Hieronymi Cardani ... De rerum varietate, libri XVII

431쪽

348 DE RARUM VARIETATE, Me in ultimo: fungitur enim loco terum intesimi, ut in inii esse debeat: neque infecundo ster reticulus uocatur,cm innutiorib. natu tot uetres necessari; essent ut cibus ille crassior o pauci nutrimenti melius concoqueretur Dictu est autem supra,cur tali cibo animalia haec utuntur) reticulurvero non possit tam magna vim contentricem habere, ne penim expediret animulli, ob d limenti duritiem: gramobrem ad omasum pertinet retinere. Vbi autem reterio, ibistiam

eoagulum fit. Hurivin zI- Mures alpinos Matthiolus refert , se saepius expertum Pincru mi- praeciliis dentibus possi integram diem illos ad pristinam mao proprie- gilat udant m reptituere, incredibili funem tintio. Tantumias. potest naturae proprietas ac vis. E genere murtim fee o laeso, t talpae hae edunt vermes o ranas,rubetast O utivas uicissim p eduntur ab his sed follim iam mortite. Car. mu ora enim haec omnia mὸ potius pampbaga, quoi et imbecillia, uilia, o dentes superiores, aut dentiu loco ost a

haberent. Mariis e tum enim est, omnia talia ei nos es se. Oves robustiae aciem a cauda excutiunt, bocs bim generosiores ab ignobilibus distinguantur Miru quod nus, tres agnos cognoscunt odore: illi, quod eis praestat' liuo, ee matres. Tantum industriae natura etiam in his ostiendit. Media αν, ἔ- Capris cornua sinunt o sanguis, o ungues, o fel ad me imitis capris, nam utilia sed irrarium effractora. V xes east talopeae iam curant: cornua uerb exusta gentibus o gingiuis fuat utilissima . Fel erogit fripercilia: UT enim acre valde, sen, tuis lapicies frangit in renistis genitos, maxume si diutius hircus iuuenas petro lio, faei ragia, haedera, urtica 3 ac lapide Iudaico tum radicula quam uocant raphanum nutrietus fuerit Biberit autem uinuciolum o succum fructurtii A fini par- mint,cllmea mi tam . Mini ossa, canorusinu:Junt emis

432쪽

LIBER UII. . 3φ'- sicca. Eius hepar comitialibus prodese multum credi tes ad me- iuri tim etiam ungula exusta ui potu exhibita. Eadestris diei minum superimposita,eas delere fertur. Eius urina rentur utiles. si utiliss a Ideo balneo destillata, eommoda erit. Fcetoarem enim v abominationem re quit. Minunt asini m lsil ubi alius prius minxerit,aut superfimum, quoniam acutus odor excrementorum eos alioquin natura segne: iis laresolet.

V I V M genera plurima alias docuia vespere ' omus . Vespertiliones ne et tuto quis nes cauda. quam uocare forsan possit. Et praefera xi.

tim quos in pyramide Memphitica matrus Bellonius spectasse testat urina caua datos esse asprmat, ut solis alis a muribus disserre uideari. ιur Sed cur caudam hi habeant, ath non, inquirendism, ex his quae caudam muribus utilem esse docent. Cilm igitur non aliam ob causam uespertilionibus cauda sublata fit, quam ne uolantesgrauaret, perspis vim est, eos qui innara de derunt,uelgrandioribus alis, vel leuiori esse corpore,aut uolatu rariore κti ac breuiore. Porro cauda mxrib

data est, ut cum breuia habeant crura, illa possint deferre cibos ad latibulum.Visus enim est quados mus ouim causta uehere,im 'o trahere. Porro uespertiumnes ubi otiolarint diu. circi adii fatigantur, non in ident aut harent traebibus,sed pedibus affixi pendent. Hoc ides agunt,ut faciebus rursum auolare possint: quod etiam aucupes faciunt, dum accipitres emittunt. Igitur uespertilio cum breues ha, beat pedes,nec alas plumeus pen et, non haeret, aut in det mobab. inii in India oocidentalis Uaeriser mordent. EL

433쪽

DE RERUM VARIETAT 3,Αnis bene Ibi quos sunt aves comi forma, anseris magnitudia

olens. aprilae rosibo, uolant tardὲ, uelut aquaticae a Mardae, cura Auercalde nivoris, qua minchaera olent. In Scotia est auerca e rite auis. abbi sonat eorum lingua erim Diuestres,ocem eηim es danam imitatur,coruo aliquanto maior solius pinurgeretnim

pe edimus. Ericam enim depascutur, magis auam cytis . Gero sal- Gerofalchi astiturum genus stoddam,quo Ξ in montiueri. bus ultra Ruthenos sub Borea inurnrtur: uocantur lingxa

patria cretaret: acies maximae sunt, dias cycnss u latur: ras

paces aliae eas formidat, nonsolsim ob magnini me o roatur, sed etiam impetum Et elub magis in alias feri sunt, e inansuetiores inter se nam nes pugnili inuice, o in cibo capiendo seniore praeferunt. purganis se non rauasdamna.Sed uniussperiei quaeda,aliae diuersarum, uelut Bigo, Indicia maxima, P Auras: eadem quoqIe ratio 1 et Pitudinit m animalibus in hominibus. Grua amor Grues maxime ei ligunt filios, sicut pauones diligunto, in filios. re adeo ut Albertus reserat, vidisse se gruem malim, si sui for nam undecim urulneribus confecit, quoniam,hiosa se abduxerat: ita seu ambitio, feci amor filiorum, etiam in animalibus brutis regnat. Pavones quos reserimur de

vorum incubatu inter se pugnare: quasi norit masci lutida quid esse in ovis suum. Ani 1 rapa - Accipitresaties. rapaces inli ruunt filios μοσdiuea

disi diligen natisne, nec nil perfidium robur peruenerint, lusiteristia in edα- pus per mensem ferme durat,poliaua me nido evoure coeae adis filiis . perint. Refert Albertus, feciιgisse accipitrem maiorem, quem inurem uoce solamus, auescep heuiliai, quas coaram pullit dimittebat, dis ita illi sequebaratur a eas occu

434쪽

debant: c. assuefaciebant pullos suos ad uenationem.

Aure generaliter uiuacioressunt quadrupedibM,atque Aulum vim piscibus, quomam humido aquis magis carent Furius uia Ioagitavino tur ac densius, ime φ obnoxi&m corruptioni est, pingue horidi m earum ob id igitur diutius uiuunt. Omitto nunc quae de cornicibus ac comis fabulantur. Meminit Alber tur, anser sexaginta annos excessisset quae uita homini

sufficeret: existinarem hae fabulosis, etiam illo dicente:

utrum cum sciam carduelem adeo paruam auem , tredes

cim annis in cavea educatam, adducor in credam id quod de ansere relatum est, tum praecipue quod durae eam is ad modwm si atque solidori Constat enim,βluestrem an ferem tribus perpetuis diebus excoctam,non potuisse emolliri: in de, obtegitam canibus,alijsep animalibus, intactam mansisse: quibus adducor, ut credam folidam esse carnem illaru ,

o h mido pingui abundare, ais ideo longioris uita esse Facit etiam fidem querela Theo bra ii, qui cornicibus frustra aiebat longam vitam eoncessam, eum nulli usui ossent, homini tam brevem. intaedam tamen ob facunaitate bre ius uitae sunt,uelut gallina talia ob salacitate, velut passe. resti talia enim generaliter omni b.conueniunt gallinae enimo galli,annum vix duodecemum excent: passerum uitam duobus annis definire solent. tumborum proprium s ut maxima concoquendi ui Palumboret polleant. Vnde est margarita illis datae, breui. relictae, pos inir t. dunttir. Carneas eorum ad plura ualent, quoniam pinguibimido, est bene conco Eio abundat. Adeo uerb calidi sunt, ut referant in Gilolo ea infula est magna, maxima eatasgae sunt apud Moluchias) maxima esse multitudinem P. imbom,ac rursus amradalarum, quas palsibi ipsi edunt eques pios cortice exteriore dum ad insulam paruant seco s

435쪽

se conferunt, quae ibi prope est,em sis amygdalis, maximi illarum qualitatem ab incolis colligi, ex qua infilae incolae uiuunt: nam parua est influia. Est enim huius auis maxima ut dixi)m concoquendo uis praecipue autemfyllaestris. Aues tu Generale est onam bus auibus, oua terseptenis dieb. blaquot die b. cubare, nes enim longiori tempore uacare possunt foueniformςm- - dispullis , nes breuiori tam perfecta ani malia conformarri: ais ea causa est ut opinor quo ἱ non adeb euidens it ἀβcrimen inter aues, uelut inter pisces aut quadrupeda: plus enim longe differt elephas solertia cis prudentia a cuniculo, quam aquila a regulo. Eadem etiam causa aues gelneraliter diu uiuunt, quanquam exiguae tametsi referant passeres propter foecunditatem,bimatum non excedere.

aliae media . cicuressant apud nosgallinae, anates, anseres, columborum genus fusili --dam maius, quod plerunque pennatos bd bet pedes.Pavonum utruns genus , icili et Eur/peorim, ars Indicorum, β uestres: uel quae nunquam Ant m flicae ut hirundo ex gustardes. inaedam mediae, uelut psit, taci,cardueles, picae: quae licet mansuescent, no tamen ae, dunt filios. Quaedam non toto genere mansuescunt sed contingit aliquam manserescere, uelut passeres: refertur il lui Catullianum, Passer deliciae meae puellae . Nec fabula est: raro tamen contingit, ob quam causam dissum e timii Xκta auis. susunt apud Indos nuκα Crista: est aut Tuta,anas

te ut referunt paulo maior: educatur in prouincia senssi Iacobi

436쪽

Deobi portus ueteris. Vt cicur auis perfectὲ diripossit o. portet ut filios adat, ac non horreat humanam conuersas tironena. Vnde coturni Cypru, qui in caveis ferme gulo Coturni mense pariunt: hi sunt perdice maiores, rostro π peamus C pri. croceis. Turtures quos uncaveis pariunt:quod hae aues salaces, facundae , c timidamt: non refert,an eas ccturniaces appelles. Contendunt alij qualeas, coturnices appellari: satis constat coturnum,qualia esse sexcuplo maiorem,nee vltro ad nos uenire, nechmilem omnlano esse. Comi igitur non sunt cicurer est si admodum mansuescant. Nullum ge nus auiis magnarum , seu gallinae,seu pauones,aut corvi fiat, uel grues, aut ciconuae, ita mansuescit, ut si propius sint, non conentur tibi oculos eruere. Hoc enim petituluma maxime mansueris gallis passus sum , alij uerb etiam iracturam: maxme a pauoivibus infantes arcendi sunt. Vt ue rὸ educentur, mereantur, cicures feri, qui psunt necina faria: magnitudo, bomta scam: s mansuetudo,foecunditas, ex facilitas alendi. Vnde aues paruas non cicuramus, ut Ilialitatem labore, o dispendio superante: nes picas, quod non sitiitediles: nes gustardes, quod non mansuescant mesei es, tametsi alioquin essent valde utiles εἰ non enim capti, secundu sunt. Non ignoro tamen, in Anglia ali in stagnis, certis dominis, ut capreoli, cerui: hoc enim uidimus, sed eo modo omnes aues cicures dici possunt: non enim captis vi sunt, nec inter homines uiuunt, sed liberi, hominum psatentia sibi eos uindicante: nec transeunt ex propriis in alie rias aquas,sed quo cicures sint, in eisdem manent, ubi creuerint. Ob disicultatem alendi, multa auium genera, quae piscibus uiuunt, oe quae is desertis certo uiuentes cibo, a carni uoras,non cicuramus. Institutum autem nostrum bieest de triplici genere loqui ,sed diuersa ratione: de cicuri, et bus,

437쪽

V4. RERUM VARIETATE, scis, ut bene procreentur , educentur: de sylvestribus, . ut capiantur: de med ijs, ut manssuescunt , educentur, do a

ut gallinae, Liter reliqua, quae ad educatisnean gallinarum faciunt, de tinate iram hae facunda sint, facile allantur carne praestant svulpib. magestus; nem congruam ha b ni) referunt deco itam auli secatae. pem,ta' infrusia ditiis in datam, in cibis, illas sc curas reddere a vulpibras per b:mestre temporis scacium: idem p manalibus ais anscribus: id rtiero expertim in ualle Angua scia nomine Glemores, in Scotta,ctim itulpi m mari a fili copia. Hoc si contingat, necesse est carnes gallinae odorem ill mi retinere: quod quomodo procul sentiant vulpes,dictu facile non est: sed Bo thius adeo constanter ob at, sit

pudeat non scribere,quod pudet scripsisse

Aulum ui- Edunt aves certos cibos,femina, herbas,uermes, stes,

eius. muscas, ais alia multa: terram uer) non existimaspem si tamen vidi: quod in rum est, id an com cris natura uaitisne, aut fame, aut quod aliquid te rena eruerse,sicdbal, fusesset mihi incertum est.

Aues m aD Masculosa faminis fac ile dignoscere licet , cum diuiticulae fuerint, inplet si generibus: pullos autem diffiitime. Obriodo dis- id hac obseruatione uti decet , exemplo a sc tabus; reernantur a pio , quorum ἰ tam manifestum discrimen est,ct Lmcre, Reminis. ueris i , ante tam obscurum. Ita p mascilli, colorebant feri rugines, ac uario, mixto , a stibalis pennae, quos, alios uocant , rrι, ent: in lae iras, color in dorso liuet , nec ulli

uarietas , nes sub alis gladii rubcnt. Plcrisque ingeneri, bus musculi canunt, silent famiπae, Ut philo Menae,caruertes, galli , coturnices quos, te te Aristotile. Sed apud nos famnae qua leae . canere existimanti r : forsan fusio , cutsrtalea a coturnicibus differant. In quibusdam Auer: tas

438쪽

robotiorem, caput maius, motum uelociorem,uegetiores, oculis alacris res.

ns caudiis auer ali, ac custodiri solent uel obloque.

Ium,tιt picae:uel ob cantum, ut philomeme: uel ob uenatio, nem, ut accipitres: uel ob gulam, ut gallinae, o anates uel ob pr chritudinemr, ut pauones nostrι. Maxima autem praecipua cura est earum, quae ob sagina aluntur, a uenautionem. Aues aduenationem idoneae, antiquis notae, n duo genera diuiduntur: Accipitrem, π Aquila. Accipiter prooprie est, qui axem capit: inde iugulat. Aquila aute ferit unEgue maiore, inde capit, uescitur. Sunt ex aquilarum gessere quaedam, quae aliquando centum aues in una dae oce dunt, cum una aut duabus tantum indigeant. Verum alo aquilas appellant, quae metnae furat paruas, accipietres Aceipitres hoc modo optimi, qui pondere inter decit Aeeipitregimam, undecimam funt unciam: nulli ferme duodecimam attingunt: pleris interseptimam octauam, at op hi leuer.

Commune est non solum his, sed rapacibus ommbus, ut sint

rostro, Maguibus aduncis. Quae uero feriunt, tingulambubet maxime dextri pedis superiorem acutam, robusiam, firmam. Peditas harum auium acutum est ut facile per aerem ferantur, i alae, caudas ampla. Accipitres pracies

pree cerebro uescuntx alioquin etiam carne Propria praerda harum auium sunt columba, aues aquati cre, ire ὀ dearum sit numerus incredibilis , ob facunditatem , cy a Imenti copiam. Maximus in accipitrum genere est quem uos eant asturem: atque hic anatum exitium est. Aristoteles deacem, aut amplius genera esse accipitrum refert: sed solis nominebus plene contentus, magnam in rebus obscuritatem

reliquit. mimici accipiter est, quem merigitum v

439쪽

3 6 DE RERUM VARIETATE, camus,animosus,er uiua ac masculus.Fmne enim in ra. pactum auiis genere, foemina maior e P masculo. Sunt

qui hunc assalon Aristotelis esse existiment: Iedpostquam

id non plane compertis est, nec Aristoteles quicquam de ea aue refera quid attinet talia curio ius quaereres Vnum satis constat, artem docendi accipitres. Arsotelis te os . ribus nondum inuentam esse: non enim adeo sacce haec pera

trans Iet. Nostra autem aetate,haec in maximis delicijs ba, Fauones. bentur: sunt, non solum accipitres, sed quos falcones uoacan aquilis minores, cx minoribus longe alis. E' quibus generosissimiβιntsacri, aquilis robustiores, o unguibus firmioribus capite grandi , rostro longiore,quod commv. ne est omnibus, cum ad aquilam comparantum: non tamen adeo graues sunt, ut aquilae,nec tam magnis alis,er in suboli me semper feruntur. Rapacium enim auium quaeda subalimes rapiunt,quaedam humili in regione uolate quaedam, quod ulis haud fidant, in terra: ais hoc discrimen coli abae agnoscere feruntur: quae cum rapacem auem uident, ex bis fit, quae sublimes rapiunt,prope terram feruntur,aut iis terra de dent: si ex his fit, quae praedam in terra queri atant, in sublime ipsae fertintur. Hoc unum genus,caudam solum longam habet.Proximum ei est, quod more quodam diu circumuolitat, aquilarum instare nec hoc aquilas foris

dat,nec paruas aues uenatur. Tertim est montanum,

quod praecipuum habet,ut pedes frequenter respiciat. Uautem indignabundum, quod commune est etiam cum acacipitribus: uix enim ab aucupe revocatur, δε praeda euastarit. Posi haec sunt, quos vocant peregrinos, quoniam lonagiils peregrinantur: o furat minores prioribus, longis alis, coxis breuibus crvamus, o cauda, magnes capitis. Optismi, qui rosero sunt coeruleo. Posi hos reliqui non numera

440쪽

LIBER VII. 337 mr inter generosissimor Eorum uerb qui intergenerosi si, mos censentur, nulli apud nos stequentiores peregrinis

habentur.

Est autem falconum generosiorum forma haesicollum bre Faleonumue,caput crassum, P rotundimi, os pectoris acutu,ala tona optimorλgrores, cauda non longa, crura breui a contradi atque forma.

neruosa, teretia superius, inferius autem firma, o sicca,tolos in facie ex nigro masculosus: citia nigra, sed circa oculos maculta ex retegro albae,ais cinere 'virgis s miles: i. ι oculi uehementer crocei, cum pupilla nigra. Pedes ex croceo albescentes , uox ex acuto in graue tendat: qui autἔnimis clamose sunt, ad aucupium minime apti, cu uoce sua aues terreant, atφ fugent. Propriwm eorum est,cum impea tu in praeda ferri. idam adeoseuisunt,maximes monae tam ut caedendo aues, Cy persequendo,cibi obliviscantur

Refert Albertus, cum falcori aquila perdicem praeripuisse illlam ascendisse, percussus in capite aquilassemet o illam interemisse. Nec debent falcones a vidis ante perfiditonem tolli: quod δε contingat, non contredientur, sed fabri. cito nido illorum proprio per fimili,came ursina, a teppulatorum alantur,aliter alia desciuntur, faciles eis crura,caesieras membra franguntur omnibus rapacibus auibus anhelitus, pede pennse, Aues rapa sanies,quas pra caudam est,ueneno infecta sunt.Et fi con ces rostrum t rat unguibus eo humore inferiis hominem laedi, lacera, di ungues,ri pcutim, persepe moritur: caro tamen illarum, P moti & anhelitu me accipiιris, leuis est, facit concoquitur,e suavis est, habent ma-at salubris aduersus dolores intestinorum,ais uentricua leficum.

li cordi quoφ confert. Qua uerb astures uocantur,cancroarx earne delectatur, eam pro pramio ab aucupibus acri piunt sed tamen non uenantur, etiamsi liberi sint,cancros. z s Das