis etiam illis assingenda est oratio, ut sermo sit character animi, non quidem in poeta, sed in persena,quam ille in theatrum producit. Inspice TerentianumThrasonem videbis quam magnifice ille & pompatice deiuis rebusloquatur. Quid φ an Plauti nus ille Pyrgopolinices non satis tumide loquitur φ Ego, inquit,hanc machaeram mihi consolari volo,nelament
Quiasi iam id feriatamgestitem: Qua miseruestit fartum facere ex hostibin. Et quod parasitus ibi siubhci adulatus hero sitor
Marshan ausit dicere, nes aquiparare uas virtutes ad tuac Hoc idem noster Lamachus,miles gloriosus,de se innuit. per hanc vocem γ νωΤοLNam Perseo,cuius clypeo caput Gorgonis fuerat inditu semetipsum oblique aequiparat. Itaq; Dicinopolis,nfastum illum derideat,vocem ορναπυ in sua parodia 'γ- φ, & placentam clypeo opponit. Vt enim clypeus in tergo aliqua imaginee ornatur:ita placenta in tergo obducitur caseo.Dehac tota