Hieronymi Cardani ... De rerum varietate, libri XVII

발행: 1581년

분량: 1095페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

401쪽

go pilo do

eile S.

Equis es a. uo laetis.

3i3 DE RERUM UARIETAΦF, eo lat. Sunt igitur Logenera gradarii incessiti equoruet Gallicus, cum genua mal mouentur, spatula uix: cum Morb genua, pandae: Dalicus. Mollior eli incessiis quicunsft altiore iunctura, quoniam modico interuallo mo id multi spatij superatur. Muta4wm molliter incedunt,m9sta inferiore tune iura , uocaturi incessus ille Truina: cum autem gente asturton ius cocutit,ituetis genu flexim,qRam pes, quod altius cadat, di figitur. Canes uerb qui tenuistimoniolui pilosunt, ingeniοβ ae dociliores reliquis sunt: quoniam mollit pilus icci uni amulis esse nἴ potest,m i ob tenuitatem: unde tenues humo ires uvificat, i sanguinem tenuem. In cane autem, a caetbdo animali, tenuissanguis prudentiam affert. smam uerb quod tesue est, P calidum , facile efferuescit , ob id mordaces plerumpsunt hi canes. Cum uerb usus equorum ut alias laet) maxinie sit ne, cessarius, contingit iter agentibu praecipue taediosa iudi ra, ct uel ferreamsoleam amittant , uel clauo pes udatur.

A ferresolent clauos , malleolum, idem tenacula ulces gerit. At f iam ex elauo equus clax dicat, exempto ungitis excavata molliter, ne corona datur, aut sordes aliqua lateat, fulphur liquefactim repurgato ulceri in diato: soleam exterius, ne locum tissim premat incuruata: res liqua, pinguedine a cera oblito, tum solea foramina, quae elauit non complentur. Sic mihi contigit asturch em Arachiepiscopi Amuliboris dono dataem, confestim e clauda fanum reddi. Red/bam enim tunc e Molia. Pauca uerba: septem tamen fiant praecepta. Sint qrei' briris loco, rectana laricis utantar. Sed nihil melius illo a lesi ad fit. Mo.dus alius melior, excauata ungula, est etiam e directo uuluneris rupta corona usibulum exire post crru af igitur,

402쪽

L I B E R. v I l. 3i' quod inflexum loci non premat, o intus ab ungula abas edat undi ἐν inde diligenter aqua primὸ,inde uino eluiturpes, ne quid areme,aut fumet omnino infidati inde impomitiur unguentiam e terebinthina, cera, fleo, sepo castrati, ta melle. Denistin corium ita inferitur,ut prohibeat,ne arena,

udaqua positiit ingredi: liginemni cancellatis intra fer, rum haeret pedis ungulae. Sic statis licet equwm mscende,

re, ta expertus sum. Scabiei equori , mundities,sanguinis detractio, si is, S eabiei re. rat, purgatio, cibus bonus, sulphur, argent m uium,mel, media. pix liquida, al,cicutaesuccus, acetum, alimen, helleborusi

sapo liqua dus, oleum, fuligo,stercusfrullum, calx:ais hosr quaedam, π pro natura morbi, cs erunt, i reliquis a natibus. Consertoe radix cucumeris a mn , quae cum ut pilleat, xitro pilos ni Pos in albos commutat. Sed Mi ad rem re, gro in alba deam,olium latirmum, o suillus adeps etiam multum con mutentur. ferunt scabiei. Pituitam nonsolum sti his, sed caeteri Au, mentis curant surculi hellebori uel octamini, aut radicis cucwmeris anguini per aurem tralactus. Manifesὶ- est autem qMot morbos pituita in cerebro in his animalibus , π Εquominquam graues generaresoleat , graueames, desillationes, pituitae.

re monem ac talia multa.

Caput equi puli si caepius frigida lauetur: extenuatur, Equi ut ha

i macrescit. Hi contra si collum calida, crassescis,crmers beant pa crescili tuba ulibrior euadu. Errorum autem Omnibus uuin eaput, morbis sordidis, qui, cutem paulo altius penetra: it, aut ou es iuba Pulamnino non penetrant, condiuit, ut sit rigili ad fanoui ae σs chram. fricentur, ni delia uentur lixivis facio e ruma parte caute, duabus f lomenti fabarum, G tribus cincris, axini ita ta, Cutis Omn1menne coquantur,sedsolumfrigidae initis datur ubi opti, bus morbis me laueris , inungito unguenta ea hydrargirio , hellebs, equorum.

403쪽

32o DE RERUM VARIETATE, ro,siapbur Humine, ussi me, porci axungia exceptis. Equi dolo- Laborant gregales equi Dia podagra, qua exciduntribus labo - ungues , sed renascuntem: in domesticis geos uehementissi. rates, quo- mus, o repent; nus est morbus: indicium est, cum posterio, modo di- ra crura ad priora contrabunt,ut ferme pedes colliduntur, gnoscatur. aegres incedunt. Demum ibiseuierit,se prosternunt, existi amantes sic poste morbμm propulsare: respiciunt etiam las tera, cum credant causam, quae illos urget, externam e Je,

postes illam deprehendere. Contingit maliis de care is uel absce Iis, o hic prope insanabilis est, sitnr: mitur φ urina, o aures refrigerantur: quod commune est signum, in ea quis febre laborantium. Et si quid iuuat, est sectio uenis duplicata, ac cum multa fanguinis elytι rone. Queia uerb lactatu fit, copiosa olei persu one indiget: ab recite curetur,no: pereunt. Supprimitur in his uenter, o tirina sed uenatri consulimus enematibus rosinsn prodiciant, porri immittitur sapone Gallico illitum, atque inde celeriter per acclivia deducatur. Curas uentre purgato urpna non pro afuit, allim est cimices contundantur, succus, eorum exane stir immittatur: iuuant Cy fomenta iuxta isticulos, ex decocto cressonu,paritariae, Cy radiculis porrorum. od si nec haec iuvent, equa iuuencida prope alligetur: excitasto enim calore in partibus illus, Cy ti erctri ien isne locis

dilatatis, discussos ob calorem humore, equos ob libidianus stimulwm excitato, lasciuientes urina profuet. Eadem ratio in his, qui ob fecum retentionem dolent: aut aliam ob causam. Sed si eae cruditate, uinum cum pipere a cumino deuorandum dabis. Solent enim plerisque in hunc morbum incidere, et in excalefactit in frigiso loco manaserint, aut se idam aquam biberint,acit epota plurima arqua celeriter amblilauerint, nonnunqua etiamsi hordeum, o magis

404쪽

L I B E R V I I. 3 iter magis tritiem magna copia deuorauerint meque ulluminatim magis praesentaneum, o lethalius, quods celerem asserct mortem. Porro ex his causis ais cura, ad inguiorsi

cognitionem ex curam deuenies.

Haber praeterea equus quinop uoces ,alfectus eius figma Equora uti ficantes. Hinnitum alacrem , quo alacritatem declarat: ees longus etsi,non tamen multum, in fine uox exaltatur, calcitrat,sed innoxie. Cum uerb hinnit, longa uoce, quam in f ne remittit,desiderato uocat socii , aut equam, Cum

qua concubuit ideo Darius regno dignus censeri non desbuit, nam alterius generis es hic hinnituet ) innoc non cal. eitrat. In dolore, nullam uocem: sed β mulli prema gemitum emittit, fum Fa voce. Hinnitus breuissimus irae jι.gnum est: tuncs aures demittere solet, scut uox rauca, quam naribus follim emittere uidetur smilis rugitui leonis, timorem declarat: atque in his duobus assectibur,ealcitrat er ferit equus Oi generosus fit. Caeterum, ut in ira ad collum aures demittit, ita in timore erigit, ais m anteariora tendit. Habes igitur voces principaliorum assectuse, laetiti desideri, ir doloris,o timoris, nec fallit in his:auliΞ1 non habet. Boues,ne pedes subterant priusquam in uiam quoquam B oues n εaddas pice liquida cornua infima ungito. Cornua uerbive pedes sub mori si cera oblinantur calida, ducuntur in quamuis uo terant. lueris formam. Bou cornua Bos si aegrotare caperit, dato conlisub et ouim untam quomo dogallinaceum crudum, terrum deuoret: postridie caput ut formentur pici conterito, o in uase ligneo terito, ex cum hemina uini Bota morbi

facito bibat sublimiter, bosapimur qui dabit sublimiter Bobus sania flet ieiuno bovi dato. Admidium sanguine priris pro per guine min-yes, certum remedium: Masillorum rubeori uncias gentibus.

x tres,

405쪽

322 DE RERUM UARIETATE, tres, piperis, feminis genistae fingi oru drachmassex, denatur contrita ex u: no 1 tilus sin alis diebus. Bobus E Vbi urια uariae caperint fieri, bobus ines camentum da morbis prae to quotannis uti ualeant: pellem avguinam ubi uideris toti seruandis. illo, a codito ne quaras cum opus siet eam pellem, afair, salem, farprili , haeccmnia una conterito, cum L inodato bobus omnibus, ut bibant per x Putem: Eoues aquam bonum ex liquidam bibant 1semper curato, ut ualeant,rea fert. Catonas est. Bou lectus. Equis ac bobus roboreae plantae cu stamine supponana Boues ut tur: scenim iacentibus msile, si inuibus dura fret. Pinguea pingue at. scunt boves dulcibus frondibus ti mi, Sole, oelori neu quae. Talpas ut Talpas Graeci hoc genere peje uuntur: nxcem per Datollas. rari iubent, uel aliquod pomi genus solidi tulit eiusE m, ibi paleas a ceram cum sulphure fusi lenter incitidi, tum sumnes pamulos aditur, a reliqua piramenta ta param i, ligenter obstrui unum foramen, qvsd amp im fit, resalla, rie in cuius aditu nucem imus incensam sic poni, ut ab tina

parte flatus possit accipere , quos ab alia parte di funda, tur: hc impletis fumo cuniculis, talpas vel Agere protis

nus,uel necari Mures rusti Mures rusticos, Ir quernea cinere aditur eor: sat mes,

eos ut occi scabies eos inuasset ac perimet. Dico, ni il est quod celeriurdas . omnia anum alia conficiat , napello maxime succo: sed breantiquis ignotus fuit. Et quae perimuntur animalia feci θ' adrupeda, seu aues, seu pisces, non tuto edere fas i p.

Canes ut te Cani si ranar et coctam dederis, es cies ut n&nquam a teno deserat. discessui: tot Sa e nascat 'fit in Agricti itura. Verum VI ranas plures ded se canibus coctas ob ter in e exi sermo, quiramen mihi non paruerunt. Vertim is cum Hscedrint, ab da

lio Aerberantizr: s cibum a te solum accipiunt, non desea

rent

406쪽

feni. Existimant quidam, exhibito pane sub ala contento, ita ut fudore maduerit, feri obsequentiores, amanti Oresipdi liri μι- ea: M.

Animalia omnia , non folibri quadrupeda , maxime o madrupe- celeriter : pinguantur post tridui inediam, cibo qui maxL dibus im- me illis conueniat: existimant equit hyoscyamum testu Pingua dis . dinum carnem conuenire, tum hordeum ac talia. Ouibus

cum cibo fatem, quia potu praecipue impinguantur. Causia huius est,qubd fames in bis animalibus superfix- humi, dum absumit, calorems auget, appetentiam cibi per plures dies excitat. Porro bEluae, non nisi naturali appetitu urgent cibos assinunt. Amurcae uero tanti uiresst, tanta utilitas, ut etiam bs, Iamenta iitues praeferuet a morbis cibi auidiores faciat, immixta appetant ei fen in cibis, dispotui quarto quintos die. Ita etiam extee bum rius cum fece uini ac lupinorum cremore mixta illitas, tuae mentis, tum ovibus servat pilum ac lanam, a cutim ascaubie acric ς, ὸ lanam auget etiam: praestat autem mundi eius oves lauarefalsa aqua.ΜUfellarzgenus omne pellitur mustele ne ridore fetis exuli qua ratione infesta omnia a sui generis. noceant.

Canum uenena sunt, spongia frixa cim adipe deuorae Canu moratur enim, nec reddi potest tum etenim) nec concoqui est eae bis. nim contumax. Eadem ratione, sed minus occidunt, pelles animalium: nux illa, quam uomicam uulgus uocat, leuis attique dura, tum uitrum: nam reliqxa uenena uomere solent:

curantur aute oleo copioso ebibito, quod est in morbis sponte nascentibus plerump utite οἶ. ta feris tutus is, praeter arma, haec sunt auxilid. L Feras ut artagnis ei enim horrent: non ita serpentes, nam quaedam, ceas

407쪽

32 DE RERUM VARIETATE, seu ob lucem, seu ob calorem, sponte accessunt. Funis ars tractus: uel si desit, figat lignum in medio: num tibi uide

so caro, At alias , ipsis insonet uehementius quM NXUi tana ire as quadrifariam illas arcere, aspectu ignis, si repitus audia tu foetoris olfactu, tum demum si attingas. Odore etiam maxime retro abigerentur si uis odoris, ut sonitus, aut tuaris, augeri adeo pol bet. Equorum Caterum ut equorum, canum e suum bisseritam persia historia. cia,quae maxime hominibvssunt necessaria. Equo uni triaginta foeminae ad prolem tribui solent. Si ullus superueniatoquus, gregem prior circuis: ct gream uberramem animad uertat,morsu castigat: inde aduenam pHna Myed itur. Sunt equo dctes quadravnta. Eius aetas itam omnium quaadrupedum dignoscitur tracta cute, nam in iuuenibusfla, tum ad locum suum redit, extenditurs: in senibus autemno ita. Candidiores simi quandos senio dentes equorum,contra caeterorum animesiwm more: caro lenta, nec iucunda,

Cameli ea- ut nec lac, quod maliter crassum est,ac lentum. Cameli uero, lac4ἱ scit ro caro gustui iucunda o salubris, ut etiam lac, quo ἱ et ij suauiss1ma, am ηἐsua uisimum: miscetur tamen ob erasitiem Apio

atque sal α- aquae,nonnunquam triplo: atque haec rationi conveniunt,

bria. quandoquidem ut dix mus) camelut intersolipeda er bies sulca,medium qua ι si Confert lac eius,ct quid aliud, clari, confirmatφ iecur. Equam fuisse refert Aristoteles, Pharsalicam cognomine B tam, quae omnes pullos patribus βαmiles pariebat, unde cognomen assumpsit: na minimu feminis emittebat in coitu, imaginem incubantis equi firmiter in anima concipiebat: hae duae enim sunt causae militudianis fatuum adparentes,coloris alite ut dixi,etiam alia. Canes

408쪽

L I B E R U I I. 32 Canet vero LXXII. diebus, id est, anni quinta para Canum hi- te ferunt , XII Gecutiunt: qnaedam ad anni quartam par, storia. tem, caecuriunis cartili XVII diebus, toti aem uero die, bus caniunt dammae, quot caeculiut catuli. Apud nos sexta parte anne plerans brunt, diebus cilicet L XI. at φ hi deacem caecutirent Marrat haec ratio gestationis uteri, ut in hos minabus etiam persaepe, non tamen citra LX diem absol, uuntur, nec iatra X C II, nisi monstri cur sit partus, gesta, fio extendittir non dicitius ali possum in uentre, qui plures sunt fatus ideo celerius aduntur serius quo pauciores, Cur scelustinum enim quandos redunt. Sed amauibus pulli eoi quidamta

nascuntur,uelut cor ces, passeres, picae, hirundo, columbo quadruper mi genera,ut turtiar opa umbra, quis proprie colum, dii qua aut binominantur. Uaesi paucitas uitelli inscias, aut aqvea um caecina

tenuis, illius substantia, qtio sitit diutius m ouo ab non scamur.

possint cogunturs perfectio exiἰ- aerere. Canes optinni, planissunt longis caparibus, auribus acutis Cyparauis, retrorsun is tendensibus, collo longi ctilo ex iuxta caesput tumido pectore lato in amo acutiore, cositis ualidis,ilijs strictis,cruribus longis, atque lacerto fias acyrmi cauada raro pila,nec longa: non clamosus, nam fortiores sunt, i animi prasitantioris r tales enim magis uenatici fiant.

hi prater haec bimi sint, oculiss nigris, ars fulgenti.

bia cruras anteriora breuiora, est articuli redii, exspina carnosa,optimi erunt. Haud obscurum tamen est, mamembra rotunda esse debere, collum, corpus, crura,ac pes des ipsos sunt enim robus iores, agiliores, animo, alacrio

res, ex ab imminentibus periculis tutiores, ut qui ab obuiis corporibus minus udantur, si casu in ea impingant. Sunt autem canum genera octo ab offchs:uenatici, qui leporeso fugacia animalia fecitantur:uestigatores,seu indagatris

409쪽

326 DE RERUM UARIETATE, ' ces, qui odore locu ferarum ac autum sunt enim duorum generim Ucrutantur: aucupes qui cum accipitre oe falco, nibus ego Elisunt rues cupere: retiar ij, qui perdices maxia

me uenantur cum reti, esis eorum mira ars: molossi, qui cum feris potentibus apris,lupis,ur sis, tauris certant mea

litet qui in deliciis habentur, paruitate praecipua, quoi molossis contrarin cubiodes, qui domibus o gregibus assuerastis fures adhibentur ulmi,qui ferunt proiecta, saltant,lus dors alios facere sunt edocti ad ludos aptiores, qui ex casne a vulpe nas latur. Dociles evadunt, du Messantur cum

inrijs: quod si mares canes cum foemina simia progignant, qui nascuntur,ad ludos optimi sunt. Retiari, gocent Ar cauptas perdices circumdare minis, at sic olfactus acutioris auxilio,evadunt in eam solertium, indulbianis agmirabidi lem. Morbis tribus praecipue infestantur prope insanabili bres,rabie,angina, atque potagra. Rabiei conferunt, fucactis betae, medulla fambuci, ignis excandenti ferro infron, te, ut diu tenere in aqua tepida demersum. Sunt qui nerauum, qui sub lingua est, eximant, non leui periculo: sed exitiplims,hos non uere esse rabidos. Laborant praetereas abie,pulicibus, Dimis, macie,altu duritie, vermibus in iactaribus, tumoribus, animi torpore ac desidia quada . Oleum

generaliter illorum morbos interiores iuvat: omnibus communissectio uenae in crucibus uermibus autemst Ghcs,uel

solum suspensa, quae epota etiam fertur sanare iumento, ruυ pectem. Suum histo Sed iam defuibus agamus, quibus morbus peculiaris est i - grando: qua i modica bit,carnes efficit dulciores Digno, bcuntur tribus potissimwm signis certissimo, quod grantianes ipsas sub lingua babent: quod uix posterioribus pediabus consistere polyint: quod avulso pilo te dorso cruor apupare

410쪽

paret. Accidit etiam morbus eis, qui ab extremitatibus orati babent, serpit paulatim a s pulmones ta ore it rateque ideo ubi statim inuaserit, praecidend- st membrum, nam in duobus aut tribus diebus pereunt. Glandes quoque suibus, licet iucundae sint ex salutares, foeminis tamen abortum faciunt: quod etiam conmagis in ovibus. Sues quoque

mutant culmos, cane caetera. animalia suadmpedia aucutiores eb habent dentes,qub iuniora sunt. Ammalia voracia seu genere, seu propria natura, ut mater boxes bos, a capras capra plur-- lac generant. Et ob id quae herbis pascuntur, carniuoris. Plus enim edunt,

quia alimentum eorum mi uis nutrit. Lac tamen arient aa Lae augenis

rimul busfabae v erus , sed abortum facit in praegnanti tia. bus'. cytisus quos de quo Virgilius, ore item citis sequitur lasciua capella. Tametsi tam floret, mutilior se in cibo, quod adurat flos

enim immodice calefacit. Feles si doma uelis continere , aues Feles ut doriculas pracide: tr arent enim roris ac pluuiae guttas,ne aues mi contineres inpediuntur. Domestici diuersorum colorum sM; t , ac antra.

tia: ij , pardis, ac pantheris mi es : agrestes Eerb cineret:

quod pilas ab aeris qualitatibus ueheim teris mutatur de gineret is obscurum, qualis est cineretis: hic enim mimi multicis habet. Docentur iacitem quaecuns mansuescunt antet malia, ut capra; inii, canes feles, lutrae, qua non secus aequadrupeda canes,pisces copellit in retia. Est etia magnum discrime in animabibus, regionis ratione, ut canes. Gallici docilioressunt, maxime Belgici,cateris: equi Eladia nae Equi miraefuta, qui docetur circuire ac quaerere homines certae notae, docilitatis. uelut barbatos S gibbos uocem enim intelligunt educatoaeris, faltu circulos transeut, calcitrat, genua fle tui: pisciebus o abietis lignis ac ratas aluntur: otbu quos bibimi:

SEARCH

MENU NAVIGATION