장음표시 사용
301쪽
rit DE RERUM VARIETATE, foemineo corpore in infantis caput transire missis Hac igitur a quisfacile i)ntelligat, uel omnino falsa e be, uel casu tantum aliquando contigisse. bd uero Aegyptumi m filis tot ni ero consitet, quot sint dies anni , id est, Linu Aegy- C CCLXV. tametsi Volaterranus etiam obrinet , suseptium possit: dubium tamen apud me eliriicut σι us,apud Be.
filis costar. naciam lacum abietis genus esse, ex quo uasa facita Minum remittant. Et rursus,oleam a capra decerptam, contabes Vasa, quα scere haec enim persaepe succedere,non tamen semper, sit ea uinu remit xis rudum,atipina ijs alia. tunt. Inter miracula plantarum capillis Veneris reponitur, olea a ca- qui ci asiate vireat, hyeme tamen non tabescit. Sed ut Pra decer- ὰiximus, maius miraculκm est de Alexandrina herba.quaepta mori- hyemefold ngerminat, laetior prouenit.Ergo ad capitatur. lum Veneris refertur, quod aqua infusa non madeat,unge diantum: ἀωνω enim,madefacio. Conflat tamen diuin,
fitfam aquis distillari reddere s copiosam aqua. An forsan
mora trabit, aut aqua utribus imbuta cum de illatur, ut, res retinet,praesertim miria ei, quam planta ipsa redd: t.
cipue ostendit quercus Ba leae in diui Petri nemore, truncum terni uiri digussit man Stistiix ambiunt: altitudo minor, quam hominis: exerit in uertice sex, arit
septem biolone fractim ascendentes, ut imagine paterae referant: inde crebrioribus ramis,tum ex ramusculis ita sense, tur , ut olim referant Caesarem Maximilianum canasse in ea discubui Je . Siquidem ambiimpcdet centum comere
302쪽
bdud dubium est, cum numerando illam circuirem. Ergo bac diligentia quamuis sterili solo, rigido φ coelo,Basilica
quercus cum Lycia platano iure decertabit. Et quamuis glorietur Licinius Mutianus,eius prouincia legatus,coenas
si saepius sub platano cum decemoctosbors, multo tamen plures qMercus Germanica supra excipiet, quam platanue illa adumbrauerit. Sed discrimen erit, quod Mutiani platan s L X X VI pedis alii tudinem habiat: quercus hic ut dia Platanna xi humillima est. Refertur etiam: in Creta quod mirum semper ui non est platanum fuisse iuxta fonte, perpetva fronde viren rens.
rem. Id magic nuru sola clira eam arborem, quae uix in Iaralia ob negligentia uiderim, in Anglia o Scotia esse fre,
quentissimam Numeravi ratis nos in uiridiano monachorsi Platanax
beati Augusim, quod in suburbhs Edimburgi essi, supra in Seotia Muiginti platanos, quarum quaedam pedes X X X supcrabant, Angli ψo tamen ea regio est frigidis ar id ergo cE-git partim diligentia, partim tit reor maris propinquitate, adeo ut
byemes ea regio mitiores habeat. Delectari puto eos hae ηrbore, quod folia uitibus, tam firmita habeat, ut eum uia dissem furculos plastratos,exisimare Sestos uites colere . iatas, ueluti amatores, quod aere possidere nequeunt, asgimbus imitantur. Habet aute non solsi cum vite affinitatevn foli,s, sed etia in pediculis, farmentis. ω' quod vino nia sxime gaudeat i a lescat. Reeste itas Scoti fecisse milhi uidetur, ut postqua paucas arbores Disi ferat,eam delege, rim colenia, quae omniu sit pulcherrima. Eodestudio fera me Angli, suis 15luis eas disserat, ut postqua fructiferis fera me carendsi est, no fructiferarum formosis a deligatur. Nes ureb obfrigiditate tantu fructibus tota Anglia adurebatur, quantu ob vetos ualidissimos,a quibprimu fores,ina si quis cluisuccesserint, cur intumemini me tame in
303쪽
Scotia, duni prope Angliam essem, edisse circa medium
Septembris pruna ferme matura, quae in humilibus arbo aribus creuerant: didici , potius uentorum ut, s am frigo. Fructo quo - ris iniuria, deesse fructus. itas bule incommoὰo succurre,
modo nu- mus, muri altis rem erexerimus, maxim ea parte, la
triuntur in uentisaeuirema s solent, barbores humilis, tum genere, contrarijs tum arte nutrierimur, si hyemit temporibus fimo, palea pregionib. eas munitierimus: deinde si ea, quibus gaudent singulae coapio id; adhibuerimur, quae ashiberi possint, eorum loco, quorum facultas deest: deniφ si in eodem usu, patientes coeli elegerimus: uelut pro olea,quae collibus siccis, o argilla Anglia ole- gaudet, tum maris propinquitate, nuta Sed ut uideo noni & nucib. tanti: m olei sed etiam nucibus, o quibuscuns oleum pra
reti se adipis copia plurima adsit, tum butyri: butyrum tamen piscibus iunctum, elephaestiona generat: quo morbo Gutilia oe Anglia , sed magis omnibus his Hibernia laborat. Edoardum tias non soldm exregi, Regis es , armis furs tutari, aliena VI. cui hoc inuadere, si repere bello: sed apientissimi at φ optimi qua,
Opus dedi- lis tu es meliorem prouinciam reddere: hominim multituae abat, at Io- dinem augendo in primis, artem militarem edocendo, cusquitur. Itodiendo leges, concorsiam inter illos tuendo: arces tustas locis opportunis erigendo: urbes a itillas ampli curador colendo quod incultum est,ais ex pratis campos facis endo, ea φια sunt necessaria, ex tamen in prouincia defici unt, instaurando, demolita reparando, disciplinarum fluidia introducendo, demums a itissimi leges inuiolabiles servando: haec si quis opere, pecunia, exemplos iuuerit,plus proficiet, quam si totos dies bellis consumpserit quanquamo in bis is erit Delicissimus, qui haec obseruarit , pullis ex toto adulatoribus: luxus omni, qui perniciem maximam ret
304쪽
L I B E R VI. 22l eri bis temporibusJublato. Ergo tu ad rem revertar,oalei instauratio in Angilia, onraxime necessaria, v facilli, ma sic: λ ut dixi alias omnes en oleum contineat. Ea docent id prouinciae finit ae: nam praeter catera incomada Amen ex seps uisum debilitat. Tentandum igitur eli incleis primum, inde in nucibris, alijsl,qciae oleium continent copi fura: nam fieri uix potest, ne etiam aliquo loco cultae oleae proueniant, ais etiam nuces. Parua haec uidebuntur
ruibusdam qui magni spirant, ὀ Rex: fedscias oportet,
mortalia omnia exigua Oe, minimiss constare. Et qui mianima negligunt, magnum quidem imperium fortuna halbere possunt, sed non uirtute diuturnum. Rapa maxima evadant, βι profunditate digiti germen Rapatiem eruatur, inde fulcis rariores obruantur, ais terra iniecta xima fiant calcabis. Hoc quidem implex er uiles imo non mam caua fum audit, nobile fit quodcvmp praereptwm ad alia transferri potest. Igitur eruto germine funditus, cum radix nishilomini s trahat, necessse est amplius tanto augeri, quanatum est quod in folia, o truncum abfrumeretur e calcatur terra, nam aliter sauciata radix facile ex hi ido er aere corrumperetur. Hoc autem alias docuimus Constat igitur, in his naturam, saporem, odorem uariari, quandoquiadem v germinis, C folioris participes mi. Referret, bidente cupreo extineto in sanguine biret graes Gramen nomen erutum, non amplius repullulare. Summa enim cura regerminet
est adhibenda, ut terra pinguescat: hoc fieri fercoributhaud dubiwm est, sed Girmum praeferunt ne exhauriatur,
aut uitietur, quod a iuglandis umbra ac uicinitate fieri contendunt: cuius causam alias retulimus: ne impediatur
ab inutilibus, velut filice, gramine : porro de his iam dia
305쪽
222 RERUM VARIITATE, Mantis se- Plantarum corrimune est quoddam, duod tamcn ivxtar, ndis, qas naturam earwm debet uariari: scilicet ut Dio .cα o, regio ine ee Taria. ne, istes, tempore conuenienti ferantur: scio ueluti ariso, sicco, bimi , pingui,cretaceo fabuloso coelo I umido. se, retro,pluuioso, calrdo, uentosor regisnr Ortan. .: 't. cc Id natali, boreali, ais: rali: loco in Germania, Syria, Pannonia, in m satibus, ira aruis, palugibus,in umbra: tempore brumah,uersiae Sate,sub fretus; derum, uel occasu. Praeterea cuara,ut fodere , farrire, occare, sicrcorare, irrigare, iὸecnon obtegere, uestire, purgare: ais haec omnia seu si rantur,seu inferantur,inoculentur, emplas iremur, repasti sertur, transplantentur: purgantur a foliis mutilibus Miles, ut uuae me,lius maturescant: a noxiis animal pus, formecis, erucis,ate sim libκs a frudiibtis etiam inutilibus, ne ath coni io pes reant, aut nivrmenti inopia tabescant: auferunt tir a Miales quandos ut reliqH Deli ius proueniunt: qua rationefaCue urbita- Eium est, xt cucurbit egentis ilru seraeo. Iud maximiι prodienerit. Sunt enim me bitarn genera tria. oblongum, marmnia ,syliae:
si eis; laestris, rotunda est, ο
nima, o amari isma, quam uocant colocinthim: alia, quae
fomphos, unanias, o inter lapi, des nascens. Oblongum,cabietum persepὲ excedit: hoc uti mur in cibis, candidu intus,eaeteriusfoed non adeb: medulla leuis admoda, O mi pida, rescentip decocta editur. Marinanero est, quae in maximam exa
306쪽
LIBER U Lerescit molem,forma qua uides: neque enim breui expri. re, qκam preiura, aut evidentius potui. Vidi apud Edie, ronymi Amasum tabellionem, ex cognitorem causari duas, quarum altera octoginta, abera centum uigintiduas libras penderet: res prorsus mira unum semen, unam tanatum gignit cucurbitam , nec semen maius, φιam aliarum, nec radix ampla, sed exigua: hucitur igitur raritate cresceare, non est admiratione dignum , sed consuetudine praeciadendi factum, ut planta unicam fractim parere liteueirit , certe id admiratione dignum ualde est. Erant autem cortice atque medulla miles prorsus ali7s sui generiquetutforma. Mim marina cortice sunt cr ibo, adeo ut uinunt rustici in eo conderesoleant, uiridi ex albo maculoso,uestut quorundam ferpentum dorsu, medulla grauior . duriu rs longe , qliam longarum, coloris snon albi, sed fel Tua virescentis: pullum dicere posses, tielut pellis leporis, ni lucidus esset aliquantulum rob id igitur non editur rex cens: est enim adeo humida, ut non possit bene coqui,sed siccatur integra o: nec elaxatur ut oblonga,sed friagitur cum oleo o fale: quibus garum, piper, albium, prat roselinimi addideris, set cibus etiam mensis plendidioiribus aptuI, Plantae alitum omnes, septem modis propagantumquodam enim sponte nascunias ν, ut cupressus in Creta, CP aαpud nos tribulus in agris: verisimile uero maximam parii ebc posse gigat, tum quia ubis nouas plantas nasci nulla
cura videmus, o maxime ubi imber deciderit, aut fluui, i undarunt : tum quia inter genera piscire, qui perfectioressum plantis,multa sic nascastur,ut apha o CPrim, tincαses ne omnes uidentur posse gigni,licet inti ta genera comoadius : sic quercus, O lanea, brastica , triticum. Us inter
307쪽
22 DE RERUM VARIETATE, corticem intrussatur, inoculatio dicitur. Pluin, tantur etiam multae radicibus, uelut iris:utitsurculis uti iaris,e salix ι 'οἱ bisurculits inter corticem lim ira, trudatur, in itio dicitur. 4ιod i auulso cortice usp ad
lignum, alterius planta cortex cum ramis opponatur, bicut uulnus acceptum, ad unguem consolidet, alligeturs, uocatur emplastratio. Repastinatio dicitur, ct insurculi ramitte, maximὶ uistis, aut ulterius arboris antiquae se fodiuntur, aut etia tranacus inde post biennium emisis radicibus, ab antiquo syipiare praeciditur Memento etiam quod quaedam plantae exfuistri neis di pectis oriuntur, quoniam uicem furculi referum. Est tamen sciendum, inoculationem etiam fieri gemma instrula sub cortice iam prius audiso. Infitionem quos feri Quae plan- diuiso trunco, non solum cortice diuulso. Cauendum ta, ins occid1t menesi, ne germinantibus plantis, aut forentibur haec β, ant,cum tunc mi imbecillis res: adeo ut referant, nucis raetrum dentibus demorsu in ab eo, qui prius lentes diu manaderit si floreat, totam arborem interimere. Etenim non astia est ratio, quam si his temporibus planta violetiis, aut
cortex, medultaue uehementius udatari Clara autem ra.
rio est, cur ignitur clavris radicis tranco principaliori in , gatur. Sunt qui fabarum putumina iAxta radicem sparsa, exitium arboribas pleri se parere existiment. Id, iteri est, non aliter feri ex imandum, quam acri succo tans
In ursiuersm plantae mutant sapores, odores, colores, magnitudinem, formam, tempus edendi fructus, icina, nasturami, aut insitione seu mixtione cwm alijs, tiel loco,uel cultura. vel si fem:na, aut surculi terrae, quae maduerit cera rosucco, tandesu plantata manserint, donec gemmas emit s
308쪽
LIBER vi. 22staint aut germen. Ita posse roseris aut violarim, sed men terat iter, Odorem referre fructus, qui producuntur, persuaswm est
Quaecunq; uero plantaem arbor ni mutanti r,tit rocel. Arbusta de lae rilla, cules, iurantur motritatisne,putatione diligenti, herbae quo G ur a Platea se oribus ac uentis, tum cest iniurijs tatae modo in arsint, hyeme uerb palea uestiunt tir , necfolsim folia arati bores trasse muli amputari debent, sed etiam ini ranni communis enim eant.
ratio est ea quae dictasunt: debet etia uelut animalibus duiuuencula sunt,copia alimen si funeri,uelut ex fiercore, πramentis, aquas perfundi. Eadem enim ratio uidetur, incremeti, cra perpetrea hon a magnitudinis luctiuwm,er transiitus in arborem sed hoc, ut sollim plantis xhae ion,
gloris cymi enit, ita omnia amplectitur, quae enim arborei sit planta, exhondem retinet, o augeae Dufilis masio rei edit. Inde uerb persuccessiones adhuc magis augenatu confirmantur, tutiat, ta ab initio lastas terrae, o cceli conssitusio. Contrariis amem cauctis degenerant arbores
in arbustra, ut deflustribus videmus.
Simili ratione mutuntur, c c siimili sus colores, maa Caules pugnitudines. ASentorati, cautes sub bruma maximi erant: nicita Inavi in Belgica purpurei, ut panicve uisi si iucundo aspectu, a. xi 1ui. deo ut mirari conligerit tantam pulchritud nem in tam uetali obsistrio, quamuis albos ferant esse meliorer: rabent alia umi 'ece, alia aestri maximo, ut de betit dictum est. Calore uerb cum omnia augeantur, cetira auctos fuisse necesse est: nihil autem refert, seu calor intus bit,aut m ambiente. Cancros tu forte etim gammaros, salicibus suspensos, tura etiam alijs arboribus, iunetenta ab illarum inivria cres Arboresne ere, pro constanti traditum est: id uerb contingit partim a iumentii formae absurditate, partim odoris sciditate: nam iumenta laedantur. P odorem
309쪽
DE RERUM VARIETATI, odorem omnem ammulis mortui pleruns etiam uixmtis, si
Eleus ut ce Ficus ut celerrime maturescant, tibi a Jitis Summum Ierrime ma tudinem cret ea intacu perforato, olec et limantur,c olivae Duescant. foliis circim tegantur, ac ligentur . calor enim non peiotus ab aqueo humido, ipsos fructus concoquit. Eli autem
Aponensis Codciliatoris experimentum . quaedam proeprietate augentur, uelut apii radix a punico, m ra in modii. Sic e quadam alijs commode infe n. tar, quisem si inferantur, pereunt: atque ita contraria rationie, altae planata admittunt,aliae non admittunt quas m . Omnis autem
in Ata arbor, ι fructum ferat, speciem proprium retinet. Iaaporem, aut odorem , substantiam o magnitudine; r, media quassi inter infitiam, P eam cui inferitur. Crem p nc. 'ra plurimum differunt, diffsculter uiuunt: o adultae , fac te pereunt, aut ii erilescunt. Concipiunt faciliti: molle ,sed
titilior in uiuacibus arboribus. Secure igitur inferuntur, tanquam cognatis naturae qualisai bus, ut oliva oliua Pro utiliter autem, sed non tuto, Diti, ut alius diximus. Insediruntur autem aut ob facunditatem, uel insilud . rem, velsuauitatem fructus, ut agrestia cultis: alit ob nimio, nem naturae, ut pirium sorbo: a citrea uari, eterieris . nuiscem,tunc φ uia af mibus uel ag decorem, ut pc ma morro ritet ob conitineitioneri Anterfarum qualitatim, ut era cum amygdalo, vel mici tritis myriho: quanίος ob ua τietatem, ut eadem arbor fructius in genera plura simul bearat monnunqrtam cum arbor Sitium aliqusa contraxit. Sis liqua itas comm se amygdalo , uel pruno. Prunus xero
ea laneo, sed ainudata longe praestantius, ob frudius exscellentiam Cirrit ιm, quod a malum medic um, piro, Pin οσ
310쪽
L I B E R UI. pluestris ficusὶ inferitur: commode etiam platano, ex motiro. Sorbus, spatie alba a cidoni, plantae: ita ut quae alienae eluo inferi minime patitur, alterius tamen arboris in itiosnem aamittat. Moras inseri potest ficui, fago,haxino, ut.mo, castanea, ac terebintho. Coianea autemsaliat. Nuae arbut , o prans. Cerasus populo, platano,pruno sed conauententius lauro cum quandam odoris gratiam contrahat, a minus uermibus infestetur,specioqua φ rubeus fruucius inter lauri redolentia, ac viridistima folia spectetur. Persicus nuci, platano,pruno, elegantissime amygdaalo,tit alias dixi. Amygdalus pruno, per sics,castanea, ac iabs . Pisiatia amygdalis, a terebintho Granatum ci unio, a como,ut quidam existiment mirtam fruditam gigni.
Pomm piro, pruno etiam sylvcsiri, forbo, platano, perasos, castaneae, mespilo,sali, pomossa luestri. Piruspirassim, amygdalo, fraxino, cidonio, Omo, me pila, granato, castaneae , spinotae, etia Prbori salici. Praecocia, prusno. Mixa, spinae,uelforbas. Seruandir feminebas, quaesei Seminibusruntur, duo sunt auxilia. Vnum, ut infusa prius succo cur ferindis. cumeris anguini terrae mandes: hic enim amaro reseruan, rur, sedc medicata fiunt. Alteram, ut acerrima prope ferantur, qualia scilla , CT arum, atque dracunculus, tu pinus : omnia haec prater id quodseruant semuna, terrameti am a malefico humore purgante lupinus ab amarore, M S emina qnterae ab acredine etiam: fed sub dracunculo latent angues serenda. libenter, scilla, o caepa innocentes , ruta falubrior, enti, lis omnia aut ofemina, crescente lana, tepidis s diebus sunt serenda. Si uero ad radices hellebora aut cucum in angui. ηα, uel scamonia posueris, pruni aut ceracta,magιs eria uiris Fructus, α si ablaqueatur iet fruditis illarii purgEtes, ut etii Cato do olera ut Puxinit; idebiuxta eaAlesio beta, Arbores occides, si terebra gent.